Από την Αρχαιότητα έως την
Αυτοκρατορία του Πόντου, το
μεγάλο ξεριζωμό και το σήμερα.
• Ο Πόντος ως γεωγραφική ενότητα κατά την αρχαιότητα
περιελάμβανε τις παράλιες περιοχές του Εύξεινου Πόντου. Από
χωροταξικ...
O Πόντος μοιάζει να είναι περιοχή με πλούσιο πολιτισμικό και
μυθολογικό χαρακτήρα. Αυτό μπορούμε να το κατανοήσουμε με τις...
•Την εποχή του χαλκού γύρω στα 1000 π.Χ. ,Έλληνες θαλασσοπόροι
αναζητώντας κυρίως χρυσό και άλλα μεταλλεύματα έφτασαν στην...
• Ανάμεσα στο 363-302 π.χ. ιδρύεται ανεξάρτητο κράτος με ισχυρές
ελληνικές επιρροές υπό των Περσών σατραπών Αριοβαρζάνη κα...
• Στρατηγική θέση είχε ο Πόντος γιατί φράζει το δρόμο προς τη
Μικρά Aσία. Πλούσια ιστορία γεμάτη πολέμους και επελάσεις
εχ...
A' περίoδος
Η πρώτη αρχίζει με
την άλωση της
Τραπεζούντας το
1461 και λήγει στα
μέσα του 17ου
αιώνα. Την περίοδο
αυτή οι Τ...
Οι Πόντιοι της Ρωσίας
Οι Πόντιοι που μετανάστευσαν στη Ρωσία δημιούργησαν
εστίες στον Καύκασο, το Καρς, την Τιφλίδα και άλ...
Το κίνημα των Νεότουρκων
Με τον όρο Νεότουρκοι (τουρκ. Jöntürkler) εννοείται το
τουρκικό εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόο...
 Τα Τάγματα Εργασίας χρησιμοποιήθηκαν στη Μ. Ασία (Ανατολία) κατά τα
τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς...
 1916 – 1923 με 353.000 νεκρούς
 1994 ψηφίστηκε η ανακύρηξη της 19ης Μαΐου ως ημέρα μνήμης
της γενοκτονίας
 Με το τέλος...
Ο ερχομός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της
Καππαδοκίας και της Ανατολικής Θράκης υπήρξε ευεργετικός και για
τ...
Φιλόλογος και συγγραφέας θεατρικών έργων
στην ποντιακή διάλεκτο. Γεννήθηκε στο
Κιλκίς από Ποντίους γονείς από το Καρς.
Έγρ...
Τα κυριότερα μουσικά όργανα που χρησιμοποιεί ο ποντιακός λαός
•Λύρα ή κεμετζές
•Ζουρνάς χρησιμοποιούνταν σε κοινωνικές εκδ...
Σέρρα: θεωρείται συνέχεια του πολεμικού χορού των
αρχαίων Ελλήνων Πυρρίχιου
Κότσαρι: φημισμένος αρχικά αντρικός χορός στον...
Σε πολλά ποντιακά χωριά ομάδες παιδιών (15-25 ετών)
πήγαιναν στα σπίτια τη νύχτα των Χριστουγέννων και
έψελναν τα κάλαντα,...
Στον Πόντο η Καθαρή Δευτέρα
δεν ήταν ημέρα γλεντιού και
πετάγματος αετού. Ήταν ημέρα
γενικού καθαρισμού όλων των
σκευών κα...
Την περίοδο του Πάσχα:
Γενικά στις νηστείες, έψηναν στον φούρνο πεϊνιρλί και
«σογανλούγια» γεμιστά με ψιλοκομμένο κρεμμύδι...
Συντελεστές:
Αγγελόπουλος Κων/νος, Ακριτίδου Χριστίνα, Αλεβίζου Ελένη, Ανάγνου Μαρία
Αναστασίου Στέφανος, Αναστασοπούλου Μ...
Pontiakos ellinismos A'1
of 20

Pontiakos ellinismos A'1

Published on: Mar 4, 2016
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Pontiakos ellinismos A'1

  • 1. Από την Αρχαιότητα έως την Αυτοκρατορία του Πόντου, το μεγάλο ξεριζωμό και το σήμερα.
  • 2. • Ο Πόντος ως γεωγραφική ενότητα κατά την αρχαιότητα περιελάμβανε τις παράλιες περιοχές του Εύξεινου Πόντου. Από χωροταξική άποψη περιλαμβάνει τα εδάφη ανάμεσα στο Φάση ποταμό, κοντά στον οποίο βρίσκεται η σημερινή πόλη Bατούμ της Γεωργίας, και την Hράκλεια. Πολλοί γεωγράφοι και ιστορικοί οριοθετούν τα δυτικά σύνορα του Πόντου από τις εκβολές του ποταμού Άλυ, κοντά στην πόλη Σινώπη, την πρώτη ελληνική αποικία στον Eύξεινο Πόντο. Στο εσωτερικό η περιοχή εκτείνεται σε βάθος 200 - 300 χλμ. οριοθετημένη από την ίδια τη φύση που τη διαχώρισε από την υπόλοιπη Μικρά Ασία με τις απροσπέλαστες οροσειρές του Σκυδίση, του Παρυάδρη και του Aντιταύρου.
  • 3. O Πόντος μοιάζει να είναι περιοχή με πλούσιο πολιτισμικό και μυθολογικό χαρακτήρα. Αυτό μπορούμε να το κατανοήσουμε με τις ανάγνωση των παρακάτω μύθων που σχετίζονται με αυτόν Η γέννηση του Θαύμα, της Κητούς (προσωποποίηση των κητών της θάλασσας), του Νηρέα και του Φορκέα, που ήταν καρποί της ένωσης του Πόντου με τη Γαία. Θρύλος του Φρίξου και της Έλλης και η αργοναυτική εκστρατεία για την επιστροφή του χρυσόμαλλου δόρατος από την Κολχίδα. Οι Αμαζόνες που ήταν πρόσωπα της ελληνικής μυθολογίας με υπερφυσικές δυνάμεις. Το βασίλειό τους βρίσκονταν στις βορειοανατολικές ακτές του Εύξεινου Πόντου. οι περιπλανήσεις του Ορέστη στη Θοανία του Πόντου  οι περιπέτειες του Οδυσσέα στη χώρα των Κιμμέριων  η εξορία του Προμηθέα στον Καύκασο
  • 4. •Την εποχή του χαλκού γύρω στα 1000 π.Χ. ,Έλληνες θαλασσοπόροι αναζητώντας κυρίως χρυσό και άλλα μεταλλεύματα έφτασαν στην περιοχή •Ο αποικισμός της περιοχής όμως άρχισε από το β΄ μισό του 7ου αι. π.Χ., κατά το δεύτερο στάδιο του μεγάλου αποικιακού ρεύματος των Ελλήνων στην Αρχαϊκή περίοδο Η μαζική αποίκιση του Πόντου τοποθετείται τον 6ο αι. π.Χ. και ολοκληρώνεται στα τέλη περίπου της Αρχαϊκής περιόδου. •Πρώτη η Μίλητος, στις αρχές του 8ου π.Χ. αιώνα αποικίζει την περιοχή. Κυριότερες αποικίες της είναι η Σινώπη, η Αμισός, η Τραπεζούντα , η Πιτυούντα, η Φαναγόρεια, το Παντικάπαιον, η Θεοδοσία, η Χερσόνησος, η Ολβία, η Ίστρια κ.ά. Οι Έλληνες στις νέες αυτές πατρίδες μεταφέρουν και διατηρούν τα πολιτιστικά και ιδεολογικά τους στοιχεία και οι ιθαγενείς υιοθετούν τον ελληνικό τρόπο ζωής. • Ακολουθούν Μεγαρείς και Βοιωτοί, γύρω στο 560-550 π.Χ., όπου ίδρυσαν την Ηράκλεια στα νότια παράλια του Πόντου, δυτικότερα της Σινώπης. • Κατά τους Κλασικούς χρόνους ιδρύθηκαν λίγες σχετικά αποικίες, οι οποίες όμως εξελίχθηκαν σε σημαντικά κέντρα της περιοχής.
  • 5. • Ανάμεσα στο 363-302 π.χ. ιδρύεται ανεξάρτητο κράτος με ισχυρές ελληνικές επιρροές υπό των Περσών σατραπών Αριοβαρζάνη και Μιθριδάτη Α', σύγχρονου του Μεγάλου Αλεξάνδρου. • Το κράτος αυτό έφτασε στη μεγαλύτερη ακμή του κατά τους χρόνους του Μιθριδάτη ΣΤ' του Ευπάτορα (120-63 π.χ.). Κατά τη διάρκεια της βασιλείας του προσπάθησε να εξελληνίσει το κράτος του, να συνενώσει τον ελληνικό με τον περσικό πολιτισμό. • Ο Μιθριδάτης ΣΤ' διεξήγαγε εκστρατείες κατά των Ρωμαίων, και κατάφερε να απελευθερώσει την Αθήνα και τον Πειραιά. • Από τότε αρχίζει η Ρωμαϊκή κυριαρχία, που όμως δεν εμποδίζει την πρόοδο του Ποντιακού Ελληνισμού. Αποτέλεσμα της επιφανειακής διοίκησης που ασκούν οι Ρωμαίοι τοπάρχες, είναι η διατήρηση της ελληνικής γλώσσας και θρησκείας, και η ανάπτυξη της περιοχής, που ανακόπτεται το 257 μ.χ., όταν Γότθοι και Βορανοί, εξορμώντας από την Κριμαία κατακτούν την περιοχή.
  • 6. • Στρατηγική θέση είχε ο Πόντος γιατί φράζει το δρόμο προς τη Μικρά Aσία. Πλούσια ιστορία γεμάτη πολέμους και επελάσεις εχθρικών λαών, που βάδιζαν προς τη Βασιλεύουσα, αρχικά τους Πέρσες και αργότερα Άραβες και τους Σελτζούκους • Αρκετές ποντιακής καταγωγής οικογένειες ανήκαν στην τάξη της βυζαντινής στρατιωτικής αριστοκρατίας όπως οι Γαβράδες, δούκες Χαλδίας (11. – 13. αι.), Οι Λεκαπηνοί και η αυτοκρατορική δυναστεία των Κομνηνών, που κατάγονταν από την περιοχή της Κασταμονής. • Κατά τη βυζαντινή περίοδο η περιοχή του Πόντου χωριζόταν  Πολεμωνιακό Πόντο με πρωτεύουσα την Τραπεζούντα  Ελενόποντο με πρωτεύουσα τη Νεοκαισάρεια. • Από τα τέλη του 11. αι. εκδηλώνονται αυτονομιστικές τάσεις των δουκών της περιοχής (Γαβράδες) που θα οδηγήσουν στην ίδρυση της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας το 1204, το οποίο ήταν ένα από τα ανεξάρτητα κρατίδια που προέκυψαν μετά την προσωρινή διάλυση της Βυζαντινής αυτοκρατορίας από την Τέταρτη Σταυροφορία το 1204. Ήταν το τελευταίο ανεξάρτητο ελληνικό κράτος που καταλύθηκε από τους Οθωμανούς Τούρκους.
  • 7. A' περίoδος Η πρώτη αρχίζει με την άλωση της Τραπεζούντας το 1461 και λήγει στα μέσα του 17ου αιώνα. Την περίοδο αυτή οι Τούρκοι κρατούν ουδέτερη στάση κατά των Ελλήνων του Πόντου. B' περίoδος Η δεύτερη αρχίζει στα μέσα του 17ου αιώνα και λήγει με το τέλος του πρώτου ρωσοτουρκικού πολέμου. Χαρακτηρίζεται με τη θρησκευτική βία κατά των χριστιανικών πληθυσμών. Κατά την περίοδο αυτή πραγματοποιούνται ομαδικοί εξισλαμισμοί των ελληνικών πληθυσμών. Γ' περίoδος Η τελευταία περίοδος, που τελειώνει το 1922 υποδιαιρείται σε δύο υποπεριόδους. A' υποπερίoδος Η πρώτη αρχίζει με τη Συνθήκη του Κιουτσούκ Καϊναρτζή, το 1774. Χαρακτηρίζεται από τη συστηματική προσπάθεια των τοπικών αρχών να μην εφαρμόζουν προς όφελος των χριστιανών τους φιλελεύθερους νόμους. B' υποπερίoδος Η δεύτερη υποπερίοδος αρχίζει το 1908 και χαρακτηρίζεται από την ανάπτυξη του τουρκικού εθνικισμού. Ο ποντιακός ελληνισμός, από την πτώση της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας (1461) γνώρισε κατά καιρούς διωγμούς, σφαγές, ξεριζωμούς και προσπάθειες για το βίαιο εξισλαμισμό και εκτουρκισμό του. Η οθωμανική κατάκτηση του μικρασιατικού Πόντου μπορεί να διακριθεί σε τρεις περιόδους.
  • 8. Οι Πόντιοι της Ρωσίας Οι Πόντιοι που μετανάστευσαν στη Ρωσία δημιούργησαν εστίες στον Καύκασο, το Καρς, την Τιφλίδα και άλλες περιοχές της Νότιας Ρωσίας και προόδευσαν στις νέες τους πατρίδες ως έμποροι, γεωργοί, αλλά και μεταλλωρύχοι. Δημιούργησαν μεγάλες και ακμάζουσες ελληνικές κοινότητες, με σχολεία και έντονη κοινωνική δράση. Πολλοί Πόντιοι έφτασαν να κατέχουν ακόμη και ανώτατες κρατικές και στρατιωτικές θέσεις και άλλοι διέπρεψαν στο εμπόριο. Υπήρξε αθρόα μετανάστευση των Ποντίων στο Καρς, με αποτέλεσμα να αναπτυχθεί έντονα η ως τότε μικρή ελληνική κοινότητα. Ο ελληνικός πληθυσμός στο κυβερνείο του Καρς έφτασε στις αρχές του 1900 τα 60.000 άτομα.
  • 9. Το κίνημα των Νεότουρκων Με τον όρο Νεότουρκοι (τουρκ. Jöntürkler) εννοείται το τουρκικό εθνικιστικό κόμμα «Ένωση και Πρόοδος» της μεταρρύθμισης που ξεκίνησε στην τουρκοκρατούμενη τότε Θεσσαλονίκη το 1908. Οι λόγοι που οδήγησαν στην επικράτηση του κινήματος των Νεοτούρκων σχετίζονται άμεσα με την οικονομική κρίση της αυτοκρατορίας στις αρχές του 20ού αιώνα καθώς και με την ιδιαίτερη θέση του στρατού στην οθωμανική κοινωνία. Οι Νεότουρκοι κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο τάχθηκαν με το πλευρό της Γερμανίας και χτύπησαν τις οικονομικές θέσεις των Αγγλογάλλων, ενώ με επιθέσεις κατά του ελληνικού και του αρμενικού στοιχείου πέτυχαν μεγάλη δημογραφική αλλοίωση. Το κίνημα των Νεότουρκων συνέβαλε με την πολιτική του στη γέννηση της ταραχής στα Βαλκάνια και συγκεκριμένα στον Πόντο, αφού οι Νεότουρκοι προσπαθούσαν να εκτουρκίσουν Αρμένιους κι Έλληνες της περιοχής. Ο Κεμάλ Ατατούρκ : αρχηγός του κινήματος Λιθογραφία που απεικονίζει την αλλαγή της πολιτικής στην Τουρκία
  • 10.  Τα Τάγματα Εργασίας χρησιμοποιήθηκαν στη Μ. Ασία (Ανατολία) κατά τα τελευταία χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, καθώς και από την Τουρκία στη διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου για να ετοιμάσουν ενδεχόμενη συμμετοχή της Τουρκίας σ' αυτόν. Στα τάγματα αυτά αναγκάζονταν να εργαστούν άνδρες μη μουσουλμάνοι (Πόντιοι, Αρμένιοι) σε βαρειές εργασίες υπό απάνθρωπες συνθήκες. Ήταν μία από τις μεθόδους εθνοκάθαρσης που χρησιμοποιήθηκαν από τους Τούρκους, αφού οι περισσότεροι εργάτες πέθαιναν.
  • 11.  1916 – 1923 με 353.000 νεκρούς  1994 ψηφίστηκε η ανακύρηξη της 19ης Μαΐου ως ημέρα μνήμης της γενοκτονίας  Με το τέλος της γενοκτονίας και σε συνδιασμό με την «νέα τάξη πραγμάτων» περιορίστηκαν όχι μόνο τα γεωγραφικά όρια του ελληνισμού αλλά και τα διανοητικά.
  • 12. Ο ερχομός των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, του Πόντου, της Καππαδοκίας και της Ανατολικής Θράκης υπήρξε ευεργετικός και για τα ελληνικά γράμματα, όπου η παρουσία προσφύγων λογοτεχνών, λογίων και διανοητών εξακολουθεί εξήντα και πλέον χρόνια τώρα να είναι ολοζώντανη. Οι Πόντιοι, εκτός από την κοινή με τους αδελφούς Μικρασιάτες και Θράκες συμβολή, στην άνθηση των ελληνικών γραμμάτων, έχουν να παρουσιάσουν κείμενα, έναν αξιόλογο αριθμό από κείμενα έντεχνου έμμετρου και πεζού λόγου, που είναι γραμμένα στην ποντιακή διάλεκτο, έτσι όπως τη μιλούσαν οι Πόντιοι στον γενέθλιο τόπο και όπως τη μιλούν ακόμη τα παιδιά των παιδιών τους, όπου κατά μεγάλες ομάδες είναι εγκαταστημένοι στην ελεύθερη πατρίδα. Η διάλεκτος αυτή με την έντονη αίσθηση του αρχαϊκού και μεσαιωνικού λόγου και τα συμπυκνωμένα εκφραστικά της στοιχεία, τη διαφορετική προφορά που έχουν πολλά από τα γράμματα του αλφαβήτου, οι συντακτικοί της κανόνες και πολλά άλλα, που είναι αντικείμενο των λαογράφων και γλωσσολόγων, την καθιστούν δυσνόητη στον νεοέλληνα. Πολλά από τα κείμενά αυτά, εκτός της ποιητικής τους αξίας, λίγη ή πολλή,είναι αυτά καθεαυτό μάρτυρες για τα βιώματα των Ελλήνων που έζησαν στις ανατολικές επάλξεις του ελληνισμού με αδούλωτο πνεύμα, ιστορική μνήμη και εθνική συνείδηση. Κατά καιρούς δημοσιεύτηκαν σε ποντιακά περιοδικά, εφημερίδες και άλλα έντυπα, καθώς και σε αυτοτελείς ποιητικές συλλογές, πολλά από τα ποιήματα αυτά.
  • 13. Φιλόλογος και συγγραφέας θεατρικών έργων στην ποντιακή διάλεκτο. Γεννήθηκε στο Κιλκίς από Ποντίους γονείς από το Καρς. Έγραψε και παρουσίασε στη σκηνή με μαθητές του τις παρακάτω ποντιακές κωμωδίες: • Ο πρόεδρον τη χωρί' • Όλ(ε)α για την Παναΐλαν • Χωρίς εσέν' ‘κι ‘ίνουμαι, χωρίς εσέν' ‘κ' ευτά(γ)ω και • Η Λίτα εγάνωσεν τα πουλούλ(ε)α Η τελευταία παίχτηκε σε πολλές πόλεις της Γερμανίας, σε σκηνοθεσία του άλλοτε πρωταγωνιστή μαθητή του στο γυμνάσιο Κρύας Βρύσης, Λευτέρη Τελλίδη, δάσκαλο από το 1975 στη Γερμανία. Πολύ καλός γνώστης της ποντιακής διαλέκτου (στη γραφή και στην προφορά), επιμελήθηκε περισσότερα από τριακόσια ανέκδοτα που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό «Ποντιακή Εστία» και σε τοπικές εφημερίδες. Το έργο της ζωής του είναι το «Λεξικό της Ποντιακής Διαλέκτου».
  • 14. Τα κυριότερα μουσικά όργανα που χρησιμοποιεί ο ποντιακός λαός •Λύρα ή κεμετζές •Ζουρνάς χρησιμοποιούνταν σε κοινωνικές εκδηλώσεις που γινόταν σε ανοιχτούς χώρους στον Πόντο •Αγγείο (τουλούμ’) ή φλογέρα •Νταούλ Το χρησιμοποιούσαν κυρίως στους ανοιχτούς χώρους λόγω της μεγάλης του ηχητικής έντασης, λιγότερο δε στους κλειστούς όπου έπαιζαν πιο μαλακά για να μην σκεπάζει τον ήχο των άλλων οργάνων, ιδίως του κεμεντζέ. Ο θρήνος της Τραπεζούντας Έναν πουλίν, καλόν πουλίν, εβγαίν’ από την Πόλην, ουδέ στ’ αμπέλ(ε)α κόνεψεν, ουδέ στα περιβόλ(ε)α επήγεν και εκόνεψεν ’ς σ’ Αγια-Σοφιάς την πόρταν’. Έσειξεν τ’ ένα το φτερόν, Χαρτίν είσχεν γραμμένον. Σιτ’ αναγνωθ’ σιτ(ε)ά κλαίει, σιτ’ ανακρούει την καρδ(ε)αν:
  • 15. Σέρρα: θεωρείται συνέχεια του πολεμικού χορού των αρχαίων Ελλήνων Πυρρίχιου Κότσαρι: φημισμένος αρχικά αντρικός χορός στον οποίο σήμερα συμμετέχουν και γυναίκες. Χερενίτσα: μεικτός, ομαδικός χορός Τρυγόνα: Μεικτός, ομαδικός, κυκλικός χορός Είναι ο μοναδικός ποντιακός χορός που έχει φορά προς τ’ αριστερά κι όχι προς τα δεξιά. Είναι συμβολικός χορός και ανήκει στον κύκλο των αγροτικών χορών
  • 16. Σε πολλά ποντιακά χωριά ομάδες παιδιών (15-25 ετών) πήγαιναν στα σπίτια τη νύχτα των Χριστουγέννων και έψελναν τα κάλαντα, όπως το «Χριστός γεννέθεν…», με τη συνοδεία ποντιακής λύρας. Συνήθως εκτελούσαν και μια ευχάριστη θεατρική παράσταση, που είχε σχέση με τους 3 μάγους. Αποχωρούσαν με χορό και ευχές. Την παραμονή των Χριστουγέννων άναβαν στο τζάκι ένα μεγάλο κούτσουρο, το «Χριστοκούρ’ ». Με το κάψιμό του πίστευαν ότι έφευγαν τα δαιμονισμένα πνεύματα Τα σπουδαιότερα έθιμα της πρωτοχρονιάς ήταν: α) τα κάλαντα (τα παιδιά τα έψελναν την παραμονή) β) το ποδαρικό (φρόντιζαν το αγόρι να κάνει ποδαρικό, όχι το κορίτσι, γ) το καλάντιασμα (ευλογία) ζώων (τα έδιναν άφθονο χόρτο, έκοβαν λίγες τρίχες από την ουρά τους και τα χτυπούσαν λέγοντας «άλλαξον το χούισ (ιδιοτροπίες)» και δ) το καλάντιασμα της βρύσης (τα κορίτσια έβαζαν κοντά στη βρύση φρούτα το τελευταίο βράδυ της χρονιάς. Κάθε παλικάρι του χωριού που έπαιρνε το φρούτο, το πρωί της πρωτοχρονιάς, «φαρμακωνόταν» από την αγάπη εκείνης που άφησε το φρούτο και την παντρευόταν). • Πρωτοχρονιά στον Πόντο Την παραμονή των Φώτων τα παιδιά γυρνούσαν στα σπίτια ψάλλοντας το «Σήμερον τα Φώτα και ο φωτισμός». Τα κορίτσια έκαναν τ’ αλυκόν (αλμυρή) την πίταν, την οποίαν έτρωγαν. Όποιον έβλεπαν στο όνειρό τους να τους πάει νερό, εκείνον θα παντρευόταν. Η κατάδυση του σταυρού γινόταν σ’ ένα μεγάλο δίλαβο χαλκόν (καζάνι). Με το νερό του αγιασμού ράντιζαν τα σπίτια, τα ζώα και τους κήπους. • Τα Φώτα • Χριστούγεννα στον Πόντο
  • 17. Στον Πόντο η Καθαρή Δευτέρα δεν ήταν ημέρα γλεντιού και πετάγματος αετού. Ήταν ημέρα γενικού καθαρισμού όλων των σκευών και αντικειμένων που είχαν σχέση με το φαγητό. Ο κουκαράς Τον κουκαρά κατασκεύαζαν οι γυναίκες κρυφά από τα παιδιά τους. Αυτός αποτελούνταν από ένα μεγάλο κρεμμύδι πάνω στο οποίο κάρφωναν σε ημικύκλιο εφτά φτερά από κότα ή κόκορα (όσες οι εβδομάδες της νηστείας). Χωρίς να γίνουν αντιληπτές από τα παιδιά τον κρεμούσαν από το ταβάνι. Το κρέμασμα γινόταν την Καθαρά Δευτέρα πολύ νωρίς. Έτσι όταν ξυπνούσαν τα παιδιά αντίκριζαν τον κουκαρά να κρέμεται από το ταβάνι και να κουνιέται. Αν δεν συμμορφώνονταν με το κράτημα της νηστείας τα φοβέριζαν ότι θα τα φάει ο κουκαράς. Με τρόπο φυσούσαν τον κουκαρά που καθώς κουνιόταν και περιστρέφονταν προκαλούσε τον φόβο. Κάθε εβδομάδα που περνούσε αφαιρούσαν και ένα φτερό μέχρι να τελειώσουν όλα με το τελείωμα της νηστείας. Η Αποκριά λεγόταν εμπονέστα ( προέρχεται από την λέξη απονήστια). Τα φαγητά που περίσσευαν από την προηγούμενη ημέρα της αποκριάς τα έδιναν σε φτωχές τουρκάλες που τριγυρνούσαν στις ελληνικές γειτονιές για τον σκοπό αυτό. Χαρακτηριστική είναι η ερώτηση που απηύθυναν οι τουρκάλες μόλις αντίκριζαν μια ελληνίδα νοικοκυρά:Κόγκσου, αρτούχ – μαρτούχ γιόκμου; Δηλαδή: Γειτόνισσα, περισσεύματα – ξεπερισσεύματα δεν έχει; Και οι ελληνίδες σχολίαζαν μεταξύ τους: Οσήμερον οι τουρξάδες α έχ’νε μπαϊράμ. Δηλαδή: Σήμερα οι τουρκάλες θα έχουν Πάσχα. Πριν κοιμηθούν το βράδυ της αποκριάς σφράγιζαν το στόμα τους για την περίοδο της νηστείας τρώγωντας ένα αυγό και λέγοντας: Με τ’ ωβόν εβούλωσά το, με τ’ ωβόν θ’ ανοίγ’ ατο. Δηλαδή με το τέλος της νηστείας, μετά την ανάσταση το πρώτο μη νηστίσιμο που θα φάει θα είναι το κόκκινο αυγό. • Αποκριές
  • 18. Την περίοδο του Πάσχα: Γενικά στις νηστείες, έψηναν στον φούρνο πεϊνιρλί και «σογανλούγια» γεμιστά με ψιλοκομμένο κρεμμύδι, καρυδόψιχα ή κοπανισμένα φουντούκια και μαυροπίπερο. Του Λαζάρου, οι νοικοκυρές έφτιαχαν τα «κερκέλια», κουλούρια τα οποία μοίραζαν μαζί με άσπρα αυγά, καραμέλες και τσούγκουρα στην γειτονιά ή στα παιδιά που έλεγαν τα κάλαντα. Τα «κερκέλια» λένε ότι ήταν το πρώτο φαγητό που έφαγε ο Λάζαρος μετά την Ανάστασή του από τον Κύριο. Την Μεγάλη Τετάρτη οι νοικοκυρές πήγαιναν στην εκκλησία ένα σακουλάκι με αυγά, σιτάρι, κριθάρι, καλαμπόκι και γενικόκτερα ό,τι παρήγαν, καθώς και λίγο αλάτι και τα άφηναν μέχρι την Ανάσταση μπροστά στο τέμπλο της εκκλησίας, κάτω απο την εικόνα του Χριστού και της Παναγίας, για να ευλογήσει ο Θεός την σοδειά τους. • Τα Χριστούγεννα: Σχεδόν σε όλες τις αγροτικές περιοχές του Πόντου , στα μέσα του Δεκέμβρη, γιόρταζαν τα «Αλώα» πηγαίνοντας στους αγρούς, για να έχουν καλή σοδειά την καινούργια χρονιά. Σε πολλά μέρη οι νοικοκυρές έφτιαχναν για τα Χριστούγεννα αλευροχαλβά, κατμέρια, πίτες από καλαμποκάλευρο και τον περίφημο «πουρμά», ένα γλυκό που θυμιίζει πολύ το γνωστό σαραϊγλί. Στην Τραπεζούντα, τις παραμονές των Χριστoυγέννων οι νοικοκυρές ζύμωναν τα χριστόψωμα με καρύδια και, αφού τα έψηναν, τα περιέχυναν με μέλι. Πάντοτε μάλιστα τα στόλιζαν, τα «κεντούσαν», με αμύγδαλα απεικονίζοντας την γέννηση του Χριστού. Ζύμωναν επίσης κουλούρια για το σπίτι αλλά και για τα ζώα. • Τα Θεοφάνια: Τα Θεοφάνια, η πρωτότοκη κόρη ζύμωνε με καλαμποκίσιο αλεύρι την «Αλυκόν πίταν», κομμάτια της οποίας οι ανύπαντρες έβαζαν κάτω από το μαξιλάρι τους για να δουν ποιον θα παντρευτούν.
  • 19. Συντελεστές: Αγγελόπουλος Κων/νος, Ακριτίδου Χριστίνα, Αλεβίζου Ελένη, Ανάγνου Μαρία Αναστασίου Στέφανος, Αναστασοπούλου Μαρίνα, Ανδριανός Γιώργος , Αραβίδης Σοφοκλής, Βελούδου Ζαχαρούλα, Βόπης Νίκος, Γαλανού Μαρίνα, Γάργαλλης Νίκος, Γεωργακογιάννη Σοφία, Γεωργουλοπούλου Κων/να, Γιαζγκουλίδης Γιάννης, Γιαζγκουλίδου Μαριάννα, Γιαννακάκου Εύη, Γιαννικοπούλου Γεωργία, Γιαννόπουλος Τάσος, Γιανουσά Σοφία Γκέντσεφ Νίκος, Γκικάκης Φίλιππος

Related Documents