Polskie spółki budowlane 2015
– najważniejsi gracze, kluczowe
czynniki wzrostu i perspektywy
rozwoju branży
Spis treści
Wstęp 3
Rozdział 1. Analiza finansowa największych spółek budowlanych 5
1.1.	Ranking największych ...
Wstęp
Szanowni Państwo,
Mamy przyjemność przedstawić Państwu trzecią edycję
raportu “Polskie spółki budowlane 2015 – najwa...
Rozdział 1.
Analiza finansowa
największych spółek
budowlanych
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczow...
Lp. Nazwa firmy
Przychody
2014
Przychody
2013
Zmiana
nominalna
Zmiana
procentowa
1 Grupa Skanska 5 081 675 4 362 167 719 5...
Lp. Nazwa firmy
Wynik ze
sprzedaży
2014
Wynik ze
sprzedaży
2013
Zmiana
nominalna
Zmiana
procentowa
1 Grupa Budimex 432 680...
12,96% 12,62%
8,74% 8,55%
6,92% 6,88%
6,61% 6,24% 6,18% 6,18% 5,87%
3,64%
-9,59%
5,86%
10,39%
7,32%
8,33% 7,95%
5,85%
-9,4...
Tabela 1.3: Wynik netto największych spółek budowlanych w ujęciu nominalnym (w tys. zł)
Źródło: Sprawozdania finansowe za ...
4,73% 4,61%
3,92%
3,23% 3,15% 2,44% 2,22% 1,94% 1,81% 1,65%
-0,58%
-5,28%
-7,29%
b.d. b.d.
1,50%
2,25%
2,90%
6,34%
1,15% 2...
78,43%
b.d.
b.d.
0,49
0,58
0,70
0,58
0,66
0,73
0,66
0,75
0,83
0,88
0,87
0,83
1,22
78,48%
0,51
0,53
0,63
0,63
0,70
0,70
0,7...
Lp. Nazwa firmy
Nakłady
inwestycyjne 2014
Nakłady
inwestycyjne 2013
Zmiana
nominalna
Zmiana
procentowa
1 Grupa Budimex 48 ...
1,82%
b.d.
b.d.
1,27%
0,78%
1,35%
0,98%
0,37%
1,92%
14,66%
1,25%
1,43%
0,34%
0,99%
1,69%
1,84%
1,13%
0,30%
0,55%
0,78%
0,9...
Lp. Nazwa firmy
Przychody
ze sprzedaży
zagranicznej 2014
Przychody
ze sprzedaży
zagranicznej 2013
Zmiana
nominalna
Zmiana
...
Wykres 1.6.1: Procentowy udział sprzedaży zagranicznej w sprzedaży ogółem dla największych spółek w 2014 roku
Źródło: Spra...
Grupa Skanska
Grupa Budimex
Grupa Strabag**
Grupa Polimex-Mostostal
Grupa Erbud
Grupa Trakcja
Grupa PBG
Grupa Mostostal Wa...
Grupa Budimex
Grupa Skanska
Grupa Strabag**
Grupa Polimex-Mostostal*
Grupa Mostostal Warszawa
Grupa Trakcja*
Grupa PBG*
Gr...
Struktura rzeczowa sprzedaży ukazuje skoncentrowanie
największych spółek budowlanych na działalności
w obszarze budownictw...
Grupa Budimex
Grupa Skanska
Grupa Strabag**
Grupa Polimex-Mostostal*
Grupa Mostostal Warszawa
Grupa Trakcja*
Grupa PBG*
Gr...
17,45%
b.d.
b.d.
b.d.
0,06%
1,25%
5,22%
4,06%
15,66%
10,21%
8,05%
31,13%
21,69%
25,70%
36,93%
78,09%
13,30%
0,21%
1,06%
2,...
Wykres 1.7: Zmiany indeksu WIG oraz WIG-Budownictwo na przestrzeni lat 2005 – 2014
Źródło: Analiza Deloitte na podstawie d...
59,37%
6,42%
5,76%
5,44%
5,33%
4,98%
Lp. Nazwa firmy
Kapitalizacja
rynkowa
31.12.2014
Kapitalizacja
rynkowa
31.12.2013
Zmi...
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 23
Rozdział 2.
Perspektywy rozwoju
spółek budowlanych
w Polsce
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe ...
Budownictwo
Gospodarka ogółem
W najbliższych latach najmocniej będzie bez wątpienia
rozwijał się rynek budownictwa infrast...
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 27
Najsilniejs...
28
2.2. Kluczowe czynniki rozwoju rynku
budowlanego w Polsce
Kondycja sektora budowlanego w najbliższych latach
będzie det...
Pomoc Technicna (0,7 mld EUR)
Polska Wschodnia (2 mld EUR)
Polska Cyfrowa (2,2 mld EUR)
Wiedza Edukacja Rozwój (4,7 mld EU...
Na rynku brakuje wykwalifikowanych specjalistów.
Największe luki widoczne są w takich specjalizacjach
jak kolejowa, elektr...
Średnia płaca brutto (zł)
Przeciętne zatrudnienie w roku (tys.)
Efekt kumulacji inwestycji drogowych
może wystąpić w latac...
    Przeciętne wynagrodzenie w poszczególnych segmentach
Przeciętne wynagrodzenie w budownictwie
Oczekujemy w kolejnych la...
VIII 2013
VIII 2014
VIII 2015
Barierą na rynku usług budowlanych jest niedobór siły
roboczej. W efekcie występuje wzmożona...
Roboty budowlane specjalistyczne
Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej
Roboty budowlane związane z...
WIG Budownictwo
WIG 20
Inwestycje w drogi ekspresowe i autostrady ujęte w Programie Budowy
Dróg Krajowych na lata 2014-202...
Środki UE
Krajowy Fundusz Drogowy
Budżet państwa
36
W latach 2014-2023 inwestycje w ramach Programu
Budowy Dróg Krajowych,...
Zadania inwestycyjne w perspektywie UE 2014-2020
Zadania inwestycyjne kontynuowane
Wydatki na utrzymanie i zarządzanie (fi...
38
Sieć dróg samorządowych
Sieć dróg publicznych w Polsce obejmuje oprócz dróg
krajowych (w tym dróg ekspresowych i autost...
Wykonanie
Szacunki
Prognoza
POliŚ
RPO
Budżet państwa
Fundusz Kolejowy
TEN-T
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi g...
Pozostałe
RPO 2007-2013
RPO 2014-2020
PO PW
Źródło: Sprawozdania PKP PLK, Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych, Krajow...
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 41
Plany miast...
42
Podpisana umowa / toczący się przetarg na wykonawcę:
1.	Elektrownia Łagisza (413 MW; gaz) podpisana umowa
współfinansow...
Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 43
Zgodnie z i...
Aktualnie występuje kumulacja projektów budowlanych
w sektorze energetycznym, która uwidoczniła niedostateczną
ilość wyspe...
Miejsce realizacji
projektu
Wydajność
ITPOK (tys.
ton/ rok)
Szacunkowy
koszt
projektu (mln
PLN)
Dofinansowanie
budowy z
pr...
46
2.5.6. Budownictwo handlowo-usługowe
Obecny zasób nowoczesnej powierzchni handlowej
w Polsce wynosi 10,3 mln . W 2014 r...
Liczba mieszkań oddanych do użytkowania
Wydane pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych
Polskie spółki budowlane 2015 – ...
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
Polskie spolki budowalne-2015
of 104

Polskie spolki budowalne-2015

Raport
Published on: Mar 4, 2016
Published in: Economy & Finance      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Polskie spolki budowalne-2015

  • 1. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży
  • 2. Spis treści Wstęp 3 Rozdział 1. Analiza finansowa największych spółek budowlanych 5 1.1. Ranking największych spółek budowlanych według wartości przychodów osiągniętych w 2014 roku 6 1.2. Ranking największych spółek budowlanych w Polsce pod względem osiągniętego wyniku na sprzedaży w roku 2014 7 1.3. Ranking największych spółek budowlanych według osiągniętego wyniku netto w roku 2014 9 1.4. Analiza zadłużenia największych spółek budowlanych w roku 2014 11 1.5. Relacja nakładów inwestycyjnych do sprzedaży największych spółek w roku 2014 12 1.6. Struktura geograficzna i rodzajowa przychodów największych spółek budowlanych w roku 2014 14 1.7. Kapitalizacja rynkowa największych spółek budowlanych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych na dzień 31 grudnia 2014 21 Rozdział 2. Perspektywy rozwoju spółek budowlanych w Polsce 25 2.1. Wprowadzenie 26 2.2. Kluczowe czynniki rozwoju rynku budowlanego w Polsce 28 2.3. Upadłości w budownictwie 30 2.4. Zatrudnienie w sektorze budowlanym 32 2.5. Perspektywa rozwoju poszczególnych segmentów rynku budowlanego w Polsce 34 2.6. Z perspektywy rynku 48 2.7. Podsumowanie 52 Rozdział 3. Profile największych spółek budowlanych w Polsce 55 Bibliografia 100 Kontakt 102 2
  • 3. Wstęp Szanowni Państwo, Mamy przyjemność przedstawić Państwu trzecią edycję raportu “Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży”, w którym przedstawiamy analizę kondycji piętnastu największych pod względem uzyskiwanych przychodów spółek budowlanych obecnych na polskim rynku, a także opisujemy perspektywy jego rozwoju. W 2014 roku można było zaobserwować odwrócenie tendencji spadkowej i poprawę nastrojów na rynku budowlanym. Łączne przychody 15 największych spółek wzrosły o blisko 2,5 mld zł, co stanowi ponad 9% wzrost w stosunku do przychodów osiągniętych przez te podmioty w 2013 roku. Wzrost przychodów był skorelowany ze wzrostem wyniku zarówno na poziomie działalności operacyjnej, jak i na poziomie wyniku netto pierwszej piętnastki. Z kolei kapitalizacja największych spółek budowlanych notowanych na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych i uwzględnionych w rankingu była jedynie nieznacznie wyższa na koniec 2014 roku w stosunku do ubiegłego roku. Odwrócenie wspomnianego trendu spadkowego wynikało w głównej mierze z faktu zakończenia nierentownych kontraktów drogowych, które miały znaczący wpływ na wyniki większości spółek w ubiegłych latach. Segment infrastrukturalny nadal odgrywał dominującą rolę w strukturze produkcji budowlano-montażowej, aczkolwiek siłą napędową całego sektora było budownictwo kolejowe, przemysłowe i hydrotechniczne. Wraz z rozstrzygnięciem przetargów na kontrakty współfinansowane z budżetu Unii Europejskiej w ramach nowej perspektywy finansowej na lata 2014 -2020, trend wzrostowy całego sektora powinien zostać utrzymany. W pierwszej części niniejszego raportu przedstawiamy analizę finansową spółek sektora budowlanego w Polsce, w oparciu o 15 podmiotów, które wypracowały sobie najsilniejszą pozycję na rynku. Dokonaliśmy analizy przychodów, wyniku na sprzedaży, wyniku netto, zadłużenia, struktury geograficznej oraz rodzajowej przychodów. W części drugiej nasz raport zawiera syntetyczną analizę perspektyw rozwoju branży w horyzoncie krótko i średnioterminowym, w tym prezentację planowanych nakładów w poszczególnych segmentach rynku, a także statystyk dotyczących upadłości oraz trendów w zatrudnieniu w budownictwie. Tą część raportu zamyka podsumowanie obecnej sytuacji oraz kluczowych czynników wzrostu w sektorze z perspektywy przedstawicieli największych spółek budowlanych w Polsce. W ostatniej części naszego raportu przedstawiamy krótką charakterystykę działalności piętnastu największych graczy na rynku w 2014 roku. Zamieszczone w nim zostały kluczowe informacje dotyczące zakresu ich działalności, struktury własnościowej oraz szczegółowe dane finansowe z rocznych sprawozdań finansowych. Przygotowując raport oparliśmy się o powszechnie dostępne dane finansowe, bądź też informacje przekazane nam bezpośrednio przez podmioty omówione w raporcie. Mamy nadzieje, że raport “Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży”, okaże się dla Państwa pomocny i przybliży aktualną sytuację na polskim rynku budowlanym, pokazując szanse oraz wyzwania stojące przed spółkami budowlanymi w nadchodzących latach. Jak zawsze, jesteśmy otwarci na Państwa pomysły i sugestie dotyczące jakiegokolwiek z przedstawionych tematów. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 3
  • 4. Rozdział 1. Analiza finansowa największych spółek budowlanych Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 5
  • 5. Lp. Nazwa firmy Przychody 2014 Przychody 2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Grupa Skanska 5 081 675 4 362 167 719 508 16,5% 2 Grupa Budimex 4 949 939 4 749 459 200 480 4,2% 3 Grupa Strabag** 3 133 492 3 298 754 -165 262 -5,0% 4 Grupa Polimex-Mostostal* 2 102 197 2 362 752 -260 555 -11,0% 5 Grupa Erbud 1 692 055 1 223 609 468 446 38,3% 6 Grupa Trakcja* 1 601 674 1 274 222 327 452 25,7% 7 Grupa PBG* 1 530 248 1 227 600 302 648 24,7% 8 Grupa Mostostal Warszawa 1 509 524 1 633 363 -123 839 -7,6% 9 Grupa Elektrobudowa 1 108 316 905 553 202 763 22,4% 10 Grupa Unibep 1 079 703 920 548 159 156 17,3% 11 Warbud S.A.* 1 049 886 1 121 472 -71 586 -6,4% 12 PORR (Polska) S.A. 1 045 019 1 030 076 14 943 1,5% 13 Grupa Mirbud 971 603 937 301 34 302 3,7% 14 Grupa Mostostal Zabrze 862 650 575 117 287 533 50,0% 15 Grupa Torpol 775 399 415 717 359 682 86,5% Suma 28 493 380 26 037 710 2 455 671 9,4% Średnia 1 899 559 1 735 847 163 711 9,4% Uwaga: Niniejsze opracowanie nie obejmuje wyników oddziałów zagranicznych spółek budowlanych działających w Polsce oraz wyników spółek celowych zawiązanych w ramach konsorcjów do realizacji konkretnego przedsięwzięcia, gdyż wyniki te ujęte są w skonsolidowanych wynikach konsorcjantów. Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Tabela 1.1: Ranking największych spółek budowlanych w Polsce pod względem przychodów w roku 2014 (w tys. zł) 1.1. Ranking największych spółek budowlanych według wartości przychodów osiągniętych w 2014 roku W roku 2014 przychody największych piętnastu spółek budowlanych osiągnęły poziom 28,5 mld zł i zwiększyły się o 2,5 mld zł w porównaniu do roku 2013, co stanowiło wzrost o 9,4%. Tegoroczny ranking otwiera Grupa Skanska, uzyskując przychody na poziomie 5,1 mld zł i odnotowując ich wzrost o 16,5%. Na drugim miejscu znalazła się Grupa Budimex, kontrolowana przez hiszpański Ferrovial, z przychodami sięgającymi 4,9 mld zł, co stanowi wzrost o 4,2% w porównaniu do roku 2013. Wśród trzech największych spółek budowlanych w Polsce znalazł się też austriacki Strabag, który jako jedyny z tej grupy odnotował spadek przychodów o 5% w stosunku do poprzedniego roku, uzyskując przychody na poziomie 3,1 mld zł, co jednak wystarczyło, aby utrzymać trzecią pozycję z roku poprzedniego. Poza Grupą Skanska, największy wartościowo wzrost przychodów zanotowały Grupa Erbud oraz Grupa Torpol, których przychody zwiększyły się odpowiednio o 468 mln zł oraz 360 mln zł. W ujęciu procentowym, największy, bo niemal dwukrotny wzrost przychodów zanotowała Grupa Torpol, natomiast przychody Grupy Mostostal Zabrze wzrosły o połowę. Dobre wyniki pozwoliły obu firmom znaleźć się w rankingu pierwszy raz. Największy wartościowy spadek przychodów w roku 2014 w wysokości 261 mln zł zanotowała Grupa Polimex- Mostostal, która jednak zdołała utrzymać czwartą pozycję w rankingu z roku poprzedniego. W ujęciu procentowym, poza Grupą Polimex-Mostostal (spadek o 11%), największy spadek przekraczający 5% zanotowała Grupa Mostostal Warszawa oraz Warbud S.A. (odpowiednio o 7,6% i 6,4% w stosunku do poprzedniego roku). Warto zaznaczyć, iż w roku 2014 znacznie większa liczba spółek osiągnęła wzrost przychodów w stosunku do roku poprzedniego. Wśród analizowanych spółek z powyższego rankingu spadek odnotowały zaledwie cztery podmioty. Równocześnie, aż jedenaście z nich zanotowało wzrost. 6
  • 6. Lp. Nazwa firmy Wynik ze sprzedaży 2014 Wynik ze sprzedaży 2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Grupa Budimex 432 680 395 416 37 264 9% 2 Grupa Trakcja* 202 128 93 241 108 887 117% 3 Warbud S.A.* 136 033 116 516 19 517 17% 4 Grupa Strabag** 114 172 8 527 105 645 1239% 5 Grupa Mostostal Warszawa 103 927 -154 573 258 500 167% 6 Grupa Erbud 99 242 90 910 8 332 9% 7 Grupa PBG* 94 494 -26 952 121 446 451% 8 Grupa Mostostal Zabrze 73 791 45 725 28 066 61% 9 Grupa Elektrobudowa 73 218 63 147 10 071 16% 10 Grupa Mirbud 67 240 54 837 12 403 23% 11 Grupa Unibep 66 713 58 309 8 404 14% 12 Grupa Torpol 48 368 24 294 24 074 99% 13 Grupa Polimex-Mostostal* -201 623 24 673 -226 296 -917% 14 Grupa Skanska b.d. b.d. b.d. b.d. 15 PORR (Polska) S.A. b.d. b.d. b.d. b.d. Średnia 100 799 61 082 Średnia procentowa marża na sprzedaży 5,86% 3,85% Tabela 1.2: Wynik na sprzedaży 15 największych spółek w ujęciu nominalnym (w tys. zł) W przypadku spółek Grupy Strabag, dla których rachunek zysków i strat sporządzany jest w wariancie porównawczym, wynik ze sprzedaży uwzględnia koszty sprzedaży oraz koszty ogólnego zarządu (w przeciwieństwie do pozostałych spółek) Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 W ubiegłorocznym rankingu sytuacja była dokładnie odwrotna. Średni wzrost przychodów osiągnięty przez największe podmioty z branży budowlanej na poziomie przekraczającym 9% jest potwierdzeniem poprawy wskaźnika koniunktury w budownictwie i odzwierciedleniem wzrostu sektora budowlanego w 2014 roku. 1.2. Ranking największych spółek budowlanych w Polsce pod względem osiągniętego wyniku na sprzedaży w roku 2014 Wynik na sprzedaży największych spółek budowlanych, rozumiany jako różnica pomiędzy przychodami operacyjnymi i kosztem własnym sprzedaży (z wyłączeniem pozostałych przychodów i kosztów operacyjnych) pokazuje, że wzrost przychodów w roku 2014 szedł w parze ze wzrostem wyniku z podstawowej działalności operacyjnej. Średnia marża operacyjna dla największych spółek wzrosła o prawie 40 mln zł, jednak wyniki z podstawowej działalności operacyjnej nie rosły już tak dynamicznie jak w 2013 roku, gdy średni wzrost marży przekroczył 117 mln zł. Podobnie jak w ubiegłym roku, najwyższą marżą na działalności operacyjnej mogła pochwalić się Grupa Budimex, która osiągnęła poziom zysku na sprzedaży w wysokości 433 mln zł. Na miejscu drugim uplasowała się Grupa Trakcja z zyskiem w wysokości 202 mln zł, czyli ponad dwukrotnie wyższym niż w poprzednim roku. Na miejscu trzecim, o ponad 66 mln zł niższy od Grupy Trakcja wynik na sprzedaży zanotował Warbud S.A. Tylko jeden podmiot uwzględniony w rankingu, Grupa Polimex-Mostostal, zanotował stratę na sprzedaży za rok 2014 w wysokości 202 mln zł. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 7
  • 7. 12,96% 12,62% 8,74% 8,55% 6,92% 6,88% 6,61% 6,24% 6,18% 6,18% 5,87% 3,64% -9,59% 5,86% 10,39% 7,32% 8,33% 7,95% 5,85% -9,46% 6,97% 5,84% 6,33% -2,20% 7,43% 0,26% 1,04% bd. bd. 3,85% -15,00% -10,00% -5,00% 0,00% 5,00% 10,00% 15,00% 2014 2013 Wykres 1.2: Marża operacyjna w ujęciu procentowym największych spółek budowlanych Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Ponadto, wśród trzynastu notowanych w naszym rankingu spółek, aż dwanaście zdołało poprawić swój wynik na sprzedaży, a tylko jedna osiągnęła wynik gorszy niż za dwanaście poprzednich miesięcy. Największy wzrost zanotowała Grupa Mostostal Warszawa (o ponad 258 mln zł), a największy spadek Grupa Polimex-Mostostal (o ponad 226 mln zł). Zestawienie wskazuje też, iż dziesięć spośród trzynastu podmiotów, które udostępniły dane, osiągnęło zysk na sprzedaży zarówno w 2013 jak i w 2014 roku. Średnia marża na sprzedaży była dodatnia i wyniosła 5,86% w 2014 roku. Oznacza to wzrost o ponad 2 p.p. w porównaniu do roku 2013. Najwyższy procentowo wynik operacyjny uzyskał Warbud S.A., który mógł poszczycić się marżą operacyjną na poziomie 12,96%. Na drugim miejscu uplasowała się Grupa Trakcja z marżą operacyjną na poziomie 12,62% oraz Grupa Budimex z dodatnim wskaźnikiem wynoszącym 8,74%. Po przeciwnej stronie rankingu uplasowała się Grupa Polimex-Mostostal z marżą operacyjną na poziomie minus 9,59%. Podsumowując, można zauważyć, iż w 2014 roku równolegle ze wzrostem przychodów, miała miejsce dalsza poprawa rentowności działalności prowadzonej przez największe spółki, choć już nie tak duża, jak w ubiegłym roku (wzrost o 5,69 p.p.), kiedy to liczba nierentownych kontraktów realizowanych przez spółki została znacząco ograniczona. 8
  • 8. Tabela 1.3: Wynik netto największych spółek budowlanych w ujęciu nominalnym (w tys. zł) Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Lp. Nazwa firmy Wynik netto 2014 Wynik netto 2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Grupa Budimex 193 938 301 300 -107 362 -36% 2 Grupa Strabag** 148 330 74 351 73 979 99% 3 Grupa Trakcja* 50 391 29 995 20 396 68% 4 Warbud S.A.* 48 416 32 555 15 861 49% 5 Grupa Erbud 27 892 18 079 9 813 54% 6 Grupa Elektrobudowa 27 015 17 585 9 430 54% 7 Grupa Torpol 25 009 4 790 20 219 422% 8 Grupa Unibep 20 925 16 211 4 713 29% 9 Grupa Mostostal Zabrze 19 134 7 648 11 486 150% 10 Grupa Mirbud 17 583 16 601 982 6% 11 Grupa Mostostal Warszawa -8 738 -314 380 305 642 97% 12 Grupa PBG* -80 799 207 512 -288 311 -139% 13 Grupa Polimex-Mostostal* -153 226 -260 889 107 663 41% 14 Grupa Skanska b.d. b.d. b.d. b.d. 15 PORR (Polska) S.A. b.d. b.d. b.d. b.d. Średnia 25 836 11 643 Średnia procentowa marża netto 1,50% 0,73% 1.3. Ranking największych spółek budowlanych według osiągniętego wyniku netto w roku 2014 Istotnym wskaźnikiem odzwierciedlającym kondycję największych spółek budowlanych jest wynik netto. Średni wynik netto trzynastu kluczowych spółek, które udostępniły dane za rok 2014, był dodatni i wyniósł 26 mln zł, co oznacza wzrost o ponad 14 mln zł w porównaniu do wyniku za rok 2013 wynoszącego 12 mln zł. Najwyższy dodatni wynik netto odnotowała Grupa Budimex, która osiągnęła zysk na poziomie 194 mln zł, co oznacza 36% spadek w porównaniu do roku poprzedniego. Należy jednak pamiętać, że wynik netto za 2013 rok Grupy Budimex zawierał zysk ze sprzedaży udziałów w podmiocie zależnym Budimex Danwood. Po wyeliminowaniu wyniku tej transakcji, okazuje się, że wynik netto Grupy Budimex za rok 2014 uległ poprawie o około 34%. Na drugim miejscu uplasowała się Grupa Strabag z zyskiem netto w wysokości 148 mln zł, a na trzecim miejscu znalazła się Grupa Trakcja z zyskiem na poziomie 50 mln zł. Zbliżony wynik, bo na poziomie 48 mln zł zanotował również Warbud S.A. Na przeciwnym końcu rankingu znalazła się Grupa Polimex-Mostostal ze stratą netto sięgającą 153 mln zł. Wśród notowanych w naszym rankingu spółek, które udostępniły dane, aż dziesięć osiągnęło zysk netto, a trzy poniosły stratę. W poprzednim roku dodatnim wynikiem mogło pochwalić się również dziesięć podmiotów, jednak średni wynik netto wszystkich spółek uwzględnionych w rankingu był niższy. Dodatkowo, należy zauważyć, iż dziesięć spółek uzyskało dodatni wynik netto zarówno w roku 2013 jak i w roku 2014. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 9
  • 9. 4,73% 4,61% 3,92% 3,23% 3,15% 2,44% 2,22% 1,94% 1,81% 1,65% -0,58% -5,28% -7,29% b.d. b.d. 1,50% 2,25% 2,90% 6,34% 1,15% 2,35% 1,94% 1,33% 1,76% 1,77% 1,48% -19,25% 16,90% -11,04% 0,73% -20,00% -15,00% -10,00% -5,00% 0,00% 5,00% 10,00% 15,00% 20,00% 2014 2013 Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Analizując średni wynik netto w ujęciu procentowym można zauważyć, iż w roku 2014 był on nieznacznie wyższy niż w roku poprzednim i wyniósł 1,5%. Pierwsze miejsce zajęły niemal ex aequo Grupa Strabag i Warbud S.A. z rentownością netto na poziomie odpowiednio 4,7% i 4,6%. Trzecie miejsce zajęła Grupa Budimex osiągając rentowność netto na poziomie 3,9%. Powyższe dane wskazują, iż, podobnie jak w przypadku wyniku na sprzedaży, większość spółek z rankingu odnotowała poprawę rentowności netto. Tym samym, zdarzenia niezwiązane bezpośrednio z podstawową działalnością podmiotów, oraz wynik na działalności finansowej, miały pozytywny wpływ na osiągane wyniki (rentowność netto wzrosła dwukrotnie w stosunku do roku ubiegłego, podczas gdy dynamika wzrostu rentowności na poziomie marży brutto była jednak nieco niższa). Wykres 1.3: Marża netto w ujęciu procentowym najwiekszych spółek budowlanych 10
  • 10. 78,43% b.d. b.d. 0,49 0,58 0,70 0,58 0,66 0,73 0,66 0,75 0,83 0,88 0,87 0,83 1,22 78,48% 0,51 0,53 0,63 0,63 0,70 0,70 0,73 0,75 0,80 0,84 0,86 0,86 1,31 0,00 0,25 0,50 0,75 1,00 1,25 1,50 Średnia PORR (Polska) S.A. Grupa Skanska Grupa Mostostal Zabrze Grupa Trakcja* Grupa Mirbud Grupa Elektrobudowa Grupa Unibep Grupa Strabag** Grupa Erbud Grupa Torpol Warbud S.A.* Grupa Polimex-Mostostal* Grupa Mostostal Warszawa Grupa Budimex Grupa PBG* 2014 2013 Wykres 1.4: Stopa zadłużenia w okresie 2013 - 2014 r. Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 1.4. Analiza zadłużenia największych spółek budowlanych w roku 2014 Analiza zadłużenia w ujęciu wskaźnikowym pokazuje, iż w przypadku największych spółek budowlanych w roku 2014, podobnie jak w roku 2013, było ono na relatywnie wysokim poziomie. Średni ważony przychodami poziom zadłużenia w roku 2014 pozostawał na niezmienionym poziomie 78%. We wspomnianym okresie sześć spółek zwiększyło udział kapitału obcego w finansowaniu swojej działalności, a sześć zmniejszyło. Podobnie jak w roku 2013, sześć podmiotów finansowało się kapitałem obcym w stopniu odpowiadającym, co najmniej 75% wartości posiadanego majątku. Największe w procentowym ujęciu zadłużenie posiada, podobnie jak w roku 2013, Grupa PBG. Jej łączny poziom zadłużenia wyniósł na koniec 2014 roku 131% (tzn. wartość zadłużenia o 31% przekraczała wartość posiadanych przez spółkę aktywów) i wzrósł w porównaniu do 2013 roku o 9%. W związku z utratą płynności finansowej w roku 2012, spółka została postawiona w stan upadłości z możliwością zawarcia układu, który został ostatecznie przegłosowany przez wierzycieli w sierpniu 2015 roku. Wśród pozostałych spółek największy wzrost zadłużenia odnotował Erbud z 66% na koniec roku 2013 do 73% na koniec roku 2014. Wzrost zadłużenia pozostałych spółek nie przekroczył w roku 2014 poziomu 5 p.p. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 11
  • 11. Lp. Nazwa firmy Nakłady inwestycyjne 2014 Nakłady inwestycyjne 2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Grupa Budimex 48 401 17 724 30 677 173% 2 Grupa Polimex-Mostostal* 26 869 29 533 -2 664 -9% 3 Grupa Trakcja* 25 674 18 238 7 436 41% 4 Grupa Strabag** 24 464 44 580 -20 116 -45% 5 Warbud S.A.* 19 187 11 085 8 102 73% 6 Grupa Mostostal Zabrze 19 011 10 554 8 457 80% 7 Grupa Mirbud 17 212 3 158 14 054 445% 8 Grupa PBG* 17 125 179 970 -162 845 -90% 9 Grupa Erbud 16 077 12 007 4 070 34% 10 Grupa Torpol 15 046 7 026 8 020 114% 11 Grupa Elektrobudowa 11 489 17 399 -5 910 -34% 12 Grupa Mostostal Warszawa 8 279 12 684 -4 405 -35% 13 Grupa Unibep 3 191 11 734 -8 543 -73% 14 Grupa Skanska b.d. b.d. b.d. b.d. 15 PORR (Polska) S.A. b.d. b.d. b.d. b.d. Razem 252 025 375 692 -123 667 -33% Średnia 19 387 28 899 -9 513 -33% Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Tabela 1.5: Nakłady inwestycyjne największych spółek w ujęciu nominalnym (w tys. zł) Spośród podmiotów uwzględnionych w rankingu najniższym poziomem zadłużenia, mogła pochwalić się Grupa Mostostal Zabrze i Grupa Trakcja, odnotowując odpowiednio wskaźnik na poziomie 51% i 53%. Na koniec 2014 poziom średniej stopy zadłużenia największych spółek budowalnych utrzymywał się na niezmienionym poziomie w stosunku do ubiegłego roku. Rzeczywisty obraz sytuacji zniekształca Grupa PBG, której stopa zadłużenia jest największa i jednocześnie zanotowała największy wzrost spośród wszystkich analizowanych spółek. 1.5. Relacja nakładów inwestycyjnych do sprzedaży największych spółek w roku 2014 Tradycyjnie podmioty działające w sektorze budowlanym mają zwykle stosunkowo niski wskaźnik udziału nakładów inwestycyjnych (rozumianych, jako inwestycje w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne) w stosunku do sprzedaży ze względu na wysoki wolumen sprzedaży oraz stosunkowo niewielki poziom nakładów inwestycyjnych niezbędnych do świadczenia usług o charakterze budowlanym. W roku 2014 łączne nakłady inwestycyjne największych spółek wyniosły 252 mln zł i były o blisko 33% niższe od poniesionych rok wcześniej. Należy przy tym zauważyć, iż tylko sześć spółek budowlanych zmniejszyło wartość nakładów w porównaniu do roku poprzedniego. 12
  • 12. 1,82% b.d. b.d. 1,27% 0,78% 1,35% 0,98% 0,37% 1,92% 14,66% 1,25% 1,43% 0,34% 0,99% 1,69% 1,84% 1,13% 0,30% 0,55% 0,78% 0,95% 0,98% 1,04% 1,12% 1,28% 1,60% 1,77% 1,83% 1,94% 2,20% 0,00% 2,00% 4,00% 6,00% 8,00% 10,00% 12,00% 14,00% 16,00% Średnia PORR (Polska) S.A. Grupa Skanska Grupa Unibep Grupa Mostostal Warszawa Grupa Strabag** Grupa Erbud Grupa Budimex Grupa Elektrobudowa Grupa PBG* Grupa Polimex-Mostostal* Grupa Trakcja* Grupa Mirbud Warbud S.A.* Grupa Torpol Grupa Mostostal Zabrze Wykres 1.5: Relacja nakładów inwestycyjnych do przychodów ze sprzedaży (dane za rok 2014 i 2013) Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 2014 2013 W roku 2014 liderem pod względem poniesionych nakładów w ujęciu nominalnym była Grupa Budimex, której nakłady inwestycyjne w 2014 roku wyniosły 48 mln zł (wzrost o 173% w porównaniu do 2013 roku). Na drugim i trzecim miejscu znalazły się odpowiednio Grupa Polimex-Mostostal z łącznymi nakładami w kwocie 27 mln zł (spadek o 9% w porównaniu do roku 2013) oraz Grupa Trakcja z nakładami w wysokości 26 mln zł (wzrost o 41% w porównaniu do roku 2013). Na ogólny spadek nakładów inwestycyjnych w porównaniu do ubiegłego roku największy wpływ miały zdecydowanie niższe wydatki inwestycyjne Grupy PBG, która była liderem tego zestawienia w ostatnich latach. Po wyeliminowaniu z zestawienia Grupy PBG okazuje się, że największe podmioty z branży budowlanej zanotowały wzrost wydatków na inwestycje o 20 % w porównaniu do 2013 roku. W roku 2014 stosunek nakładów inwestycyjnych do przychodów wyniósł 1,13% i był o prawie 0,7 p.p. niższy w stosunku do roku ubiegłego. Ten spadek wynikał z jednej strony ze znaczącego spadku nakładów inwestycyjnych w Grupie PBG w porównaniu do ubiegłego roku, a z drugiej strony był rezultatem ogólnego wzrostu przychodów osiągniętego przez podmioty z branży budowlanej. Podmiotem, gdzie stosunek nakładów inwestycyjnych do wartości sprzedaży był najwyższy, jest Grupa Mostostal Zabrze. Zdecydowanie najniższe nakłady inwestycyjne w stosunku do poziomu sprzedaży poniosły w 2014 roku Grupa Unibep (0,3% w 2014 w porównaniu do 1,27% w 2013), oraz Grupa Mostostal Warszawa (0,55% w porównaniu do 0,78% w 2013 roku). Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 13
  • 13. Lp. Nazwa firmy Przychody ze sprzedaży zagranicznej 2014 Przychody ze sprzedaży zagranicznej 2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Grupa Trakcja* 565 884 462 926 102 958 22% 2 Grupa Polimex-Mostostal* 383 978 588 481 -204 503 -35% 3 Grupa Unibep 319 497 255 636 63 861 25% 4 Grupa Mostostal Zabrze 254 503 235 578 18 925 8% 5 Grupa PBG* 226 268 230 512 -4 244 -2% 6 Grupa Budimex 195 632 550 574 -354 942 -64% 7 Grupa Erbud 195 373 209 736 -14 363 -7% 8 Grupa Mostostal Warszawa 144 453 414 262 -269 809 -65% 9 Grupa Elektrobudowa 67 336 229 269 -161 933 -71% 10 Grupa Torpol 28 507 13 927 14 580 105% 11 Grupa Strabag** 8 863 5 545 3 318 60% 12 Warbud S.A.* 0 0 0 0% 13 Grupa Mirbud 0 0 0 0% 14 Grupa Skanska b.d. b.d. b.d. b.d. 15 PORR (Polska) S.A. b.d. b.d. b.d. b.d. Suma 2 390 294 3 196 446 -806 152 -25% Średnia 183 869 245 880 -62 012 -25% Tabela 1.6.1: Wartość nominalna przychodów uzyskiwanych przez największe spółki budowlane z działalności zagranicznej (w tys. zł) Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 1.6. Struktura geograficzna i rodzajowa przychodów największych spółek budowlanych w roku 2014 1.6.1 Struktura geograficzna sprzedaży Największe spółki budowlane, działające na rynku polskim są obecne również na zagranicznych rynkach. Wolumen ich sprzedaży generowany poza granicami kraju jest jednak relatywnie niewielki. W ujęciu nominalnym średnia uzyskiwanych przychodów z zagranicy dla największych spółek wynosiła 184 mln zł i była niższa o 62 mln zł od przychodów uzyskiwanych w roku 2013. Oznaczało to spadek o 25% w porównaniu do roku ubiegłego. Najwyższą wartość przychodów wygenerowanych za granicą uzyskała Grupa Trakcja. Wyniosły one 566 mln zł i były o 22% wyższe niż uzyskane w roku 2013. Swoją działalność zagraniczną Grupa Trakcja prowadzi na rynku litewskim. Na drugim miejscu uplasowała się Grupa Polimex- Mostostal z przychodami w wysokości 384 mln zł i 35% spadkiem zanotowanym w porównaniu do roku 2013. Na trzecim miejscu znalazła się Grupa Unibep z przychodami w wysokości 319 mln zł odnotowując wzrost o 25% w porównaniu do roku poprzedniego. Działalność eksportowa polskich spółek budowlanych skupiona jest na rynkach sąsiednich, przede wszystkim w krajach Europy Wschodniej, a także na rynku skandynawskim i niemieckim. 14
  • 14. Wykres 1.6.1: Procentowy udział sprzedaży zagranicznej w sprzedaży ogółem dla największych spółek w 2014 roku Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 2014 2013 Średni udział przychodów z zagranicy w całkowitych przychodach operacyjnych spółek wyniósł 11% i był o 4 p.p. niższy od udziału w roku 2013. W przypadku trzech podmiotów sprzedaż zagraniczna osiągnęła co najmniej 30% ogółu wygenerowanych przychodów ze sprzedaży - była to wspomniana już Grupa Trakcja (35%), a także Grupa Unibep i Grupa Mostostal Zabrze (po 30%). Analiza struktury geograficznej sprzedaży pokazuje, że w sektorze budowlanym coraz więcej podmiotów znajduje odbiorców swoich usług poza granicami kraju, poszukując nowych rynków zbytu i tym samym dywersyfikując ryzyko działalności. Biorąc pod uwagę spodziewane ograniczenie nowych inwestycji po wykorzystaniu funduszy europejskich przekazanych w ramach perspektywy na lata 2014 – 2020, ta tendencja może jeszcze wzrastać. 35% 30% 30% 18% 15% 12% 10% 6% 4% 4% 0% 0% 0% 11% 36% 28% 41% 25% 19% 17% 25% 25% 12% 3% 0% 0% 0% b.d. b.d. 15% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50% Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 15
  • 15. Grupa Skanska Grupa Budimex Grupa Strabag** Grupa Polimex-Mostostal Grupa Erbud Grupa Trakcja Grupa PBG Grupa Mostostal Warszawa Grupa Elektrobudowa Grupa Unibep Warbud S.A. PORR (Polska) S.A. Grupa Mirbud Grupa Mostostal Zabrze Grupa Torpol RYNKI Krajowy Zachodnio- europejski Wschodnio- europejski Skandynawski Azjatycki Pozostałe TOTAL (2014 tys. zł) 5 081 675 4 949 939 3 133 492 2 102 197 1 692 055 1 601 674 1 530 248 1 509 524 1 108 316 1 079 703 1 049 886 1 045 019 971 603 862 650 775 399 28 493 380RAZEM: 4 754 307 3 124 629 1 718 219 1 496 682 1 035 790 1 365 071 760 206 971 603 608 147 bd. Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 8 863 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 383 978 565 884 79 701 191 197 63 306 Wykres 1.6.2: Struktura geograficzna sprzedaży największych spółek w 2014 roku Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 bd. 158 085 37 547 195 373 1 303 980 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 226 268 23 090 39 959 1 703 1 040 980 21 545 17 427 7 5929 806 10 966 173 964 123 323 5822 152 1 049 886 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 28 507746 892 16
  • 16. Grupa Budimex Grupa Skanska Grupa Strabag** Grupa Polimex-Mostostal* Grupa Mostostal Warszawa Grupa Trakcja* Grupa PBG* Grupa Erbud Warbud S.A.* PORR (Polska) S.A. Grupa Mirbud Grupa Unibep Grupa Elektrobudowa Grupa Mostostal Zabrze Grupa Torpol RYNKI Krajowy Zachodnio- europejski Wschodnio- europejski Skandynawski Azjatycki Pozostałe TOTAL (2013 tys. zł) 4 749 459 4 362 167 3 298 754 2 362 752 1 633 363 1 274 222 1 227 600 1 223 609 1 121 472 1 030 076 937 301 920 548 905 553 575 117 415 717 26 037 710RAZEM: 4 198 885 3 293 209 1 774 271 1 219 101 1 013 873 937 301 664 912 676 284 401 790 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 5 545 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 588 481 209 736 507 479 43 095 40 717 141 931 113 180 525 232 431 122 263 56 731 2 783 54 Wykres 1.6.3: Struktura geograficzna sprzedaży największych spółek w 2013 roku 50 668 90 607 19 600 Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 bd. 811 295 462 926 1 121 472 bd. 27 597 339 539 203 128 32 450 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 13 927 Brak informacji o miejscu generowania przychodów za granicą. Wartość przychodów z zagranicy - 230 512997 088 Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 17
  • 17. Struktura rzeczowa sprzedaży ukazuje skoncentrowanie największych spółek budowlanych na działalności w obszarze budownictwa drogowego i kolejowego. Coraz więcej przychodów generuje również działalność w ramach budownictwa energetycznego. Grupa Skanska Grupa Budimex Grupa Strabag** Grupa Polimex-Mostostal Grupa Erbud Grupa Trakcja Grupa PBG Grupa Mostostal Warszawa Grupa Elektrobudowa Grupa Unibep Warbud S.A. PORR (Polska) S.A. Grupa Mirbud Grupa Mostostal Zabrze Grupa Torpol RYNKI Budownictwo ogólne Budownictwo mieszkaniowe Budownictwo drogowe i kolejowe Budownictwo inżynieryjne Budownictwo energetyczne Pozostała działalność TOTAL (2014 tys. zł) 5 081 675 4 949 939 3 133 492 2 102 197 1 692 055 1 601 674 1 530 248 1 509 524 1 108 316 1 079 703 1 049 886 1 045 019 971 603 862 650 775 399 28 493 380RAZEM: 4 566 628 bd. 239 740 743 523 755 188 1 474 086 1 188 076 466 173 160 185 968 837 434 874 904 583 383 311 427 447 45 448 127 588 342 172 3 159 203 733 211 309 102 437 680 687 20 211 *** Budownictwo ogólne i inżynieryjne Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 Wykres 1.6.2.1: Struktura rzeczowa sprzedaży największych spółek w roku 2014 bd. bd. 1 397 537 88 885 1 189 302317 063 124 871 1 038 747 11 139 434 292 181 963*** 18
  • 18. Grupa Budimex Grupa Skanska Grupa Strabag** Grupa Polimex-Mostostal* Grupa Mostostal Warszawa Grupa Trakcja* Grupa PBG* Grupa Erbud Warbud S.A.* PORR (Polska) S.A. Grupa Mirbud Grupa Unibep Grupa Elektrobudowa Grupa Mostostal Zabrze Grupa Torpol RYNKI Budownictwo ogólne Budownictwo mieszkaniowe Budownictwo drogowe i kolejowe Budownictwo inżynieryjne Budownictwo energetyczne Pozostała działalność TOTAL (2013 tys. zł) 4 749 459 4 362 167 3 298 754 2 362 752 1 633 363 1 274 222 1 227 600 1 223 609 1 121 472 1 030 076 937 301 920 548 905 553 575 117 415 717 26 037 710RAZEM: 4 005 617 bd. 367 243 998 102 343 006 623 640 126 008*** 79 658 774 302 96 219 791 382 484 705 596 795 1 144 184 1 107 460 743 842 607 332 980 130 038 453 298 49 630 14 012 75 468 199 659 281 913 21 684 1 147 678 394 033 *** Budownictwo ogólne i inżynieryjne Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 bd. bd. 516 827 627 755 93 134 449 109 Wykres 1.6.2.2: Struktura rzeczowa sprzedaży największych spółek w roku 2013 Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 19
  • 19. 17,45% b.d. b.d. b.d. 0,06% 1,25% 5,22% 4,06% 15,66% 10,21% 8,05% 31,13% 21,69% 25,70% 36,93% 78,09% 13,30% 0,21% 1,06% 2,61% 2,69% 7,74% 7,97% 10,54% 18,38% 19,57% 20,33% 22,36% 78,91% 0,0% 25,0% 50,0% 75,0% 100,0% Średnia PORR (Polska) S.A. Grupa Strabag** Grupa Skanska Grupa Mostostal Warszawa Warbud S.A.* Grupa Torpol Grupa Erbud Grupa Budimex Grupa Trakcja* Grupa Mirbud Grupa Elektrobudowa Grupa Unibep Grupa Polimex-Mostostal* Grupa PBG* Grupa Mostostal Zabrze Wykres 1.6.2.3: Relacja przychodów z pozostałej działalności (niebudowlanej) do przychodów operacyjnych ogółem (za lata 2014-2013) Źródło: Sprawozdania finansowe za okres 2014-2013 2014 2013 W kategoriach nominalnych, największy udział pozostałych przychodów niebudowlanych w całości przychodów w roku 2014 odnotowały kolejno Grupa Mostostal Zabrze i Grupa Polimex-Mostostal, które osiągnęły w ten sposób odpowiednio 681 mln zł i 427 mln zł. Średni procentowy udział przychodów z pozostałej działalności, w porównaniu do roku 2013, spadł z 17,5% do 13,3%. W większości przypadków udział sprzedaży produkcji budowlano-montażowej wahał się w 2014 roku od 80% do 100%. Podmiotem, którego działalność była bardziej zdywersyfikowana pozostaje Grupa Mostostal Zabrze, ze wskaźnikiem na poziomie 79% (poza budowlana działalność grupy obejmuje głównie usługi montażowo-produkcyjne). W przypadku dwunastu analizowanych powyżej spółek, które uzyskiwały przychody z pozostałej działalności, jedynie trzy w 2014 roku zdołały zwiększyć udział procentowy przychodów z działalności niebudowlanej w całkowitej wartości przychodów w porównaniu do roku 2013. Główną przyczyną tego zjawiska był fakt zwiększania się wartości przychodów generowanych przez największe spółki budowlane z działalności budowalno-montażowej w roku 2014. 20
  • 20. Wykres 1.7: Zmiany indeksu WIG oraz WIG-Budownictwo na przestrzeni lat 2005 – 2014 Źródło: Analiza Deloitte na podstawie danych dostępnych na stronie internetowej Giełdy Papierów Wartościowych. 1.7. Kapitalizacja rynkowa największych spółek budowlanych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych na dzień 31 grudnia 2014 Rosnący od 2013 roku sentyment inwestorów do spółek skupionych w ramach indeksu WIG Budownictwo (WIG BUD) lekko wyhamował na przestrzeni 2014 roku. Porównując rok 2014 do roku 2013 nastąpił 5% spadek indeksu giełdowego WIG Budownictwo, podczas gdy główny indeks WIG zakończył rok 2014 na zbliżonym poziomie do końca roku poprzedniego. Wśród piętnastu największych spółek budowlanych w roku 2014 aż jedenaście było notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie i właśnie na tej podstawie sporządzony został nasz ranking według kryterium kapitalizacji. Na koniec 2014 roku łączna wartość rynkowa jedenastu spółek budowlanych notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie wyniosła 6,1 mld zł i była wyższa o 0,2 mld zł, od łącznej wartości rynkowej tych podmiotów na koniec roku 2013. W wartościach procentowych wzrost łącznej kapitalizacji giełdowej wyniósł 4%. 0 2 000 4 000 6 000 8 000 10 000 12 000 14 000 0 10 000 20 000 30 000 40 000 50 000 60 000 70 000 80 000 2005-01-07 2005-03-16 2005-05-30 2005-08-04 2005-10-12 2005-12-21 2006-02-28 2006-05-11 2006-07-19 2006-09-26 2006-12-04 2007-02-13 2007-04-24 2007-07-04 2007-09-11 2007-11-19 2008-01-31 2008-04-10 2008-06-20 2008-08-28 2008-11-04 2009-01-19 2009-03-26 2009-06-05 2009-08-13 2009-10-20 2009-12-30 2010-03-09 2010-05-19 2010-07-27 2010-10-01 2010-12-10 2011-02-18 2011-04-29 2011-07-08 2011-09-15 2011-11-24 2012-02-02 2012-04-12 2012-06-22 2012-08-31 2012-11-08 2013-01-22 2013-04-02 2013-06-13 2013-08-21 2013-10-28 2014-01-14 2014-03-21 2014-06-02 2014-08-08 2014-10-16 2014-12-29 WIG WIG BUDOW Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 21
  • 21. 59,37% 6,42% 5,76% 5,44% 5,33% 4,98% Lp. Nazwa firmy Kapitalizacja rynkowa 31.12.2014 Kapitalizacja rynkowa 31.12.2013 Zmiana nominalna Zmiana procentowa 1 Budimex S.A. 3 612 509 3 369 973 242 536 7% 2 Trakcja PRKiI S.A. 390 637 530 443 -139 807 -26% 3 Elektrobudowa S.A. 350 373 522 237 -171 863 -33% 4 Mostostal Zabrze S.A. 331 070 292 296 38 774 13% 5 Erbud S.A. 324 153 432 167 -108 015 -25% 6 Polimex-Mostostal S.A. 303 166 190 758 112 408 59% 7 Unibep S.A. 288 281 275 361 12 919 5% 8 Torpol S.A. 229 011 Debiut giełdowy w dniu 8 lipca 2014 r. 9 Mostostal Warszawa S.A. 120 000 89 800 30 200 34% 10 Mirbud S.A. 112 190 117 000 -4 810 -4% 11 PBG S.A. 23 444 31 592 -8 148 -26% Suma 6 084 833 5 851 628 233 205 4% Tabela 1.7: Kapitalizacja największych spółek budowlanych notowanych na giełdzie na dzień 31 grudnia 2014 roku (w tys. zł) Budimex S.A. Trakcja PRKiI S.A. Elektrobudowa S.A. Mostostal Zabrze S.A. Erbud S.A. Polimex-Mostostal S.A. Unibep S.A. Torpol S.A. Mostostal Warszawa S.A. Mirbud S.A. PBG S.A. Źródło: Analiza Deloitte na podstawie danych dostępnych na stronie internetowej Giełdy Papierów Wartościowych. Wykres 1.7.1: Udział kapitalizacji największych spółek notowanych na giełdzie na dzień 31 grudnia 2014 roku Spośród jedenastu poddanych analizie spółek, pięć odnotowało spadek wartości rynkowej. Największy spadek zanotowała Elektrobudowa S.A., której wartość rynkowa spadła w 2014 roku o 33%. Liderem pod względem wartości rynkowej wśród spółek budowlanych pozostał niezmiennie od 2011 roku Budimex S.A., z kapitalizacją na poziomie 3 613 mln zł (wzrost o 7% w porównaniu do roku 2013). Na drugim miejscu uplasowała się Trakcja PRKiI S.A., a na trzecim Elektrobudowa S.A. z kapitalizacją na poziomie odpowiednio 391 mln zł oraz 350 mln zł. Kapitalizacja Budimexu S.A. na koniec roku 2014 stanowi ponad 59% całkowitej wartości kapitalizacji jedenastu największych spółek w naszym rankingu, notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie (spadek o 2 p.p. w porównaniu do roku 2013). Podsumowując należy zauważyć, iż kapitalizacja rynkowa największych spółek budowalnych zanotowała niewielki 4% wzrost na koniec 2014 roku w stosunku do końca roku poprzedniego. Ten trend jest zbieżny ze wzrostem wskaźnika produkcji budowlanej o 0,4% w roku 2014 oraz przychodów spółek z naszego rankingu o 9% w stosunku do roku 2013. 4,74% 3,76% 1,97% 1,84% 0,39% Źródło: Analiza Deloitte na podstawie danych dostępnych na stronie internetowej Giełdy Papierów Wartościowych. * Dane finansowe za 2013 rok zostały uzgodnione do sprawozdania za 2014 rok po korektach bilansu otwarcia ** Z uwagi na brak skonsolidowanych sprawozdań finansowych dane finansowe Grupy Strabag obejmują dla uproszczenia sumę przychodów spółek: Strabag Sp. z o.o. oraz Strabag Infrastruktura Południe Sp. z o.o. Dane finansowe Spółki Strabag za 2013 rok zostały uzgodnione do sprawozdania za 2014 rok po korektach bilansu otwarcia 22
  • 22. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 23
  • 23. Rozdział 2. Perspektywy rozwoju spółek budowlanych w Polsce Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 25
  • 24. Budownictwo Gospodarka ogółem W najbliższych latach najmocniej będzie bez wątpienia rozwijał się rynek budownictwa infrastrukturalnego, głównie dzięki napływowi środków z Unii Europejskiej. Największego wzrostu w tym segmencie budownictwa można spodziewać się w latach 2016 – 2018. Rynek budownictwa kubaturowego w najbliższych latach również będzie rosnąć, choć raczej w bardziej stabilny sposób. Zakładamy wzrost przede wszystkim w segmencie biurowym, mieszkaniowym i magazynowym. Krzysztof Andrulewicz, Prezes Skanska S.A. 26 2.1 Wprowadzenie Drugą część raportu otwiera analiza najważniejszych czynników warunkujących kondycję branży budowlanej wraz z prezentacją zmian zachodzących w sektorze z perspektywy statystyk dotyczących upadłości oraz poziomu zatrudnienia w budownictwie. W dalszej części rozdziału przybliżamy charakterystykę oraz obecne uwarunkowania poszczególnych segmentów sektora budowlanego wraz z analizą planowanych nakładów w horyzoncie krótko i średnioterminowym. Rozdział drugi zamyka podsumowanie obecnej sytuacji oraz kluczowych czynników wzrostu w sektorze z perspektywy przedstawicieli spółek budowlanych w Polsce. Branża budowlana w Polsce przeżywa obecnie powolne odrodzenie po okresie spadku w latach 2012-2013, spowodowanego zakończeniem dużych projektów inwestycyjnych związanych z poprzednią finansową pespektywą unijną oraz organizacją EURO 2012. Pomimo, że wzrost polskiego sektora budowlanego w 2014 roku wyniósł symboliczne 0,4% to perspektywy dla branży są pozytywne i w najbliższych latach oczekuje się przyspieszenia tempa wzrostu. O poprawie sytuacji w branży budowlanej świadczą liczne sygnały napływające z rynku. Od 2014 roku widoczny jest znaczący spadek liczby upadłości ogłaszanych przez firmy budowlane. Dodatkowo w pierwszych miesiącach 2015 r. obserwujemy powolny wzrost zatrudnienia oraz dalszą poprawę prognozy zatrudnienia.1 W kolejnych latach, w związku z oczekiwanym uruchomieniem inwestycji infrastrukturalnych prognozuje się wzrost zapotrzebowania na siłę roboczą, szczególnie w sektorze budownictwa drogowego, co może wręcz wywołać problemy z niedoborem pracowników. Odwrócenie negatywnego trendu w budownictwie potwierdza także wskaźnik koniunktury w budownictwie, badany przez GUS. Od początku 2013 r. wykazuje on trend wzrostowy, a od połowy 2014 r. przewyższa wskaźnik dla całej gospodarki. 1 Więcej informacji w sekcji „Zatrudnienie w sektorze budowlanym” 70 80 90 100 110 120 130 I.08 IV.08 VII.08 X.08 I.09 IV.09 VII.09 X.09 I.10 IV.10 VII.10 X.10 I.11 IV.11 VII.11 X.11 I.12 IV.12 VII.12 X.12 I.13 IV.13 VII.13 X.13 I.14 IV.14 VII.14 X.14 I.15 IV.15 VII.15 Wskaźnik klimatu koniunktury w gospodarce Źródło: GUS
  • 25. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 27 Najsilniejszym bodźcem dla poprawy kondycji segmentu budownictwa infrastrukturalnego w najbliższych latach będzie napływ nowych funduszy unijnych. W nowej perspektywie finansowej 2014-2020 Polska otrzyma środki w rekordowej wysokości 120,1 mld euro. Na tą kwotę składają się przede wszystkim środki polityki spójności – 82,5 mld euro, Wspólnej Polityki Rolnej – 32,1 mld euro, Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego – 0,5 mld euro. Sektor budowlany skorzysta przede wszystkim na środkach, które Polska otrzyma w ramach polityki spójności. Najwięcej projektów, które otrzymają wsparcie z unijnych funduszy przewidzianych jest w budownictwie infrastrukturalnym. Przedstawiciele największych spółek budowlanych dostrzegają szanse związane z nową perspektywą finansową UE. W celu uniknięcia spiętrzenia projektów, które miało miejsce przy inwestycjach prowadzonych przed EURO 2012, GDDKIA rozstrzygnęła już przetargi na 30 mld zł ze 107 planowanych do zainwestowania w latach 2014-2025 (według stanu na 11.09.2015 r.). Obawy budzi z kolei postępowanie PKP PLK, która do końca sierpnia nie rozstrzygnęła żadnego projektu w ramach nowej perspektywy UE. PKP PLK chcąc wyjść naprzeciw sygnałom zaniepokojenia ogłosiła Wielką Ofensywę Inwestycji Kolejowych. W jej ramach chce m.in. poprawić zasady współpracy z wykonawcami oraz usprawnić procedury przetargowe. Poprawa ma nastąpić m.in. dzięki wprowadzeniu: przetargów dwustopniowych, dodatkowych (poza ceną) kryteriów oceny ofert, a także zaliczek na kontrakt, zapłaty za materiały na placu budowy czy częściowych płatności za wykonane prace. Czynnikiem warunkującym pozytywne perspektywy dla segmentu budownictwa mieszkaniowego jest silny wzrost popytu obserwowany od 2014 roku. Obecna sytuacja makroekonomiczna w połączeniu z dostępnym dofinansowaniem w ramach programów rządowych pozwala oczekiwać stabilnej sytuacji w budownictwie mieszkaniowym w najbliższych okresach. W 2014 roku dynamiczny rozwój miał także miejsce w obszarze budownictwa komercyjnego. Potwierdza to rekordowa wielkość wybudowanej powierzchni biurowej (622 tys. m2 ). Na podstawie analizowanej liczby realizowanych i planowanych inwestycji w portfelach spółek budowlanych można oczekiwać utrzymania się pozytywnego trendu w nadchodzących kwartałach. W zakresie planów na najbliższe lata część spółek planuje dalszą dywersyfikację działalności poprzez świadczenie usług budowlanych w segmentach rynku budowlanego, w których dotychczas nie były obecne lub poprzez rozwój działalności pozabudowlanej. Dodatkowo niektóre ze spółek widzą potencjał w dywersyfikacji geograficznej, w szczególności planują realizację inwestycji w takich krajach jak Czechy, Słowacja, Rumunia czy Węgry ale również w krajach Europy Zachodniej oraz w krajach skandynawskich. Wszystkie wymienione wyżej czynniki sprawiają, że najbliższe lata po raz kolejny stawiają przed polską branżą budowlaną ogromne szanse na rozwój. W poniższym rozdziale staramy się podsumować istniejące szanse oraz wskazać planowane kierunki rozwoju rynku.
  • 26. 28 2.2. Kluczowe czynniki rozwoju rynku budowlanego w Polsce Kondycja sektora budowlanego w najbliższych latach będzie determinowana głównie przez tempo wzrostu gospodarczego Polski, a także poziom inwestycji infrastrukturalnych finansowanych z funduszy unijnych w ramach nowej perspektywy 2014 - 2020 oraz środków krajowych. Wzrost gospodarczy W 2014 roku, na skutek ożywienia krajowego popytu, polska gospodarka zaczęła stopniowo rosnąć w tempie ok. 3.5% po okresie spowolnienia dynamiki PKB w latach 2012 – 2013. Według prognoz Economist Intelligence Unit dynamika PKB w latach 2015-2018 utrzyma się na średnim rocznym poziomie 3,15%. Wzrost PKB w przyszłości będzie wspierany przez szeroko zakrojone inwestycje związane z nową perspektywą unijną, rosnący poziom eksportu netto, konsumpcję prywatną, poprawę sytuacji na rynku pracy oraz niskie stopy procentowe. W dłuższej perspektywie poziom rozwoju gospodarczego Polski będzie się zbliżał do obserwowanego w krajach Zachodniej Europy, co będzie determinowało dalszy wzrost PKB. Oczekuje się jednak, że proces ten będzie zachodził powoli biorąc pod uwagę obecne uwarunkowania w gospodarce światowej i brak zdecydowanych reform, które mogłyby znacząco zwiększyć wydajność pracowników. Dług sektora publicznego Możliwości współfinansowania projektów infrastrukturalnych z budżetu państwa i budżetów samorządowych są w znacznym stopniu zależne od poziomu długu publicznego. Na koniec 2014 roku dług publiczny w relacji do PKB wyniósł 47,7%. Według strategii zarządzania długiem sektora finansów publicznych w latach 2015-2018, przedłożonej przez Ministra Finansów, w 2015 roku przewidywana jest stabilizacja relacji długu do PKB na poziomie 48% i dalszy spadek wskaźnika do wartości 44,5% w 2018. Środki unijne Istotnym determinantem rozwoju rynku budowlanego w Polsce jest napływ funduszy z Unii Europejskiej w ramach perspektywy finansowej 2014-2020. Łączna alokacja dofinansowania dla Polski w ramach polityki spójności wynosi 82,5 mld euro, w tym 45,6 mld przeznaczone jest na dotacje z Krajowych Programów Operacyjnych. 53,4% 52,6% 53,9% 47,7% 48,0% 46,9% 46,0% 44,5% 40% 42% 44% 46% 48% 50% 52% 54% 56% 58% 60% 2011 2012 2013 2014 2015P 2016P 2017P 2018P Dług publiczny jako %PKB Źródło: Ministerstwo Finansów, „Strategia zarządzania długiem sektora finansów publicznychw latach 2015-2018”, wrzesień 2014 5,0% 1,6% 3,7% 4,8% 1,9% 1,7% 3,5% 3,3% 3,0% 2,9% 3,4% 0% 1% 2% 3% 4% 5% 6% 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015P 2016P 2017P 2018P Wzrost PKB Polski Źródło: Źródło EUI “Country Forecast Poland - August 2015 update”
  • 27. Pomoc Technicna (0,7 mld EUR) Polska Wschodnia (2 mld EUR) Polska Cyfrowa (2,2 mld EUR) Wiedza Edukacja Rozwój (4,7 mld EUR) Inteligentny Rozwój (8,6 mld EUR) Infrastruktura i Środowisko (27,4 mld EUR) Rozwój sieci drogowej TEN-T i transportu     multimodalnego Infrastruktura drogowa dla miast Rozwój transportu kolejowego w Polsce Rozwój niskoemisyjnego transportu zbiorowego     w miastach Pozostałe priorytety Program Rozwoju Obszarów Wiejskich Regionalne programy Operacyjne Krajowe Programy Operacyjne Źródło: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 29 19% 10% 5% 4% 2% 35% 11% 18% 8% 28% Alokacja funduszy europejskich w ramach Krajowych Programów Opera- cyjnych w perspektywie 2014-2020 Źródło: Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju Polska już drugi raz z kolei jest jednym z największych beneficjentów funduszy europejskich. Środki przeznaczone dla Polski w ramach polityki spójności na lata 2014-2020 są o 15,2 mld euro wyższe niż fundusze przyznane w minionej perspektywie finansowej. Krajowe programy operacyjne Część środków w ramach nowej perspektywy rozlokowano pomiędzy 6 krajowych Programów Operacyjnych. Najwięcej z tych funduszy (27,4 mld EUR) przewidziano na Program Operacyjny Infrastruktura i Środowisko (POIiŚ), którego jednym z priorytetów jest promowanie zrównoważonego transportu i usuwanie niedoborów infrastrukturalnych. Na przedsięwzięcia związane z budową dróg, infrastrukturą kolejową, miejską, morską oraz lotniczą w ramach POIiŚ przeznaczone zostanie łącznie 19,8 mld euro. Część wydatków infrastrukturalnych będzie mogła być finansowana także z Programu Operacyjnego Polska Wschodnia. Programy regionalne Pozyskanie funduszy na projekty infrastrukturalne będzie możliwe również z Regionalnych Programów Operacyjnych, wyznaczonych dla 16 województw, których łączna wartość wyniesie 31,2 mld euro. Na infrastrukturę transportową z tego źródła przewidziane będą środki unijne w wysokości 4,8 mld euro. Źródło dodatkowych funduszy na infrastrukturę stanowi tzw. Instrument Łącząc Europę (CEF, ang. Connecting Europe Facility), wspierający inwestycje o znaczeniu ogólnoeuropejskim (transport, energetyka oraz telekomunikacja). W związku z tą inicjatywą Polska ma szansę otrzymać 4,1 mld euro dofinansowania na inwestycje transportowe do 2016 roku. Do tej pory z puli przewidzianej na polskie projekty zostały rozdysponowane 2 mld euro. Szacuje się, że w ramach łącznej alokacji środków unijnych na infrastrukturę transportową (z uwzględnieniem instrumentu CEF) ok. 15 mld euro zostanie przeznaczone na drogi, a kwota dofinansowania na infrastrukturę kolejową wyniesie 10,2 mld euro (zgodnie z podziałem środków określonym w Umowie Partnerstwa w stosunku 60%- 40%). 5,52 5,85 6,19 6,49 6,80 7,10 7,39 3,83 4,05 4,27 4,47 4,68 4,88 5,091,57 1,18 1,17 1,17 1,17 1,17 1,17 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Alokacja funduszy europejskich w ramach perspektywy 2014-2020 (mld zł)
  • 28. Na rynku brakuje wykwalifikowanych specjalistów. Największe luki widoczne są w takich specjalizacjach jak kolejowa, elektryczna, teletechniczna, sanitarna czy hydroinżynieryjna. Brakuje również wykwalifikowanych pracowników produkcyjnych. Firmy, które chcą zatrudniać pracowników, muszą na pewno brać pod uwagę, że polski rynek staje się w coraz większym stopniu „rynkiem pracownika” i prowadzić świadomą politykę personalną ukierunkowaną nie tylko na zatrudnienie, ale i na utrzymanie specjalistów w firmie. Krzysztof Andrulewicz, Prezes Skanska S.A. 30 Liczba upadłości wykonawczych firm budowlanych w okresie 2011-1Q2015 Źródło: Euler Hermes Udział upadłości w budownictwie względem wszystkich ogłoszeń 2.3. Upadłości w budownictwie Dobrym odzwierciedleniem koniunktury w sektorze są statystyki dotyczące upadłości firm.2 Wyniki dotyczące liczby upadłości za pierwsze półrocze 2015 roku są dla branży pozytywne (o 1/3 mniej upadłości w budownictwie w porównaniu do analogicznego okresu w 2014 i spadek udziału sektora w łącznej liczbie upadłości o 6 p.p. do poziomu 17%). Według danych z raportów Euler Hermes w latach 2012-2014 liczba ogłaszanych upadłości wykonawczych firm budowlanych z roku na rok spadała. W tym okresie odnotowano skumulowany roczny spadek na poziomie 17,9%. Sytuacja uległa poprawie, ale liczba upadłości wśród firm budowlanych na tle innych branż w 2014 roku była wciąż wysoka - stanowiły one 22,4% wszystkich upadłości. Problemem firm w dalszym ciągu są niskie marże w sektorze produkcji budowlano-montażowej. Przyczyn tego zjawiska możemy upatrywać w konkurencji cenowej przy przetargach na kontrakty, gdzie w dużej liczbie przypadków cena stanowi główne kryterium wyboru najkorzystniejszej oferty. Według danych z GUS na przestrzeni 2012-2014 ceny w sektorze spadły łącznie o 3,0%. Mimo że indeks w 2014 roku uległ obniżeniu kolejny rok z rzędu, to nie przełożyło się to na wzrost liczby upadłości. Można to tłumaczyć tym, że wysoka liczba ogłoszonych upadłości w poprzednich latach3 spowodowała, że na rynku zostali najsilniejsi gracze, których wrażliwość rentowności na zmiany kosztów materiałów jest niższa. 2 Należy jednak pamiętać, że nie pokazują one pełnej skali przedsiębiorstw borykających się z trudnościami. Dane o upadłościach nie uwzględniają przedsiębiorstw zlikwidowanych oraz tych, których działalność została zawieszona, co w części przypadków jest równoznaczne z zakończeniem aktywności gospodarczej. 3 Od 2012 roku przez sektor budowlany przeszła fala upadłości,. Organizacja EURO 2012 przez Polskę miała istotny wpływ na rozwój infrastruktury niestety kosztem wyników wielu przedsiębiorstw budowlanych biorących udział w realizacji inwestycji, czego przyczyną była ogromna konkurencja i wynikająca z niej „wojna cenowa”, co doprowadziło do znacznego obniżenia cen w przetargach na wykonawstwo. Dodatkowo, uruchomione projekty infrastrukturalne spowodowały wzrost cen kluczowych materiałów na rynku, co odbiło się na wynikach firm budowlanych. W konsekwencji w 2012 roku zanotowano najwyższy wzrost upadłości w budownictwie w ciągu ostatniej dekady (na podstawie raportu Arcata Partners). Upadłość ogłosiły duże spółki budowlane m.in. PBG, Hydrobudowa Polska, DSS i setki powiązanych z nimi podwykonawców. Od tego czasu obserwuje się spadek obrotów firm budowlanych ogłaszających upadłość, co świadczy o tym, że pogorszenie sytuacji dotyczyło głównie podwykonawców a nie generalnych wykonawców, jak to miało miejsce w 2012 roku. 146 273 253 184 98 66 0 50 100 150 200 250 300 2011 2012 2013 2014 1H2014 1H2015 17,9% 29% 27% 22% 23% 17%20%
  • 29. Średnia płaca brutto (zł) Przeciętne zatrudnienie w roku (tys.) Efekt kumulacji inwestycji drogowych może wystąpić w latach 2017-2019, gdy wydatkowane będzie najwięcej środków w ramach nowego Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2014- 2023. Może to wiązać się ze wzrostem kosztów podwykonawców. Widzimy także ryzyko wzrostu cen materiałów. Marcin Węgłowski, Członek Zarządu, Dyrektor Pionu Ekonomiczno- Finansowego Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 31 100,2 98,2 98,8 90 92 94 96 98 100 102 2012 2013 2014 3 359 3 464 3 540 3 704 3 702 3 728 3 888 3 899 399 443 446 478 488 446 412 415 200 250 300 350 400 450 500 550 3 200 3 300 3 400 3 500 3 600 3 700 3 800 3 900 4 000 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 IQ 2015 Indeks cen w sektorze produkcji budowlano-montażowej (rok poprzedni = 100) Źródło: GUS Przeciętne zatrudnienie i płaca brutto w budownictwie w okresie 2008 - IQ 2015 r. Źródło: GUS Należy zaznaczyć, że w ostatnich latach problem upadłości dotyczył także dystrybutorów, producentów i hurtowników nastawionych na sektor budowlany. Wynika to po części z tego, że wykonawcy uzyskując niskie marże na przetargach, przerzucali presję na niskie ceny na swoich kontrahentów. Z tego względu w okresie 2013-2014 upadło łącznie 104 producentów artykułów budowlanych. Natomiast w ciągu pierwszego kwartału 2015 upadłość ogłosiło 16 firm kierujących swoją produkcję na potrzeby tej branży, a zatem w porównaniu do analogicznego okresu w 2014 roku liczba ta wzrosła ponad dwukrotnie (w 1Q2014 odnotowano 7 upadłości).
  • 30.     Przeciętne wynagrodzenie w poszczególnych segmentach Przeciętne wynagrodzenie w budownictwie Oczekujemy w kolejnych latach dalszego stabilnego wzrostu rynku mieszkaniowego, z uwagi na niskie wskaźniki liczby mieszkań na 1000 mieszkańców w porównaniu do innych państw Unii Europejskiej, a także ze względu na niską jakość bazy mieszkaniowej wynikającą z dużego udziału mieszkań w tzw. „wielkiej płycie”. Marcin Węgłowski, Członek Zarządu, Dyrektor Pionu Ekonomiczno-Finansowego 32 2.4. Zatrudnienie w sektorze budowlanym W 2014 roku średnie zatrudnienie w sektorze budowlanym spadło o 7,7% w ujęciu rocznym do 411,5 tys., osób. Tym samym utrzymała się tendencja spadkowa obserwowana od 2012 roku. Od stycznia 2015 widoczne jest zahamowanie negatywnego trendu. Według danych publikowanych przez GUS średnie zatrudnienie w I kw. 2015 roku wzrosło o 1,5% w stosunku do analogicznego okresu w roku poprzednim, przy czym nadal utrzymuje się na niskim poziomie. W I kw. 2015 r. w sektorze budowlanym nastąpił wzrost wynagrodzeń o 5,2% w stosunku do I kw. 2014 r.4 Najwyższe średnie wynagrodzenie w sektorze budownictwa można zaobserwować w segmencie robót budowlanych w obszarze inżynierii wodnej i lądowej, a najniższe w budownictwie budynków. 4 Warto podkreślić, że z uwagi na sezonowość działalności, średnie wynagrodzenie w budownictwie jest z reguły najniższe w pierwszym kwartale. 3 617 4 170 3 949 3 899 3 300 3 400 3 500 3 600 3 700 3 800 3 900 4 000 4 100 4 200 4 300 Budowa budynków Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej Roboty budowlane specjalistyczne Przeciętne wynagrodzenie brutto w I kw. 2015 r. poszczególnych segmen- tach budownictwa Źródło: GUS
  • 31. VIII 2013 VIII 2014 VIII 2015 Barierą na rynku usług budowlanych jest niedobór siły roboczej. W efekcie występuje wzmożona rekrutacja pracowników ze wschodu, którzy wymagają jednak dodatkowego przeszkolenia w zakresie m.in. standardów bezpieczeństwa. Joanna Makowiecka - Gaca, Prezes Zarządu Polimex- Mostostal S.A Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 33 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% Koszty zatrudnienia Niedostateczny popyt Koszty materiałów Niedobór wykwalifikowanych pracowników Bariery działalności dla przedsiębiorstwWedług badania przeprowadzonego przez GUS wśród przedsiębiorstw budowlanych, od początku 2013 roku systematycznie nasilającym się problemem jest niedobór wykwalifikowanych pracowników. W lipcu 2015 r. 22% przedsiębiorstw podało ten czynnik jako barierę w prowadzeniu działalności. Potwierdza to również raport opublikowany przez pracuj.pl, zgodnie z którym znacznie wzrosła liczba ofert pracy w tym sektorze, w szczególności dla specjalistów. Warto podkreślić, że 62% pracodawców w sektorze budowlanym podaje koszty zatrudnienia, jako bariery działalności. Jest to największe obciążenie o charakterze finansowym dla firm. Prognozy zatrudnienia Najnowszy raport „Barometr Manpower Perspektyw Zatrudnienia” przedstawia prognozę zatrudnienia w gospodarce w IV kw. 2015 r. Prezentowane w raporcie dane, opracowane na podstawie wywiadów indywidualnych obejmujących wybraną grupę pracodawców w Polsce, wskazują na wyraźny optymizm w branży budowlanej. W IV kw. 2015 roku prognozowany wzrost zatrudnienia w stosunku do IV kw. 2014 r. wynosi 11%. Z uwagi na znaczną liczbę projektów, które będą realizowane w najbliższych 6-7 latach, dzięki dofinansowaniu ze środków Unii Europejskiej w perspektywie 2014-2020 w dłuższej perspektywie można oczekiwać wzrostu zatrudnienia w sektorze budownictwa infrastrukturalnego. Zgodnie z prognozami Hays wzrost zatrudnienia będzie głównie dotyczył segmentu budownictwa infrastruktury drogowej, a wskaźnik średniego zatrudnienia w segmencie infrastruktury kolejowej pozostanie stabilny. Zwiększy się również zapotrzebowanie na wyspecjalizowanych pracowników w obszarze budownictwa ciężkiego oraz energetyki.
  • 32. Roboty budowlane specjalistyczne Roboty związane z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków Roboty budowlane specjalistyczne Budowa obiektów inżynierii lądowej i wodnej Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków 33,5% 33,8% 26,0% 25,8% 40,6% 40,4% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100% 2013 2014 34 Struktura rynku budowlanego w Polsce w 2014 roku Źródło: GUS 71,8 64,2 63,1 52,9 53,7 37,7 48,9 47,0 41,0 40,9 51,4 69,1 60,6 64,1 64,1 2010 2011 2012 2013 2014 CAGR* -4,5% Wielkość polskiego rynku budowlanego w podziale na segmenty w okresie 2010 - 2014 (mld zł) * CAGR (ang. Compound Annual Growth Rate) oznacza skumulowany roczny wskaźnik wzrostu w badanym okresie Źródło: GUS 2.5. Perspektywa rozwoju poszczególnych segmentów rynku budowlanego w Polsce 2.5.1. Ogólna charakterystyka i perspektywy W 2014 roku 40% wartości rynku budowlanego stanowił segment robót budowlanych specjalistycznych, 34% segment robót związanych ze wznoszeniem budynków, a pozostałe 26% robót związanych z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej5 . W 2014 r., w porównaniu do roku poprzedneigo, nieznacznie wzrósł udział budownictwa związanego ze wznoszeniem budynków kosztem pozostałych segmentów. W 2014 r., po dwóch latach spadków, odnotowano symboliczny wzrost wartości rynku budowlanego na poziomie 0,4% w stosunku do 2013 r.6 Z uwagi na prognozowany wyższy wzrost gospodarczy w najbliższych latach w porównaniu do okresu 2012- 2013 oraz planowane inwestycje infrastrukturalne, spodziewane jest przyspieszenie dynamiki wartości rynku budowlanego. Spadek produkcji budowlanej w latach 2011-2014 był wynikiem kilku czynników: obniżenia poziomu wzrostu PKB z 4,8% w 2011 r. do 1,8% w latach 2012-2013, zakończenia inwestycji infrastrukturalnych przygotowywanych na EURO 2012, spadku zaufania i odpływu inwestorów z segmentu nieruchomości, oraz ogólnego spadku realizowanych inwestycji w innych sektorach gospodarki, w tym w przemyśle. Znaczące pogorszenie w sektorze od 2011 r. widać było również z wynikach indeksu WIG Budownictwo, który od początku 2015 r. wykazuje trend wzrostowy. 5 Do robót budowlanych związanych z budową obiektów inżynierii lądowej i wodnej zalicza się między innymi budownictwo drogowe i szynowe, a także inwestycje budowlane związane z ochroną środowiska oraz energetyką (rurociągi, linie telekomunikacyjne i elektroenergetyczne, etc.). Wznoszenie budynków obejmuje natomiast m.in. budownictwo mieszkaniowe, handlowo-usługowe, biurowe oraz przemysłowo- magazynowe. Do robót budowlanych specjalistycznych należą takie elementy jak rozbiórki i przygotowywanie terenów pod budowę, wykonywanie instalacji elektrycznych, wodno- kanalizacyjnych oraz roboty wykończeniowe. 6 Po intensywnym wzroście do 2011 roku wartość rynku budowlanego w Polsce wyniosła 182,2 mld zł (+ 13,2% w stosunku do 2010 roku). Na przestrzeni dwóch kolejnych lat obserwowaliśmy znaczny spadek wielkości produkcji budowlanej w Polsce (o 6,3% w 2012 roku oraz o 7,4% w 2013 w stosunku do roku poprzedniego).
  • 33. WIG Budownictwo WIG 20 Inwestycje w drogi ekspresowe i autostrady ujęte w Programie Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.) Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 35 Szybszy wzrost rynku w najbliższych latach będzie możliwy z uwagi na napływ funduszy unijnych w perspektywie 2014-2020 oraz oczekiwany wzrost PKB na średnim rocznym poziomie 3,15% w latach 2015- 20187 . Oczekiwane przyspieszenie rynku potwierdzają analitycy rynku, którzy prognozują średnioroczny wzrost całego rynku budowlanego w latach 2015- 2017 na poziomie 4,6%8 , przy zróżnicowanej dynamice w poszczególnych segmentach. Analitycy zakładają, że wzrost segmentów należących do budownictwa ogólnego w Polsce wyniesie 2,6% w 2015 r., a wzrost segmentu budownictwa inżynieryjnego 6,7%. 2.5.2. Budownictwo drogowe W sektorze budownictwa drogowego w 2014 r. kontynuowano projekty prowadzone w ramach perspektywy 2007-2013 oraz rozpoczęto planowanie inwestycji w nowej perspektywie unijnej 2014-2020. W poprzednich latach głównym dokumentem nadającym kierunki rozwoju budownictwa drogowego był Program Dróg Krajowych na lata 2011-2015. W samym 2014 roku do użytku oddano 331,7 km dróg krajowych (4 odcinki autostrad, 6 dróg ekspresowych oraz 2 obwodnice). Środki z Krajowego Funduszu Drogowego („KFD”) oraz budżetu państwa wykorzystane na ten cel w 2014 roku wyniosły łącznie niemal 9,6 mld zł. Inwestycje współfinansowane ze środków UE w perspektywie 2014-2020 będą prowadzone w oparciu o opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju „Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.)” (dalej „PBDK”), który jest kontynuacją poprzedniego Programu. 7 Według prognoz Economist Intelligence Unit. 8 Na podstawie raportu „Construction Market in Poland 2015- 2019”, przygotowanego przez TechNavio. Notowania indeksu WIG Budownictwo oraz WIG20 w okresie 31.07.2008- 18.09.2015 Źródło: Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.) inwestycje ukończone lub w realizacji nowe inwestycje ujęte w PBDK 2014-2023 nowe inwestycje, których realizacja jest przewidziana w systemie finansowania pozabudżetowego 0 500 1000 1500 2000 2500 3000 3500 2014-12-30 2015-06-30
  • 34. Środki UE Krajowy Fundusz Drogowy Budżet państwa 36 W latach 2014-2023 inwestycje w ramach Programu Budowy Dróg Krajowych, podobnie jak w poprzednim okresie finansowane będą ze środków Krajowego Funduszu Drogowego, który jest zasilany z różnych źródeł9 , m.in. z funduszy UE. Środki z budżetu państwa będą przeznaczane na utrzymanie standardów technicznych istniejącej sieci drogowej, przygotowanie zadań do realizacji oraz zarządzanie. Wydatki na drogi krajowe w latach 2014-2025 szacowane są na ok. 168,4 mld zł, z czego 14,5 mld zł zostanie przeznaczone na zadania kontynuowane w ramach Programu Budowy Dróg Krajowych na lata 2011-2015, a 107,1 mld zł będzie przewidziane na zadania inwestycyjne w perspektywie UE 2014-2020. W ramach tej kwoty 97,5 mld zł zostanie przeznaczone na budowę autostrad i dróg ekspresowych, a 9,6 mld zł na obwodnice. Lista zadań obejmuje: 2 odcinki autostrad, 49 odcinków dróg ekspresowych oraz 57 obwodnic na drogach krajowych. PBDK po okresie konsultacji publicznych został rozszerzony o 2 dodatkowe lata (2024-2025), a pula środków KFD przeznaczona na zadanie realizowane w ramach perspektywy 2014-2020 została zwiększona o 14,4 mld zł10 . Celem PBDK jest sfinalizowanie docelowej sieci autostrad i dróg ekspresowych w Polsce, zdefiniowanej w Strategii Rozwoju Transportu do 2020 r.(z perspektywą do 2030 r.)11 . Ukończenie tego zadania będzie także zależało od wielkości poczynionych oszczędności przy realizacji projektów inwestycyjnych. Te mogą być istotne, co potwierdza analiza dotychczas rozstrzygniętych przetargów w ramach nowej perspektywy UE. Cena wybranej oferty przeanalizowanych przez nas projektów (których łączna wartość stanowi niemal 30% rozstrzygniętych dotychczas inwestycji o wartości 30 mld zł) stanowiła średnio 70% oszacowanej przez GDDKiA wartości inwestycji. 9 Zdefiniowanych w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 931 z późn. zm.). 10 Zgodę na zwiększenie puli inwestycyjnej wydało Ministerstwo Finansów wraz z Radą Ministrów. 11 Strategia Rozwoju Transportu definiuje docelową sieć autostrad i dróg ekspresowych zgodnie z Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 20 października 2009 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie sieci autostrad i dróg ekspresowych. 2,9 2,9 3,1 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 1,6 6,2 10,5 12,5 11,5 9,6 10,9 7,9 1,7 1,15,2 2,7 5,4 8,5 10,5 10,3 5,3 0,2 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 lata 2023-25 Źródła finansowania wydatków infrastrukturę kolejową w latach 2014-2025 w mld zł Źródło: Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014 - 2023 (z perspektywą do 2025 r.) 9,7 36,2 32,8 20,8 20,5 15,7 15,1 14,5 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 35,0 40,0 Polska Niemcy Hiszpania Francja Austria Czechy Wielka Brytania Irlandia Wskaźnik długości dróg ekspresowych i autostrad (km / 1 tys. km2 powierzchni kraju) Źródło: GDDKiA, Eurostat, analiza Deloitte.
  • 35. Zadania inwestycyjne w perspektywie UE 2014-2020 Zadania inwestycyjne kontynuowane Wydatki na utrzymanie i zarządzanie (finansowane z budżetu państwa) Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 37 Sieć dróg krajowych, które stanowią 4,7% łącznej długości dróg publicznych w Polsce, przenosi ponad 60% ruchu. Potwierdza to konieczność realizacji szeroko zakrojonej skali budowy planowanych inwestycji na drogach krajowych, zwłaszcza, że Polska odbiega od innych krajów UE pod względem gęstości dróg ekspresowych i autostrad. Długość autostrad i dróg ekspresowych przypadająca na 1000 km2 powierzchni w Polsce to 9,7 km, podczas gdy np. w Niemczech wskaźnik ten wynosi 36,2 km. Celem zdefiniowanym w projekcie PBDK jest osiągnięcie gęstości dróg ekspresowych i autostrad na poziomie 22,7 km/ 1000 km2 . Nadal dużym problemem infrastruktury drogowej w Polsce jest stan techniczny dróg, który pomimo znaczących inwestycji uległ pogorszeniu w 2014 r. Na koniec 2014 roku stan 13,2% dróg był oceniany jako zły (w porównaniu z 12,5% na koniec 2013 roku), a 25,1% jako niezadowalający (21,4% w 2013 roku). Jak wynika z Raportu o Stanie Technicznym Sieci Dróg Krajowych na koniec 2014 roku, przygotowanego przez GDDKiA, na pogorszenie stanu technicznego nawierzchni dróg krajowych wpłynęły takie czynniki jak: zmniejszenie długości odcinków dróg oddawanych do użytku oraz zmniejszenie długości dróg wyremontowanych w 2014 r. w zestawieniu z latami 2013 i 2012 (głównie wskutek przyznania GDDKiA niższych środków finansowych, a także niekorzystnych warunków atmosferycznych i rosnącego ruchu pojazdów ciężarowych). GDDKiA zakłada, iż potrzeby finansowe związane z modernizacją dróg, których stan jest oceniany jako zły lub niezadowalający w 2015 roku wyniosą 6,6 mld zł. 2,9 2,9 3,1 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 5,7 6,1 3,8 3,1 1,2 0,3 0,6 5,2 12,8 19,8 21,6 20,0 16,2 8,1 1,7 1,1 0,0 5,0 10,0 15,0 20,0 25,0 30,0 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 lata 2023-25 Wydatki na drogi krajowe w latach 2014-2025 w (mld zł) Źródło: Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014 - 2023 (z perspektywą do 2025 r.) Stan nawierzchni dróg krajowych w poszczególnych województwach (na koniec 2014 r.) Stan dobry Stan niezadowalający Stan zły Legenda Źródło: Raport o stanie technicznym sieci dróg krajowych na koniec 2014 r., GDDKiA
  • 36. 38 Sieć dróg samorządowych Sieć dróg publicznych w Polsce obejmuje oprócz dróg krajowych (w tym dróg ekspresowych i autostrad) także drogi samorządowe: wojewódzkie, powiatowe i gminne. Ministerstwo Infrastruktury i Rozwoju wspiera finansowanie inwestycji prowadzonych na drogach samorządowych w ramach rezerwy subwencji ogólnej oraz Narodowego Programu Przebudowy Dróg Lokalnych (dalej „NPPDL”), który będzie obowiązywał do końca 2015 roku12 . We wrześniu 2015 r. Rada Ministrów uchwaliła Program rozwoju gminnej i powiatowej infrastruktury drogowej na lata 2016-2020, będący kontynuacją NPPDL. Dofinansowanie w ramach programu wyniesie łącznie 4 mld zł w latach 2016-201913 . Corocznie w wymiarze rzeczowym możliwa będzie budowa, przebudowa i remont około 2,2 tys. km dróg powiatowych i gminnych. 12 Narodowy Program Przebudowy Dróg Lokalnych jest realizowany od 2008 r. i obowiązuje do końca 2015 r. W okresie 2008-2014 JST zrealizowały w ramach tego programu ponad 4,9 tys. zadań inwestycyjno-remontowych o całkowitej wartości prawie 9,3 mld zł. Z budżetu państwa na dofinansowanie tych zadań przeznaczono 4,4 mld zł. Efektem programu jest modernizacja i rozbudowa sieci dróg lokalnych o łącznej długości 12,2 tys. km. 13 Odpowiednio 800 mln zł, 1 mld zł, 1,1 mld zł i 1,1 mld zł w kolejnych latach. Z Informacji Najwyższej Izby Kontroli 25% dróg powiatowych i gminnych jest w stanie złym, a jedynie 29% dróg jest w stanie dobrym i zadowalającym14 . Zły stan techniczny dróg gminnych i powiatowych oraz brak wyodrębnionych środków na dofinansowanie inwestycji infrastruktury drogowej szczebla lokalnego15 w nowej perspektywie UE wymagają wsparcia finansowego inwestycji budowlano-infrastrukturalnych z budżetu państwa. 14 Według stanu na marzec 2014 r. z uwzględnieniem efektów realizacji NPPDL. 15 Inwestycje na drogach wojewódzkich mogą być finansowane w ramach Regionalnych Programów Operacyjnych. Kategorie dróg publicznych w Polsce Kategoria dróg Długość [km] Udział [%] Zarządca drogi* Własność drogi Drogi krajowe 19 296 4,7% GDDKiA Skarb Państwa Drogi wojewódzkie 28 480 6,8% Zarząd województwa Samorząd województwa Drogi powiatowe 125 274 30,1% Zarząd powiatu Samorząd powiatu Drogi gminne 242 923 58,4% Wójt (burmistrz, prezydent miasta) Samorząd gminy Ogółem 415 973 100% - - *w granicach miast na prawach powiatu zarządcą wszystkich dróg publicznych, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, jest prezydent miasta Źródło: Program Budowy Dróg Krajowych na lata 2014-2023 (z perspektywą do 2025 r.), analiza Deloitte
  • 37. Wykonanie Szacunki Prognoza POliŚ RPO Budżet państwa Fundusz Kolejowy TEN-T Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 39 21,3 1,5 8,6 0,2 0,1 2.5.3. Budownictwo szynowe Budownictwo szynowe obejmujące modernizację oraz budowę infrastruktury kolejowej i tramwajowej jest kolejnym obszarem branży budowlanej, dla którego w najbliższych latach prognozowany jest dynamiczny rozwój. W Polsce eksploatuje się obecnie prawie 20 tys. km linii kolejowych, z czego ok. 93% jest zarządzane przez PKP PLK S.A. Jakość infrastruktury kolejowej pod względem technicznym jest niezadawalająca. Stan jedynie 47% długości torów kolejowych zarządzanych przez PKP PLK jest oceniany jako dobry, podczas gdy stan 27% uważany jest za dostateczny, a 26% - niezadowalający. Głównym celem inwestycji w infrastrukturę kolejową jest poprawa jej stanu technicznego, dzięki czemu transport kolejowy będzie bardziej bezpieczny i efektywny, co przyczyni się do wzrostu jego roli w zintegrowanym systemie transportowym kraju. Ramy inwestycji kolejowych wyznaczają dwa dokumenty. Pierwszym z nich jest Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych do 2015 roku (dalej „WPIK”), który, w związku z przesunięciem i kontynuacją programów inwestycyjnych w ramach perspektywy finansowej UE 2007-2013, w marcu 2015 roku został zaktualizowany i rozszerzony o prognozę do 2020 roku. Drugim dokumentem istotnym z punktu widzenia kolejowych inwestycji infrastrukturalnych jest Krajowy Program Kolejowy do 2023 r, (dalej „KPK”) stanowiący kontynuację WPiK. Dokument został przyjęty przez Radę Ministrów 15 września 2015 r. KPK, który będzie obowiązywał od 2016 r. jako kontynuacja WPiK obejmie zarówno projekty w perspektywie 2014-2020, projekty fazowe (rozpoczęte w perspektywie 2007-2013 i kontynuowane w perspektywie 2014-2020), jak i te realizowane w ramach instrumentu CEF16 . Zakładana wartość projektów ujętych w KPK, przy założeniu maksymalnego wykorzystania środków Unii Europejskiej dostępnych w perspektywie finansowej 2014-2020, a także środków z budżetu państwa i Funduszu Kolejowego wynosi 67,5 mld zł. W przypadku braku zgody Komisji Europejskiej na realizowanie projektów fazowych ze środków z dwóch perspektyw finansowych, KPK zakłada, iż projekty te uzyskają dofinansowanie z krajowych środków. 16 O instrumencie CEF można przeczytać w sekcji „Środki unijne” niniejszego raportu. 1,4 2,4 3,2 2,8 2,8 3,8 3,9 5,3 6,0 9,0 7,2 6,2 9,5 14,3 18,4 7,0 3,0 1,9 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Wydatki na inwestycje kolejowe PKP PLK (mld zł) Źródło: Sprawozdania PKP PLK, Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych, Krajowy Program Kolejowy, analiza Deloitte Finansowanie inwestycji kolejowych w ramach WPIK (mld zł) Źródło: Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych do roku 2015 z perspektywą do roku 2020
  • 38. Pozostałe RPO 2007-2013 RPO 2014-2020 PO PW Źródło: Sprawozdania PKP PLK, Wieloletni Program Inwestycji Kolejowych, Krajowy Program Kolejowy, analiza Deloitte 40 W ramach WPiK w latach 2011-2014 zostało zrealizowanych 65 projektów o wartości 6,5 mld zł ze 153 zadań inwestycyjnych zaplanowanych w programie do 2020 r. o łącznej wartości wynoszącej 31,6 mld zł (z czego 6,0 mld zostało spożytkowane w 2014 roku, a w latach 2015-2016 planowane wydatki wynoszą odpowiednio 9,0 mld zł i 5,6 mld zł). Przedstawiciele spółek budowlanych obawiają się spiętrzenia inwestycji w latach 2019-2020 oraz luki w realizacji projektów w 2016 r., co oznacza, że może wystąpić efekt kumulacji inwestycji podobny do obserwowanego przy realizacji projektów drogowych planowanych na EURO 2012. Do końca sierpnia 2015 r. spółka nie ogłosiła żadnego projektu o charakterze budowlanym w ramach nowej perspektywy. W odpowiedzi na obawy zgłaszane przez przedsiębiorstwa budowlane PKP PLK zapowiedziała, że do końca roku ogłosi przetargi na łączną kwotę 11 mld zł. Do dn. 22.09.2015 r. spółka ogłosiła przetargi na dokończenie modernizacji linii Rail Baltica oraz budowę infrastruktury ERTMS/GSM-R. Do czynników warunkujących kondycję sektora budownictwa szynowego, oprócz liczby i wielkości inwestycji finansowanych z budżetu państwa oraz funduszy UE, należy również aktywność samorządów w zakresie remontów i renowacji kolei podmiejskich. Zadania te realizowane są z dotacji celowych oraz Funduszu Kolejowego. Program rzeczowo-finansowy wykorzystania środków Funduszu Kolejowego przewiduje przekazanie na ten cel 237 mln zł w latach 2014-2019.17 Podpisana przez Prezydenta 5 sierpnia 2015 roku nowelizacja ustawy o Funduszu Kolejowym przewiduje dodatkowe dofinansowanie samorządów w kwocie 400 mln w perspektywie 2016-202018 . 17 Nie są dostępne nowsze dane dotyczące podziału środków Funduszu Kolejowego, niż te przedstawione w poprzedniej wersji niniejszego raportu. 18 Szczegółowa alokacja środków będzie jednak znana dopiero po zaktualizowaniu programu rzeczowo-finansowego Funduszu przez Radę Ministrów. Finansowanie nakładów inwestycyjnych w KPK w latach 2016-2023 (mld zł) POIiŚ 2007-2013 POIiŚ 2014-2020 CEF Inwestycje w infrastrukturę kolejową planowane na lata 2014-2020 zawarte w Krajowym Programie Kolejowym na tle zrealizowanych projektów WPiK 0,7 1,6 3,4 5,4 6,5 2,8 0,7 0,5 1,8 2,7 3,7 5,6 7,8 3,1 1,2 0,3 3,4 0,1 0,2 0,7 0,7 0,4 1,3 2,4 1,2 1,8 1,8 1,2 1,0 1,0 1,0 1,0 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023
  • 39. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 41 Plany miast zakładają również inwestycje w budowę i remonty linii tramwajowych. Według informacji prezentowanych w Wieloletnich Planach Finansowych pięciu największych miast w Polsce nakłady na ten infrastrukturę kolejową w latach 2015-2020 mogą wynieść około 1,5 mld zł19 . 2.5.4. Budownictwo energetyczne20 Plany inwestycji energetycznych w Polsce są zakrojone na szeroką skalę. Według danych Urzędu Regulacji Energetyki przedsiębiorstwa energetyczne planują oddać do eksploatacji łącznie ponad 18 GW nowych mocy wytwórczych w latach 2014-2028, z czego 7,5 GW to inwestycje w energetykę wiatrową. Szacowane łączne nakłady inwestycyjne w nowe moce wytwórcze planowane na lata 2014-2028 wyniosą 55 mld zł. Największy udział we wszystkich inwestycjach mają farmy wiatrowe (40%) oraz jednostki wytwórcze opalane węglem kamiennym (32%) i gazem ziemnym (22%). W przypadku inwestycji o zaawansowanym stopniu realizacji ponad 60% to inwestycje oparte na węglu kamiennym. Oddanie do eksploatacji znacznej liczby nowych mocy wytwórczych jest obecnie planowane w okresie od 2017 r. do 2019 r. Poniżej przedstawiono wybrane, najważniejsze inwestycje w sektorze energetycznym (według etapu zaawansowania projektów). Inwestycje w budowie: 1. Blok w Kozienicach (900-1000 MW; węgiel kamienny), 2. Dwa bloki elektrowni w Opolu (2 x 900 MW; węgiel kamienny), 3. Elektrownia w Stalowej Woli (450; 240 MW; gaz), 4. Elektrownia Włocławek (463 MW; gaz), 5. Elektrociepłownia Bydgoszcz (437 MW; gaz), 6. Elektrownia Turów (450 MW; węgiel brunatny), 7. Elektrownia w Jaworznie (910 MW; węgiel kamienny). 19 Szacowana kwota nie odzwierciedla jednak całkowitej wartości inwestycji w miejskie trasy tramwajowe, ponieważ pokrywa wyłącznie nakłady inwestycyjne zaplanowane w ramach budżetów miast, nie uwzględnia natomiast wydatków miejskich spółek transportowych. 20 Państwowe dokumenty dotyczące planowanych inwestycji w energetyce, omówione w poprzedniej edycji niniejszego raportu pozostają aktualne. 26,5 13,4 3,3 8,9 0,7 0,8 0,9 0,4 Planowane nakłady inwestycyjne w latach 2014-2028 wg technologii paliwowej (mld zł) * bez uwzględnienia planowanej elektrowni jądrowej Źródło: URE Węgiel kamienny 26,5 Gaz z odmetanowania kopalń 0,7 Promieniowanie słoneczne 0,0 Gaz ziemny 13,4 Węgiel brunatny 3,3 Inne 0,8 Woda 0,9 Biomasa 0,4 Wiatr 8,9 Biomasa 0,5% Promieniowanie słoneczne 0,0% Gaz z odmetanowania kopalń 0,5% Węgiel brunatny i inne 4,5% Gaz ziemny 22,0% Wiatr 40,2% Węgiel kamienny 32,3% Biomasa 0,4% Promieniowanie słoneczne 0,1% Gaz z odmetanowania kopalń 1,2% Węgiel brunatny i inne 12,5% Gaz ziemny 24,6% Wiatr 0,8% Węgiel kamienny 60,5% 4,5% 22,0% 40,2% 32,3% 12,5% 24,6% 60,5% 0,4% 0,1% 1,2% 0,8% 0,5% 0,5% Planowane nakłady inwestycyjne w latach 2014-2028 wg technologii paliwowej (mld zł) Źródło: URE
  • 40. 42 Podpisana umowa / toczący się przetarg na wykonawcę: 1. Elektrownia Łagisza (413 MW; gaz) podpisana umowa współfinansowania przez PIR), rozpoczęcie prac jest planowane na przełomie 2015/16, a zakończenie w drugiej połowie 2018 r., 2. Elektrociepłownia Żerań (420-490 MW; gaz), 3. Elektrownia w Płocku (400–600 MW; gaz; planowany termin oddania do użytkowania - przełom 2017/2018). Planowane inwestycje/ analizy przed-realizacyjne: 1. Elektrownia Północ (docelowo 2 x 800 MW; węgiel kamienny; podpisano umowę na etap pierwszy o mocy 800 MW, postępowanie administracyjne w sprawie wydania pozwolenia zintegrowanego zostało zawieszone), 2. Elektrownia Grudziądz (około 420-600 MW; gaz), 3. Elektrownia Puławy (około 400 MW; gaz). Istotnym aspektem z punktu widzenia inwestycji energetycznych w Polsce są plany budowy elektrowni jądrowej. Rada Ministrów przyjęła Program Polskiej Energetyki Jądrowej („PPEJ”) w styczniu 2014 r. Koszt budowy elektrowni jądrowej szacuje się w programie na 40-60 mld zł. Harmonogram PPEJ przewiduje ustalenie lokalizacji i zawarcie kontraktu na dostarczenie wybranej technologii dla pierwszej siłowni do końca 2016 r., a budowę pierwszego bloku w latach 2019-2024. Zakończenie budowy pierwszej elektrowni jądrowej zostało zaplanowane na 2031 r., a drugiej na 2035 r. Nowe inwestycje planowane są również w segmencie Odnawialnych Źródeł Energii (OZE). Według Urzędu Regulacji Energetyki moce przetwórcze zainstalowane w odnawialne źródła energii wynoszą 6,3 GW (według stanu na 30.06.2015 r.). Na podstawie Oceny Sktuków Regulacji do Ustawy o OZE z dnia 20 lutego 2015 szacowany całkowity przyrost mocy zainstalowanej OZE objętej wsparciem systemowym w latach 2015-2020 ma wynieść około 4,2 GW21 . Tym samym produkcja energii elektrycznej w tym segmencie miałaby do 2020 roku wzrosnąć do poziomu ok. 32,4 TWh (wzrost w latach 2015 - 2020 na poziomie ok. 15,7 TWh). 21 Obecnie w przygotowaniu jest nowelizacja Ustawy o OZE, jednak Ocena Skutków Regulacji z uwzględnieniem nowelizacji przepisów nie jest jeszcze dostępna. Tabela: Łączne uzgodnione nakłady inwestycyjne pięciu operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD) oraz operatora systemu przesyłowego (OSP) w latach 2014-2019 (w mln zł). Rok 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Nakłady 6482* 6800 7419 7617 8199 5246** * - wykonanie ** - nakłady 5 OSD (bez OSP) Źródło: Urząd Regulacji Energetyki Żarnowiec Choczewo Gąski Rajkowy Grudziądz Bydgoszcz Włocławek Płock Żerań Kozienice Stalowa Wola Turów Opole Łagisza Jaworzno Puławy węgiel kamienny węgiel brunatny gaz rozważane lokalizacje elektrowni jądrowej Rysunek 1: Mapa wybranych najważniejszych planowanych inwestycji w moce wytwórcze Źródło: Opracowanie własne Deloitte na podstawie informacji CIRE (www.cire.pl)
  • 41. Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 43 Zgodnie z informacjami Agencji Rynku Energii udział energii pochodzącej z OZE na polskim rynku miałaby w 2030 roku wynieść około 19%.22 Oprócz inwestycji w moce wytwórcze, planowany jest również szereg projektów związanych z rozbudową sieci przesyłowej i dystrybucyjnej (w latach 2014-2019 łączne nakłady na ten cel mają wynieść około 42 mld zł). Szacowne wydatki inwestycyjne pięciu największych operatorów systemów dystrybucyjnych w okresie 2014- 2019, według planów rozwoju uzgodnionych z URE, mają wynieść około 35 mld zł. Operator systemu przesyłowego – PSE - w samym 2015 roku planuje przeznaczyć na inwestycje infrastrukturalne około 1,1 mld zł. Łączne nakłady PSE na realizację elektroenergetycznych inwestycji sieciowych w latach 2015-2019 szacowane są na 7-8 mld zł. Efektem realizacji zamierzeń inwestycyjnych ma być budowa 19 linii przesyłowych obejmujących ok. 2677 km torów prądowych (200 kV i 400 kV) oraz 7 stacji elektroenergetycznych, a także rozbudowa 47 stacji o różnym napięciu. Około 18% łącznych nakładów przewidziane jest na modernizację infrastruktury oraz instalację 44 transformatorów. Część inwestycji PSE, np. projekt budowy połączenia elektroenergetycznego Polska – Litwa, oraz projekt rozbudowy sieci elektroenergetycznej Słupsk w celu przyłączenia farm wiatrowych, ma zostać dofinansowana ze środków Unii Europejskiej. 22 Prognoza struktury mocy wytwórczych do 2030 r., przy określonych parametrach techniczno-ekonomicznych dla elektrowni jądrowej, ARE S.A., czerwiec 2013. 2 5 8 10 10 0 2 4 6 8 10 12 RWE Stoen Operator Enea Operator Energa operator Tauron Dystrybucja PGE Dystrybucja Szacunkowe nakłady inwestycyjne największych OSD w latach 2014-2019 (mld zł) Rysunek 2: Mapa sieci przesyłowej – przewidywany stan na koniec 2018 roku Źródło: PSE, Aktualizacja planu rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przeszłego zapotrzebowania na energię elektryczną na lata 2010 – 2025 w zakresie lat 2014 – 2018 750 kV 400 kV 220 kV Legenda: KOP BYD JAS PLE CZE PPD MON GLN PLC GOR DUN SLK ZRC GBL GDA GRU TEL PAT KON ADA OLM OLS PLO PDE MSK SOC LSN LES OSRZUK POL CRN MIK HAG VIE PIA SDU KOZ ROZ PUL ABR CHS NAR BIA ROS OSC MKR ZAM DOB STW CHM PEL RZE BGC KPK RAD KIE JAN PIO PAB ZGI TRE ROG JOA ANI HCZ WRZ LOS TAW ATA KLA KRI WAN LUA SIE ROK GRO DBN ZBK SWI WRC PAS BOG CPC ALB NOS TCN KRA LEM KRM OLT SKA MOR LSY PKW ZYD OST BLA REC POM KED CHA WIE LAG PRB CZT ZAP BUJKOM BIR HAL KAT JAM KHK MOS LIS LMS MIL PBO STN BYC BCN ZDK ALY ELK BIS ELK WPR WLA WWTTOO ZGC SDP PLP GDP KLE BSP BEK 400 220 kV 450 kV ( ) w latach 2014-2018 2018 Źródło: Analiza Deloitte
  • 42. Aktualnie występuje kumulacja projektów budowlanych w sektorze energetycznym, która uwidoczniła niedostateczną ilość wyspecjalizowanych biur projektowych. Podobnej kumulacji projektów można spodziewać się w sektorze kolejowym. Joanna Makowiecka - Gaca, Prezes Zarządu Polimex- Mostostal S.A 44 2.5.5. Ochrona środowiska Gospodarka wodno-ściekowa oraz odpadowa to kolejne segmenty rynku budowlanego, które będą beneficjentami środków unijnych w ramach perspektywy 2014-2020. Dzięki tym środkom Polska będzie kontynuowała program inwestycji rozpoczęty po przystąpieniu Polski do UE, którego celem jest dostosowanie gospodarki wodno-ściekowej oraz odpadowej w Polsce do parametrów wyznaczonych przez UE w ramach Dyrektywy Rady dotyczącej oczyszczania ścieków komunalnych ( 91/271/EWG) oraz Dyrektywy Ramowej i Dyrektywy Składowiskowej. Sektor gospodarki wodnej i ściekowej oraz gospodarki odpadowej będą beneficjentami funduszy z Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko. Alokacja ze środków POIiŚ w perspektywie 2014-2020 na te dwa obszary wynosi odpowiednio 1,62 mld EUR i 0,93 mld EUR. Gospodarka wodna i ściekowa Dokumentem określającym planowane inwestycje związane z gospodarką wodno-ściekową jest „Master Plan dla wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG” („Master Plan”), oraz Krajowy Program Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK). W maju 2015 roku Ministerstwo Środowiska zatwierdziło „Master Plan” oraz IV aktualizację KPOŚK. Szacowana, łączna wartość inwestycji ujętych w KPOŚK na lata 2014-2015, zgodnie z najnowszą aktualizacją to 6,5 mld zł, a łączne przewidywane nakłady wraz z kwotą planowaną do wydania po 2015 r. wynoszą 28,2 mld zł. Inwestycje ujęte w IV aktualizacji KPOŚK Rodzaj inwestycji 2014-2015 Po 2015 r. Budowa sieci kanalizacyjnej 4 635 km 15 996 km Modernizacja sieci kanalizacyjnej 688 km 3 274 km Budowa oczyszczalni 28 91 Modernizacja i/lub rozbudowa oczyszczalni 230 646 3,8 2,7 14,3 7,5 Systemy kanalizacyjne Oczyszczanie ścieków 0,0 5,0 10,0 15,0 po 2015* 2014-2015 Zakładany budżet na realizację KPOŚK (mld zł) * Planuje się zakończenie wszystkich inwestycji do 2022 r. Źródło: Master Plan dla wdrażania dyrektywy Rady 91/271/EWG
  • 43. Miejsce realizacji projektu Wydajność ITPOK (tys. ton/ rok) Szacunkowy koszt projektu (mln PLN) Dofinansowanie budowy z programu POIiŚ 2014-20 (mln PLN) Formuła realizacji projektu Przewidywany okres realizacji projektu Istniejąca Warszawa 40 Tradycyjna Funkcjonuje W budowie Kraków 220 797 372 Tradycyjna W budowie (faza budowy: 2012-2016) Szczecin 150 666 255 Tradycyjna W budowie (faza budowy: 2012-2016) Bydgoszcz 180 491 260 Tradycyjna W budowie (faza budowy: 2012-2015) Białystok 120 333 210 Tradycyjna W budowie (faza budowy: 2012-2015) Konin 94 296 155 Tradycyjna W budowie (faza budowy: 2012-2015) Poznań 210 725 340 PPP W budowie (faza budowy: 2012-2016) Na etapie przygotowawczym Warszawa 305 1 100 Tradycyjna Miasto podpisało umowę z MPO na rozbudowę spalarni. Trwa przetarg na wybór projektanta rozbudowy i modernizacji instalacji. Planowany termin oddania obiektu do użytku to 2019 r. Oświęcim 160 400 Tradycyjna Wybrano wykonawcę projekty. Realizacja projektu jest planowana do 2018 r. Łódź 200 1 130 PPP Etap przygotowawczy, trwa dialog techniczny Koszalin 92 340 PPP Trwa postępowanie, które wyłoni wykonawcę Gdańsk 250 400-500 PPP Trwa postępowanie, które wyłoni projektanta, wykonawcę i operatora spalarni odpadów w Szadółkach koło Gdańska. Prace budowlane przewidziane są na lata 2018-2020. Olsztyn 100 250 PPP Projekt na etapie planowania. Wniosek o dofinansowanie przez PIR został wstępnie zaakceptowany (inwestycja PIR miałaby wynieść 100 mln PLN). Rozpoczęcie inwestycji planowane na 2016 r., a zakończenie na lata 2019- 2020 Rzeszów 100 300 Tradycyjna Pozytywna decyzja środowiskowa, ale brak pozwolenia na budowę. Planowana data uruchomienia: 2018 r. Legnica 120 347 Tradycyjna Brak decyzji o rozpoczęciu inwestycji Sosnowiec 180 480 Tradycyjna Brak decyzji o rozpoczęciu inwestycji Inwestycja zarzucona Ruda Śląska 500 1 699 Tradycyjna Inwestycja została zarzucona Obecna wydajność instalacji termicznego przekształcania 40 tys. ton rocznie Wydajność instalacji, która zostanie osiągnięta w 2016 r. 1 014 tys. ton rocznie Potencjalna wydajność przy zrealizowaniu wszystkich rozważanych inwestycji 2 481 tys. ton rocznie ITPOK będące obecnie w budowie oraz na etapie przygotowawczym Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 45 Gospodarka odpadowa Kluczowym dokumentem opisującym planowane inwestycje związane z gospodarowaniem odpadami jest Krajowy Plan Gospodarki Odpadami 2014 (KPGO). 28 lipca 2015 r. opublikowano Projekt założeń do aktualizacji KPGO. Cele i zadania określone w tym dokumencie dotyczą okresu 2016-2022 oraz perspektywicznie okresu 2023-2030. Głównym celem w KPGO jest unikanie wytwarzania odpadów oraz wykorzystywanie odpadów jako zasobów. Cel ten jest tożsamy z działaniami określonymi w POIiŚ dla gospodarki odpadami komunalnymi. Na gospodarkę odpadów komunalnych w ramach POIiŚ w perspektywie 2014-2020 przeznaczone jest 0,93 mld EUR. W Polsce funkcjonuje tylko jedna spalarnia, w Warszawie, przetwarzająca niecałe 50 tysięcy ton odpadów rocznie. Obecnie planowana jest rozbudowa tej instalacji do mocy 305 tys. ton rocznie. Ponadto w budowie jest kolejne 6 spalarni (w Białymstoku, Bydgoszczy, Koninie, Krakowie, Poznaniu i Szczecinie), a kolejne obiekty tego typu mają powstać m.in. w Gdańsku, Łodzi, Koszalinie oraz Olsztynie (jako element elektrociepłowni). Źródło: Analiza Deloitte
  • 44. 46 2.5.6. Budownictwo handlowo-usługowe Obecny zasób nowoczesnej powierzchni handlowej w Polsce wynosi 10,3 mln . W 2014 roku oddano do użytku 474 700 nowoczesnej powierzchni handlowej, a więc o 23% mniej niż w 2013 roku. Wśród otwieranych obiektów handlowych dominowały te o mniejszej powierzchni. Analitycy przewidują, że w najbliższych latach deweloperzy będą odchodzić od budowy wielkich centrów handlowych na rzecz nieco mniejszych formatów. Obecnie na rynku widoczna jest tendencja rozwoju niewielkich formatów handlowych w mniejszych miastach. W 2014 r. 48% nowoczesnej powierzchni handlowej oddano do użytku w miastach poniżej 100 tys. mieszkańców (w 2013 roku było to 24%), a tylko 9% podaży przypadło na 8 największych aglomeracji (w 2013 r. było to prawie 70%). Ekspansja obiektów typu „convenience”, obejmujących zarówno centra, jak również parki handlowe, pozwala przewidywać, że ten segment rynku jest wciąż daleki od nasycenia i ma przed sobą dobre perspektywy. Obecnie w budowie znajduje się ok. 900 tys. m2 powierzchni handlowej, z czego ponad 62% (563 tys. m2 ) ma zostać oddane do użytku w 2015 r., w tym 470 tys. m2 będzie zagospodarowanych pod centra handlowe. Nasycenie powierzchnią handlową (GLA m2 / tys. mieszkańców) Źródło: Cushman and Wakefield, Global Shopping Center Development Report, wiosna 2014. 0 200 400 600 800 Norwegia Luksemburg Estonia Szwecja Słowenia Finlandia Holandia Irlandia Szwajcaria Austria Dania Litwa Łotwa Chorwacja Portugalia WielkaBrytania Francja Hiszpania Polska Włochy Czechy Słowacja Malta Niemcy Węgry Rumunia Turcja Rosja Belgia Bułgaria Ukraina Grecja BośniaiHercegowina Serbiaśrednia dla EU 27
  • 45. Liczba mieszkań oddanych do użytkowania Wydane pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych Polskie spółki budowlane 2015 – najważniejsi gracze, kluczowe czynniki wzrostu i perspektywy rozwoju branży 47 2.5.7. Budownictwo mieszkaniowe Prognozy dla firm zajmujących się budownictwem mieszkaniowym są w dłuższej perspektywie dobre. Polska wciąż jest jednym z ostatnich krajów w Europie pod względem liczby mieszkań przypadających na 1 tys. mieszkańców, co świadczy o istniejącym potencjale w zakresie inwestycji w budownictwo mieszkaniowe. Rynek nieruchomości mieszkaniowych w 2014 i pierwszej połowie 2015 r. cechował się silnym popytem. Według danych REAS w II kwartale 2015 r. sprzedano ponad 12,7 tys. mieszkań w sześciu największych miastach Polski, a w ostatnich czterech kwartałach 45,8 tys. lokali. To o ponad 27% więcej niż w rekordowych latach 2007 i 2013, w których sprzedano po ok. 36 tys. mieszkań. Okres bardzo dobrej sprzedaży na rynku deweloperskim trwa już prawie dwa lata. Wzrost popytu na mieszkania przełożył się na wzrost podaży. Ożywienie na rynku budownictwa mieszkaniowego widać w I połowie 2015 r., a w szczególności w II kwartale 2015 r., kiedy wydano 20 tys. pozwoleń na budowę, czyli o 7% więcej w porównaniu do analogicznego okresu rok wcześniej, oraz rozpoczęto budowę 49 tys. mieszkań, co stanowi wzrost o 21% w porównaniu do II kw. 2014 r. W II kw. 2015 r. oddano do użytkowania 5% więcej mieszkań niż w analogicznym okresie 2014 r. Liczba oddanych do użytku mieszkań oraz wydanych pozwoleń na budowę (w tys.) Źródło: GUS, Związek Banków Polskich 160 136 132 153 145 143 64 91 88 85 76 67 65 35 0 20 40 60 80 100 120 140 160 180 2009 2010 2011 2012 2013 2014 I poł. 2015 7,5 7,6 6,4 6,7 7,4 8,1 9,6 10,9 11 10,4 10,4 11,2 11,5 12,7 0 2 4 6 8 10 12 14 Ikw2012 IIkw2012 IIIkw2012 IVkw2012 Ikw2013 IIkw2013 IIIkw2013 IVkw2013 Ikw2014 IIkw2014 IIIkw2014 IVkw2014 Ikw2015 IIkw2015 Liczba sprzedanych mieszkań w sześciu największych miastach w Polsce (tys.) Źródło: REAS 342 363 441 442 446 451 458 461 492 508 511 528 549 565 580 0 100 200 300 400 500 600 700 Liczba mieszkań na 1000 mieszkańców w 2014 r. * - dane za 2013 r. Źródło: analiza Deloitte

Related Documents