- 1 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Китаб-ус-салат
НАМАЗ КІТАБЫ
Даярлаған:
Хасан Яваш
Жетінші басылым
Түркістан Кітап Үйі
Алматы - Қазақста...
- 2 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 3 -
НАМАЗ КІТАБЫ
ББК 86.38
Н 20
Намаз кітабы/Даярлаған: Хасан Яваш. - Алматы:
Н 20 «Euro Print» ЖШС. ...
- 4 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 5 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Бисмиллаһиррахманиррахим
Адамзат үшiн үш түрлі өмiр бар: дүние, қабiр жəне ахырет өм...
- 6 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 7 -
НАМАЗ КІТАБЫ
келтірілген. Ал мұсылманға кəпiр дегендерге Пайғамбарымыз лағнет айтқан.
Мұсылмандар...
- 8 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 9 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Үшінші бөлім
Намаз оқу ................................................................
- 10 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 11 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Намаздың сүннеттерi .................................................................
- 12 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 13 -
НАМАЗ КІТАБЫ
НАМАЗ - ҰЛЫ ƏМIР
Адамалейһиссаламнанберiəрбiрдiндебелгiлiбіруақыттаорын-
далатын н...
- 14 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 15 -
НАМАЗ КІТАБЫ
көтер, күн əлi батпады» – дедi. Хазреті Əли бұған қуанып, намазын
оқыды.
Хазреті Ə...
- 16 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 17 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Бiрiншi бөлiм
ИМАНЫМЫЗ жəне НАМАЗ
Əркiм əуелi иман ету керек
Аллаһу та’ала адамдар...
- 18 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 19 -
НАМАЗ КІТАБЫ
ғайыпты бiлмейдi. Бiрақ пайғамбарларға жəне салих құлдарына
ғайыптан мағлұмат берi...
- 20 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 21 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Пайғамбарымызға иман етiп, тiрi кезiнде оны көру бақытына4.
жеткен сахабалардың ба...
- 22 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 23 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Заттық сипаттары
Вужуд:1. Аллаһу та’ала бар. Оның бар болуының бастауы
жоқ. Уажибу...
- 24 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 25 -
НАМАЗ КІТАБЫ
Үшiншi шарт
Кiтаптарына сену
Уə Кутубиһи: Аллаһу та’аланың түсiрген кiтаптарына се...
- 26 -
НАМАЗ КІТАБЫ
- 27 -
НАМАЗ КІТАБЫ
ды бөлiп-жармай, барлығына бірдей, Аллаһу та’ала тарапы-
нан таңдалған, садық, тур...
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
Namaz kitabikz
of 93

Namaz kitabikz

Намаз кітәбі
Published on: Mar 3, 2016
Published in: Education      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Namaz kitabikz

  • 1. - 1 - НАМАЗ КІТАБЫ Китаб-ус-салат НАМАЗ КІТАБЫ Даярлаған: Хасан Яваш Жетінші басылым Түркістан Кітап Үйі Алматы - Қазақстан Қазыбек би көшесі, 90/533 үй, 2 пəтер Сейфуллин даңғылының қиылысы Тел: +7(727) 293-55-98 Алматы 2011 Т ҮРКІСТ А Н КІТАПҮ ЙІ
  • 2. - 2 - НАМАЗ КІТАБЫ - 3 - НАМАЗ КІТАБЫ ББК 86.38 Н 20 Намаз кітабы/Даярлаған: Хасан Яваш. - Алматы: Н 20 «Euro Print» ЖШС. 2011-184 бет. ISBN 9965-9738-8-1 Намаз кітабы бүгінгі таңда халқымыздың өз дəстүрлі дініне деген қажеттілігіне жəне дəстүрлі дінімізді ұстанудың маңызы айқын көрініп тұрған заманымыздың талабына аз болса да үлес қосады. Кітап дəстүрлік сүнни мұсылмандардың Ханафи мазһабы ғалымдарының құнды кітаптарын пайдалана отырып, даярланды. Шынайы мұсылман, мемлекетке қарсы қылмысқа жəне Жаратқанға қарсы күнəға қол ұрмайды. Момындық мінезі мен айналасындағыларға үлгі болады. Бұл кітап осылар жөнінде тəрбиелік маңызы жағынан мол деректер мен байытылған. Барша мұсылман қауымына арналған намаз жəне əдептілік мəліметтерін барынша өзінде жинаған бұл кітаптың оқырман қолына жеткенге дейінгі дайындау кезеңінде қымбат уақыт жəне еңбектерін аянбаған бүкіл достарымызға алғысымызды айтамыз. ББК 86.38 Н ISBN 9965-9738-8-1 ©Намаз кітабы. 2011. 0403000000 00(05)-06 Мейірімді, Рахымды Алланың атымен бастаймын! «ТҮРКІСТАН МƏДЕНИЕТ ҚОРЫНА» ҚАРАСТЫ «ТҮРКІСТАН КІТАП ҮЙІ» БАСПАСЫНЫҢ КІТАПТАРЫ ТУРАСЫНДА «Түркістан кітап үйі» баспасынан шыққан діни-танымдық кітаптар Қазақстан мұсылмандары діни басқармасының сараптауынан мұқият өтеді. Ақидасы, яғни сенімі жағынан Қазақстан мұсылмандары ұстанатын ханафи мəзһабына сай, ал, мазмұны терең, əрі бай. Қалың оқырман іздеп тауып, сүйсіне оқиды. Бұл кітаптарды əліміз бойынша таратудың мəн-маңызы зор. Оны қалың оқырмандармен қатар мешіт діндарлары мен сауат ашу курстарының шəкірттері де кеңінен пайдаланады. Баспа ұжымына айтар алғысымыз шексіз. Кітаптары дəйім сұраныста. Жаңа кітаптар шығара берсін, күтемиз. Ізгі тілекпен, Орындаушы: С. Еншібай. тел: 3976397.
  • 3. - 4 - НАМАЗ КІТАБЫ - 5 - НАМАЗ КІТАБЫ Бисмиллаһиррахманиррахим Адамзат үшiн үш түрлі өмiр бар: дүние, қабiр жəне ахырет өмiрi. Дүниеде дене мен рух бiрге болады. Адам баласына өмiр, тiршiлiк пен жан беретiн фактор – рух. Рух денеден айрылған сəтте адам баласы көз жұмады. Дене қабiрде шiрiп, топыраққа айналғанда немесе жанып күл болғанда не- месе жыртқыш хайуан жеп, жоқ болғанда рух жоғалмайды. Қабiр өмiрiнде сезiм бар, əрекет жоқ. Қияметте қайта бiр дене жаратылып, рухпен дене жəннатта немесе тозақта мəңгi өмiр сүредi. Адам баласының дүниеде жəне ахыретте бақытты болуы үшiн мұсылман болуы керек. Дүниеде бақытты болу дегенiмiз – еркiн өмiр сүру. Ахыретте бақытты болу дегенiмiз – жəннатқа кiру. Рақымы мол Аллаһу та’ала құлдарына бақытты болудың жолдарын Пайғамбарлары арқылы бiлдiрген. Өйткенi адам баласының бұл бақытқа жету жолдарын өз ақылымен табуы мүмкiн емес. Əрбiр пайғамбар тек Аллаһу та’аланың бiлдiргендерін айтқан. Пайғамбарлар айтқан бақыт жолы - Дiн деп аталады. Мұхаммед алейһиссалам əкелген дiн - Ислам дiнi. Адам алейһиссаламнан берi дүниеге мыңдаған пайғамбарлар келген. Ал пайғамбарлардың соңғысы – Мұхаммед алейһиссалам. Өзге Пайғамбарлардың əкелген дiндерi уақыт өте келе бұзылған, өзгерген. Қазiргi таңда екі дүниенің бақытына қол жеткiзу үшiн Ислам дiнiн үйренуден басқа шара жоқ. Ислам дiнi - жүрек пен иман келтiретiн, əрi дене мен орындалатын ғибадат, яғни құлшылықтардан тұрады. Иман жəне ғибадаттар мазһаб танымайтын надандар мен адасқандардың кiтаптарынан емес, əһли сүннет ғұламаларының кiтаптарынан үйренiледi. Хижри Х ғ.-ға дейiн Ислам əлемiнде көптеген əһли сүннет ғұламалары бар едi. Қазiргi таңда ешбiрi қалмағандай. Дегенмен де бұл ғұламалардың араб жəне парсы тiлдерінде жазылған кiтаптары, аудармалары, əлемнiң кез келген жерiнде, кiтапханаларда көптеп табылады. Түркістан кітапүйі баспасының барша кiтабы аталған əһли сүннет ғұламаларының еңбектерiнен алынған. Бақытқа қол жеткiзү үшін «Түркістан кітапүйі» баспасының кiтаптарын оқыңыз! Ескерту: Миссионерлер христиандықты жаюға, еврейлер өз дiн басыларының қателiкке толы сөздерiн жаюға, ал «Түркістан кітапүйі» ба- спасы болса, ислам дiнiн жаюға, ал масондар дiн атаулыны жоқ етуге тыры- суда. Санасы, бiлiмi, ынсабы бар əрбiр пенденің бұлардың iшiнен дұрысын таңдап, əрi мұның таралуына үлес қосып, күллi адамзат баласының бақытқа қол жеткiзуiне себепшi болары сөзсіз. Ал адамзат үшiн бұдан артық құнды, əрi пайдалы қызмет болуы мүмкiн емес. Кiрiспе Намаз кiтабын жазуды Аұзу Бисмиллəмен бастаймын. Аллаһу та’алаға хамд(мадақ)-мақтаулар болсын. Ол таңдаған, сүйген құлдарына жəне де адамзаттың асыл тəжi болған Мұхаммед алейһиссаламға салауат болсын. Ұлы Пайғамбардың пəк отбасына, əдiл сахабаларына Аллаһтың нұры жау- сын. Дүниеде игi, пайдалы нəрселер мен зиянды, жаман нəрселер арала- сып кеткен. Бақытқа, рахатқа, тыныштыққа қол жеткiзу үшiн əрдайым игi, пайдалы, жақсы нəрселердi iстеу қажет. Мейрiмi шексiз Аллаһу та’ала игi, пайдалы нəрселердi жамандықтан айыру үшiн бiр қуат көзiн жаратты. Бұл қуат көзі - ақыл деп аталады. Кəміл жəне пəк ақыл игi, жақсы iстi жасауға итермелейдi əрi жаңылмайды. Күнə iстеу, нəпсiнiң дегенiне көну ақыл мен жүректi уландырады. Ал уланған, ауруға шалдыққан ақыл жақсыны жаман- нан айыра алмайды. Аллаһу та’ала рақымдылығымен бұл iсте де құлдарына көмектескен. Яғни игi, пайдалы, жақсы амалдарды пайғамбарлары арқылы бiлдiрiп, оларды iстеуiмiздi бұйырған. Ал бiзге зиянды, зарарлы iстерден хабардар етіп, бұларды iстеуге тыйым салған. Осы əмiрлер мен тыйымдар жинағы - дiн деп аталады. Мұхаммед алейһиссаламға берiлген дiн – Ислам дiнi деп аталады. Қазiргi таңда əлемде өзгермей сақталған бiр ғана дiн бар. Ол – Ислам дiнi. Бейбiтшiлiк пен тыныштыққа, рахатқа қауышу үшiн Ислам дiнiнiң əмiрлерiне сəйкес əрекет етуiмiз, яғни мұсылман болуымыз қажет. Мұсылман болу үшiн ешбiр имамға, немесе муфтиге барудың қажетi жоқ. Əуелi жүректен иман ету керек. Содан соң Ислам дiнiнiң əмiрлерi мен тый- ымдарын бұлжытпай орындау керек. Иман келтiру үшiн əуелі кəлима-и шаһадатты айтып, һəм мағынасын бiлу керек. Бұл сөздiң мағынасына тура сену үшiн де əһли сүннет ғұламалары жазған кiтаптарға сəйкес сену керек. Əһли сүннет ғұламаларының жазғандарын ұстанғандарға жүз шəһидтiң сауабы берiледі. Ислам дүниесiндегi негiзгi төрт мазһабтың ғұламалары əһли сүннет ғұламалары болып табылады. Иманнның шарттары «Иман жəне Ислам» атты кiтапта кеңiнен түсiндiрiлген. Сол кiтапты оқуыңызға кеңес беремiз. Қазiргi таңда əлемдегi мұсылмандар үш топқа бөлiнген. Бірінші топ - сахабалардың жолын ұстанған шынайы мұсылмандар. Бұлар Əһли сүннет немесе Фирқайи Нажийа, яғни «тозақ азабынан құтылған топ» деп атала- ды. Екiншi топ - сахабаларға дұшпан болғандар тобы. Бұлар шиа (шиит) немесе фирқайи заллə, яғни «адасқан топ» деп аталады. Үшiншi топ - əһли сүннетке де, шиаларға да дұшпан болғандар тобы. Бұлар Уаһһаби немесе Нəжди деп аталады. Өйткенi бұлар алғаш рет Арабияның Нəжд қаласында пайда болған. Бұл топты фирқайи малъуна, яғни «қарғыс атқан топ» деп те атайды. Өйткені уаһһабилердің мұсылмандарды мүшрик (кəпір) деп атай- тыны «Қиямет жəне Ахырет» жəне де «Саадати Əбəдия» кітаптарымызда
  • 4. - 6 - НАМАЗ КІТАБЫ - 7 - НАМАЗ КІТАБЫ келтірілген. Ал мұсылманға кəпiр дегендерге Пайғамбарымыз лағнет айтқан. Мұсылмандарды осы үш топқа айырғандар еврейлер мен ағылшындар бола- тын. Қай топтан болмасын, нəпсiсіне ерген, жүрегi қарайған əрбiр мұсылман тозаққа кiруге лайықты болады. Сондықтан да əр бір мұсылман нəпсiсiн та- зарту үшiн əрдайым Лə илаһə иллаллаһ кəлимасын, ал жүрегін шайтан- нан, жаман достан, жəне зиянды кітаптардан жұққан күпірден, күнəлардан құтқару үшiн əрдайым Астағфируллаһ деп айтуы қажет. Ислам дiнiне сай əрекет ететiн мұсылманның дұғалары күмəнсiз қабыл болады. Намаз оқымайтын, ашық-шашық əйелдерге қарайтын, харам iшiп-жейтіндердiң ислам дiнiне сəйкес əрекет етпегендiктерi анық. Олардың дұғалары қабыл болмайды. Иман келтiргеннен кейiнгi ең маңызды Аллаһтың əмiрi - намаз болып табылады. Бес уақыт намаз оқу - əр мұсылманға фарзи айн. Оқымау - үлкен күнə. Ханбали мазһабында тіпті күпір болып есептеледi. Намазды толық əрi дұрыс оқу үшiн алдымен намаз ілімін үйрену қажет. Дiнiмiздегi əмiр етiлген намазды осы кiтапта қысқа əрi нұсқа жазуды жөн көрдiк. Көптеген ислам ғұламаларының кiтаптарынан пайдалана оты- рып, дайындаған бұл кiтабымызды əрбiр мұсылман мiндеттi түрде оқуы, əрi балаларына үйретуі қажет. Намазын дұрыс оқу үшiн намазда оқылатын сүрелер мен дұғаларды жаттау керек. Ең болмаса, намаз оқуға қажеттi дұғалар мен сүрелердi арапшаны жақсы оқи алатын бiр ұстаздан немесе жақын жора-жолдасынан үйренуi тиiс. Құран Кəрiмдi дұрыс оқу үшiн Құран Кəрiм оқытатын курстарға баруы аса маңызды. Құран Кəрiмдi міндетті түрде дұрыс оқуды үйрену əрi перзенттерiне де үйрету əрбір мұсылманның міндеті. Құран Кəрiмдi басқа алфавит əрiптерiмен дұрыс жазу мүмкiн емес. Дұрыс оқу үшiн міндетті түрде арап алфавитінде оқуы керек. Бұл жайын- да Пайғамбарымыз: «Перзентiне Құран Кəрiм оқуды үйреткенге немесе Құран Кəрiм үйрететiн ұстазға жiбергенге, Құран Кəрiмнiң үйретілген əрбiр əрпi үшiн Қағбаны он рет зиярат еткеннiң сауабы берiледi. Əрi қиямет күнi басына тəж кигiзiледi. Барша адам баласы оған қызыға қарайды» - деп бұйырған. Аллаһу та’ала баршамызды дұрыс, тура иман келтiрген, намазын кемшiлiксiз толық оқитын, игi, қайырлы iстердi iстейтiн құлдарынан қылғай! Амин. Хасан Яваш Милади Хиджри шамси Хиджри қамари 2011 1389 1432 МАЗМҰНЫ Кiрiспе ................................................................................................................................. 4 Намаз - ұлы əмiр ................................................................................................................. 12 Бiрiншi бөлiм Иманымыз жəне намаз ....................................................................................................... 16 Əркiм əуелi иман ету керек ............................................................................................... 16 Иман шынайы болуы тиiс ................................................................................................. 17 Əһли сүннет ақидасы (сенiмi) .......................................................................................... 19 Иманның шарттары .......................................................................................................... 21 1. Аллаһу та’алаға сену ................................................................................................. 21 Заттық жəне Субути сипаттары ....................................................................................... 22 2. Перiштелерге иман ..................................................................................................... 23 3. Кiтаптарына сену ....................................................................................................... 24 4. Пайғамбарларға иман ................................................................................................. 25 5. Ахыретке иман ........................................................................................................... 31 6. Тағдырға иман ............................................................................................................. 32 Екінші бөлім Ғибадат жəне намаз .......................................................................................................... 34 Ғибадат дегеніміз не? ........................................................................................................ 34 Мүкəллəф деп кімді айтамыз? ......................................................................................... 35 Мүкəллəфтің міндеттері ................................................................................................... 35 1. Фарыз ........................................................................................................................... 35 2. Уəжіп ........................................................................................................................... 36 3. Сүннет ......................................................................................................................... 36 4. Мустаһаб ..................................................................................................................... 36 5. Мубах ........................................................................................................................... 37 6. Харам ............................................................................................................................ 37 7. Мəкрух ......................................................................................................................... 38 8. Муфсид ........................................................................................................................ 38 Исламның шарттары ......................................................................................................... 39 1. Кəлимаи шаһадат айту ............................................................................................... 39 2. Намаз оқу ..................................................................................................................... 39 3. Зекет беру .................................................................................................................... 40 4. Ораза тұту ................................................................................................................... 40 5. Қажға бару ................................................................................................................... 40
  • 5. - 8 - НАМАЗ КІТАБЫ - 9 - НАМАЗ КІТАБЫ Үшінші бөлім Намаз оқу ............................................................................................................................ 41 Намаз оқу кiмдерге парыз? ................................................................................................ 42 Намаз оқитындардың халі .................................................................................................. 43 Оқиға: Қамаудан құтқарған намаз ..................................................................................... 43 Оқиға: Үйi жанған болатын .............................................................................................. 44 Оқиға: Қазандағы су .......................................................................................................... 44 Оқиға: Аяққа қадалған жебе ............................................................................................. 45 Оқиға: Ес тандыратын дəрi ............................................................................................... 45 Оқиға: Намаз үшiн аянбау ................................................................................................. 46 Төртiншi бөлiм Намаздың түрлерi, нəпіл намаздар ................................................................................... 47 Бес уақыт намаз .................................................................................................................. 47 Намаздың парыздары ......................................................................................................... 49 Намаз сыртындағы парыздар ............................................................................................ 49 1. Хадестен таһарат ......................................................................................................... 51 Дəреттiң парыздары ........................................................................................................... 51 Дəрет қалай алынады? ....................................................................................................... 52 Дəреттiң сүннеттерi ........................................................................................................... 54 Дəреттiң əдептерi ............................................................................................................... 55 Дəрет алғанда тыйым салынған жағдайлар ..................................................................... 56 Мисуак қолдану .................................................................................................................. 57 Дəреттi бұзатын жағдайлар ............................................................................................... 58 Дəреттi бұзбайтын жағдайлар ........................................................................................... 59 Дəрет үшiн жеңiлдiктер (мəсi жəне жараға мəсих) ......................................................... 60 Науқастанған кездегi намаз .................................................................................61, 116, 150 Ғұсыл ................................................................................................................................... 62 Ғұсылдың парыздары жəне сүннеттерi ............................................................................ 62 Ғұсыл қалай алынады? ...................................................................................................... 63 Ескерту: пломба жəне қаптама тiсi болғандар ................................................................. 63 Басқа мазһабты тақлид ету ............................................................................................... 64 Хайз жəне нифас ............................................................................................................... 65 Тəйəммум ............................................................................................................................ 66 Тəйəммумның парыздары, Тəйəммумның сүннеттерi ................................................... 66 Тəйəммумда мына нəрселерге көңiл бөлу керек ............................................................ 67 Тəйəммум қалай алынады? .............................................................................................. 68 Тəйəммумды бұзатын жағдайлар ..................................................................................... 69 Дəрет, ғұсыл жəне тəйəммумнiң пайдалары .................................................................... 69 2. Нəжiстен таһарат ........................................................................................................ 71 Ауыр нəжiс. Жеңіл нəжіс .................................................................................................. 71 Истинжа .............................................................................................................................. 72 Истибра ............................................................................................................................... 73 3. Сатр-и аурет (əурет жерлерімен əйелдердiң хижабы) .............................................. 73 4. Истиқбалы қыбла. (Қыблаға қарау) ........................................................................... 77 5. Намаз уақыттары ......................................................................................................... 77 Таң намазының уақыты ..................................................................................................... 77 Бесін намазының уақыты .................................................................................................. 78 Екінді (намаздыгер) намазының уақыты ........................................................................ 78 Ақшам (шам) намазының уақыты ..................................................................................... 78 Құптан жəне үтір намаздарының уақыты ......................................................................... 78 Полюстерде намаз жəне ораза .......................................................................................... 79 Ораза тұтуды бастау уақыты (имсак уақыты) ................................................................. 79 Азан мен қамат ................................................................................................................... 79 Ескерту: азан микрофонмен айтыла ма? .......................................................................... 81 Азанның оқылуы ................................................................................................................ 82 Азан дұғалары .................................................................................................................... 82 Азан сөздерiнiң мағыналары ............................................................................................. 82 6. Ниет ........................................................................... .................................................. 83 7. Тахрима тəкбiрi ........................................................................................................... 84 Намаздың iшiндегi парыздары (рүкiндері) ..................................................................... 84 1. Қиям ............................................................................................................................. 84 2. Қыраат ......................................................................................................................... 84 3. Рүку .............................................................................................................................. 85 4. Сəжде ........................................................................................................................... 85 5. Соңғы отырыс (қаъдаи ахир) ..................................................................................... 86 Намаз қалай оқылады? ...................................................................................................... 87 Жалғыз оқитын ер адамның намазы ............................................................................... 87 Жалғыз оқитын əйелдiң намазы ....................................................................................... 89 Намаздың уəжiптерi .......................................................................................................... 89 Сəһу сəждесін қажет ететін жағдайлар ........................................................................... 91 Тилəует сəждесi ................................................................................................................. 91 Шүкiр сəждесi .................................................................................................................... 92
  • 6. - 10 - НАМАЗ КІТАБЫ - 11 - НАМАЗ КІТАБЫ Намаздың сүннеттерi ........................................................................................................ 92 Намаздың мустаһабтары .................................................................................................. 93 Намаздың мəкрухтары ....................................................................................................... 94 Намаз сыртында мəкрух болған нəрселер ...................................................................... 95 Намазды бұзатын нəрселер (муфсидтері) ........................................................................ 95 Əр намазды бұзуды мубах қылған нəрселер ................................................................... 96 Əр намазды бұзуды парыз қылатын нəрселер ................................................................ 96 Жамағатпен намаз оқу .......................................................... ............................................ 97 Имамдықтың шарттары ................................................................................................... 97 Имамға ұюдың он шарты бар ........................................................................................... 99 Масбуқтың намазы ............................................................................................................ 100 Тахрима (ифтитах) тəкбірінің құндылығы ....................................................................... 102 Оқиға: Сарайға салынған мешiт ....................................................................................... 103 Жұма намазы .......................................................... ........................................................... 104 Жұма намазының парыздары ........................................................................................... 105 1- Жұманың орындалу шарттары ................................................................................. 105 2- Жұманың Вужуб шарттары ....................................................................................... 106 Жұма намазы қалай оқылады? .......................................................................................... 106 Жұма күнiнің сүннеттері мен əдептерi ............................................................................ 107 Айт намаздары ................................................................................................................... 107 Айт намазы қалай оқылады? ............................................................................................ 108 Ташриқ тəкбiрлерi ............................................................................................................. 108 Өлiмге дайындық ............................................................................................................. 109 Өлiмдi қалай түсiнуге болады? ........................................................................................ 110 Өлiм хақ .............................................................................................................................. 110 Жаназа намазы .................................................................................................................. 110 Жаназа намазының парыздары жəне сүннеттерi ........................................................... 111 Жаназа намазы қалай оқылады? ...................................................................................... 111 Тарауих намазы ................................................................................................................. 112 Бесiншi бөлiм Жолаушының намазы ....................................................................................................... 113 Науқастанған кездегi намаз .............................................................................................. 116 Қаза намаздары .................................................................................................................. 119 Түсiнiктеме: сүннеттер орнына қаза оқыла ма? ............................................................. 121 Қаза намаздары қалай оқылады? ..................................................................................... 122 Алтыншы бөлім Намаз оқымайтындар ........................................................................................................ 124 Намаз оқитындардың дəрежесі ........................................................................................ 126 Намаздың ақиқаты ............................................................................................................ 130 Намаздағы үстемдіктер ..................................................................................................... 132 Намаздың сыры ................................................................................................................. 134 Намаздан кейiнгi дұға ....................................................................................................... 136 Намаздың хикметтерi (намаз жəне денсаулығымыз) .................................................... 138 Жетiншi бөлiм Намаз исқаты (Өлген кiсiнiң қарыздарын өтеу) ............................................................. 140 Исқат жəне дəуір қалай өтеледi? ..................................................................................... 142 Сегізінші бөлім Отыз екi жəне елу төрт парыз .......................................................................................... 148 Отыз екi парыз ................................................................................................................... 148 Елу төрт парыз ................................................................................................................... 150 Күпiр бабы .......................................................................................................................... 152 Үлкен күнəлар .................................................................................................................... 167 Əһли сүннет ақидасында болу үшін мына жайттарға мəн беру керек ......................... 170 Тоғызыншы бөлiм Намаз сүрелерi жəне дұғалары ......................................................................................... 174 Сүре жəне дұғаларды кирилл əріптерімен жазуға бола ма? .... ..................................... 174 Намаз сүрелерiнiң мағыналары ....................................................................................... 174 Намаз дұғаларының мағыналары ..................................................................................... 179 Истиғфар дұғасы ............................................................................................................... 181 Намазда сүрелердің оқылу тəртібі .................................................................................. 182
  • 7. - 12 - НАМАЗ КІТАБЫ - 13 - НАМАЗ КІТАБЫ НАМАЗ - ҰЛЫ ƏМIР Адамалейһиссаламнанберiəрбiрдiндебелгiлiбіруақыттаорын- далатын намаздар болған. Сол ғибадаттардың барлығы жинақталып, Мұхаммед алейһиссаламның үмбетiне парыз етiлдi. Намаз оқу иманның шарты емес. Алайда намаз оқудың парыз екендiгiне сену иманның шарты болып табылады. Намаз - дiннiң тiрегi. Намазын үзбей, əрi қатесiз оқитын адам ислам ғимаратын тұрғызғанмен бірдей болады. Ал оқымағандар керісінше ислам ғимаратын құлатқанмен бірдей болып саналады. Пайғамбарымыз алейһиссалам: «Дiнiмiздiң басы, негiзi – намаз» деп намаздың өзектiлiгiне мəн берген. Бассыз адам болмағандай, намазсыз да дiн болмайды. Намаз – Ислам дiнiнде иманнан кейiнгi орындалуы қажеттi парыз. Аллаһу та’ала құлдарының тек өзiне ғана құлшылық жасауы үшiн намазды парыз қылды. Құран Кəрiмде жүзден астам аятта «Намаз оқыңдар» деген əмiр кездеседi. Хадис шəрифте: «Аллаһу та’ала, əр күнi бес уақыт намаз оқуды па- рыз қылды. Бес уақыт намазына ерекше мəн берiп, шарттары- на сəйкес оқыған мұсылманды пейiшке кiргiзетiндiгiне Аллаһу та’ала уəде бердi», - деп айтылады. Намаз – дiнiмiзде орындалуы əмiр етiлген ғибадаттардың ең құндысы. Бір хадис шəрифте: «На- маз оқымағанның ислам дiнiнен нəсiбi жоқ» – деп айтылған. Тағы бiр хадис шəрифте: «Мұсылман мен кəпiрдiң арасындағы айырмашылық – намаз»- деп, намаздың маңыздылығы мен өзектiлiгi атап көрсетілген. Яғни иман келтiрген құл намаз оқиды, ал кəпiр намаз оқымайды. Мұнафиқ (екi жүздi) бiрде оқыса, бiрде оқымайды. Мұнафиқ тозақта қатты азап шегедi. Пайғамбарымыз алейһиссалам: «Қиямет күнi намаз оқымағандарға Аллаһу та’ала ашулы, қаһарлы түрде мəмiле жасайды» - деп ескерткен. Намаз оқу - Аллаһу та’аланың ұлылығын аңғару, əрі Оның құзырында қаншама əлсіз екенімізді түсiну. Бұны жете түсiнген адам əрқашан жақсылық жасайды. Жамандықтан аулақ болады. Күнде Жаратқан иесiнiң құзырында бес рет болуды ниеттенген жанның жүрегi ықыласқа толы болады. Намазда орындалуы əмiр етiлген əрбiр əрекет адамның жүрек тазалығына əрi денесiне пайдалы əсерін тигізеді. Мешiтте жамағатпен намаз оқу - мұсылмандардың бiр-бiрiне деген сүйiспеншiлiгiн арттырады. Бiр-бiрiне бауыр екендiктерiн аңғартады. Жастар үлкендердi құрметтейдi. Байлар кедейлерге, қуаттылар əлсіздерге жəрдем бередi. Мұсылмандар жамағат ара- сында көре алмаған сырқат бауырларын іздестіріп, үйiне барады. «Дiн бауырына жəрдем беруге асыққанның жəрдемшiсi - Аллаһу та’ала» деген хадистегi сауапқа қауышу үшін бiр-бiрімен жарыса- ды. Намазадамбаласынатыйымсалынған,жағымсызiс-əрекеттердi iстеуден бас тартқызады. Күнəларға кəффарат (өтеу) болады. Бұл жайында хадис шəрифте: «Бес уақыт намаз - үйiңіздің алдынан ағып жатқан өзен секiлдi. Ол өзенге күнiне бес рет жуынған адамның кiрі кетіп, күнəлары кешіріледі» - делінген. Намаз Аллаһу та’ала жəне оның елшiсiне иман келтiруден кейiнгi күллi ғибадаттардың ең абзалы. Сондықтан намазды па- рыздарына, уəжiптерiне, сүннеттерi мен мустаһабтарына назар ау- дарып, кемшiлiксiз орындау қажет. Пайғамбарымыз алейһиссалам: «Ей үмбетiм! Ей сахабаларым! Кемшiлiксiз оқылған намаз - Аллаһу та’ала əмiр еткен ғибадаттардың ішіндегі ең абзалы, ең ұлысы! Пайғамбарлардың сүннетi. Перiштелердiң сүйгенi. Бiлiмнiң, жетi қабат көктiң нұры. Дененiң қуаты. Рызықтың берекетi. Дұғаның қабыл болуына себепшi. Əзiрейiлдiң құзырында шапағатшы. Қабiрде жарық. Мүнкəр-Нəкiрге берiлер жау- ап. Қияметте көлеңке. Тозақ отына қалқан. Сырат көпiрiнен найзағай секiлдi өтуiңе жəрдемшi. Жəннаттың кiлтi. Пейiште басыңа тəж. Аллаһу та’аланың иманды құлдарына берген ең ұлы сыйлық. Егер намаздан да абзал өзге бір ғибадат болғанда, Аллаһ иманды құлдарына алдымен соны бiлдiрер едi. Күллi перiште атаулының кейбірі қиямда, кейбірі рүкуде, кейбірі сəждеде, кейбірі де ташаһһудте.Мұныңбарлығынбiр-ақрəкатнамазғасыйғызып, мұсылмандарға сыйға тартты. Өйткенi, намаз - иманның басы, дiннiң тiрегі, Исламның нағыз өзi. Момынның миғражы. Көктiң нұры. Тозақтан құтқарушы». Бiр күнi хазреті Əли (радыяллаһу анһ) екiндi намазын өткiзiп алады. Бұл ісіне өте қатты қайғырып, өзiн-өзi кiнəлап қатты қапа бол- ды. Егiлiп жылап, көз жасын төктi. Пайғамбарымыз алейһиссалам бұл туралы естiген соң, сахабаларымен бiрге хазреті Əлиге барып оның халiн көрiп Пайғамбарымыз да жылай бастады. Дұға еттi. Сол сəтте күн қайта көтерiлiп Расул алейһиссалам: «Ей, Əли, басыңды
  • 8. - 14 - НАМАЗ КІТАБЫ - 15 - НАМАЗ КІТАБЫ көтер, күн əлi батпады» – дедi. Хазреті Əли бұған қуанып, намазын оқыды. Хазреті Əбу Бəкiр Сыддық (радыяллаһу анһ) бiр түнi өте көп ғибадат етiп, нəтижеде үтiр намазын оқымастан ұйықтап қалады. Таң намазы болғанда Пайғамбарымызға алейһиссалам келiп: «Ей Аллаһтың елшiсi! Маған көмектес, үтiр намазым қаза болып қалды» - деп қайғырып жылады. Оған қосылып Пайғамбарымыз алейһиссалам жылай бастады. Сол кезде хазреті Жəбрейiл келiп: “Ей Аллаһтың елшiсi! Əбу Бəкiр Сыддыққа айт, оны Аллаһу та’ала кешiрдi”- дедi. Атақты əулиелердiң бiрi Баязид Бистами бiр күнi қатты ұйқы ба- сып, таң намазына тұра алмайды. Бұған қатты қайғырып, тəуба етіп, жылап жатқан кезінде бiр дауыс естидi: «Ей Баязид, бұл кемшiлiгiңдi кешiрдiм, осы көз жасымен жасаған тəубаңның берекетi үшiн саған тағы да жетпiс мың намаздың сауабын бердiм». Бiрнеше ай өткен соң тағы да таң намазында ұйықтап қалады. Шайтан келiп: “Тұр, намазың қазаға қалып қояды, тұр”- деп оята бастайды. Сол кезде хазреті Баязид былай дейдi: “Ей, лағынеттелген шайтан, сен бұл iстi қалайша iстеп тұрсың? Сен əркiмнiң намазын оқымауы үшiн, қазаға қалдыруы үшiн тырысатын едiң, менi қалайша оятып тұрсың?”. Шайтан былай жауап береді: “Сен өткенде, таң намазын қаза етiп қойған күнi, жылап жетпiс мың намаздың сауабын алған едiң. Бүгiн соны ойлап, бiр-ақ уақыт намаздың сауабын алсын деп сенi ояттым, оның орнына жетпiс мың намаздың сауабын алып қоймасын дедiм.” Мəшһур əулиелердiң бiрi болған Жунайд Бағдади былай деген едi: “Бұл дүниенiң бiр сағаты - қияметтiң мың жылынан жақсырақ. Өйткенi бұл бiр сағатта iзгi, жақсы iстердің көбiн iстеуге болады, ал қияметтегi мың жылда еш нəрсе жасай алмайсың”. Пайғамбарымыз алейһиссалам бiр хадисiнде былай деген: «Бiр кiсi бiле тұра бiр намазы мен екiншi намазын бiрiктiрсе, яғни қазаға қалдырса, сексен хуқбə тозақта жанады». Бiр хуқбə ахыреттің сексен жылына тең. Олай болса, ей, дiні бір бауырым! Уақытыңды бос əрi пайдасыз нəрселермен өткiзбе. Уақыттың қадiрiн бiл. Уақытыңды iзгi iстер iстеуге сарып ет. Сүйiктi Пайғамбарымыз алейһиссалам: «Қайғының, бəленiң үлкенi уақытын босқа өткiзу»- депайтыпөткен.Намазыңдыуақытындаоқып,молсауаптарғақауыш. Қиямет күнi өкініп қалма. Хадис шəрифте: «Намазды уақытында оқымай, қаза қылған адам қазасын өтеместен өлiп кетсе, оның қабiрiне тозақтан жетпiс терезе ашылып, қияметке дейiн азап- талады». Кiмде-кiм намазын уақытында бiле тұра оқымаса, яғни намаз уақыты өтiп бара жатса да еш уайымдамайтын болса, дiннен шығады немесе өлiм алдында имансыз кетедi. Ал намазды ойламайтындар, оның парыз екендiгiн де бiлмейтiндердiң халi не болмақ? Намаздың өзіне мiндет екендiгiн бiлмейтiн кiсiлердiң “муртəд”, яғни кəпiр екендiгiн төрт мазһабтың барлық ғұламалары бір ауыздан айтқан. Намазды бiле тұра оқымайтын, қазасын оқуды да ойламайтын, əрi бұл үшiн азапталудан да қорықпайтын кісінің “муртəд”, яғни кəпiр болатыны туралы Абдулғани Наблусидың “Хадиқат-ун-нəдийя” кiтабының “Тiлдiң апаттары” атты бөлiмiнде жазылған. ИмамРаббани«Мəктубат»кiтабының1-том,275-хатындабылай дейдi: «Сiздердiң бұл нығметке қол жеткізулерiңiздің негізгі себебі – Ислам дiнiн үйрету жəне фиқһи мəселелердi кеңiнен түсiндiруіңіз болды. Ол жерлерде надандық үстемдiк құрып, бидғаттар жайылды. Аллаһу та’ала Ислам дiнiн жаюда сiздердi себепшi қылды. Олай бо- латын болса, дiни мағлұматтарды үйретуге əрi фиқһи мəселелердi жаюға қолыңыздан келгенше жəрдем беруге тырысыңыз. Аталған екеуi – барша бақыттың бастауы, дамудың негiзi, тозақтан құтылуға жəрдемшi. Бұл жолда бар күш-қайратыңызды жұмсаңыз! Дiн өкiлi ретінде өзiңіздi танытыңыз! Ол жердегiлерге жақсылық жасауды əмiр етiп, жамандықтан тыйыңыз. Тұра жолды нұсқаңыз. Музам- мил сүресінің 19-шы аятында: «Раббыңның разылығына қауышу үшін бұл əлбетте бір насихат»- деп бұйырылды».
  • 9. - 16 - НАМАЗ КІТАБЫ - 17 - НАМАЗ КІТАБЫ Бiрiншi бөлiм ИМАНЫМЫЗ жəне НАМАЗ Əркiм əуелi иман ету керек Аллаһу та’ала адамдардың жарық дүниеде рахат жəне тыныш өмiр сүрулерiн, ахыретте де мəңгі бақытқа қауышуларын қалайды. Осыған байланысты, бақытқа жетуге себепшi болатын пайдалы нəрселердi iстеудi əмiр еттi. Аллаһу та’аланың бiрiншi əмiрi - иман ету. Иман ету бүкiл адамзатқа ауадай қажет. «Иман» сөзі сөздiкте бiр адамды анық бiлу, оған сену деген мағынаға келедi. Иманның терминдiк мағынасы болса, Мұхаммед алейһиссаламның Аллаһтың пайғамбары болғандығын жəне оның тарапынан таңдалған хабар берушiНəбиболғандығындұрысбiлужəнесенеотырыпайту.Аллаһу та’ала қысқаша бiлдiргенге солай сенiп, ауқымды бiлдiргендерiне жан-жақты сену жəне күшiнiң жеткенiнше «Кəлима-и шаһадат»ты тiлмен айту. «Иман» деп - оттың жандыратынына, улы жыланның шағып өлтiретiнiне шын жүрегiмiзбен сенiп қашатынымыз сияқты, шын көңiлiмiзбен Аллаһу та’аланы жəне сипаттарын жақыннан та- нып, бiлiп, Оның разылығына жəне жамалын көру үшiн жан салып кiрiсу, азабынан қашу жəне иманды мəрмəр тастың үстiне қашалып жазылған жазу сияқты дұрыстап, мықтылап жүректе орналастыруды айтамыз. Иман - Мұхаммед алейһиссаламның айтқандарының барлығына сүйсiнiп,жүректiңтасдиқ(дұрыстауы)етуi,яғнисенуі.Осылайшасен- ген адамдар «мүмин» жəне «мұсылман» делiнедi. Əрбiр мұсылман хазреті Мұхаммед алейһиссаламға мойынсұнып, оның көрсеткен жолында жүруi керек. Оның жолы Құран Кəрiмнiң көрсеткен жолы. Бұл жол «Ислам» делiнедi. Оған мойынсұну үшiн ең алдымен иман етіп, кейiн «ислам үкiмдерiн», яғни мұсылманшылықты жақсылап үйрену керек. Одан кейiн сүннеттердi орындап, мəкрухтерден бой- ымызды аулақ ұстауымыз керек. Бұлардан кейiн мубахтарда да пайғамбарғамойынсұнуға тырысуымызкерек. Дiнiмiздiң негiзi иман. Иманы болмағанның ешбiр құлшылығын жəне жасаған жақсылығын Аллаһу та’ала қабыл етпейдi. Мұсылман болуды қалаған адам ал- дымен иман етуi, кейiн ғұсыл, дəрет, намаз жəне керегiнше басқада парыздарды үйренуi қажет. Иман шынайы болуы тиiс Сезiм мүшелерi жəне ақыл қамтыған мағлұматтар иманға қауышуға жəрдемшi болады. Пəн ғылымы əлемдегi жүйенiң теңдiгi өздiгiнен болмағандығын жəне əлбетте бiр жаратушының бар екендiгiн түсiнуге, бiлуге жəне иман нұрына қауышуға шақыруда. Иман соңғы пайғамбар Мұхаммед алейһиссаламның Аллаһу та’ала тарапынан əкелген мағлұматтарын үйрену жəне сену. Сену ке- рек болған мағлұматтарға «ақылға сыйымды болса сенемiн» деу пайғамбарға сенбеу болып табылады. Дiни үкімдер ақыл иелерiнiң тапқан нəрселерi емес. Сондықтан, пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссаламхабарбергеннəрселердіƏһлисүннетғұламаларының кiтаптарынан үйренуіміз керек. Шынайы иман иесi болу үшiн мына шарттарға мойынсұну керек. Иман əрдайым жəне мықты болу керек. Бiр мезет айы-1. рылып қалуды ойымызға алмауымыз керек. Үш жылдан кейiн мұсылмандықтан шығамын деген адамның сол мезеттен бастап има- ны кетiп, мұсылмандықтан шыққан болып есептеледi. Мүминнiң иманы, қорқу мен үмiттiң арасында болуы керек.2. Аллаһу та’аланың азабынан қорқу қажет. Бiрақ рахметiнен бiр ме- зет болсын үмiттi үзбеу керек. Күнəнi iстеуден сақтанып, иманнан ажырап қалудан қорқу керек. Сонымен қатар, қаншама көп күнə iстеген болсақ та, Аллаһтың кешiрiмдiлiгiнен еш үмiт үзбеуіміз, күнəларымыз үшiн тəубе етуіміз керек. Өйткенi тəубе еткен адам, ешқандай күнə iстемегендей болады. Жан (рух) алқымға келместен бұрын иман келтіру ке-3. рек. Жан алқымға келгенде, ахыреттiң бүткiл хал-жағдайлары көрсетiледi. Мiне, сол уақытта күллi кəпiрлер иман етудi қалайды. Алайда иманның, сенімнің ғайыпқа болуы, яғни көрместен сену шарт. Көрiнiп тұрған нəрсеге сену иман болмайды. Бiрақ бұл кезде мұсылманның тек тəубесi ғана қабыл болады. Күн батыстан тумастан бұрын иман келтіру керек. Қияметтiң4. үлкен белгiлерiнiң бiрi - күннiң батыстан шығуы. Мұны көрген бүкiл адамдар иман келтiредi. Бiрақ бұл имандары қабыл болмайды. Бұл кезде тəубе есiктерi жабылады. Аллаһу та’аладан басқа ешкiмнiң де ғайыпты, жасырын5. болған нəрселердi бiлмейтініне сенуiмiз керек. Яғни, ғайыпты жалғыз Аллаһу та’ала бiледi. Оған қоса, Оның бiлдiргендерi ғана бiледi. Перiштелер, жындар, шайтандар тiптi пайғамбарлар да
  • 10. - 18 - НАМАЗ КІТАБЫ - 19 - НАМАЗ КІТАБЫ ғайыпты бiлмейдi. Бiрақ пайғамбарларға жəне салих құлдарына ғайыптан мағлұмат берiлуi мүмкiн. Дiннiң иманға жəне ғибадаттарға тəн үкiмiн қажетсiз деп6. тауып бас тартуға болмайды. Ахками исламиядан, яғни исламның əмiрлері мен тыйымдарының бiрiн жеңiл көрiп, пайғамбарлардың бiрiн мазақ ету - күпiрлiк (сенбеушiлiк) болады. Аллаһу та’аланың бар екендiгiн, перiштелерді, ғұсыл мен намаздың парыз болғандығын өзгелердiң бопсалауымен қабылдамаймын деп айтқан адам кəпiр болмайды. Ислам дiнiнiң анық бiлдiрген хабарларына еш күмəн7. келтiрмеу қажет. Шарап жəне басқа да спирттi iшiмдiктердi iшудiң, құмар ойнаудың, пайызға ақша беру жəне алудың, пара берудiң ха- рам болғандығына күмəн ету, харам нəрсенi халал деу, халал болған нəрселерге де харам деу иманнан шығуға себеп болады. Иман келтiрген құл, тек Аллаһ үшiн сүюi жəне тек Аллаһ8. үшiн дұшпандық етуi керек. Яғни хубби филлаһ жəне буғди филлаһ шарт. Аллаһу та’аланың достары болып саналатын мұсылмандарды жақсы көруiмiз қажет. Жəне де Исламға қолы мен қаламымен, тағы да басқа жолдарменен дұшпандық істегендерге біз де дұшпан бо- луымыз тиiс. Мұсылман болмаған, ғайри мұсылман болған отандастарымызға жəне саяхатшы өзге дін өкілдеріне жылы жүзбен қарап жақсы мəмiледе болуымыз керек. Көркем мiнез -құлығымызбен дiнiмiзге шақыруымыз қажет. Иман - Ислам дiнi көрсеткендей болуы керек. Ақылдың түсiнгендiгiне, философтардың жəне өзгеде білгіштердің айтқанындай сену иман болмайды. Пайғамбарымыз жəне сахабалары көрсеткен тура жолдың10. нағыз мұсылмандары сияқты сену керек. Тура сенiмге ие болу үшiн, əһли сүннет уал жамағат сенiмiне сай иман ету керек. Əһли сүннет ғалымдарының жазған дiн кiтаптарына мойынсұнғандарға жүз шаһидтiң сауабы берiледi. Төрт мазһабтың кез келген ғалымына «Əһли сүннет ғалымы» делiнедi. Əһли сүннет ғалымдарының басы - Имам Ағзам Əбу Ханифа (рахметуллаһи алейһ). Бұл ғалымдар кітаптарына Сахабалардан (радыяллаһу анһум ажма- ин) үйренгендерiн жазған, сахабалар да бұларға Расулуллаһтан (алейһиссалам) есіткендерiн айтқан. Əһли сүннет ақидасы (сенiмi) Мұсылман болудың алғашқы шарты - иман ету. Ақыл-есi дұрыс жəне балиғат жасына жеткен еркектiң жəне əйелдiң бiрiншi мiндетi - əһли сүннет ғалымдарының кiтаптарында жазған иманға байланысты мағлұматтарды үйрену жəне оқығандарына сəйкес сену. Қиямет күнiнде жаһаннам (тозақ) азабынан құтылу солардың бiлдiргендерiне сенуге байланысты. Жаһаннамнан құтылатындар тек қана осылардың жолында жүргендер болады. Олардың жолда- рында жүргендерге «Сүнни» немесе «Əһли сүннет» делiнедi. Бiр хадис шəрифте: «Менiң үмбетiм жетпiс үш топқа бөлiнедi. Бұлардан тек қана бiр бөлiмi тозақ азабынан құтылады, ал басқалары тозаққа түседі»- деп айтылған. Бұл жетпiс үш топтың əрбiрi исламға мойынсұнғандықтарын жариялауда жəне тозақтан құтылатындығы бiлдiрілген тек бiр топтың да өз топтары екендiгiн айтуда. Мүминун сүресi 54-ші жəне Рум сүресі 32- аятта: «Əр топ, тура жолда болғандығын ойлап сүйсiнуде» деп айтылған. Сондықтан да бұл əр түрлi топтар арасында құтылатын бiреуiнiң белгiлерiн Пайғамбарымыз алейһиссалам былай деп бұйырған: «Бұл топтағылар - мен жəне де асхабым жүрген жолда болғандар». Асхаби Кирамнан қандай да бiреуiн жақсы көрмейтiн адам əһли сүннеттен айрылған болады. Əһли сүннет итиқадында (сенімінде) болмағандар кəпiр немесе бидғат əһлi (жолдан азғандар) болады. Əһли Сүннет ақидасында (сенiмiнде) болудың белгiлерi Аллаһу та’ала əһли сүннет ақидасына сəйкес иман еткен мұсылмандарға разы. Бұл сенімнің бiрнеше шарттарын Əһли сүннет ғалымдары былай деп түсiндiрiп бередi: Иманның алты шартына, яғни Аллаһу та’аланың барлығына1. жəне бiрлiгiне, серігі, теңі жоқтығына, перiштелерiне, кiтаптарына, пайғамбарларына, ахырет күнiне, жақсылық пен жамандықтың Аллаһу та’ала тарапанынан болатындығына сену керек. (Бұлар амəнтуде айтылған). Аллаһу та’аланың соңғы кiтабы болған Құран Кəрiмнiң,2. Аллаһтың сөзi болғандығына сену. Мүмин өз иманына еш күмəн етпеуi керек.3.
  • 11. - 20 - НАМАЗ КІТАБЫ - 21 - НАМАЗ КІТАБЫ Пайғамбарымызға иман етiп, тiрi кезiнде оны көру бақытына4. жеткен сахабалардың барлығын өте жақсы көру керек. Төрт халифа- сына, жақын туған-туысқандары болған əһли бəйтiне жəне құрметтi əйелдерiнiң ешбiрiне тiл тигiзбеу керек. Ғибадаттарды иманның бiр бөлiгi деп бiлмеу керек. Аллаһу5. та’аланың əмiр етiп жəне тыйым салғандарына сенiп, ал шартта- рын жалқаулықпен iстемеген мүмiндердi кəпiр деп айтпау керек. Бірақ, харам-халалға мəн бермейтіндер жəне исламды мазаққа айналдырғандардың иманы кетедi. Өзiн мұсылманмын деп есептеп, Аллаһу та’алаға жəне6. Пайғамбары Мұхаммед алейһиссаламға сендiм дегенiмен жаңылыс сенiмде (адасқан секта) жүргендердi кəпiр демеу керек. Өз-өзiне, иманына берiк болып ашық күнə істегені беймəлім7. имамның артында тұрып намаз оқуға болады. Осы үкiм жұма мен айт намаздарын оқытатын əкімдер мен əмірлерге де тиiстi. Мұсылмандар өздерін басқарып отырған басшыларына,8. əмірлеріне мойынсұнуы қажет. Үкіметке бас көтеру фитнə болып са- наладыжəнеəртүрліқайғы-қасыреткеапарыпсоғады.Басшылардың, əмірлердің қателеспей елдi дұрыс басқаруы үшiн артынан қайырлы дұға етiп, харам, күнə істерден қайтару үшін тəтті сөзбен насихат айту керек. Дəрет алғанда аяқта мəсi болса, су қолмен мəсих етуге бола-9. ды. Жалаң аяқ пен шұлықтың үстiнен мəсих етуге болмайды. Пайғамбарымыздың миғражға жаны-тəнiмен бірге10. шыққандығына сену қажет. Егер ол Пайғамбардың түсi дейтiн болса, əһли сүннеттен айрылған болады. Жəннəтта мүмiндер Аллаһу та’аланы көредi. Қиямет күнiнде Пайғамбарлар мен Аллаһтың сүйiктi құлдары Аллаһтың рұқсат етуiмен шапағат ете алады. Қабiрде сұрақ сұралады. Қабiрдегi азап жан мен тəнге бiрдей беріледі. Əулиелердiң кереметi хақ. Керемет Аллаһу та’аланың сүйiктi құлдарына ғана нəсiп етілетiн ерекше қасиет. Қабiрге жерленген рухтар тiрi адамдардың сөздерiн еркiн есiте алады. Олардың артынан қайырлы дұға ету қажет. Жоғарыда аталғандар əһли-сүннеттегiлердiң ерекшелiктерi болып есептеледi. ИМАННЫҢ ШАРТТАРЫ Иманның шарты алтау. Бұлар амəнтуде ашықталып өткен. Иманның белгiлi алты нəрсеге сену екендiгiн Пайғамбарымыз айтқан. Осыған орай əрбiр мұсылман баласына алдымен амəнтуды жаттатып, мағынасын жақсылап үйрету керек. АМƏНТУ: «Амəнту биллаһи уə Мəлаикəтиһи уə Кутубиһи уə Русулиһи уəл-яумил-ахири уə бил-қадари, хайриһи уə шəрриһи мин аллаһи таала уəл-баъсу баъдал мəути хаққун, Əшһəду ан лə илаһə иллаллаһ уə əшһəду əннə Мұхаммəдəн абдуһү уə Расулуһү». Бiрiншi шарт Аллаһу та’алаға сену Амəнту биллаһи: Аллаһу та’аланың барлығына жəне бiрлiгiне сендiм, иман еттiм, жүрегiммен растап (тасдиқ), тiлiммен айттым деген мағынаға келедi. Аллаһу та’ала бар жəне бiр. «Бiр» сөзiнiң сөздiкте екi түрлi мағынасы бар. Бiрiншiсi, сан жағынан екiнiң жар- тысы əрi сандардың алғашқысы. Екіншісі, сыңары жəне ұқсасы бол- мау жағынан бiр. Мiне, Аллаһу та’ала тек қана сан жағынан емес, ұқсасы болмау жағынан да бiр. Яғни затында жəне сипаттарында ешқандай сыңары жоқ. Барлық жаратылыстың заты жəне сипаттары өздерiн жаратқан құдіреттің затымен сипаттарына ұқсамағандығы сияқты, жаратқанның заты жəне сипаттары да жаратқандарынан ешбiрiнiң заты жəне сипаттарына ұқсамайды. Бүкiл жаратылған əрбiр мүшенiң, клеткалардың жаратушысы, жоқтанбаретушiсiжалғызАллаһута’ала.Аллаһута’аланыңзатының ақиқатын, яғни қандай екенiн ешкiм бiлмейдi. Ол ойға, қиялға келетін ешбір нəрсеге ұқсамайды. Тек, Құран Кəрiмде баяндалған сипатта- рын, есiмдерiн жаттап, ұлылығына жүрекпен сенiп, тiлмен айту ке- рек. Барлық сипаттары мен есiмдерiнiң бастамасы да, соңы да жоқ. Заты ешбiр жерде тұрмағандығы iспеттi, біз бiлетін алты жақта болудан да пəк. Яғни алда, артта, оңда, солда, төбеде, төменде емес. Ол əр жерде үнемi дайын жəне үнемi көрiп тұр деп айтуға болады. Аллаһу та’аланың сипаттары он төрт. Алтауына заттық сипат, сегiзiне субути сипат делiнедi. Бұлардың мағыналарын бiлiп, жаттап алу қажет.
  • 12. - 22 - НАМАЗ КІТАБЫ - 23 - НАМАЗ КІТАБЫ Заттық сипаттары Вужуд:1. Аллаһу та’ала бар. Оның бар болуының бастауы жоқ. Уажибул вужуд, яғни бар болуы мiндеттi. Қыдем:2. Аллаһу та’аланың барлығының бастауы жоқ. Бақи3. : Аллаһу та’аланың бар болуының соңы жоқ, мəңгi. Уаһданиат:4. Аллаһу та’аланың затында, сипаттарында жəне істерінде ешқандай ұқсасы, ортағы, серiгi жоқ. Мұхаляфатун лил-хауадис:5. Аллаһу та’ала заты жəне си- паттарында жаратылғандардың заты жəне сипаттарына ұқсамайды. Қиям би-нафсиһи:6. Ол өзінің затымен бар. Бар болуында мекенге, заманға, материяға жəне еш нəрсеге мұқтаж емес. Керiсiнше барлық нəрсе Оған мұқтаж. Мекен, материя жоқ кезінде ол бар бола- тын. Осы əлемді жоқтан бар етпес бұрын заты қандай болса, мəңгілік солай қалады. Субути сипаттары Хаят:1. Аллаһу та’ала тiрi əрi мəңгi өмiр сүредi. Оның тірі болуы жаратқандарының тірлігіне ұқсамайды. Бұл ерекшелiгi өз за- тымен тұрақты. Яғни тiрi, үнемi мəңгi өмiр иесi. Бұл сипатының ба- стамасы да соңы да жоқ. Ілім:2. Аллаһу та’ала ілім иесi. Жəне оның бiлiмi əр нəрсенi қамтиды. Оның бiлуi жаратылғандардың бiлуi сияқты емес, қап- қараңғы түнде құмырсқаның қара тастың үстiнде жүргенiн көредi жəне бiледi. Адамдардың жүрегiнен өткен ойларды, ниеттердi бiледi. Бiлуiнде ешбiр өзгерiс болмайды. Бастамасыз жəне шексіз ілім иесі. Сəм:3. Аллаһу та’ала есітушi. Аспапсыз, шартсыз жəне себепсіз естиді. Оның естуi пенделерінің естуiне ұқсамайды, Ол бұдан пəк. Бұл сипаты да басқа сипаттары сияқты əбади жəне əзəли, яғни бастамасыз жəне соңсыз (мəңгі). Басар:4. Аллаһу та’ала көруші. Əр нəрсенi өз затына тəн си- патымен көредi. Оның көруi көзбен емес. Ирада5. : Аллаһу та’ала қалағанын қалауынша iстейдi. Əрбiр нəрсе оның қалауымен бар не жоқ болады. Қалауына тосқауыл болатын ешбiр күш жоқ. Құдрет:6. Аллаһу та’аланың барлық нəрсеге күш-құдіретi жетедi. Ешқандай нəрсе оған қиын болмайды. Кəлам7. : Аллаһу та’ала сөйлеуші. Сөйлеуi бiр құрал, аспап, əрiптер, дауыстар жəне тіл арқылы емес. Тəкуин:8. Аллаһу та’ала жаратушы. Одан басқа жаратушы жоқ. Барлық нəрсенi ол жаратады. Аллаһу та’аладан басқаларына жарату етістігін қолданбау керек. Аллаһу та’аланың сипаттарының ақиқаттарын түсiну (мухал) мүмкін емес. Ешбiр адам жəне ешбiр нəрсе Аллаһу та’аланың сипаттарына ортақ жəне ұқсас бола алмайды. Екiншi шарт Перiштелерге иман Уə Мəлаикатиһи: Аллаһу та’аланың перiштелерiне сендiм дегені. Олар да Аллаһу та’аланың құлдары. Барлығы Аллаһу та’аланың əмiрлерiне мойынсұнады. Күнə iстемейдi. Еркек пен əйел болып бөлiнбейдi, үйленбейдi, iшiп-жемейдi, ұйықтамайды. Олар нұрдан жаралған, ақылды. Бұлардың ең үлкендері төртеу. Жəбрейiл1. алейһиссалам. Перiштелердiң ең үлкенi. Аллаһ пен пайғамбарлар арасында елшiлiк жасау оның басты мiндетi. Исрафил2. алейһиссалам. Қиямет күнi сура деген аспапты үрлеумен міндеттелген. Алғашқы үрлеуінде Аллаһу та’аладан басқа барлық тірі жан өледі, екіншісінде қайта тіріледі. Микаил3. алейһиссалам. Табиғат құбылыстарын басқару, рызықтың жіберілуі, молшылық, тапшылық, қымбатшылық, арзаншылық жəне де əр бір затты əрекет еттірумен міндеттелген. Əзрейіл4. алейһиссалам. Адамдардың жанын алуға мiндеттелген. Бұлардан соң төрт сынып перiште бар. Хамалаи Арш делiнген перiштелер де төртеу. Аллаһтың құзырында болатын перiштелерге Муқаррабин делiнедi. Азап перiштелерiнiң үлкендерiне Кəрубиян, рахмет перiштелерiне Руханиян делiнедi. Жəннат перiштелерiнiң үлкенiнiң аты Ридуан, Тозақ перiштелерiнiң үлкенiнiң аты Малик. Тозақ перiштелерiне Зəбани делiнедi. Саны жағынан ең көп болған махлұқ (жаратылыс) - періштелер. Көктерде олар ғибадат етпейтін бос жер жоқ.
  • 13. - 24 - НАМАЗ КІТАБЫ - 25 - НАМАЗ КІТАБЫ Үшiншi шарт Кiтаптарына сену Уə Кутубиһи: Аллаһу та’аланың түсiрген кiтаптарына сендiм дегені. Аллаһу та’ала бұл кiтаптарды кейбiр Пайғамбарға Жəбрəйіл атты перiште арқылы уахи етiп, яғни оқытып жiберiп отырған. Ал кейбiреулерiне “Лауха” үстіне жазулы күйiнде, кейбiреулерiне перiштесiз естiртiп түсiрдi. Барлығы Аллаһу та’аланың сөзi. Əзəли жəне əбəди болған бұл сөздер махлұқ емес, яғни жаратылмаған, ойдан шығарылмаған. Осы самауи кiтаптардан бiзге бiлдiрiлгенi жүз төрт дана. Олардан 10 суһуф Адам алейһиссаламға, 50 суһуф Шит алейһиссаламға, 30 суһуф Идрис алейһиссаламға, 10 суһуф Ибраһим алейһиссаламға, Таурат Мұса алейһиссаламға Зəбур Дауд алейһиссаламға, Iнжiл Иса алейһиссаламға, Құран Кəрiм Мұхаммед алейһиссаламға түскен. Аллаһу та’ала адамдардың бұл дүниеде де, ахыретте де шексiз бақытқа жетуi үшiн алғашқы пайғамбар Адам алейһиссаламнан, соңғы пайғамбар Мұхаммед алейһиссаламға дейiн көптеген пайғамбарлар арқылы кiтаптар түсiрген. Бұл кiтаптарда иман мен ғибадат негiздерi түсiндiрiлiп, адамдар мұқтаж болған əрбiр тақырыпта мəлімет берілген. Бұлардың iшiнде Құран Кəрiм соңғы илаһи кiтап. Құран Кəрiм түскеннен кейiн басқа барлық илаһи (тəңiрлiк) кiтаптардың үкiмдерi жойылды. Жəбрейіл алейһиссалам Құран Кəрiмді Мұхаммед алейһиссаламға жиырма үш жыл бойы алып келді. Құран Кəрiм 114 сүре, 6236 аяттан тұрады. Бұл сандар кейбiр кiтаптарда басқаша жа- зылады. Оның себебi ұзақ аяттарды бiрнеше аят деп санағандықтан. Өйткенi Құран Кəрiм түскеннен берi ешбiр өзгерiске ұшырамаған, бұданкейiндеөзгерiскеұшырамайды.ҚұранКəрiмАллаһута’аланың сөзi. Мұндай кiтаптың адамдар тарапынан жазылуы мүмкiн емес. Пайғамбарымыз көз жұмғаннан кейiн халифа хазреті Əбу Бəкiр Сыддық(радыяллаһуанһ)ҚұранКəрiмнiңаяттарынжинақтады.Осы- лайша Мусхаф (Құранның кітап халі) пайда болды. Сахабалардың барлығы, бұл мусхафтың Аллаһ сөзi екендiгiн бiр ауыздан бiлдiрді. Үшiншi халифа хазреті Осман (радыяллаһу анһ) бұл мусхафтан тағы да алты дана жаздырып көбейттi. Сөйтiп əртүрлi аймақтарға жiберiлдi. Құран Кəрiмдi өзінен оқу керек. Басқа əрiптермен жазылғандар Құран Кəрiм делінбейді. а) Құранды ұстайтын кезде дəреттi болу керек. Қыблаға қарап отырып мұқият оқу қажет. б) Ықыласпен оқу керек. в) Əрбiр аятын асықпай, құрметпен, кітапқа қарап оқу керек. г) Тəжуид қағидаларына сай оқу керек. д) Оқығанының Аллаһ сөзi екендігін ойлау керек. ж) Құранның əмiр жəне тыйым салғандарына бағыну керек. Төртiншi шарт Пайғамбарларға иман Уə Расулиһи: Аллаһу та’аланың Пайғамбарларына сендiм деп айту. Пайғамбарлар халықты Аллаһ ұнатқан жолына қауыштыру, əрi тура жолды көрсету үшiн таңдалған адамдар. Бүкіл пайғамбарлар үмбеттерін бiр иманға шақырған, яғни бүкіл діндерде иманның шарты бірдей болған. Пайғамбарларда жетi сипаттың бар екендiгiне сенуiмiз керек. Исмет:1. Күнə iстемеу. Пайғамбарлар үлкен болсын, кiшi бол- сын ешқандай күнə iстемейдi. Аманат:2. Пайғамбарлар адамзат баласының ең сенiмдiлері. Ешқашан аманатқа қиянат жасамайды. Садық:3. Пайғамбарлар сөйлеген сөздерiнде, iс əрекеттерiнде жəне əртүрлi қарым-қатынастарында турашыл жəне сенімді адамдар. Ешқашан өтiрiк сөйлемейдi. Фетанат:4. Пайғамбарлар өте ақылды жəне парасатты адам- дар. Зағиптық, кереңдік сияқты кемшiлiктерi бар адамдардан жəне əйел затынан пайғамбар болмайды. Əдiлет:5. Пайғамбарлар ешқашан зұлымдық жасамайды. Басқа біреудің, не өзінің абыройы үшін əділеттен бас тартпайды. Таблиғ:6. Пайғамбарлар уағыздаған үкім-насихаттардың барлығын тек Аллаһу та’аланың бұйрықтарынан үйренген. Олар насихаттаған əмір жəне тыйымдардың ешбірін өз ойынан шығармаған. Бұйырылған нəрселердің барлығын өзі бойынша үмбеттеріне жеткізген. Əмнул-азл:7. Олар пайғамбарлық міндетінен алынбайды. Дүние мен ахыретте де пайғамбар болып қала береді. Жаңа дiн мен үкiмдер əкелген пайғамбарлар Расул делiнедi. Жаңа дiнмен келмей, адамдарды өзiнен алдыңғы дiнге шақырған пайғамбарлар Нəби делiнедi. Пайғамбарларға иман ету - олар-
  • 14. - 26 - НАМАЗ КІТАБЫ - 27 - НАМАЗ КІТАБЫ ды бөлiп-жармай, барлығына бірдей, Аллаһу та’ала тарапы- нан таңдалған, садық, тура сөздi елшілер болғанына сену дегені. Олардың бiріне сенбеген адам, ешбiрiне сенбеген болып санала- ды. Пайғамбарлыққа қыруар еңбек ету, қиыншылық көру арқылы жетпейдi. Пайғамбарлық Аллаһ тарапынан ғана берiледi. Олардың нақты саны белгiлi емес. Жүз жиырма төрт мыңнан көп екендiгi айтылған. Бұлардың үш жүз он үшi Расул. Араларында алтауына Улул-азм пайғамбарлар делiнедi. Олар: Адам, Нұх, Ибраһим, Мұса, Иса, жəне Мұхаммед Мұстафа (алейһимуссалам). Пайғамбарлардың отыз үшiнiң аттары мəшһүр. Олар: Адам, Идрис. Шит, Худ, Салиһ, Ибраһим, Лұт, Исмайыл, Исхақ, Яқуб, Юсуф, Айюб, Шуайб, Муса, Харун, Хыдыр (Хызыр, Қыдыр), Юша бин Нун, Ильяс, Эляса, Зул- кифл, Шамун, Ишмоил, Юнус бин Мета, Давуд, Сулейман, Лоқман, Зəкария, Яхья, Узайр, Иса бин Марьям, Зұлқарнайн жəне Мұхаммед (алейһи уə алейһимуссалату уə сəлам). Олардың тек жиырма сегiзiнiң есiмi Құран Кəрiмде айтылған. Зұлқарнайн, Узайр, Лоқман жəне Хыдырдың пайғамбар екендігі ғалымдар арасында екі түрлі айтылды. Мұхаммед Масум хазреттері “Мəктубат”тың 2-том, 36-хатында Хызыр алейһиссаламның пайғамбар екендiгiн білдірген хабарлардың басымырақ екені жазылған. Ал 182- хатында: «Хызыр алейһиссаламның адам бейнесiнде көрiнуi жəне кейбiр iстердi iстеуi, оның тiрi екендiгiн көрсетпейді. Аллаһу та’ала оның жəне көптеген пайғамбарлар мен əулиелердің рұхтарына адам кейпінде көрінулеріне рұқсат еткен. Сондықтан да оларды көру тірі екендігін білдірмейді» - деген. Пайғамбарымыз Мұхаммед алейһиссалам Мұхаммед (алейһиссалам) пайғамбар - Аллаһу та’аланың елшiсi əрi пайғамбарлардың ең мəртебелiсi жəне соңғысы. Əкесiнiң аты Абдуллаһ, милади жыл санауымен 571 ж. сəуiр айының 20 күнiне сəйкес келетiн 12 рабиəл-əууəлде дүйсенбi күнi түнде Меккеде дүниеге келдi. Əкесi ол тумай тұрып қайтыс болған едi. Алты жа- сында анасы, сегiз жасында атасынан айрылды. Кейiн əкесінің інісі Əбу Талибтың қолында өстi. 25 жасында Хадишаға (Хадижат-ул Ку- бра) үйлендi. Одан төрт қыз, екi ұлы болды. Алғашқы ұлының аты Қасым едi. Сондықтан халық арасында Əбул Қасым деп те атал- ды. Қырық жасында Аллаһу та’ала тарапынан барлық адамзат пен жындарға Пайғамбар екендiгi бiлдiрілді. Үш жылдан кейiн жалпы халықты ашық түрде имандылыққа шақыра бастады. Елу екi жа- сында бiр түнде Меккеден Кұдысқа (Иерусалим) жəне ол жерден көкке көтерiлдi. Бұл сапарына “Миғраж” деліндi. Миғражда жəннат пен тозақты жəне Аллаһу та’аланы көрдi. Осы түнде бес уақыт на- маз парыз болды. Тарихшылардың айтуына қарағанда Милади 622 жылы Аллаһтың əмiрiмен Меккеден Мадинаға көштi. Бұл көшке “Хижрет” делінді. Мəдина қаласының жанындағы Қуба ауылына келгендегi Рабиəл-əууəл айының сегiзi дүйсенбi күні, милади жыл санауы бойынша қыркүйек айының жиырмасыншы жұлдызына сəйкес келедi. Осы күннен бастап Хижри шəмси жыл санауы ба- сталды. Мұсылмандардың Хижри қамари жылы сол жылдың му- харрам айынан басталып, айдың жердi он екi рет айналуы бiр қамари жыл болып есептеледi. Хижри 11 (м.632 ж.) Рабиəл əууал айының он екiсi дүйсенбi күнi түскi уақыттан бұрын қайтыс болды. Қайтыс болған бөлмесiне жерлендi. Қайтыс болған кезiнде қамари жылмен 63, шəмси жыл санаумен 61 жаста едi. Мұхаммед алейһиссалам ақ реңдi едi. Ол барлық адамдардың iшiндегi ең əдемiсi болатын. Əдемілiгiн баршаға көрсете бермейтiн. Ол əрқашан, дүниедегi барлық адамзаттан жəне болашақта келетiн адамдардың бəрiнен тұғыры биiк, мəртебесi жоғары адам. Балалық шағында саудагерлермен Шам тарапына екi рет сапар шегiп, Бус- ра деп аталатын жерден керi қайтқан. Одан басқа уақытта ешбір сапарға шықпаған. Ол оқуды, жазуды бiлмейтiн, яғни мектеп- медреседе оқымаған еді. Ешкiмнен сабақ алмады. Бiрақ барлық нəрсенi бiлетiн едi. Яғни не ойласа да, қандайда нəрсенi бiлгiсi кел- се, Аллаһу та’ала оған бiлдiретін едi. Жəбрейiл алейһиссалам атты перiште келiп, оған қалаған нəрсесiн айтатын. Пайғамбарымыздың қалбы, яғни мүбəрəк жүрегі нұр шашып, одан тараған ілім, мари- фат нұрлары радио толқынындай жер-көкке таралуда еді. Бұл нұр қазір де қабірінен таралуда жəне күн сайын қуаттануда. Бұл нұр Файз делінеді. Электро-магниттiк толқындарды ұстау үшiн ра- дио қабылдағыш керек болғандай, оның нұрын, файзын қабылдау үшiн де оған сенген, сүйген жəне оның көрсеткен жолымен жүрiп тазарған жүрек керек. Осындай жүрегi бар адам ғана нұрды қабыл етедi жəне ол да бұл нұрды шартарапқа таратады. Мұндай ұлы адамдар əулие делінедi. Бұл əулиенi таныған жəне жақсы көрген кісі, оның жанында əдеппен отырса немесе алыста оны əдеппен, махаббатпен еске алса, бұл адамдың жүрегі де нұр-файз алып та- зарып жəне рухани жетіле бастайды. Аллаһу та’ала денеміздің,