Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać t...
Ksi¹¿ka polecana przez Instytut Prawa W³asności Intelektualnej UJPublikacja dofinansowana przez Wydzia³ Prawa Uniwersytetu ...
Spis treściWykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ....
Spis treści 2.2.1.2. Prywatność jako prawo ograniczonego dostępu do jednostki . . ...
Spis treści 3.2. Przedmiot prawa do prywatności na gruncie francuskiej i niemieckiej doktryny i judykatury . ...
Spis treści 4.2.1. Pojęcie osoby publicznej na gruncie zagranicznej doktryny i orzecznictwa . . ....
Spis treści 5.3.5. Czas trwania ochrony i przedmiot right of publicity . . . . . . . . ...
Spis treści 6.2.3. Zakres wolności wypowiedzi ze względu na jej przedmiot . . ...
Spis treści 7.4. Granice dozwolonej krytyki działalności osób pełniących funkcje publiczne . . . . . . . . . ...
Spis treści 8.2.2. Kryterium interesu publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...
Wykaz skrótówAfP – Archiv für PresserechtAll ER – All England Law ReportsApp. Cas. – Law Reports, Appeal CasesBGB – Bürger...
Wykaz skrótówIBPS – Instytut Badania Prawa SądowegoILSA – International Law Students AssociationJ. Soc. Sci. – The Journal...
Wykaz skrótówpr. aut. – ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i pra- wach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U...
Wprowadzenie Analiza problematyki naruszeń prywatności osób publicznych przezprasę jest szczególnie doniosła w dobie ...
Wprowadzenieczy Grażyny Szapołowskiej. Przeanalizowano problematykę wyznaczeniagranic pomiędzy sferą życia publicznego a p...
Wprowadzenie Tezy główne rozprawy przedstawiają się następująco:1. Prawo do prywatności stanowi kategorię nadrzędną ob...
Wprowadzenieści na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.W ramach sfery prywatności wyodrębniono pos...
Wprowadzenie Rozdział piąty został poświęcony problematyce sposobów rozstrzy-gania konfliktu: wolność prasy a prawo d...
Wprowadzenieczenie dla stosunków horyzontalnych w relacjach pomiędzy samymi jed-nostkami2. Wydane przez Trybunał orzeczeni...
Wprowadzenieności. Gwałtowny rozwój środków masowego komunikowania powoduje,że nasilają się przypadki naruszania dóbr osob...
Wprowadzeniekontynentalnego i systemu common law. Niezbędna była analiza dorobkujudykatury innych państw dotyczącego prawa...
Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać t...
Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook
Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook
Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook
Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook
Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook
of 27

Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook

Published on: Mar 3, 2016
Published in: Education      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę - ebook

  • 1. Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji kliknij tutaj.Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnierozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przezNetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na którym możnanabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji. Zabronione sąjakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgodyNetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jejod-sprzedaży, zgodnie z regulaminem serwisu.Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepieinternetowym e-booksweb.pl - Audiobooki, ksiązki audio,e-booki .
  • 2. Ksi¹¿ka polecana przez Instytut Prawa W³asności Intelektualnej UJPublikacja dofinansowana przez Wydzia³ Prawa Uniwersytetu w Bia³ymstokuStan prawny na 1 kwietnia 2006 r.Recenzenci:Janusz BartaRyszard MarkiewiczRedakcja:Ewa FonkowiczMaria SzymaniakRedakcja serii:Janusz BartaRyszard MarkiewiczWydawca:Marcin SkrabkaSk³ad, ³amanie:Studio LOTUSCopyright byKantor Wydawniczy ZAKAMYCZEoddzia³ Polskich Wydawnictw Profesjonalnych sp. z o.o. 2006Redakcja:ul. Zacisze 7, 31-156 Krakówtel. (12) 630.46.00e–mail: redakcja@zakamycze.com.plwww.zakamycze.com.plISBN: 83-7444-214-Xwydanie Icena: 59,00 z³Druk i oprawa: WDG Drukarnia w Gdyni sp. z o.o., ul. Św. Piotra 12
  • 3. Spis treściWykaz skrótów . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13Wprowadzenie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 17Rozdział 1Geneza prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 1.1. Powstanie koncepcji i rozwój prawa do prywatności w USA . . . . . 25 1.2. Stanowisko judykatury i wkład Parlamentu w uznanie prawa do prywatności w Wielkiej Brytanii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 1.2.1. Geneza prawa do prywatności w Wielkiej Brytanii . . . . . . . . 35 1.2.2. Wkład Parlamentu w uznanie istnienia ustawowego prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 38 1.2.3. Human Rights Act 1998 . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 45 1.3. Geneza prawa do prywatności w Polsce i w wybranych państwach systemu prawa stanowionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 1.3.1. Rozwój ogólnego prawa osobistości a ochrona prywatności w Niemczech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 48 1.3.2. Geneza prawa do prywatności we Francji . . . . . . . . . . . . . . . . 55 1.3.2.1. Trudności ze zdefiniowaniem sfery życia prywatnego . 58 1.3.3. Początki i rozwój prawa do prywatności w świetle dorobku polskiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 60Rozdział 2Pojecie, charakter i podmiot prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 2.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 74 2.2. Koncepcje dotyczące pojęcia prawa do prywatności. . . . . . . . . . . . . 75 2.2.1. Koncepcje dotyczące prawa do prywatności w świetle poglądów przedstawicieli doktryny zagranicznej . . . . . . . . . 75 2.2.1.1. Prywatność jako prawo do pozostawienia w spokoju 81 5
  • 4. Spis treści 2.2.1.2. Prywatność jako prawo ograniczonego dostępu do jednostki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 81 2.2.1.3. Prywatność jako prawo do kontroli nad ujawnianiem informacji o charakterze osobistym . . . . . . . . . . . . . . . . 84 2.2.1.4. Prywatność jako prawo do poszanowania tajemnicy . 89 2.2.1.5. Prywatność jako prawo do poszanowania intymności . 90 2.2.2. Pojęcie prawa do prywatności na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . . . . . . 91 2.2.3. Pojęcie i istota prywatności według polskiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 95 2.2.4. Prawo do prywatności w ujęciu konstytucyjnym . . . . . . . . . . 102 2.3. Prywatność a sfery życia jednostki . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 2.3.1. Sfery życia jednostki w zagranicznej doktrynie i w orzecznictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 105 2.3.2. Podział na sfery w ramach prawa do prywatności w świetle polskiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 110 2.4. Podmiot prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 2.4.1. Podmiot prawa do prywatności w świetle Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 114 2.4.2. Podmiot prawa do prywatności w świetle dorobku zagranicznej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 2.4.3. Podmiot prawa do prywatności na gruncie prawa polskiego . 120 2.4.3.1. „Osoba zainteresowana” jako podmiot prawa do prywatności w świetle polskiego prawa prasowego . 122 2.5. Charakter prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 2.5.1. Charakter prawa do prywatności w świetle stanowiska zagranicznej doktryny i judykatury. Ochrona prywatności osób zmarłych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 127 2.5.2. Charakter prawa do prywatności w prawie polskim . . . . . . . 132 2.6. Prawo do ochrony sfery intymności jednostki . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2.6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 137 2.6.2. Pojęcie intymności. Sfera intymności a sfera życia prywatnego . 138 2.6.3. Prawo do ochrony intymności we Francji. Sfera intymności w świetle prawa niemieckiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 143 2.6.4. Przedmiot sfery intymności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 145 2.7. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150Rozdział 3Treść prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 158 3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1586
  • 5. Spis treści 3.2. Przedmiot prawa do prywatności na gruncie francuskiej i niemieckiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 3.2.1. Przedmiot prawa do prywatności na gruncie francuskiej doktryny i orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 160 3.2.2. Przedmiot prawa do prywatności w świetle dorobku niemieckiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 164 3.3. Treść prawa do prywatności w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 172 3.3.1. Zakres przedmiotowy prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . 172 3.3.1.1. Zakres przedmiotowy prawa do poszanowania życia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 173 3.3.1.2. Zakres przedmiotowy prawa do poszanowania życia rodzinnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 181 3.3.2. Obowiązki państwa dotyczące poszanowania życia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 190 3.3.2.1. Obowiązki państwa związane z zanieczyszczeniem środowiska . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 191 3.3.2.2. Obowiązki państwa dotyczące zapewnienia skutecznej ochrony pokrzywdzonym i pomocy prawnej w postępowaniu przed sądami . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 3.3.2.3. Obowiązek państwa zapewnienia ochrony transseksualistom . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 192 3.3.3. Obowiązki państwa związane z poszanowaniem życia rodzinnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 193 3.3.4. Treść prawa do prywatności w świetle art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 195 3.4. Przedmiot ochrony sfery życia prywatnego w świetle orzecznictwa sądów polskich. Strona negatywna prawa do prywatności . . . . . . . 197 3.4.1. Katalog okoliczności objętych sferą życia prywatnego w świetle orzecznictwa sądów polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . 197 3.4.2. Identyfikacja osoby jako niezbędna przesłanka stwierdzenia przez sąd naruszenia prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 206 3.4.3. Strona negatywna prawa do prywatności na gruncie polskiej doktryny i orzecznictwa sądów polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . 211 3.5. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 215Rozdział 4Prawo do prywatności osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 4.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 220 4.2. Pojęcie i rodzaje osób publicznych w świetle dorobku zagranicznej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 7
  • 6. Spis treści 4.2.1. Pojęcie osoby publicznej na gruncie zagranicznej doktryny i orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 222 4.2.2. Rodzaje osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 224 4.3. Rozumienie pojęcia „osoba publiczna” w prawie polskim. . . . . . . . 230 4.3.1. Pojęcie osoby publicznej w świetle poglądów przedstawicieli polskiej doktryny . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 230 4.3.2. Konstrukcja pojęcia „osoba publiczna” w rozumieniu art. 14 ust. 6 prawa prasowego. Kryteria kwalifikacji jednostki do kategorii osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 233 4.4. Prawo do prywatności osób publicznych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 242 4.5. Prawo do ochrony intymności osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . 248 4.5.1. Prawo do ochrony intymności osób publicznych na gruncie dorobku zagranicznej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . 248 4.5.2. Prawo do ochrony intymności osób publicznych w polskiej doktrynie i w orzecznictwie . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 252 4.5.3. Warunki dopuszczalności ingerencji prasy w sferę intymności osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 254 4.6. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 255Rozdział 5Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę w wybranychpaństwach systemu prawa zwyczajowego i stanowionego . . . . . . . . . . . . . . 260 5.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 260 5.2. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę w USA . . . 5.2.1. Bezprawna ingerencja w samotność jednostki lub w jej sprawy prywatne (intrusion) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 263 5.2.2. Publiczne ujawnienie krępujących faktów z życia prywatnego (public disclosure of private facts). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 270 5.2.3. Publiczne przedstawienie jednostki w „fałszywym świetle” (false light) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 281 5.2.4. Przywłaszczenie nazwiska, wizerunku lub innych atrybutów osobowości w celach komercyjnych (appropriation). . . . . . . . . 284 5.2.5. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę przy użyciu nowych technik zbierania informacji . . . . . . . . . . . 287 5.3. Prawo do kontroli wykorzystania wizerunku i innych oznaczeń indywidualizujących osoby powszechnie znane (right of publicity) . 290 5.3.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 290 5.3.2. Pojęcie right of publicity i jego geneza . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 292 5.3.3. Right of publicity a prawo do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . 294 5.3.4. Wymóg wykorzystania oznaczeń indywidualizujących osoby powszechnie znane w celach komercyjnych . . . . . . . . . . . . . . 2968
  • 7. Spis treści 5.3.5. Czas trwania ochrony i przedmiot right of publicity . . . . . . . . 299 5.3.6. Zarzut wolności wypowiedzi jako obrona pozwanego . . . . . 301 5.3.7. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 303 5.4. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę w Wielkiej Brytanii . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 5.4.1. Instytucje prawne ochrony prywatności osób publicznych przed wejściem w życie Human Rights Act . . . . . . . . . . . . . . 308 5.4.1.1. Czyn niedozwolony defamation . . . . . . . . . . . . . . . . . 308 5.4.1.2. Czyn niedozwolony trespass . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 310 5.4.1.3. Czyn niedozwolony nuisance. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 311 5.4.2. Naruszenie zaufania (breach of confidence) jako środek ochrony prywatności osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . 312 5.4.3. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę po wejściu w życie Human Rights Act . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 321 5.4.4. Prawo do anonimowości (right to anonimity) . . . . . . . . . . . . . . 328 5.5. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę we Francji i w Niemczech . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 5.5.1. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę we Francji . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 331 5.5.2. Naruszenie prywatności „absolutnych osób historii współczesnej” przez prasę w Niemczech na przykładzie spraw dotyczących księżnej Karoliny z Monako . . . . . . . . . . . 335 5.5.3. Naruszenie prywatności „osób względnych historii współczesnej” przez prasę w Niemczech . . . . . . . . . . . . . . . . . 339 5.6. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę w prawie polskim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 347 5.6.1. Naruszenie prywatności osób publicznych przez prasę w świetle dorobku polskiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . 347 5.6.2. Kryterium bezpośredniego związku z wykonywaną działalnością publiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 350 5.7. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 355Rozdział 6Wolność prasy a prawo do prywatności osób publicznych . . . . . . . . . . . . 361 6.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 361 6.2. Wolność wypowiedzi i jej ograniczenia w świetle Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 363 6.2.1. Uwagi ogólne dotyczące wolności wypowiedzi . . . . . . . . . . . 363 6.2.2. Podmiot, przedmiot i forma wypowiedzi . . . . . . . . . . . . . . . . 366 9
  • 8. Spis treści 6.2.3. Zakres wolności wypowiedzi ze względu na jej przedmiot . . 367 6.2.3.1. Wypowiedzi niepodlegające ochronie . . . . . . . . . . . . . 372 6.2.4. Zakres wolności prasy w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 373 6.2.5. Ograniczenia wolności wypowiedzi i i prasy na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . 380 6.2.6. Dopuszczalność ingerencji w sferę prywatności . . . . . . . . . . . 385 6.3. Wolność wypowiedzi (prasy) a ochrona prywatności w prawie polskim. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 6.3.1. Wolność wypowiedzi (prasy) a prawo do prywatności na gruncie Konstytucji RP . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 387 6.3.2. Konflikt pomiędzy prawem do wolności prasy a ochroną prywatności jednostki w świetle polskiej doktryny i orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 391 6.4. Sposoby rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a prawo do prywatności w wybranych państwach systemu prawa zwyczajowego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 6.4.1. Stany Zjednoczone Ameryki Północnej . . . . . . . . . . . . . . . . . . 394 6.4.2. Kanada . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 398 6.5. Sposoby rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a prawo do prywatności w wybranych państwach systemu prawa stanowionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 6.5.1. Niemcy. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 404 6.5.2. Francja . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 415 6.6. Kryteria rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a prawo do prywatności w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 422 6.7. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 426Rozdział 7Okoliczności wyłączające bezprawność działania prasy w przypadkuingerencji w sferę życia prywatnego osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . 432 7.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 432 7.2. Okoliczności wyłączające bezprawność działania prasy w przypadku ingerencji w sferę życia prywatnego osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 435 7.3. Zgoda uprawnionego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 7.3.1. Charakter prawny zgody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 440 7.3.2. Treść zgody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 442 7.3.3. Forma zgody . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 444 7.3.4. Znaczenie zgody i skutki jej udzielenia . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44910
  • 9. Spis treści 7.4. Granice dozwolonej krytyki działalności osób pełniących funkcje publiczne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 7.4.1. Pojęcie i przedmiot krytyki prasowej . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 452 7.4.2. Granice dozwolonej krytyki działalności osób publicznych w systemie common law na przykładzie Wielkiej Brytanii . . . . 454 7.4.3. Granice dozwolonej krytyki prasowej w świetle polskiej doktryny i judykatury . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 459 7.4.4. Rozszerzone granice dozwolonej krytyki działalności osób pełniących funkcje publiczne oraz wykonujących mandat zaufania społecznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 467 7.4.5. Dopuszczalność publikacji informacji ze sfery życia prywatnego osób publicznych w ramach prawa do krytyki . 478 7.5. Uzasadniony interes publiczny a wyłączenie bezprawności ingerencji prasy w prywatność osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . 481 7.5.1. Okoliczność działania pozwanego w uzasadnionym interesie publicznym . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 481 7.5.2. Warunki powołania się na okoliczność „działania ze względu na społecznie uzasadniony interes” w przypadku naruszenia prawa do prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 7.5.2.1. Obowiązek działania ze szczególną starannością i rzetelnością . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 485 7.5.2.2. Obowiązek publikowania informacji zgodnych z prawdą . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 490 7.5.3. Pojęcie i zakres przedmiotowy spraw objętych kryterium uzasadnionego interesu publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 493 7.6. Dalsza publikacja informacji ze sfery życia prywatnego przez prasę 449 7.6.1. Problem dalszej publikacji informacji ze sfery życia prywatnego w doktrynie i orzecznictwie zagranicznym . . . . 499 7.6.2. Publikacja informacji uprzednio ujawnionych przez prasę a naruszenie prawa do prywatności na gruncie prawa polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 504 7.7. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 508Rozdział 8Granice dozwolonej ingerencji prasy w prywatnośćosób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 8.1. Uwagi ogólne . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 517 8.2. Kryteria ustalania granic dozwolonej ingerencji prasy w prywatność osób publicznych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 8.2.1. Kryterium pełnienia funkcji publicznych i wykonywania mandatu zaufania publicznego oraz bezpośredniego związku z wykonywaną działalnością publiczną . . . . . . . . . . . . . . . . . . 519 11
  • 10. Spis treści 8.2.2. Kryterium interesu publicznego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 527 8.2.3. Kryterium usprawiedliwionego przewidywania poszanowania prywatności . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 8.2.3.1. Kryterium podmiotowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 530 8.2.3.2. Kryterium przedmiotowe granic ochrony sfery życia prywatnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 531 8.2.4. Kryterium przestrzenne granic prawa do prywatności w świetle dorobku zagranicznej doktryny i judykatury . . . . . 533 8.2.4.1. Granice przestrzenne prawa do prywatności w świetle orzecznictwa sądów niemieckich . . . . . . . . . . . . . . . . . 535 8.2.4.2. Granice przestrzenne prawa do prywatności na gruncie orzecznictwa sądów francuskich . . . . . . . . . . . . . . . . . 539 8.3. Wnioski końcowe . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 542Konkluzje . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 547Bibliografia . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 559Wykaz aktów prawnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 587 • Akty prawa polskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 587 • Akty prawa amerykańskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 • Akty prawa angielskiego. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 588 • Akty prawa kanadyjskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 • Akty prawa niemieckiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 • Akty prawa hiszpańskiego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589 • Akty prawa międzynarodowego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 589Wybrane pozycje z orzecznictwa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591 • Orzecznictwo sądów polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591 • Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591 • Orzecznictwo Sądu Najwyższego . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 591 • Orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego . . . . . . . . . . . . . . 595 • Orzecznictwo sądów apelacyjnych. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 595 • Orzecznictwo innych sądów polskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 598 • Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka . . . . . . . . . . 599 • Orzecznictwo sądów francuskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 606 • Orzecznictwo sądów niemieckich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 609 • Orzecznictwo sądów amerykańskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 611 • Orzecznictwo sądów angielskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 619 • Orzecznictwo sądów kanadyjskich . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62212
  • 11. Wykaz skrótówAfP – Archiv für PresserechtAll ER – All England Law ReportsApp. Cas. – Law Reports, Appeal CasesBGB – Bürgerliches GesetzbuchBGH – BundesgerichtshofBGHZ – Entscheidungen des Bundesgerichtshofs in ZivilsachenBVerfGe – BundesverfassungsgerichtBverfGE – Entscheidungen des BundesverfassungsgerichtsCal. L. Rev. – California Law ReviewCal. Rptr. 2d – California Reporter, 2nd seriesCardozo Arts & Ent. L. J. – Cardozo Arts & Entertainment Law JournalCass – Cour de cassationCath. U. L. Rev. – Catholic University Law ReviewCC – Code CivilCh. – Law Reports, Chancery DivisionCh. Civ. – Cour de cassation, Chambre CivileColum. L. Rev. – Columbia Law ReviewComm/Ent – Hastings Communications and Entertainment Law JournalEnt. L. J. – Entertainment Law JournalETPC – Europejski Trybunał Praw CzłowiekaF. 2d – Federal Reporter, 2nd seriesF. Supp. – Federal SupplementFordham Urb. L. J. – Fordham Urban Law JournalGeo. L. J. – Georgetown Law JournalGRUR Int. – Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht – Internatio- naler TeilHarv. L. Rev. – Harvard Law ReviewHastings Comm. & Ent. Law Journal – Hastings Communications & En- tertainment Law Journal 13
  • 12. Wykaz skrótówIBPS – Instytut Badania Prawa SądowegoILSA – International Law Students AssociationJ. Soc. Sci. – The Journal of Social SciencesJCP – Jurisclasseur PériodiqueJW – Juristische WochenschriftJZ – Juristen Zeitungk.c. – ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.)k.k. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553)k.p.k. – ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555)Law & Contemp. Probs. – Law and Contemporary ProblemsLG – LandsgerichtLR Ch. App. – Law Reports, Chancery Appeal CasesMLR – Modern Law ReviewN. Ill. U. L. Rev. – Northern Illinois University Law ReviewNJ – Neue JustizNJW – Neue Juristische WochenschriftNP – Nowe PrawoOLG – OberlandesgerichtOSA – Orzecznictwo Sądów ApelacyjnychOSN – Orzecznictwo Sądu NajwyższegoOSNAPiUS – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna Pra- cy i Ubezpieczeń Społecznych. Zbiór UrzędowyOSNCP – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izby Cywilnej, Administracyj- nej, Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOSNC – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba CywilnaOSNKW – Orzecznictwo Sądu Najwyższego. Izba Karna i WojskowaOSNPG – Orzecznictwo Sądu Najwyższego Prokuratury GeneralnejOSP – Orzecznictwo Sądów PolskichOSPiKA – Orzecznictwo Sądów Polskich i Komisji ArbitrażowychOTK – Orzecznictwo Trybunału KonstytucyjnegoOTK ZU – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego Zeszyt UrzędowyOTK-A – Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego; zbiór urzędowy Seria APiP – Państwo i PrawoPiZS – Praca i Zabezpieczenia SpołecznePPH – Przegląd Prawa Handlowego14
  • 13. Wykaz skrótówpr. aut. – ustawa z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i pra- wach pokrewnych (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 80, poz. 904, z późn. zm.)pr. pras. – ustawa z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm.)PUG – Przegląd Ustawodawstwa GospodarczegoPWiOWI – Prace z Wynalazczości i Ochrony Własności IntelektualnejRPEiS – Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i SocjologicznyS. Ct. – Supreme CourtS.C.R. – Supreme Court ReportsSN – Sąd NajwyższySo. – Southern ReporterSo. 2d – Southern Reporter, 2nd seriesStGB – StrafgesetzbuchTK – Trybunał KonstytucyjnyTort & Ins. L.J. – Tort and Insurance Law JournalUCLA L. Rev. – University of California Los Angeles Law ReviewUFITA – Achiv für Urheber -, Film -, Funk -, und TheaterrechtUJ – Uniwersytet JagiellońskiVand. L. Rev. – Vanderbilt Law ReviewWash. & Lee Law Review – Washington and Lee Law ReviewWLR – Weekly Law ReportsYale L. J. – Yale Law JournalZNUJ – Zeszyty Naukowe Uniwersytetu JagiellońskiegoZUM – Zentrale für Unterrichtsmedien
  • 14. Wprowadzenie Analiza problematyki naruszeń prywatności osób publicznych przezprasę jest szczególnie doniosła w dobie społeczeństwa opanowanego przeznowoczesne, globalne technologie. Prawo do prywatności i jego ochro-na jest współczesnym, trudnym, a jednocześnie ciekawym i intrygują-cym problemem. Współczesnym, gdyż rozwój techniki, w szczególnościw odniesieniu do zbierania, przetwarzania i rozpowszechniania informa-cji oznacza, że ingerencja w ludzką prywatność jest coraz bardziej sku-teczna. Problem jest bardzo trudny, ponieważ wymaga solidnej analizyz punktu widzenia różnych dziedzin prawa. Jest ciekawy i intrygujący,gdyż ochrona prywatności obejmuje proces podejmowania wysiłkóww celu osiągnięcia równowagi pomiędzy dwoma konkurującymi intere-sami, a mianowicie poszanowaniem dla ludzkiej osobowości i jednocześ-nie zagwarantowaniem wolności wypowiedzi. Napięcie pomiędzy tymirywalizującymi ze sobą dobrami jest szczególnie wyraziste w przypadkudziałalności prasy. Tematem rozprawy jest naruszenie prywatności osób publicznychprzez prasę. Sformułowanie tematu wynikało z zamierzeń badawczych,a mianowicie przedstawienia z jednej strony konstrukcji prawa do prywat-ności, zakresu ochrony tego prawa w odniesieniu do osób publicznych,z drugiej zaś – fundamentalnego prawa prasy do wolności wypowiedzii granic dozwolonej ingerencji prasy w prywatność osób publicznych.Naukowe opracowanie problematyki objętej tematem rozprawy staje sięszczególnie istotne w dobie rozwoju Internetu i nowych, globalnych tech-nologii, jak również stale wzrastających zagrożeń i naruszeń tego dobraprzez media. Zbadano wiele głośnych przypadków naruszenia prywatno-ści znanych postaci życia publicznego, jak księżnej Karoliny z Monako,zagranicznych gwiazd filmowych takich, jak Michael Douglas i CatherineZeta-Jones, czy polskich sławnych artystów – na przykład Edyty Górniak 17
  • 15. Wprowadzenieczy Grażyny Szapołowskiej. Przeanalizowano problematykę wyznaczeniagranic pomiędzy sferą życia publicznego a prywatnego, jak również granicdozwolonej krytyki prasowej w odniesieniu do przywódców politycznych,takich jak: Tony Blair czy Gerhard Schröder. Zainteresowanie przedstawicieli doktryny, w szczególności w USA,tematyką prawa do prywatności stale wzrasta. W Polsce dopiero w ostat-nich latach dostrzega się znacznie więcej publikacji na temat prywatnościw różnych jej aspektach. Temat rozprawy nie był przedmiotem rozważańw prawniczej literaturze naukowej. Wiele zagadnień objętych rozprawą niebyło podejmowanych przez przedstawicieli polskiej doktryny ani nie byłoprzedmiotem analizy ze strony judykatury. Naukowe opracowanie niniejszejrozprawy wymagało sięgnięcia w szerokim zakresie do dorobku literaturyzagranicznej i orzecznictwa sądowego. W rozprawie przedstawiono poszcze-gólne zagadnienia na zasadzie analizy prawno-porównawczej ustawodaw-stwa polskiego i najbardziej reprezentatywnych ustawodawstw systemu pra-wa kontynentalnego na przykładzie Niemiec i Francji oraz systemu prawazwyczajowego na przykładzie przede wszystkim USA i Wielkiej Brytanii. Celem rozprawy jest przede wszystkim stworzenie konstrukcjiprawa do prywatności i wskazanie granic dozwolonej ingerencji prasyw prywatność osób publicznych. Jego realizacja wymagała skorzystaniaz dorobku zagranicznej doktryny i judykatury z uwagi na stosunkowoniewielką liczbę opracowań naukowych dotyczących problematyki prawado prywatności w Polsce, jak i skromnego dorobku judykatury. Zadania, jakie postawiono niniejszej rozprawie sprowadzają się do:– zaproponowania konstrukcji prawa do prywatności,– sprecyzowania pojęcia „osoba publiczna” i warunków kwalifikowania jednostki do kategorii osób publicznych,– określenia zakresu obowiązywania ochrony prywatności w odniesieniu do osób publicznych,– przedstawienia najczęściej występujących naruszeń prywatności osób publicznych przez prasę,– wskazania sposobu rozstrzygania konfliktu: wolność prasy a prawo do prywatności,– sformułowania otwartego katalogu okoliczności wyłączających bezpraw- ność działania prasy w przypadku ingerencji w prywatność osób pub- licznych,– wyznaczenia granic dozwolonej ingerencji prasy w prywatność osób publicznych.18
  • 16. Wprowadzenie Tezy główne rozprawy przedstawiają się następująco:1. Prawo do prywatności stanowi kategorię nadrzędną obejmującą otwarty katalog praw podmiotowych.2. Nie jest potrzebne formułowanie definicji normatywnej prawa do pry- watności.3. Osobą publiczną jest osoba wykonująca działalność publiczną, w szcze- gólności pełniąca funkcje publiczne, jak również wykonująca mandat zaufania publicznego.4. Osobom publicznym przysługuje węższy zakres prawa do ochrony prywatności niż osobom prywatnym.5. Możliwe jest wskazanie kryteriów ingerencji prasy w prywatność osób publicznych.6. Ochrona sfery intymności osób publicznych nie ma charakteru ab- solutnego.7. Zasadnym jest ustawowe unormowanie otwartego katalogu najczęściej występujących naruszeń prawa do prywatności.8. Działanie dziennikarza w obronie uzasadnionego interesu publicz- nego nie stanowi samoistnej, samodzielnej okoliczności wyłączającej bezprawność.9. Granice dopuszczalnej krytyki prasowej w odniesieniu do osób peł- niących funkcje publiczne są szersze niż w stosunku do zwykłych obywateli. Tak zakreślony cel pracy nie pozostaje bez wpływu na jej układ. Rozprawa składa się z ośmiu rozdziałów, które z merytorycznegopunktu widzenia można podzielić na dwie części. Pierwsza część, obej-mująca rozdziały od 1 do 3 – stanowi część ogólną, w której rozważonezostały zagadnienia dotyczące prawa do prywatności w ogólności. Na-tomiast druga – obejmująca rozdziały od 4 do 7 – to część szczegóło-wa, w której dokonano analizy prawa do prywatności osób publicznychi naruszeń tego prawa przez prasę. Część ogólna dotyczy konstrukcji prawa do prywatności. W rozdzialepierwszym przedstawiono genezę prawa do prywatności poczynając odpowstania koncepcji i rozwoju prawa do prywatności w USA, poprzez dłu-gi okres nieuznawania prawa do prywatności w Wielkiej Brytanii, kończącna genezie i rozwoju tego prawa w Polsce i w wybranych państwach syste-mu prawa stanowionego. W następnym rozdziale zostały przedstawioneróżne koncepcje dotyczące pojęcia prywatności w świetle poglądów przed-stawicieli doktryny polskiej i zagranicznej, jak również pojęcie prywatno- 19
  • 17. Wprowadzenieści na gruncie orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.W ramach sfery prywatności wyodrębniono poszczególne sfery – w zależ-ności od zakresu przyznawanej ochrony prawnej (skorzystano przy tymw szczególności z bogatego dorobku doktryny niemieckiej dotyczącegoteorii sfer). Dokonanie takiego podziału powinno ułatwić sądom kwali-fikację określonych okoliczności do sfery życia prywatnego i intymnego.Te dwie sfery składają się na kategorię nadrzędną w postaci sfery pry-watności. Następnie przeanalizowano zagadnienie podmiotu prawa doprywatności, z uwzględnieniem wyrażenia „osoba zainteresowana”, uży-tego przez ustawodawcę w ustawie Prawo prasowe. Przedstawiono cha-rakter prawa do prywatności na gruncie polskiej i zagranicznej doktrynyi judykatury. Znacznie rozbudowano koncepcję prawa do ochrony sferyintymności jednostki omawiając w szczególności jej pojęcie i charaktery-stykę oraz okoliczności życia jednostki objęte tą sferą. Rozdział trzeci rozprawy poświęcono problematyce treści prawa doprywatności. Najpierw przedstawiono przedmiot i treść tego prawa nagruncie francuskiej i niemieckiej doktryny i judykatury, następnie w świet-le Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Analiza orzecznictwa sądówpolskich pozwoliła na skonstruowanie katalogu okoliczności objętych sferążycia prywatnego, a w konsekwencji na przedstawienie strony negatywnejprawa do prywatności. Druga część rozprawy – to część szczegółowa, która dotyczy prawado prywatności osób publicznych i naruszeń tego prawa przez prasę.W rozdziale czwartym dokonano analizy pojęcia „osoba publiczna”, omó-wiono pojęcie i rodzaje osób publicznych w świetle zagranicznej doktry-ny i judykatury. Zaproponowano konstrukcję tego pojęcia w rozumieniuart. 14 ust. 6 prawa prasowego i wskazano kryteria kwalifikacji jednostkido kategorii osób publicznych. Przedstawiono modele prawa do ochro-ny prywatności osób publicznych w systemie common law i w systemieprawa kontynentalnego. Przeanalizowano stanowisko Trybunału Konsty-tucyjnego, Sądu Najwyższego oraz innych sądów polskich i skonstruo-wano autorski model prawa do ochrony prywatności osób publicznych.W kolejnym rozdziale wskazano na sposoby naruszenia prywatności przezprasę w USA, z uwzględnieniem naruszeń spowodowanych używaniemprzez dziennikarzy nowych technik zbierania informacji. Przedstawiono in-stytucje prawne ochrony prywatności w Wielkiej Brytanii przed i po wejściuw życie Human Rights Act, koncentrując się na analizie spraw dotyczącychnaruszenia prywatności osób publicznych z ostatnich lat.20
  • 18. Wprowadzenie Rozdział piąty został poświęcony problematyce sposobów rozstrzy-gania konfliktu: wolność prasy a prawo do ochrony prywatności w wy-branych państwach systemu prawa zwyczajowego, kontynentalnego, jakrównież w prawie polskim. Zagadnienie to nie było w zasadzie anali-zowane w polskiej doktrynie i w orzecznictwie. Przedstawiono kryteriarozstrzygania tego konfliktu korzystając również z orzecznictwa Europej-skiego Trybunału Praw Człowieka. W kolejnym rozdziale sformułowanokatalog najważniejszych okoliczności wyłączających bezprawność działa-nia prasy wkraczającej w prywatność osób publicznych. Rozdział ostatnidotyczy wskazania kryteriów ustalania granic dozwolonej ingerencji prasyw prywatność osób publicznych. W pracy wykorzystano dorobek orzecznictwa Europejskiego Try-bunału Praw Człowieka. Niewątpliwie najważniejszym dokumentemw dziedzinie praw człowieka, w tym prawa do prywatności jest Euro-pejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wol-ności. Konwencja została przyjęta na posiedzeniu Komitetu MinistrówRady Europy w Rzymie 4 listopada 1950 r., a weszła w życie 3 września1953 r. Polska ratyfikowała ją 15 grudnia 1992 r., zaś dokument ratyfi-kacyjny został złożony Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy w dniu19 stycznia 1993 r. Rząd polski uznał kompetencje Europejskiej Komisjii Europejskiego Trybunału Praw Człowieka począwszy od dnia 1 maja1993 r. w zakresie skarg odnoszących się do faktów mających miejscepo 1 kwietnia 1993 r.1. Trybunał ma kompetencję prowadzenia spraw odsamego początku, a więc badania faktów, rozstrzygania o dopuszczalnościskargi, jak również wydawania ostatecznych orzeczeń (Komisja działałado dnia 31 października 1999 r. i zajmowała się sprawami wniesionymiprzed wejściem w życie Protokołu 11 do Konwencji). W ten sposób Trybu-nał stanowi kolejną instancję kompetentną do rozstrzygania o naruszeniupraw podstawowych, w tym prawa do ochrony prywatności. Wprowadzenie ochrony prywatności do katalogu praw fundamen-talnych ma doniosłe znaczenie przede wszystkim w stosunkach państwo-jednostka, tworząc konieczny standard normatywny, który musi znaleźćodzwierciedlenie w obowiązującym ustawodawstwie danego państwa.Wymaga podkreślenia, że ma on – co najmniej pośrednio – istotne zna-1 Zob. m.in. Prawa człowieka. Wybór źródeł, oprac. K. Motyka, Lublin 2001, s. 44; M. Sykulska, Sądowe mechanizmy ochrony praw jednostki (w:) Ochrona praw jednostki, red. Z. Brodecki, Warszawa 2004, s. 422 i n. Na temat cech traktatów chroniących prawa człowieka zob. Prawa człowieka w XXI w. – wyzwania dla ochrony prawnej. Ogólnopolska Konferencja Prawnicza Radziejowice, 21–22 czerwca 2004 r., red. C. Mik, Toruń 2005, s. 12 i n. 21
  • 19. Wprowadzenieczenie dla stosunków horyzontalnych w relacjach pomiędzy samymi jed-nostkami2. Wydane przez Trybunał orzeczenie skutkujące w stosunkachpaństwo-jednostka nie znajduje wprawdzie bezpośredniego przełożeniana stosunki pomiędzy jednostkami w płaszczyźnie prawa wewnętrznego3,jednakże postanowienia Konwencji, jak i orzecznictwo Trybunału służąjako pomocnicze wskazówki interpretacyjne dla określenia treści i zakre-su praw podstawowych. Gwarancje ochrony prywatności udzielane przeznormy konwencyjne dotyczą całego obszaru sfery życia prywatnego, dlate-go też państwo jest zobowiązane do stworzenia takiego systemu ochronypraw jednostki, który gwarantuje poszanowanie prywatności nie tylkoprzed ingerencjami państwa, lecz również innych jednostek4. Rozpoznanie i analiza problematyki naruszeń prywatności osób pub-licznych przez prasę wymagały zastosowania kilku metod badawczych.Poza podstawową dla prac prawniczych metodą analizy formalno-dogma-tycznej, w najszerszym zakresie skorzystano z metody prawno-porównaw-czej. Metoda ta pozwoliła przedstawić różne modele prawa do ochronyprywatności osób publicznych i naruszeń tego prawa przez prasę na pod-stawie rozwiązań najbardziej reprezentatywnych państw systemu prawazwyczajowego (USA i Wielka Brytania) i systemu prawa kontynentalnego(Niemcy, Francja i Polska). Umożliwiła ona przede wszystkim dostrzeżeniezasadniczych różnic pomiędzy systemem common law a prawem kontynen-talnym w podejściu do zakresu przysługującego osobom publicznym pra-wa do ochrony prywatności. W rozprawie wykorzystano również metodęhistoryczną, która pozwoliła na przedstawienie genezy prawa do prywat-ności poczynając od USA, które uznaje się za kolebkę tego prawa, a kończącna uznaniu tego prawa przez polską doktrynę i judykaturę. Rozwój prawado prywatności w Polsce przebiegał podobnie jak w innych państwach,tzn. jego rozwój został zainicjowany przez przedstawicieli doktryny,a w ślad za nimi podążyło orzecznictwo. W rozprawie została jedynie zasygnalizowana problematyka naru-szenia prywatności w Internecie. Objętość rozprawy nie pozwalała usto-sunkować się do wielu zagadnień, w szczególności rozważenia pojęciaInternetu, jego kwalifikacji prawnej, zagadnień dotyczących odpowiedzial-2 Por. M. Safjan, Prawo do ochrony życia prywatnego (w:) Podstawowe prawa jednostki i ich sądowa kontrola, red. L. Wiśniewski, Warszawa 1997, s. 130.3 Por. A. Jasińska, Europejska Konwencja Praw Człowieka a prawo krajowe: Niemiecki Federalny Sąd Konstytucyjny o zakresie związania orzeczeniami Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Radca Prawny 2005, nr 1, s. 8.4 M. Safjan, Prawo do ochrony życia prywatnego ... s. 131.22
  • 20. Wprowadzenieności. Gwałtowny rozwój środków masowego komunikowania powoduje,że nasilają się przypadki naruszania dóbr osobistych, w tym prawa doprywatności osób publicznych w Internecie. Badania prowadzone w USAi w Europie dowodzą, że użytkownicy Internetu obawiają się, że ich za-chowania w sieci mogą być nadzorowane dla celów komercyjnych, jakrównież z innych pobudek. W im większym stopniu wkraczają w życiespołeczne sieci komputerowe, tym bardziej wzrasta skala tego niebezpie-czeństwa5. Szczególnie dużo problemów wiąże się z użytkowaniem pocztyelektronicznej. Tak zwany e-mail stał się w ostatnich latach najbardziejpowszechnym sposobem użytkowania Internetu. Niewątpliwie, istnieje potrzeba dostosowania przepisów ustawy Pra-wo prasowe do nowego medium, którym jest Internet. Definicja prasyzawarta w art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo prasowe6 jest anachronicznai nie uwzględnia odmienności Internetu od „tradycyjnej prasy”. Do uzna-nia Internetu za prasę może skłaniać druga część definicji stosownie doktórej: prasą są także wszelkie istniejące i powstające w wyniku postęputechnicznego środki masowego przekazywania, w tym także rozgłośnieoraz tele- i radiowęzły zakładowe, upowszechniające publikacje periodycz-ne za pomocą druku, wizji, fonii lub innej techniki rozpowszechniania.W świetle obowiązujących przepisów Internet byłby prasą, gdyby sta-nowił środek masowego przekazywania, który służy przede wszystkimupowszechnianiu publikacji periodycznych. Można uznać, że regularnierozpowszechniane w Internecie biuletyny, czasopisma – bez względuna to, czy stanowią one wersję lub kopię prasy drukowanej – są prasąw rozumieniu ustawy7. Rozprawa nie obejmuje zagadnienia odpowiedzialności cywilnejz tytułu naruszeń prawa do prywatności osób publicznych przez prasę.Jest to ogromny obszar wymagający odrębnego naukowego opracowania.Szczególnie istotna i wymagająca pogłębionej analizy jest problematykazadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, a w szczególności:rozważenia pojęcia krzywdy, wskazania niezbędnych przesłanek uwzględ-niania powództwa o zadośćuczynienie przez sądy, przedstawienia otwar-tego katalogu czynników mających decydujące znaczenie przy wyznacza-niu jego wysokości. Rozprawa została oparta na źródłach prawa polskiego i piśmienni-ctwie prawniczym najbardziej reprezentatywnych państw systemu prawa5 Zob. szerzej J. Barta, R. Markiewicz, Internet a prawo, Kraków 1998, s. 26 i n.6 Dz. U. Nr 5, poz. 24 z późn. zm. – dalej cytowana jako prawo prasowe.7 J. Barta, R. Markiewicz, Internet a prawo, s. 34–35. 23
  • 21. Wprowadzeniekontynentalnego i systemu common law. Niezbędna była analiza dorobkujudykatury innych państw dotyczącego prawa do prywatności wobec jesz-cze skromnego orzecznictwa sądów polskich. Autorka skorzystała w szcze-gólności z orzecznictwa sądów niemieckich, francuskich, amerykańskichi angielskich. Ponadto, w rozprawie wykorzystano polskie naukowe piś-miennictwo prawnicze i orzecznictwo sądów polskich. Autorka dokonałarównież analizy orzeczeń sądowych z bazy danych Centrum Monitoringui Wolności Prasy, jak również Ośrodka Dokumentacji i Informacji Nauko-wej Instytutu Wynalazczości i Ochrony Własności Intelektualnej Uniwer-sytetu Jagiellońskiego. Powstanie niniejszej rozprawy było możliwe dzięki otrzymaniu –w drodze wygrania ogólnopolskich konkursów – stypendiów na odbyciestaży naukowych w Wielkiej Brytanii. Pierwszy staż zorganizowany przezFundację Wasilewskiego, British Council i Fundację Batorego – Autorkaodbyła w Clare Hall, University of Cambridge pod kierunkiem profesoraW. R. Cornisha. Natomiast drugi staż – zorganizowany przez FundacjęBatorego, British Council i Oxford Colleges Hospitality Scheme – odbywałsię w St. Peter’s College, Oxford University pod kierunkiem ProfesoraDavida Vaver’a. Znajomość źródeł prawa niemieckiego stała się możliwa dzięki zakwa-lifikowaniu się na stypendium naukowe zorganizowane przez MinisterstwoEdukacji Narodowej, które odbywało się na Wydziale Prawa Uniwersytetuw Salzburgu pod kierunkiem profesora Waltera Berki. Autorka miała możli-wość analizy źródeł prawa francuskiego i hiszpańskiego przy okazji gościn-nych wykładów z zakresu prawa cywilnego i prawa własności intelektualnejw ramach programu Socrates/Erasmus w Instytucie Studiów Politycz-nych (Institut D’Estudes Politiques) w Rennes we Francji, jak równieżna Wydziale Prawa Universidad Pública de Navarra w Pampeluniew Hiszpanii.
  • 22. Niniejsza darmowa publikacja zawiera jedynie fragment pełnej wersji całej publikacji.Aby przeczytać ten tytuł w pełnej wersji kliknij tutaj.Niniejsza publikacja może być kopiowana, oraz dowolnierozprowadzana tylko i wyłącznie w formie dostarczonej przezNetPress Digital Sp. z o.o., operatora sklepu na którym możnanabyć niniejszy tytuł w pełnej wersji. Zabronione sąjakiekolwiek zmiany w zawartości publikacji bez pisemnej zgodyNetPress oraz wydawcy niniejszej publikacji. Zabrania się jejod-sprzedaży, zgodnie z regulaminem serwisu.Pełna wersja niniejszej publikacji jest do nabycia w sklepieinternetowym e-booksweb.pl - Audiobooki, ksiązki audio,e-booki .