Chào các bạn, Đây là EBook cho thiết bị di động của trang Web:
http://vnthuquan.net
Việt Nam Thư Quán muốn gửi đến tất cả ...
Mục lục
Giới Thiệu
Chương 1
Chương 2
Chương 3
Chương 4
Chương 5
Chương 6
Chương 7
Chương 8
Chương 9
Chương 10
Chương 11
Ch...
Hermann Hesse
Narcisse và Goldmund
Giới Thiệu
T
ập tu ở tu viện Mariabronn, Narcisse nổi bật bởi năng lực trí tuệ và văn h...
Các tác phẩm chính:
- Unterm Rad (Bị chà đạp – 1906)
- Peter Camenzind (1904)
- Kurgast (Khách dưỡng bệnh – 1925)
- Die Nu...
Hermann Hesse
Narcisse và Goldmund
Chương 1
T
rước chiếc cổng vòm bán nguyệt do hai hàng cột chống đỡ dẫn vào tu viện
Mari...
hút khách thập phương đến thăm, nhờ tiến hành các phép trừ tà chống lại mọi bộ mặt thay đổi của quỷ
dữ; những thời kỳ khác...
đôi khi ta lo lắng cho con”.
Chàng trẻ tuổi đưa đôi mắt đen lên nhìn ông già:
- Cha kính mến của con, con mong không chút ...
- Thưa cha, con nói ra không dễ gì.
- Anh bạn thầy dòng trẻ tuổi, cha cũng khó buộc con nói, vậy mà cha vẫn làm. Con nói đ...
và xác định quan điểm của mỗi bên, ông đưa mắt nhìn họ một cách lém lỉnh, lắc lắc cái đầu già nua
của mình và nói:
- Các c...
- Ôi, em cảm ơn anh nhiều. Anh muốn cho em vui thì em xin, hãy sớm chỉ cho em biết con ngựa nhỏ bố
em để lại ở đâu. Em muố...
biết tên họ. Bỗng cả đám chạy biến, họ vừa mất tăm thì cha Mertin, giám học, bước đến đứng trước
cậu học trò mới chỉ còn t...
Hermann Hesse
Narcisse và Goldmund
Chương 2
M
ặc dù quan hệ tốt với mọi người, không phải Goldmund kết thân ngay được với ...
những tháng đầu ở trường, Goldmund cảm thấy tim mình xáo trộn, bị kéo theo những hướng quá dị biệt,
cậu tìm cách tự giải t...
bóng, chơi trò kẻ trộm, ném nhau các nắm tuyết. Mùa xuân đến, Goldmund cảm thấy mệt mỏi và khó ở:
cậu thường đau đầu, và ở...
thình thịch.
Một tiếng đồng hồ sau, ra khỏi rừng, họ vào làng. Dường như mọi người đang chìm trong giấc ngủ.
Các cây thông...
chạm đất, nên ngập ngừng quay mặt lại. Cô bé có các tết tóc đứng nghiêng mình qua khung cửa sổ.
- Goldmund! - Cô thầm thì ...
trợt trên con suối tối mờ mờ gần xưởng cối xay, cũng không phải các lần nhảy qua rào, vào ra qua cửa
sổ và các hành lang, ...
Hermann Hesse
Narcisse và Goldmund
Chương 3
T
ình bạn bè thiết lập giữa Narcisse và Goldmund là một tình bằng hữu kỳ lạ. K...
đến sự học hành và khoa học, giảng giải cho cậu các đoạn văn khó, mở rộng tầm mắt cho cậu về các
lĩnh vực văn phạm, lôgíc ...
chặt không nói được tiếng nào, rồi cuối cùng em khóc như một đứa trẻ con. Ôi chao! Cho đến nay em
lấy làm xấu hổ về điều đ...
Chú sẽ có lý nếu chú là tu viện trưởng Daniel hoặc chú là Chrysostome, thánh bổn mạng của chú, nếu
chú là một giám mục hoặ...
y coi là đồng trang đồng lứa và thậm chí còn cho là có trình độ cao hơn, thì làm sao có thể cản trở con
đường y đã lựa chọ...
Tuy vậy, các điều suy tư ấy không choáng hết thì giờ hằng ngày của Goldmund. Cậu không có khả năng
trầm ngâm kéo dài. Sáng...
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
Narcisse va goldmund hermann hesse
of 162

Narcisse va goldmund hermann hesse

Published on: Mar 3, 2016
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Narcisse va goldmund hermann hesse

  • 1. Chào các bạn, Đây là EBook cho thiết bị di động của trang Web: http://vnthuquan.net Việt Nam Thư Quán muốn gửi đến tất cả những bạn yêu thích văn hóa đọc cuốn sách này, đặc biệt là những người không có điều kiện đọc những ấn phẩm sách thông thường. Tuy nhiên, trong khả năng có thể, các bạn hãy mua và thưởng thức sách giấy như một sự tôn trọng đối với các tác giả và các nhà xuất bản. Ebook này được Việt Nam Thư Quán đăng tải trên trang vnthuquan.net. Các bạn có thể sử dụng dưới bất kỳ hình thức nào như: sao lưu, sử dụng bài viết, tư liệu, đăng trên các diễn đàn hay trang Web khác, chỉ có một yêu cầu là giữ nguyên nội dung cũng như ghi rõ nguồn cung cấp như một sự tôn trọng đối với những người thực hiện. Chế bản ebook: Phạm Huy Hùng.
  • 2. Mục lục Giới Thiệu Chương 1 Chương 2 Chương 3 Chương 4 Chương 5 Chương 6 Chương 7 Chương 8 Chương 9 Chương 10 Chương 11 Chương 12 Chương 13 Chương 14 Chương 15 Chương 16 Chương 17 Chương 18 Chương 19 Chương 20
  • 3. Hermann Hesse Narcisse và Goldmund Giới Thiệu T ập tu ở tu viện Mariabronn, Narcisse nổi bật bởi năng lực trí tuệ và văn hoá của mình. Người ta giao phó cho thầy cậu học sinh Goldmund mà thân sinh cậu ta muốn định phận làm một tu sĩ: để chuộc tội cho cuộc sống xáo động trong quá khứ của thân mẫu cậu. Narcisse kết bạn với chú em thông minh ấy. Thầy cảm nhận khuynh hướng của cậu không phải ở tu viện, và giúp cậu chọn con đường đi. Từ ấy, Goldmund lao vào sống lang thang: trải qua các cuộc phiêu lưu tình ái, cậu tha thiết bắt gặp được tiện mạo lý tưởng của người phụ nữ “Êva vĩnh cửu”, gương mặt thần tượng có thể thay cho thân mẫu cậu đã qua đời. Goldmund trải qua mọi nỗi gian truân, phạm nhiều lỗi lầm trong cuộc sống nay đây mai đó. Không phải Goldmund không ý thức về bản ngã, các điều đối lập nhau trong tâm hồn và xúc cảm của mình. Trong một giờ khắc suy tư tỉnh táo và sâu lắng, cậu quyết định trở thành một nhà điêu khắc: nghệ thuật là phương sách để tìm cái đẹp. Tuy vậy, cậu lại ra đi, cuốn hút theo cuộc sống lang thang… Narcisse và Goldmand kết thân với nhau; tư chất, lối sống, số phận của họ khác nhau, nhưng họ có những điểm gặp để hiểu và yêu quý nhau, để bổ sung cho nhau, khi còn trẻ cũng như về sau này. Chính trong khung cảnh nước Đức thời trung cổ, nhà viết tiểu thuyết HERMANN HESSE đã đặt câu chuyện có tính phúng dụ về tu sĩ Narcisse và về nghệ sĩ Goldmund, mà theo ý ông, cuộc đi tìm kép ấy phản ánh các mối ưu tư của con người, giằng co giữa các đòi hỏi của tâm hồn và thể xác. Feruaud Delmas Hermann Hesse sinh ngày 2.7.1877 ở Calw vùng Wũrttemberg (Đức) và mất ngày 9.8.1962 ở Montagnola (Thụy Sĩ). Cha của ông đã sống ba năm ở Ấn Độ với tư cách là nhà truyền giáo, mẹ ông là con gái của nhà truyền giáo, nhà Ấn Độ học, tiến sĩ Hermann Gundert- một người có học vấn uyên thâm về Ấn Độ và có riêng một thư viện lớn.Năm 1890, Hermann Hesse học Trường Latinh. 1891, ông học thần học. Ông bỏ học do thấy mình không thích hợp với nghề làm giáo sĩ, rồi 1892 ông học nghề buôn bán sách. 18991904, ông sống ở Bael (Thụy Sĩ) và mở hiệu sách cũ. Từ 1904, ông sống ở Gaienhofen bên bờ hồ đẹp như mộng là Bodensee (bên này hồ thì thuộc về Đức, bên kia hồ thuộc Thụy Sĩ) và chuyển sang viết văn chuyên nghiệp. Cũng năm 1904 ông xuất hiện trên văn đàn với tác phẩm Peter Camenzind. Đây là một tiểu thuyết giáo dục (Bildungsroman) rất hấp dẫn bạn đọc đương thời. 1911, ngán cảnh náo nhiệt của thời cuộc nên năm 1912, Hermann Hesse sang Thụy Sĩ và nhập quốc tịch nước này. ***
  • 4. Các tác phẩm chính: - Unterm Rad (Bị chà đạp – 1906) - Peter Camenzind (1904) - Kurgast (Khách dưỡng bệnh – 1925) - Die Nurnberger Reise (Chuyến đi Nurnberg – 1927) - Der Steppenwolf (Sói Thảo Nguyên – 1927) - Die Morgenlandfahrt (Hành trình về phương Đông – 1932) - Das Glasperlenspiel (Trò chơi hạt ngọc thủy tinh – 1943)
  • 5. Hermann Hesse Narcisse và Goldmund Chương 1 T rước chiếc cổng vòm bán nguyệt do hai hàng cột chống đỡ dẫn vào tu viện Mariabronn, một cây dẻ lẻ loi giống Phương Nam, lâu lắm rồi một khách hành hương đã đưa từ Rôma về, dựng lên bên đường thân hình lực lưỡng của nó. Vòm lá hình cánh cung sum suê che rợp lối đi với dáng vẻ quen thân, và thở trong gió như thể một lồng ngực căng phồng. Xuân về, trong khi chung quanh tràn một màu xanh, và các cây bồ đào của tu viện đều đã phủ tán lá non màu đỏ nhạt, cây dẻ vẫn đứng đó như chưa có ý định đâm chồi nẩy lộc. Rồi đến thời kỳ đêm ngắn lại hơn cả, nó mới xoè ra các chùm lá như thể các tia nắng nhạt, trình diễn vụ nở hoa kỳ lạ của nó. Khi nó toả các mùi hương hăng và đậm, các ký ức bừng dậy, ai cũng cảm thấy tim mình thắt lại. Vào tháng Mười, kết thúc mùa hái quả và thu hoạch nho, vòm lá của nó úa vàng, từng đợt quả chưa kịp chín lởm chởm gai rơi rụng qua mỗi trận gió thu. Bọn trẻ trong tu viện tranh nhau nhặt, rồi thì cho Grégoire, phó tu viện trưởng gốc gác xứ Latinh, đem nướng các hạt dẻ ấy ở bếp lửa lò sưởi nhà ông. Trên đường vào tu viện, cây cù mộc đẹp đẽ xa lạ ấy, với tấm lòng trìu mến, cứ chầm chậm vươn cành nhấp nhô như một vị khách hơi kém chịu rét đến đây từ một vùng khí hậu khác, nó có những dây liên hệ thân thuộc bí ẩn với các hàng cột nhỏ lênh khênh bằng cát kết nối từ cổng chính vào. Cái cây xa lạ ấy bao thân thiết với những người Pháp và người Latinh, trong khi bà con trong vùng cứ ngơ ngác nhìn nó. Dưới bóng cây dẻ được đưa về từ những xứ sở xa xôi, đã nhiều thế hệ học trò đi qua trong tu viện, kẹp những tấm ván nhỏ để ghi chép dưới cánh tay, cùng nhau chuyện trò, cười đùa gây gổ đi chân trần hoặc mang giày tuỳ theo mỗi mùa, một cánh hoa trên miệng, một quả dẻ giữa hai hàm răng, hoặc một nắm tuyết vo tròn trong bàn tay. Luôn luôn, có những lớp học sinh khác tựu đến. Trong vòng mấy năm, nơi đây chỉ có những bộ mặt mới phần đông giống nhau: những cậu bé lớn lên với mái tóc hoe vàng xoăn xoăn. Một số ở lại các phong tu kín, trở thành tập tu, trở thành tu sĩ, nhận lễ gọt tóc trên đỉnh đầu, mặc chiếc áo và thắt chiếc dây thầy tu, đọc sách dạy bọn trẻ học, già và chết. Một số khác học xong cha mẹ rút về, trở lại các lâu đài hoặc ngôi nhà của những người buôn bán và làm thợ, đi đó đây trong thiên hạ, lao vào các cuộc chơi, các nghề nghiệp, tình cờ trở lại tu viện một đôi bận. Trở thành đàn ông, có những người cha trong khi đưa con trẻ của họ đến, đã đưa đôi mắt mấp máy cười chốc lát nhìn lên cây dẻ, rồi lại biến mất. Ở các phòng riêng và các căn buồng trong tu viện, giữa các vòm cửa sổ nặng nề và các dãy cột vững chắc bằng cát kết màu hồng, những người đàn ông sống hằng ngày, làm các công việc dạy học, nghiên cứu, quản lý, lãnh đạo. Nơi đây họ trao dồi các khoa học và các nghệ thuật rất khác nhau, về đạo và về thế tục, mỗi thế hệ truyền lại cho lớp người sau các ánh sáng và các bóng tối của họ. Người ta viết những quyển sách, bình luận các tác phẩm ấy người ta suy tưởng về các hệ thống sưu tập các bản viết thời xưa, người ta tô vẽ chữ và trang trí sách, bàn và chế giễu các tín ngưỡng dân gian. Học thức uyên bác và tính sùng đạo, tính thơ ngây và tính ranh mãnh, đầu óc minh triết về các kinh thánh và hội Hêlên cổ Hy Lạp, điều ma thuật tội lỗi và điều thần diệu thiêng liêng, tất cả đều kết trái ở nơi đây, có chỗ ở đây cho mọi thứ. Nơi đây có chỗ cho cuộc sống cô độc và sự chịu hình phạt, cũng như cho đời sống xã hội và các cuộc tiếp đón niềm nở: điều đó tuỳ thuộc vào cá tính của vị tu viện trưởng đương chức và các trào lưu đương thời có sức chi phối theo khuynh hướng này hoặc khuynh hướng khác nổi trội và chiếm ưu thế. Có một số thời kỳ người ta làm cho tu viện nổi tiếng, thu
  • 6. hút khách thập phương đến thăm, nhờ tiến hành các phép trừ tà chống lại mọi bộ mặt thay đổi của quỷ dữ; những thời kỳ khác thì nhờ vào dàn nhạc tuyệt diệu hoặc đôi khi là tính thần thánh của một trong các cha có tài chữa bệnh, tạo nên chuyện thần kỳ, hoặc đôi khi là những bữa cháo cá và món patê gan nai, thời nào thức ấy. Trong nhóm các tu sĩ và các học sinh với lòng mộ đạo nồng nhiệt hoặc ấm áp, trong số các tu sĩ khổ hạnh và những kẻ bụng phệ, trong những con người ấy đến để sống tại đây và chết tại đây, luôn luôn có loại nhân cách này, nhân cách khác có tính độc đáo. Co người được ai nấy đều mến yêu hoặc e sợ, có người dường như được ân sủng, có gương mặt về lâu dài ai cũng để ý. Trong khi đó có những kẻ cùng thời với người ấy thì đã bị lãng quên. Vào thời chúng tôi đang nói tới tại tu viện Mariabronn cũng có hai bộ mặt độc đáo: một cụ già và một thanh niên. Trong các thầy dòng đông đúc dưới các mái hành lang để đi dạo chơi, trong các nhà thờ nhỏ và các lớp học, có hai người mà cuộc sống của họ ai cũng biết và với họ mọi người đều quay mắt nhìn theo. Có trong số đó vị tu viện trưởng Danicl ông cụ già, và cậu học sinh Narcisse, chàng trai mới bắt đầu tập tu. Có điều trái ngược hẳn với mọi truyền thống, người ta cư xử với cậu ta như với một giáo sĩ, bởi lẽ cậu ta có những khả năng trời phú, nhất là về tiếng Hy Lạp. Cả hai người, vị tu viện trưởng và chàng trai tập tu, đều được mọi người coi trọng: người ta quan sát họ, tò mò về họ, mến mộ, ước ao được như họ - và cũng bí mật nói xấu họ. Hầu như mọi người đều yêu mến vị tu viện trưởng. Ông không có kẻ thù. Ở ông, tất cả là lòng tốt, tính giản dị, tính nhún nhường. Chỉ các nhà thông thái của tu viện mới pha lẫn trong niềm mến mộ của họ một chút coi thường. Bởi vì tu viện trưởng Daniel rất có thể là một vị thánh nhưng ông không phải là một nhà thông thái. Ông có tính giản dị vốn là sự minh triết, nhưng tiếng La Tinh của ông rất kém, còn về ngôn ngữ Hy Lạp, ông không biết một từ nào. Những người, không mấy đông, cười chê tính giản dị của tu viện trưởng thì lại càng say mê Narcisse, cậu thần đồng, chàng trai trẻ đẹp người, giỏi tiếng Hy Lạp, có những dáng điệu đáng mặt hiệp sĩ, có cái nhìn của nhà tư tưởng sâu lắng với cặp môi mỏng xinh tươi, nghiêm khắc trong các quyết định. Các nhà thông thái yêu quí anh ta bởi sự hiểu biết kỳ diệu về tiếng Hy Lạp, hầu như ai cũng mến phục tính cao quí và tinh tế của anh ta, nhiều người say mê các tính nết trang nhã ấy. Với sự rất tự tin, biết làm chủ bản thân, và các cung cách nhã nhặn của anh, không ít người lại có ác cảm. Vị tu viện trưởng và anh chàng tập tu, mỗi người có cung cách riêng của mình về số mệnh được ưu ái, mỗi người phát huy sức chi phối và chịu đau khổ cũng theo cung cách riêng. Giữa họ, người này cảm thấy gần gũi hơn với người kia, hấp dẫn với nhau hơn tất thảy những ai khác trong tu viện. Tuy vậy, họ không tìm thấy con đường của người này là của người kia, con tim của người này không thể ấm nóng lên với sự hiện diện của người kia. Vị tu viện trưởng xử sự với chàng trẻ tuổi rất thận trọng, rất quan tâm, mang nặng những nỗi lo như với một chú em có một bản tính hiếm thấy, tinh tế, một tâm hồn sớm chín muồi, có lẽ một tâm hồn đang lâm nạn. Chàng trai nhận lãnh một mệnh lệnh, mọi lời khuyên bảo, mọi lời ngợi khen của vị tu viện trưởng với một thái độ hoàn toàn không thể chê trách, không hề cãi lại, không hề làm trái ý. Và nếu như điều phê phán của tu viện trưởng với anh ta là đúng đắn, nếu như khuyết điểm duy nhất của anh ta là tính tự kiêu, anh ta biết cách che giấu khéo léo khuyết điểm của mình. Người ta không thể quở trách anh ta về bất cứ điều gì; hoàn hảo, anh ta cao hơn mọi người khác. Chỉ có điều anh không có nhiều các bạn bè thật sự, nét khác biệt của anh như trùm lên người anh một bầu không khí lạnh giá. “Narcisse, - linh mục tu viện trưởng nói với anh sau một lễ xưng tội -, cha nhận ra mình có lỗi đã nêu lên với con một lời phê phán, nghiêm khắc. Ta thường lưu ý con về tính kiêu căng, có lẽ khi đó ta bất công với con. Con rất cô đơn, anh bạn thầy dòng trẻ tuổi của ta. Có những người mến mộ con, nhưng con không có bạn bè. Đôi khi ta muốn có cớ để quở trách con nhưng ta không hề tìm ra. Ta rất muốn đôi khi con làm điều gì đó dại dột, như các bạn trẻ ở độ tuổi của con thường dễ mắc phải. Narcisse ạ,
  • 7. đôi khi ta lo lắng cho con”. Chàng trẻ tuổi đưa đôi mắt đen lên nhìn ông già: - Cha kính mến của con, con mong không chút làm cho cha phải lo lắng. Rất có thể là con kiêu căng, thưa cha kính mến, xin cha trừng phạt con về khuyết điểm ấy. Có những lúc bản thân con muốn tự trừng phạt mình về điều ấy. Thưa cha, xin hãy đưa con đến một nhà tu khổ hạnh, hoặc giao cho con làm các công việc hèn kém. - Anh bạn thầy dòng thân mến, con còn quá trẻ đối với nơi nọ và việc kia - tu viện trưởng bảo - Hơn nữa, con có được những khả năng rất đáng quí về các ngôn ngữ và về tư duy. Con có ý đem sử dụng con vào những công việc tầm thường thì thật là hoài phí các tài năng chúa trời đã ban cho con. Chắc hẳn con sẽ trở thành một vị giáo sư và một nhà bác học. Bản thân con không ước mong điều đó sao? - Xin lỗi, thưa cha của con, con chưa xác định các mong muốn của con. Con luôn ham thích các môn khoa học, làm sao con có thể khác thế được? Nhưng con không tin rằng các ngành khoa học là lĩnh vực duy nhất của con. Chắc không phải là các ham thích của con một người luôn luôn định đoạt số phận và chức phận của người ấy mà có một điều gì đó khác: sự tiền định. Vị tu viện trưởng lắng nghe, vẻ trang nghiêm thoáng hiện lên khuôn mặt già nua của ông. Nhưng nó được xua tan bởi một nụ cười khi ông cất tiếng. - Ví như cha học được cách thấu hiểu mọi người. Tất cả chúng ta nhất là trong thời tuổi trẻ đều có khuynh hướng lẫn lộn chúa quan phòng với các mong ước riêng tư của chúng ta. Nhưng con hãy nói với cha, bởi vì con có nghĩ suy để biết trước chức phận của mình, vậy con tính sao? Narcisse vẫn giữ im lặng khép nửa chừng đôi mắt sẩm tối lấp kín dưới làn mi đen. - Con trai của ta, con nói đi - Vị tu viện trưởng nhắc sau hồi lâu chờ đợi. Nhìn xuống, Narcisse bắt đầu đáp lại, nhỏ giọng: - Thưa cha kính mến, con nghĩ rằng con biết trước hết con được dành cho cuộc sống tu hành. Con sẽ trở thành tu sĩ, con nghĩ con sẽ là linh mục, phụ tá của linh mục tu viện trưởng, và có lẽ sẽ là tu viện trưởng. Con không tin tưởng điều đó, con đang mong muốn được như vậy. Các nguyện vọng của con không hề phù hợp với các nghĩa vụ ấy nhưng đối với con đó là điều bắt buộc. Cả hai người ngồi yên lặng kéo dài. - Vì sao con tin ở điều đó? - Ông già hơi ngập ngừng lên tiếng hỏi. - Ngoài khoa học ra, có những khuynh hướng nào con cảm thấy ở mình, và chính chúng giúp con có một niềm tin như vậy? Narcisse đáp lại chậm rãi: - Thưa, đó là khả năng nhận biết tự nhiên và số phận những con người. Không phải chỉ của con, còn của những người khác. Đó là khả năng thiên phú đã buộc con phục vụ những người khác bằng cách chi phối họ. Nếu con không sinh ra để sống ở tu viện, hẳn con trở thành một quan toà hoặc một chính khách. - Có thể - vị tu viện trưởng đồng tình. - Đã có bao giờ con thử vận dụng trong những trường hợp riêng biệt khả năng của con đi sâu vào những con người và số phận của họ? - Thưa, con có làm. - Con có sẵn sàng nêu với cha một thí dụ? - Thưa vâng. - Tốt. Bởi lẽ cha không có khả năng đi sâu vào điều bí mật của các thầy dòng của ta trong khi họ không hề hay biết, con có thể nói với cha những gì con cho là con hiểu về cha Daniel, tu viện trưởng của con không? Narcisse nhướng các hàng mi nhìn vào mắt tu vị viện trưởng. - Kính cha, có phải đó là lệnh của cha? - Lệnh của ta.
  • 8. - Thưa cha, con nói ra không dễ gì. - Anh bạn thầy dòng trẻ tuổi, cha cũng khó buộc con nói, vậy mà cha vẫn làm. Con nói đi Narcisse cúi đầu, nói thầm thì: - Kính thưa cha, những gì con biết về cha không có bao nhiêu. Con biết cha là một nô bộc của chúa hằng thích chăn dắt đàn dê hoặc kéo chuông trong một tu viện hoặc nghe các lời xưng tội của bà con nông dân hơn là cai quản một tu viện lớn. Con biết là cha có một niềm âu yếm đặc biệt đối với Thánh mẫu của Chúa, và chính với Đức Mẹ, cha thích hơn các lời cầu nguyện của cha. Cũng có đôi khi cha nguyện cầu sao cho tiếng Hy lạp và các khoa học khác được vun trồng trong tu viện này đừng đem lại sự rối loạn và hiểm nguy cho các tâm hồn đã phó thác với cha. Có đôi lần trong các bài thuyết giảng của mình, cha yêu cầu sao cho tính kiên nhẫn không rời bỏ cha trong quan hệ với vị phó của cha, cha Gringoire. Đôi khi cha cầu mong một cái chết dịu dàng. Và cha sẽ được thoả nguyện, con tin như vậy, và cha sẽ đạt một sự kết thúc êm thấm. Trong căn phòng nhỏ, nơi vị tu viện trưởng đang có mặt, rất vắng lặng. Cuối cùng, ông già nói tiếp với một giọng thân tình: - Con là một người mơ mộng và con có những ảo tưởng; bằng những cách nhìn sùng tín và tươi đẹp, người ta có thể dẫn tới sai lầm. Con đừng có tin vào chúng, bản thân cha cũng không tin đâu. Anh bạn thầy dòng của ta, con người mơ mộng hão, có thể nào con thấy được những gì trong tim ta, là ta nghĩ đến tất cả những điều đó? - Thưa cha, con có thể thấy qua đó cha có những xu hướng rất nhân từ. Đây là những điều cha đang tự bảo mình: “Cậu học trò trẻ tuổi này đang bị đe doạ bởi một mối nguy hiểm nào đó. Cậu ta có những ảo tưởng, có lẽ cậu ta suy ngẫm quá nhiều. Có lẽ ta có thể bắt cậu chịu một hình phạt, việc ấy sẽ không tác động xấu đối với cậu đâu. Nhưng điều trừng phạt mà ta trao cho cậu, ta sẽ đem áp đặt với bản thân ta”. Thưa cha, đó là những gì cha đang suy nghĩ. Vị tu viện trưởng đứng lên. Ông mỉm cười và ra hiệu cho anh chàng tập tu hai chân. - Tốt. - Ông bảo - Anh bạn thầy dòng trẻ, con đừng coi các điều ảo tưởng của con là quá thật. Chúa đòi hỏi ở chúng ta nhiều điều khác hơn là các ảo tưởng. Chúng ta thừa nhận là con đã làm cho một ông già được vui thích bằng cách hứa với ông là một cái chết dễ dàng. Chúng ta thừa nhận rằng ông già ấy lấy làm vui lòng với lời hứa đó. Bây giờ thế là đủ. Ngày mai, sau lễ nhà thờ buổi sáng, con đọc một bài kinh trong khi lần tràng hạt. Con hãy đọc với tất cả lòng thành của một kẻ hèn mọn từ đáy lòng mình, chứ không phải trên đầu lưỡi. Và cha cũng làm thế. Narcisse, bây giờ con hãy đi đi, chúng ta nói chuyện đã khá đủ. Một lần khác, vị tu viện trưởng phải làm trọng tài giữa một linh mục trẻ tuổi phụ trách giảng dạy và Narcisse. Hai người không thể thoả thuận với nhau về một điểm trong chương trình học. Narcisse đặc biệt nhấn mạnh, yêu cầu thực hiện một số sửa đổi trong việc học hành, còn biết đưa ra các lập luận có sức thuyết phục để xác minh cho lời nói của mình. Nhưng cha Lorenz, vì ghen tị, không chịu nghe theo các lý lẽ ấy; hai bên đã nhiều lần bàn cãi với nhau. Những ngày hờn dỗi và bực bội, không nói với nhau đã trôi qua trong khi Narcisse tự tin là mình phải, và đặt vấn đề tại thảo luận. Rốt cuộc, hơi tổn thương, cha Lorenz tuyên bố: - Narcisse, thôi được, chúng ta không tranh cãi nữa. Cậu biết là chính tôi, chứ không phải cậu là người giải quyết vấn đề. Cậu không phải là bạn đồng nghiệp mà là người phụ tá của tôi, và cậu phải phục tùng tôi. Tuy tôi không vượt trội cậu về khoa học cũng như về tài năng; về đẳng cấp thì tôi là bề trên của cậu. Nhưng vì câu chuyện ấy đối với cậu quá thiết cốt, tôi không muốn tự mình kết luận cuộc tranh cãi. Chúng ta sẽ trình vấn đề ấy lên cha tu viện trưởng và thỉnh cầu cha quyết định. Câu chuyện đã đến đó, vị tu viện trưởng nghe một cách kiên nhẫn và thân ái cả hai nhà thông thái trình bày các quan điểm khác nhau của họ về vấn đề giảng dạy ngữ pháp. Sau khi họ giải trình xong cặn kẽ
  • 9. và xác định quan điểm của mỗi bên, ông đưa mắt nhìn họ một cách lém lỉnh, lắc lắc cái đầu già nua của mình và nói: - Các chú thân mến, người này cung như người kia, các chú đều không tin chắc rằng ta hiểu các chuyện này bằng các chú. Narcisse có mặt tốt là tha thiết với công việc của nhà trường đến mức đã cố gắng góp ý cải thiện chương trình học tập. Nhưng người có quyền hạn hơn cậu lại có ý kiến khác. Narcisse chỉ có việc đừng nói gì nữa và tuân theo. Và mọi sự cải thiện trong việc học tập sẽ không bù lại được cho điều xấu sẽ nẩy sinh nếu vì đó mà kỷ luật và tinh thần tuân thủ trong ngôi nhà này sẽ bị lung lay. Ta trách Narcisse đã không biết nhân nhượng. Và với cả hai, các nhà thông thái trẻ tuổi, ta mong mỏi không bao giờ thiếu những người bề trên lại ngốc hơn các chú, không có cách nào khác hơn để chống tính kiêu căng. Với lời nói đùa vui trong sáng ấy, ông cho hai người ra về, nhưng những ngày sau đó ông không hề quên để mắt xem giữa hai thầy giáo có hiểu biết nhau có hoà thuận không. Và đây xuất hiện trong tu viện một gương mặt mới, nơi đã có bao nhiêu diện mạo đi qua và bộ mặt mới này không thuộc số những kẻ mà người ta không để ý tới hoặc người ta nhanh chóng quên đi. Hắn là một cậu bé trai đã được ông bố của hắn loan báo trước xin nhập học, và vào một ngày mùa xuân, nó đã đến, ông bố và cậu con trai cột ngựa của họ gần cây dẻ; rồi người gác cổng ra đón mời họ vào. Cậu con trai ngước mắt nhìn lên cây cồ mộc đang trơ cành qua mùa đông. “Cho đến nay, - hắn nói -, con chưa thấy một cây nào giống như thế, đẹp và rất kỳ lạ. Con rất muốn biết người ta gọi nó là cây gì”. Ông bố, một người đàn ông đứng tuổi với bộ mặt lo âu, hơi kiểu cách, không hề để ý đến câu hỏi của cậu con trai. Nhưng người gác cổng nói cho nó biết, và lập tức anh ta được cảm tình của thằng bé. Hắn lịch sự tỏ lời cảm ơn, chìa bàn tay với người gác cổng và nói thêm: - Tên tôi là Goldmund, tôi đến đây để đi học. Người đàn ông đáp lại nó bằng nụ cười dễ mến, và bước lên trước đưa hai người khách đi qua cổng rồi đi lên một bậc cấp rộng bằng đá. Goldmund bước vào tu viện không chút ngại ngùng, với cảm tưởng gặp được hai đối tượng có thể trở thành bạn thân của mình: cây dẻ và người gác cổng. Hai người khách mới đến trước hết được cha hiệu trưởng trường học tiếp, rồi chiều thì đích thân tu viện trưởng gặp. Với cả hai vị linh mục, người bố, một công chức đế chế, giới thiệu cậu con trai Goldmund của mình; sau đó, ông được mời ở lại làm khách. Tuy nhiên, ông chỉ nhận ở lại một đêm, viện lẽ sáng mai còn phải trở về. Ông tặng tu viện một trong hai con ngựa, món quà được tiếp nhận. Cuộc trò chuyện với các nhà tu hành diễn ra trong bầu không khí lạnh lùng, tuy nhiên cha tu viện trưởng cũng như cha hiệu trưởng đều nhìn Goldmund với những con mắt vừa ý trong khi cậu bé kính cẩn giữ im lặng. Chú bé kháu khỉnh với các cung cách dễ mến liền được lòng cả hai vị linh mục. Sáng hôm sau, họ để người bố ra đi không lưu luyến; họ rất mãn ý giữ lại cậu con trai. Goldmund được giới thiệu với các thầy tu và được phân cho một chiếc giường ở phòng ngủ của học sinh. Cậu con trai chào từ biệt ông bố khi ông lên ngựa ra về, mãi nhìn theo cho đến khi ông đi khuất sau kho lúa mì và xưởng cối xay dưới mái vòm hẹp của chiếc cổng hậu tu viện. Khi cậu bé quay mặt lại, một giọt lệ treo long lanh ở đuôi hàng mi dài màu hoe. Một bàn tay bè bạn vỗ nhẹ trên vai Goldmund, người gác cổng an ủi cậu bé. - Chú em đừng buồn. - Anh ta an ủi. - Hầu hết học sinh lúc đầu đều ít nhiều nhớ nhà. Nhớ cha mẹ, anh chị em. Nhưng không lâu đâu em sẽ thấy cũng có thể sống ở đây, không hẳn tệ. - Cảm ơn anh -, cậu ta nói -, em không có anh, cũng không có chị, không có mẹ chỉ có bố em thôi. - Thay vào đó, ở đây em sẽ có các bạn bè, có khoa học và âm nhạc, và các trò chơi mới mà em chưa biết. Rồi em sẽ thấy. Còn khi nào em cần có người yêu quí em thì hãy đến với anh. Goldmund cười vui với người gác cổng:
  • 10. - Ôi, em cảm ơn anh nhiều. Anh muốn cho em vui thì em xin, hãy sớm chỉ cho em biết con ngựa nhỏ bố em để lại ở đâu. Em muốn đến thăm hỏi nó và xem nó cũng được ổn không. Người gác cổng liền đưa cậu đến chuồng ngựa ở gần kho lúa mì. Trong bóng tối mờ mờ ấm áp, xông lên mùi nằng nặng từ đàn ngựa, phân và lúa yến mạch, và ở trong một ngăn, Goldmund tìm thấy con ngựa đã đưa cậu đến đây. Cậu thiếu niên đưa bàn tay ôm cổ con vật trong khi chú ngựa nhận ra cậu. Nghiêng đầu, áp má vào chiếc trán rộng có những đám lông trắng của nó, cậu âu yếm vuốt ve và thủ thỉ bên tai nó: - Chào Bless, con vật bé bỏng thân mến. Mày vẫn khoẻ mạnh chứ? Mày vẫn yêu quí ta chứ? Mày ăn được không? Mày nữa, còn nhớ nhà không? Bless, chú ngựa bé bỏng của ta, chú bạn tử tế của ta, may sao mày được ở đây! Ta sẽ thường đến thăm và trông nom mày. Cậu kéo trong lớp lót ống tay áo ra một mẫu bánh mì để dành lại từ bữa ăn sáng của mình, và bẻ từng mảnh cho con ngựa ăn. Sau đó tạm biệt con vật, cậu đi theo người gác cổng băng qua chiếc sân rộng hết như bãi họp chợ của một thành phố lớn, rải rác co trồng những cây đoạn. Bước vào dãy nhà, cậu cảm ơn anh gác cổng, bắt tay anh, rồi nhận ra mình quên mất đường đến lớp học đã được chỉ cho hôm trước. Mỉm cười, hơi đỏ mặt cậu nhờ anh bạn đưa đến, anh ta liền niềm nở giúp. Bấy giờ cậu bé vào lớp, ở đó có chừng mười hai đứa trẻ ngồi trên những chiếc ghế dài. Thấy cậu, thầy phụ giáo Narcisse thì quay mắt ra nhìn. - Em là Goldmund, học trò mới đến. - Cậu bé tự giới thiệu. Narcisse khẽ ra hiệu chào đáp lại, không cười, chỉ cho cậu bé một chỗ ngồi trên chiếc ghế dài ở cuối lớp và liền tiếp tục bài dạy. Goldmund ngồi xuống. Cậu lấy làm lạ thấy ở đây có một thầy giáo quá trẻ, chỉ hơn cậu mấy tuổi; cũng ngạc nhiên và rất sung sướng nhận thấy vị thầy giáo trẻ rất thanh tú, rất lịch sự, đồng thời dễ gần, dễ mến. Anh gác cổng đối với cậu rất tốt bụng, tu viện trưởng tiếp đón cậu bao nhân từ, dưới chuồng ngựa có Bless, đã có được một phần như ở nhà, rồi còn có vị giáo sư đặc biệt trẻ, trang trọng như một nhà thông thái, lịch sự như một hoàng tử, với giọng nói điềm đạm, chuẩn xác và có sức thuyết phục. Cậu lắng tai nghe tuy chưa hiểu rõ lắm về vấn đề gì. Cậu cảm thấy sung sướng, được sống giữa những con người trung hậu rất đáng yêu, và cậu sẵn lòng quí mến họ, tranh thủ tình bè bạn với họ. Sáng ra, thức giấc dậy trên giường, cậu cảm thấy đau buồn. Và còn mệt sau chuyến đi. Khi từ biệt bố, cậu không thể cầm được nước mắt. Nhưng nay thì mọi chuyện đều tốt, cậu thấy bằng lòng. Mải nhìn thầy giáo trẻ, đôi mắt cậu cứ hướng về đó. Cậu lấy làm vui trông theo hình dáng dong dỏng và thẳng người của thầy, đôi mắt nghiêm nghị phát ra các tia sáng, thầy phát âm rất rõ ràng và chắc chắn với âm giọng như có cánh. Nhưng khi bài học kết thúc và học sinh ồn ào đứng lên, Goldmund bỗng giật mình, hơi xấu hổ, nhận ra mình đã ngủ thiếp hồi lâu. Và không phải một mình cậu nhận thấy, các bạn ngồi gần cũng để ý đến, xì xào báo cho nhau hay. Thầy giáo trẻ vừa rời khỏi lớp, các bạn lôi lôi kéo kéo, xô đẩy Goldmund qua lại tứ phía. - Mày ngủ đã rồi chứ? - Một đứa nhăn mặt và lên tiếng hỏi. - Một học sinh cứ dậy -, một đứa khác chế giễu -, cậu sẽ là ánh hào quang rực rỡ của Nhà thờ; mới bài học đầu tiên đã tha hồ ngủ. - Cho thằng nhóc con lên giường đi - một đứa khác nữa đề xuất. Rồi chúng kéo tay, lôi chân cậu bé giữa những tràng cười ròn. Giật mình thức giấc, Goldmund nổi giận, đấm bên phải, đấm bên trái, cố vùng vẫy trong khi bị xô đẩy. Cuối cùng chúng nó cho cậu ngã kềnh dưới đất, một đứa vẫn đưa tay ôm giữ đằng chân. Cậu vùng vẫy kịch liệt để thoát thân, nhảy xổ vào đứa đầu tiên đến gần, và thấy mình quần với nó trong một cuộc ẩu đả hăng tiết. Đối thủ của cậu là một anh chàng khoẻ mạnh. Mọi người tò mò nhìn hai bên choảng nhau. Bởi Goldmund không có ưu thế mà đã chơi cho đối thủ lực lưỡng của mình mấy cú đấm chắc tay, cậu liền được cảm tình và nhập bạn với một số cùng học ngay cả khi chưa
  • 11. biết tên họ. Bỗng cả đám chạy biến, họ vừa mất tăm thì cha Mertin, giám học, bước đến đứng trước cậu học trò mới chỉ còn trơ lại một mình. Ngạc nhiên, cha nhìn cậu nhóc trong khi cậu cũng đưa mắt lên nhìn cha với vẻ lúng túng, mặt mày đỏ rần và đang in dấu vết mấy quả đấm. - Có chuyện gì xảy ra với em vậy? - Ông hỏi. - Đúng em là Goldmund? có phải bọn trẻ nghịch ngợm đã làm gì em? - Ôi! Thưa không - Cậu bé đáp - Em vừa cùng với chúng nó đánh nhau xong. - Em đánh nhau với ai vừa rồi? - Em không biết. Em chưa biết tên ai cả. Có một người đã đánh nhau với em. - A! Có phải hắn bắt đầu không? - Em không rõ. Không phải chính em. Em nghĩ chính em đã bắt đầu. Họ chế giễu em, vậy là em nổi giận. - Chà! cậu mở màn ra trò đó! Vậy hãy ghi nhớ lấy điều này trong đầu. Nếu lại đánh nhau trong lớp học thì lãnh phạt đủ. Bây giờ đến bữa, đi ăn đi! Và đôi mắt tươi cười của cha nhìn theo, trong khi Goldmund xấu hổ đi lánh, cố đưa mấy ngón tay lên sửa lại mái tóc màu hoe vàng rối bù. Bản thân Goldmund có ý cho rằng chiến công đầu tiên của mình trong cuộc sống ở tu viện quả là không đứng đắn, rất kỳ quặc. Hơi hối hận, cậu tìm gặp các bạn học đang dùng bữa. Tuy nhiên, cuộc tiếp xúc tử tế, còn có phần thân mật. Hào hiệp, cậu giảng hoà với kẻ kình địch; từ ấy họ hoà nhập vui vẻ với nhau.
  • 12. Hermann Hesse Narcisse và Goldmund Chương 2 M ặc dù quan hệ tốt với mọi người, không phải Goldmund kết thân ngay được với người bạn tâm đầu ý hợp. Trong số cùng học, không một ai cậu cảm thấy đặc biệt gần gũi hoặc có sức lôi cuốn với mình. Nhưng họ có thể lấy làm lạ: Với người võ sĩ gan dạ, họ có xu hướng coi đó là một tay đánh nhau dễ mến, dường như đúng hơn một người bạn rất hiền hoà đã sắp sẵn để được nổi tiếng là một học sinh gương mẫu. Trong tu viện, có hai người; cậu cảm thấy mến mộ, yêu quí: tu viện trưởng Daniel và thầy phụ giáo Narcisse. Cậu sẵn sàng coi tu viện trưởng như một vị thánh. Tính giản dị, lòng nhân từ, con mắt nhìn trong sáng rất đỗi ân cần, tính khiêm nhường trong khi ông làm tròn chức phận chỉ huy và lãnh đạo, một công việc ông buộc phải làm, sự tốt bụng và kín đáo trong khi ông biểu thị thái độ, tất cả cuốn hút cậu hướng theo ông không sao cưỡng lại được. Ý thích tha thiết nhất của cậu là được gắn bo với vị tu viện trưởng mà cậu sùng kính, luôn luôn ở bên ong để vâng lời phụng sự. Không ngừng tỏ lòng khâm phục, cậu dâng hiến lên ông tất cả lòng nhiệt thành thơ trẻ sẵn sàng hy sinh của mình. Ở ông, cậu học được một phong cách sống thanh khiết, cao thượng, hướng về Đức chí tôn. Bởi vì Goldmund quyết không chỉ bằng lòng với việc hoàn thành nhiệm vụ học tập ở tu viện mà nếu có thể, còn hoàn toàn và mãi mãi ở lại tu viện, dành cuộc sống của mình cho Chúa. Không một ai có vẻ nghi ngờ điều đó, tuy nhiên ở cậu con trai thanh tú toả rạng sức sống này, đè nặng một tì vết, một tì vết nguyên lại khiến cậu phải lặng lẽ chịu hình phạt để chuộc tội và hy sinh. Bản thân tu viện trưởng không nhận ra điều đó mặc dù bố của Goldmund có nói xa nói gần, và trình rõ nguyện vọng để cho con trai mình được ở mãi trong tu viện. Một nhiệm vụ bí ẩn dường như đánh dấu sự ra đời của Goldmund, một điều gì đó người ta không nói tới, dường như đòi hỏi một sự hiến thân. Vẻ quan trọng của bố Goldmund đã không được cảm tình của vị tu viện trưởng vốn giữ thái độ thận trọng lịch sự trong khi không coi trọng lắm các ảo tưởng của ông khách. Người thứ hai trong số cùng ở tu viện cũng đánh thức dậy các tình cảm thân yêu của Goldmund thì lại có cái nhìn sắc sảo khiến cậu cảm thấy xa cách. Narcisse nhận biết có con chim đẹp lông vàng bay về phía mình. Trong sự cô độc hãm mình cách biệt, người phụ giáo trẻ cảm nhận thấy Goldmund là bạn đồng trang đồng lứa với mình mặc dù về mọi mặt hai người rất khác nhau. Narcisse tóc nâu, người khô khan; Goldmund thì nước da sáng, vẻ rạng rỡ. Narcisse là một nhà tư tưởng say sưa phân tích, Goldmund là một chàng mơ mộng, một tâm hồn thơ trẻ. Nhưng có một điểm chung chi phối các điều khác biệt: cả hai đều là những con người ưu tú. Cả hai phân cách với những người khác bởi những khả năng thiên phú và những dấu hiệu rõ ràng, cả hai đều nhận từ định mệnh một chức phận đặc biệt. Narcisse nhiệt thành quan tâm đến tâm hồn trẻ ấy mà thấy sớm nhận biết bản chất và số phận. Goldmund sốt sắng mến mộ vị giáo sư đẹp người mà trí huệ vượt trội mình rất nhiều. Nhưng Goldmund rụt rè, không biết cách nào để đến gần với Narcisse ngoài việc gắng sức học hành, trở nên một học sinh chăm chỉ và dễ bảo, và không phải chỉ có tính rụt rè ngăn cản cậu. Còn có một cảm nhận sâu xa rằng Narcisse đối với cậu là một mối nguy hiểm. Cậu không thể đồng thời tiếp nhận vị tu viện trưởng nhân hậu và khiêm tốn làm lý tưởng và hình mẫu, lại theo thầy Narcisse quá thông minh, thông thái, trí óc quá sáng suốt. Tuy vậy, từ các sức mạnh tâm hồn thơ trẻ của mình, cậu vẫn có khuynh hướng rập theo hai gương mặt không thể chung hợp ấy. Cậu thường dằn vặt về điều đó. Đôi khi, trong
  • 13. những tháng đầu ở trường, Goldmund cảm thấy tim mình xáo trộn, bị kéo theo những hướng quá dị biệt, cậu tìm cách tự giải thoát hoặc trút cho vơi nhẹ nỗi khốn khổ và tức tối trong người mình bằng cách giao tiếp với bạn bè. Đôi khi một chút đùa cợt hoặc thái độ xấc xược nào đó của các bạn đồng học bỗng nhiên khơi dậy ở cậu những cơn giận lôi đình, trong khi cậu vốn nhu nhược thường khó chịu, nhắm mắt quay mặt làm thinh, tái xám như thể một thây ma mỗi khi bị người khác gây tổn thương. Bấy giờ cậu đến chuồng ngựa thăm con Bless, tựa đầu lên cổ nó, hôn nó, khóc bên nó. Dan dần nỗi cô quạnh vật vã của cậu tăng lên, lộ ra dưới con mắt mọi người má cậu tóp đi, cái nhìn héo hắt, các nụ cười mà ai cũng ưa thích trở nên hiểm hóc. Bản thân Goldmund không hiểu chính mình. Cậu có ý thích, có ý chí làm một học sinh giỏi, sớm được thừa nhận tập tu và trở thành một thầy dòng sùng tín hiền từ. Từ các sức mạnh và mọi khả năng của mình, cậu hướng theo ly tưởng về một con người hiền lành và mộ đạo. Cậu không tiếp nhận nơi mình nguyện vọng nào khác. Cho nên cậu thấy kỳ lạ và nhọc nhằn nhận ra rằng mục đích đơn giản và tốt đẹp ấy sao quá khó đạt tới. Bao sửng sốt, đôi khi cậu phát hiện thấy ở mình có những thiên hướng và năng khiếu đáng bị quở trách: đầu óc phân tán và ngán học, thích mơ mộng và ảo tưởng, hoặc ngủ gà ngủ gật trong các giờ học, muốn phản kháng và ghét cay ghét đắng thầy giáo dạy La tinh, có tính mẫn cảm, mất kiên nhẫn, nổi nóng với bạn cùng học. Và điều gây lúng túng hơn cả là tình thương mến của cậu đối với Narcisse rất khó hoà hợp với tình thương mến của cậu đối với tu viện trưởng Daniel. Mặt khác, đôi khi trong thâm tâm cậu cảm thấy về phía Narcisse thầy cũng yêu quí cậu, quan tâm đến cậu, đợi chờ ở cậu. Hơn là mình tưởng, cậu học sinh ấy cứ lảng vảng trong trí Narcisse, thầy mong trở thành bạn thân của chàng trai dễ mến có bộ mặt sáng sủa và thanh tú ấy. Thầy nhận thấy ở cậu ta cực đối lập của mình và một bản chất bổ sung cho bản chất của mình. Thầy muốn lôi cuốn cậu ta theo mình bày vẽ, phát hiện nhân cách của chính cậu ta cho cậu rõ, nâng cao, hướng dẫn cậu nở rộ. Nhưng thầy còn dè dặt. Về nhiều lẽ thầy có thái độ ứng xử được ý thức. Trước hết, thầy kìm hãm được vì thấy gớm ghiếc có những ông giáo và những thầy tu - không hiếm trường hợp - đã yêu một học sinh hoặc một tập tu. Thầy thường cảm thấy rờn rợn khi có những con mắt đè nặng lên bản thân mình đầy ham muốn trừ những người đàn ông lớn tuổi hơn; nhiều lúc thầy đã chống đối lại bằng thái độ im lặng bất bình đối với các cử chỉ trìu mến và mơn trớn của họ. Bây giờ, thầy hiểu họ hơn. Bản thân thầy cũng thèm muốn buông thả mình để âu yếm cậu Goldmund xinh trai, làm cho hắn bật cười duyên dáng, đưa nhẹ bàn tay mình vuốt ve mái tóc hoe vàng của hắn. Nhưng thầy không bao giờ làm điều đó, không bao giờ. Ngoài ra, với tư cách phụ giáo được xếp vào hàng các giáo sư tuy không có trách nhiệm và quyền hạn theo chức danh ấy, thầy đã quen đặc biệt thận trọng và cảnh giác. Trước những chàng trai chỉ kém thầy mấy tuổi, thầy đã rèn mình đối với họ như thể thầy lớn hơn họ vài chục tuổi. Thầy đã quen tự nghiêm cấm không được có bất cứ sự ưu ái nào đối với một học sinh, buộc mình phải công bằng và quan tâm đặc biệt đối với người nào có ác cảm với mình. Chức phận của thầy đặt thầy vào cương vị phải phụng sự cho trí tuệ, cuộc sống khắc khổ của thầy đã dâng cho Chúa; chỉ vì bất giác, chỉ những lúc tính cảnh giác của thầy hoàn toàn buông lơi thì thầy mới cho phép mình hưởng thú kiêu căng. Cái cảm tưởng mình hiểu biết rộng hơn những người khác, tài giỏi hơn họ. Không, cho dù tình bè bạn thân thiết với Goldmund hấp dẫn đen đâu, đó là một mối hiểm hoạ, thầy không được để cho thứ tình cảm ấy có chỗ trong cuộc sống của mình. Ở trung tâm cuộc sống của thầy - đó là điều đem lại cho thầy ý nghĩa của nó - có công việc phụng sự cho trí tuệ, phụng sự cho lời nói. Từ bỏ mọi lợi ích cá nhân thầy phải hướng dẫn bao quát và với một tâm hồn ngang bằng các học sinh của mình - và không phải chỉ có chúng nó - đến cac lĩnh vực cao cấp của trí tuệ. Đã một năm, hơn một năm, Goldmund ở tại tu viện Mariabronn. Đã trăm bận cậu cùng với các bạn học khác lao vào cái trò chơi của học sinh dưới bóng các cây đoạn ở sân trường và cây dẻ đẹp: chạy, đá
  • 14. bóng, chơi trò kẻ trộm, ném nhau các nắm tuyết. Mùa xuân đến, Goldmund cảm thấy mệt mỏi và khó ở: cậu thường đau đầu, và ở lớp thì khó tập trung chăm chú, giữ cho trí óc tỉnh táo. Một hôm, Adolphe đến tìm cậu. Lần gặp đầu tiên trước đây của họ đã biến thành cuộc đánh nhau, nhưng qua mùa đông này, hắn ta cùng học về Euclide với cậu. Đó là vào giờ sau bữa ăn tối, một giờ tự do, trong thời gian ấy được phép chơi ở các hành lang, nói chuyện trong các phòng, và cũng có thể đi dạo ở sân ngoài tu viện. Adolphe kéo cậu đi xuống bậc cấp và bảo: - Goldmund, tớ sẽ kể cho cậu nghe một câu chuyện, một câu chuyện hay. Nhưng cậu là một chàng trai gương mẫu, và cậu muốn có ngày trở thành giám mục, chắc vậy. Trước hết, cậu hãy hứa với tớ là cậu sẽ ăn ở tốt giữa bạn bè với nhau và cậu sẽ không dò xét để tố giác tớ với các thầy giáo. Goldmund hứa giữ lời, không chút do dự. Cậu có trong người mình hai cách cảm nhận về ý thức danh dự đôi khi xung đột với nhau. Cậu biết: danh dự của tu viện và danh dự bằng hữu. Nhưng, ở đâu cũng vậy, các luật lệ không thành văn mạnh hơn các luật thành văn; và chừng nào còn là học sinh, cậu không bao giờ vi phạm các luật lệ về danh dư, vẫn theo như quan niệm của các bạn cùng học. Trong khi nói nhỏ giọng lại, Adolphe kéo cậu đi về phía cổng chính dưới các bóng cây. - Có ở đây, - hắn ta kể -, vài chàng trai vui tính và bạo gan (có hắn trong đó), đã tiếp nhận từ các thế hệ trước một truyền thống: Đừng bao giờ, tuyệt đối đừng bao giờ quên rằng ta đâu phải là thầy tu; vào một tối nào đó, dám nhảy tường tu viện đi vào làng. Đó là một trò chơi, một cuộc phiêu lưu mà một gã đáng mặt con trai không nên không biết. Đi chơi rồi trở về ngay trong đêm. - Nhưng mà giờ này, cổng đóng. - Goldmund cãi lại. - Đương nhiên, hẳn cổng đã đóng; nhưng chính đó là điều quyến rũ trong cuộc chơi. Người ta biết tìm ra những lối đi bí mật để trở về; đây đâu phải là lần đầu . Goldmund nhớ lại các kỷ niệm của mình. Cậu đã nghe thuật ngữ “đi xuống làng”. Qua đó người ta nói về những cuộc trốn nhà trường đi chơi đâu của học sinh, đi tìm mọi loại lạc thú bí mật và các cuộc phiêu lưu bị qui tắc của tu viện ngăn cấm, trừng phạt nghiêm khắc nhất. Thật đáng lo. “Đi vào làng” là một tội lỗi, bị nghiêm cấm. Nhưng cậu biết quá rõ ràng chính vì thế mà “những gã đáng mặt con trai” đã mắc vào hiểm hoạ vi phạm qui tắc danh dự, và về một ý nghĩa nào đó đối với cậu thì việc mời tham gia cuộc phiêu lưu này lại là một sự biệt đãi. Rất sẵn sàng, lẽ ra cậu đáp lại “không”, rồi mau trở vào đi ngủ. Cậu rất mệt, cảm thấy khốn khổ, cả buổi chiều luôn đau đầu. Nhưng cậu hơi xấu hổ với Adolphe. Nào ai biết? Có lẽ ở đấy, trong cuộc đi chơi, có cái gì đẹp đẽ và mới lạ, có cái gì đó làm quên đau đau xua tan trạng thái mụ mẫm và mọi nỗi khốn khổ. Đây là một lần bay bổng vào trần thế, tuy bị cấm và làm lén lút, không hiển hách lắm, nhưng dù sao cũng là một sự giải phóng, một điều từng trải ở đời. Cậu vẫn còn do dự, trong khi đó Adolphe thử tiếp tục thuyết phục… Rồi bỗng Goldmund cười và trả lời “ừ”. Không hề có ai thấy, cậu mất hút cùng với Adolphe sau rặng cây đoạn qua chiếc sân vắng vẻ tối mờ mờ, và đến bên cửa ngoài vào giờ này đã đóng kín. Anh bạn đưa cậu đi qua phía xưởng cối xay của tu viện: trong bóng tranh tối tranh sáng và tiếng các bánh xe không ngớt kẽo kẹt, thật dễ dàng tuồn ra ngoài, chẳng bị ai nghe thấy. Nhảy qua một chiếc cửa sổ, hoàn toàn trong đêm tối, hai người bước qua một giàn giáo những cây đòn ẩm ướt và trơn trợt. Phải bê một cây đặt ngang trên con suối để vượt qua. Bấy giờ thì đã ra ngoài, gặp ngay con lộ lớn trong ánh mờ mờ xám chạy mất hút vào vùng rừng tối đen. Đối với cậu, qua cuộc hanh trình ấy, tất cả đều bí ẩn, đầy hấp dẫn và gây hưng phấn. Ở bìa rừng, đã có Conrad, một đồng bạn đứng chờ; và một chặp sau thêm một bạn khác đến, vừa đi vừa nện gót giày. Eberhardt lênh khênh. Cả bốn người băng qua rừng, trên đầu lũ chim ăn đêm lạo xạo, và mấy ngôi sao lấp lánh một ánh sáng ẩm ướt giữa những đám mây lững lờ. Conrad tán gẫu, kể chuyện tầm phơ, từng lúc các bạn khác hùa theo cười vang. Tuy vậy, trên đầu họ, bóng đêm trùm kín với vẻ trang nghiêm của nó tạo nên ở mọi người cảm giác lo âu, làm cho tim ai nấy đều đập nhanh
  • 15. thình thịch. Một tiếng đồng hồ sau, ra khỏi rừng, họ vào làng. Dường như mọi người đang chìm trong giấc ngủ. Các cây thông lọng thấp đỡ cái khung những cây xà ngang tối sẫm phản chiếu một thứ ánh sáng tai tái. Không một nhà nào có ánh đèn. Adolphe dẫn đầu. Lặng lẽ, cả bọn đi lén lút quanh mấy ngôi nhà, bước qua một hàng rào thấp, vào một ngôi vườn. Bước chân họ lún vào đất ẩm các bồn cây, lần lên một bậc cấp, rồi dừng lại trước bức tường một ngôi nhà. Adolphe gõ nhẹ tay lên một cánh cửa sổ, chờ giây lâu, rồi lại gõ. Trong nhà có người đã nghe tiếng, một ánh đèn liền bật sáng mờ mờ, và chiếc cửa ngách mở ra. Các cậu lần lượt vào một gian nhà bếp, dưới sàn là đất nện chặt, lò lửa tắt ngấm. Trên bệ, một cây đèn dầu để hé một ngọn lửa nhỏ chập chờn. Một cô con gái, một thôn nữ đứng đó, vóc dáng khô khốc. Nàng bắt tay các chàng trai mới đến. Đằng sau, một hình dáng khác nép trong bóng tối, một cô bé rất trẻ với đầu tóc tết các đuôi đài. Adolphe bày ra các quà mang đến cho các cô chủ nhà: nửa ổ bánh mì trắng của tu viện, và thứ gì đó bọc trong giấy. Goldmund cho đó là một ít hương lấy cắp hoặc nến thờ. Cô bé tết tóc bước ra, mở cửa đi sờ soạng trong đêm tối hồi lâu rồi trở vào, xách trên tay một chiếc hũ đất nung màu xám trên miệng cài một bông hoa màu xanh. Cô ta đưa cho Conrad, hắn uống rồi trao qua cho người khác. Mọi người đều uống. Đây là loại rượu táo nặng. Dưới ánh sáng chiếc đèn con, họ ngồi, hai cô gái trên các chiếc ghế đẩu nhỏ thô kệch, mấy cậu học trò ngồi bệt vây quanh. Họ trò chuyện với nhau, chốc chốc uống rượu táo. Adolphe và Conrad dắt dẫn các câu chuyện. Đôi lúc, một cậu đứng lên, đưa tay vuốt ve mái tóc và sau gáy cô gái gầy, nói rỉ tai với cô gái điều gì đó. Với cô bé, không ai đụng tới. Chắc hẳn cô gái lớn là đầy tớ, còn cô bé xinh xinh là con chủ nhà. Vả chăng điều đó đối với Goldmund không quan trọng, không làm cho cậu quan tâm, vì cậu sẽ không bao giờ đến đây nữa. Cuộc trốn lén đi chơi đêm và hành trình băng qua rừng thật thú vị, là chuyện mới mẻ, bí ẩn, gây hưng phấn, cũng không nguy hiểm. Hiển nhiên là của cấm. Vi phạm điều cấm kỵ ấy, tuy vậy cậu không cảm thấy lương tâm bị đè nặng. Nhưng những gì diễn ra ở đây, cuộc đi thăm con gái ban đêm lại càng cấm kỵ, cậu cảm nhận điều đó, một tội lỗi. Đối với các bạn khác, có lẽ chuyện đó cũng chỉ là một lầm lạc nhỏ. Nhưng đối với cậu thì không; đối với cậu vốn đã tự mình dành cho cuộc sống tu hành, thì không được phép đi chơi la cà với con gái. Không, không bao giờ cậu trở lại nơi này. Nhưng trái tim lo âu của cậu đập mạnh dưới ánh sáng yếu ớt của ngọn đèn trong gian nhà bếp khốn khó. Các bạn của cậu ra vẻ ta đây trước hai cô gái, tỏ ra lém lỉnh, xổ ra các công thức tiếng La tinh pha lẫn vào các câu chuyện. Cả ba dường như được cô đầy tớ gái ưu ái, thi thoảng họ xáp gần lại các cô, nhẹ tay vuốt ve cô đầy tớ gái với những cử chỉ vụng về, gởi một nụ hôn rụt rè ra điều âu yếm nhất. Dường như họ biết chính xác các giới hạn về những gì cho phép họ ở đây. Bởi các câu chuyện đều phải nói khe khẽ, quang cảnh thật ra có vẻ buồn cười; nhưng đó không phải là cảm nhận của Goldmund. Ngồi xổm trên nền đất, cậu chăm chăm nhìn ngọn đèn nhỏ, không nói một lời nào. Đôi khi cậu liếc nhìn với con mắt hơi thèm thuồng và bắt gặp thoáng qua một vài cử chỉ âu yếm trao đổi giữa những người khác. Mong muốn thiết tha nhất của cậu là chỉ nhìn độc cô bé có cái đuôi tóc tết, thế nhưng chính điều đó thì cậu lại tự cấm ngăn mình. Mỗi khi cậu cầm lòng không đậu và cái nhìn của cậu lạc trên khuôn mặt xinh đẹp lặng lẽ của cô bé, không lần nào cậu không gặp đôi mắt u buồn ấy dán chặt vào người cậu, như thể dưới ma lực của một sức quyến rũ, cả hai không rời mắt nhìn nhau. Một tiếng đồng hồ trôi qua - chưa bao giờ Goldmund thấy một giờ quá lâu đến thế -, mấy bạn kia đã cạn ráo bài bản tán gẫu và cũng khong tiện vuốt ve nữa, căn nhà bếp nhỏ trở nên im ắng, mọi người cảm thấy hơi lúng túng. Eberhardt ngáp dài. Cô gái đầy tớ bấy giờ mời các bạn ra về. Mọi người đứng lên, các bạn trai bắt tay cô con gái, tiếp đó bắt tay cô bé. Goldmund là người sau cùng. Rồi Conrad là người đầu tiên bước qua cửa sổ. Eberhardt và Adolphe theo chân. Khi đến lượt Goldmund bước ra, cậu cảm thấy có một bàn tay giữ lại trên vai mình. Ở bên ngoài, cậu không thể dừng lại một khi đã
  • 16. chạm đất, nên ngập ngừng quay mặt lại. Cô bé có các tết tóc đứng nghiêng mình qua khung cửa sổ. - Goldmund! - Cô thầm thì gọi; cậu dừng lại. - Anh có còn trở lại không? - Cô hỏi? Cậu ra hiệu “không”. Cô bé với hai tay ra ngoài, nắm lấy đầu Goldmund. Cậu cảm nhận hai bàn tay ấm nóng áp bên các thái dương mình. Cô trườn người xuống rất thấp bên ngoài khung cửa, cho đến khi đôi mắt âu sầu của cô áp sát đôi mắt Goldmund. - Anh trở lại nhá! - Cô thì thầm, ấp môi mình vào môi anh bạn, hôn theo cách giữa trẻ con với nhau. Nhanh chân, cậu chạy đuổi theo các bạn qua ngôi vườn, vấp vào một bồn cây, ngửi thấy mùi đất và phân, hai bàn tay bị một cây hoa hồng cào xước. Vượt qua mảng tường thấp, chạy lò cò sau các bạn, cậu rời ngôi làng và đi về phía rừng. Ý chí cậu bảo: “Đừng bao giờ nữa!” nhưng trong tim cậu như có tiếng van nài và thổn thức: “Mai, lại đến!” Lũ chim đi ăn đêm không gặp một ai. Cả bọn về lại Mariabronn không phải lo lắng, lội qua con suối, băng qua xưởng cối xay, vào ngôi sân rộng có các hàng cây, đoạn leo qua các cửa sổ xen giữa các hàng cột, lẻn vào phòng ngủ. Sáng hôm sau, phải lay mạnh mấy lần mới đánh thức được Eberhardt dậy, hắn ngủ quá say. Cả bọn đều đi lễ buổi sáng đúng giờ, sau đó ăn sáng và đến lớp học. Nhưng mặt mày Goldmund ủ rũ, cha Martin hỏi xem cậu có đau ốm gì không. Bằng một cái nhìn, Adolphe ra hiệu với cậu để cảnh báo; cậu thưa lại với cha sức khoẻ của mình vẫn tốt. Nhưng buổi trưa, vào giờ học tiếng Hy Lạp, Narcisse không rời mắt khỏi cậu. Thầy cũng thấy rõ Goldmund đang ốm nhưng chỉ quan sát không nói gì. Xong giờ học, thầy gọi cậu đến gặp. Để học trò đừng để ý, thầy giao cho cậu nhiệm vụ đến thư viện, và thầy đi theo sau. - Goldmund, - thầy nói -, tôi có thể làm gì để giúp đỡ em? Tôi thấy em đang ủ rũ. Có lẽ em ốm? Vậy chúng ta đưa em về giường nghỉ và báo để em ăn cháo ốm, được thêm một cốc rượu vang. Giờ học tiếng Hy Lạp hôm nay, em không tập trung trí óc. Thầy mải chờ đáp lại. Mặt tái xám, cậu giương cặp mắt thẩn thờ nhìn thầy, cúi đầu rồi ngẩng mặt lên, mấp máy môi muốn nói, nhưng không nói được. Bỗng nhiên cậu nghiêng người, cúi tựa trán trên ngăn bàn học đóng khung giữa hai chiếc đầu thiên thần bằng gỗ sồi, và nức nở khóc. Narcisse cảm thấy ngượng ngựu, quay mắt nhìn nơi khác trong giây lát, rồi nắm tay và đỡ dậy cậu học trò đang giàn giụa nước mắt. - Tốt đó! - thầy bảo với giọng nói rất ôn tồn. Goldmund chưa bao giờ cảm nhận thái độ ấy như hôm nay.- Nên thế, bạn ạ, cứ khóc đi, rồi sẽ sớm thấy dễ chịu hơn. Nào, em ngồi, đừng nói, không cần thiết. Thầy thấy em đang kiệt sức: chắc hẳn cả buổi sáng em đã khó nhọc lắm để che đậy sự nhọc nhằn của em. Em đã không tự giải toả được! Bây giờ cứ khóc đi, đó là điều em có thể làm tốt hơn cả. Không ư? Hết khóc rồi sao? Vậy là em thấy dễ chịu hơn? Nào, bây giờ chúng ta xuống bệnh xá, em sẽ nằm nghỉ, rồi đêm nay sẽ đỡ hơn. Em lại đây. Tránh đi qua các lớp học, thầy đưa Goldmund vào một phòng của bệnh nhân, chỉ cho cậu một trong hai chiếc giường còn trống. Khi cậu bắt đầu ngoan ngoãn thay áo quần, thầy đến báo với cha hiệu trưởng tin Goldmund bị ốm. Thầy cũng xuống bếp nhờ mang cháo người bệnh và một cốc rượu vang lên cho cậu như thầy đã hứa, hai điều lợi mà học trò mới ốm sơ thôi thường rất ưa thích. Nằm trong giường ở bệnh xá, Goldmund thử tìm một lối ra cho các điều rối rắm mình đang lâm vào. Cách đây một tiếng đồng hồ, có lẽ cậu nhận ra được điều gì hôm nay đã đưa cậu vào tình trạng mệt nhọc không sao có thể tả được, một sự căng thẳng trong tâm hồn làm cho trí óc cậu trống rỗng và đôi mắt nẩy lửa. Cậu phải cố gắng ghê gớm, mỗi phút bị thất bại thì mỗi phút lại phải cố gắng, để quên đi đêm hôm trước - hay đúng hơn - không phải tối ấy, không phải cái tối điên loạn và dịu ngọt cùng nhau trốn khỏi tu viện đóng kín cổng, không phải cuộc dạo chơi trong rừng qua chiếc cầu chênh vênh trơn
  • 17. trợt trên con suối tối mờ mờ gần xưởng cối xay, cũng không phải các lần nhảy qua rào, vào ra qua cửa sổ và các hành lang, mà duy chỉ giây phút trải qua trước khung cửa sổ tối mờ mờ của gian nhà bếp, hơi thở của cô gái, các lời nói, các tiếp xúc của bàn tay, nụ hôn từ môi em. Nhưng thêm vào tất cả những gì ấy, đối với Goldmund còn có điều nào đó, một nỗi sợ hãi chưa được biết đến, một sự kiện lớn mới mẻ: Narcisse quan tâm đến cậu thương yêu cậu. Narcisse ra sức nhọc nhằn vì cậu, vị phụ giáo trẻ tuổi hào hoa, vị bề trên, nhà minh triết với làn môi mỏng hơi kiêu căng. Còn bản thân cậu! Cậu quỵ xuống trước thầy, xấu hổ, ấp úng, và cuối cùng khóc nấc trước mặt thầy. Thay vì cậy nhờ bộ óc cao quí ấy với các vũ khí cao quí là tiếng Hy lạp, môn triết học, chủ nghĩa anh hùng về phương diện trí tuệ, chủ nghĩa khắc kỷ đầy vinh dự, cậu đã để buông xuôi mình trước mặt thầy trong một trạng thái yếu hèn tồi tệ. Sẽ không bao giờ cậu tha thứ cho mình về điều đó; sẽ không bao giờ cậu có thể nhìn thầy vào mắt mà không đỏ mặt. Nhưng cậu căng thẳng cực độ đã nhẹ vơi đi trong nước mắt, trạng thái cô tịch trong căn phòng và chiếc giường ấm áp đem lại cảm giác dễ chịu, nhưng nỗi thất vọng đã lấy mất của cậu hơn một nửa sức lực. Một tiếng đồng hồ sau, một thầy dòng vào, mang đen cho cậu bữa cháo, một mẩu bánh mì trắng với một cốc rượu vang đỏ mà người ta chỉ cho học trò dùng vào những ngày lễ. Goldmund ăn và uống, ăn phân nửa đĩa cháo thì để qua một bên, lại suy nghĩ, nhưng không được. Cậu kéo lại chiếc đĩa và ăn thêm mấy thìa, ít lâu sau đó, khi cánh cửa mở nhẹ nhàng, khi Narcisse bước vào thăm người ốm thì cậu đã ngủ, màu sắc đã hồi lại trên má. Một chặp lâu Narcisse nhìn cậu âu yếm, tính hiếu kỳ trong người thầy thức dậy, cũng có cả chút ham thích. Thầy thấy rõ điều đó Goldmund không ốm đau gì. Ngày mai không đem rượu vang cho cậu nữa. Nhưng thầy biết rõ đã chấm dứt sự quyến rũ, và họ trở thành đôi bạn thân với nhau. Hôm nay thì Goldmund cần đến thầy, và thầy giúp đỡ cậu. Một lần khác, có thể đến lượt thầy ốm đau, cần đến sự giúp đỡ và tình cảm thương mến. Từ cậu học sinh này, thầy sẽ có thể nhận các điều ấy, giá như các sự việc chỉ diễn ra đến đó.
  • 18. Hermann Hesse Narcisse và Goldmund Chương 3 T ình bạn bè thiết lập giữa Narcisse và Goldmund là một tình bằng hữu kỳ lạ. Không hề có những ai mà ở họ tình bạn ấy đem lại sự hài lòng, và đôi khi người ta có thể có cảm giác nó khiến cho bản thân họ không vui. Chính Narcisse, trước hết là nhà tư tưởng có điều để khổ sở. Đối với thầy, tất cả đều là tư duy, tình yêu cũng vậy. Thầy không có được niềm hạnh phúc để có thể buông mình không suy nghĩ gì về một quan hệ luyến ái. Trong tình bạn bè ấy, thầy là người dắt dẫn cuộc chơi, và đã làm chỉ một mình thầy có ý thức đầy đủ về số phận của mình, tầm quan trọng và ý nghĩa của nó. Đã từ lâu, ở trung tâm tình yêu của mình, thầy vẫn cô độc, biết rằng người bạn của mình chỉ thực sự là của mình khi bản thân cậu ta phát hiện thấy điều đó. Trong khi cùng vui vầy, không hề đi sâu, Goldmund buông mình cho những quan hệ thân thiết, cho nhiệt tâm trong cuộc sống mới của mình. Narcisse tiếp nhận với xúc cảm về một trách nhiệm đầy đủ trước sự ưu ái lớn lao ấy của số phận. Đối với Goldmund, trước hết đó là một sự giải toả và chữa lành bệnh. Cái nhìn và nụ hôn của một cô gái xinh đẹp đã đánh thức dậy đồng thời dồn nén niềm hy vọng và nhu cầu trìu mến của cậu vốn đang độ tuổi trẻ. Cậu cảm nhận trong sâu thẳm người mình cuộc sống mà cậu đã mơ ước cho đến nay, tất cả những gì cậu tin tưởng, tất cả những gì cậu xét đoán mình được mời gọi và dâng hiến, nay đều sụp đổ đến tận gốc rễ của chúng bởi nụ hôn đón nhận qua khung cửa sổ ấy, bởi cái nhìn của đôi mắt u buồn ấy. Vì thân phụ mà cậu gởi gắm mình vào cuộc sống tu hành, vì ý chí của ông mà cậu đi theo sự mời gọi ấy, được định hướng với tất cả lòng nhiệt thành tư đầu theo một lý tưởng mộ đạo khổ hạnh và anh hùng, cậu cảm thấy hiển nhiên qua lần đầu gặp gỡ chùng lén với phụ nữ, qua tiếng gọi đầu tiên của sự sống theo các giác quan của mình, qua lời chào đầu tiên gởi trao bởi giới tính nữ bất diệt, chính ở đó đã ẩn náu tên quỷ dữ, kẻ thù của cậu, người phụ nữ, hiểm hoạ của cậu. Và rằng đây số mệnh đã trao cho cậu một tấm ván của sự cứu rỗi; rằng đây hiện ra trước mặt cậu, trong cơn nguy biến tồi tệ, mối tình bè bạn ấy, vốn theo ý muốn của cậu, nó mở ra một vườn hoa, đáp ứng nhu cầu của cậu về một bàn thờ mới để tôn thờ. Nơi đây, cậu được phép yêu thương mà không phạm tội lỗi, tự hiến dâng mình, trao gởi trái tim mình cho một người bạn lớn tuổi hơn, minh tuệ hơn, mà cậu mến mộ, để thay thế ngọn lửa của một hy sinh cao quí cho sự rực sáng nguy hiểm của các giác quan, để làm cho tình cảm trìu mến của cậu trở nên cao quí. Tuy vậy, từ buổi đầu xuân của mối tình bạn ấy, trong khi vô cùng ngạc nhiên thâm nhập vào những vùng giá lạnh, cậu vấp phải những trở ngại kỳ lạ trước những đòi hỏi bí ẩn và dễ sợ. Bởi lẽ cậu không nghĩ đến để hình dung người bạn thân như là con người trái ngược, là cực đối lập với mình. Cậu nghĩ rằng chỉ cần đến tình thương yêu, sự gởi trao chân thật của bản thân mình, để làm cho hai trái tim chỉ là một trái tim, để xoá đi các khác biệt và hoà hợp các điều trái ngược nhau. Nhưng thầy Narcisse ấy khắc khổ và tự tin vững chắc, trong sáng và không gì lay chuyển được. một trái tim hàm ẩn buông thả vô tội trong một cuộc dạo chơi ở làng quê đối với thầy không hề có sức lôi cuốn, dường như không dính dáng gì với tình bè bạn. Người ta cho rằng thầy không biết các con đường chẳng đưa đến đâu, thầy không hề chịu chấp nhận đi lang thang trong cõi mộng. Khi Goldmund ốm, hẳn thầy tỏ ra lo lắng đối với cậu, hẳn thầy khuyên bảo và giúp đỡ cậu một cách thuỷ chung về tất cả những gì có quan hệ
  • 19. đến sự học hành và khoa học, giảng giải cho cậu các đoạn văn khó, mở rộng tầm mắt cho cậu về các lĩnh vực văn phạm, lôgíc học, thần học; nhưng thầy không tỏ ra đồng tình với cậu, thậm chí nhiều khi người ta bảo thầy chế giễu, không coi trọng cậu. Goldmund cảm thấy rõ đó không phải chỉ là thái độ của thầy giáo, không phải là cung cách của người anh lớn và người mạnh thế hơn để tỏ ra ta đây là quan trọng. Cậu thấy rõ đằng sau đó có điều gì khác, một cái gì đó sâu kín, quan trọng hơn. Nhưng cậu không sao nhận biết được đó là gì, và cứ thế, tình bạn của cậu đối với Narcisse thường khiến cậu buồn và bối rối. Thật ra Narcisse không phải không biết những gì bạn của mình cống hiến cho mình, thầy không nhắm mắt trước vẻ thanh tú của bạn mình đang nở hoa, sức sống của bạn định hướng về phía tự nhiên, sự phong phú của các năng lực thiên bẩm của bạn đang nở rộ. Thầy chỉ là một ông giáo chăm lo nhồi nhét vốn tiếng Hy Lạp cho một tâm hồn nồng nhiệt, tỏ rõ tình cảm thân yêu chất phát của mình là hợp lý. Trái lại, cảm tình của thầy đối với cậu con trai tóc hoe vàng quá nồng nhiệt, đối với thầy đó là điều nguy hiểm, bởi vì yêu thương đối với thầy không phải là một chức năng tự nhiên, mà là một điều thần kỳ. Thầy không được phép say mê Goldmund, tự hạn chế mình với thú vui ngắm nhìn đôi mắt xinh đẹp và mái tóc hoe vàng toả sáng. Thầy không được phép để cho tình thương yêu của mình dù chỉ trong chốc lát nén lại trong niềm lạc thú. Bởi lẽ Narcisse vốn xác định cống hiến cả đời mình cho cuộc sống khổ hạnh của một tu sĩ, để nỗ lực hướng về tính thánh thiện, thực sự hứa hẹn với một cuộc đời như thế. Chỉ có một dạng tình yêu cho phép đối với thầy: cao cả nhất. Nhưng Narcisse không tin rằng Goldmund được mời gọi đến với cuộc sống khổ hạnh. Thầy am hiểu hơn ai hết để đọc trong lương tâm người khác và ở nơi nào thầy yêu thương, các sự việc xuất hiện trước thầy bừng sáng hơn. Thầy nhận định bản chất đích thực của Goldmund và thầy hiểu cặn kẽ bởi vì bản chất ấy là một nửa đã mất đi thực thể của chính nó. Thầy hiểu thấu nó, cho dù nó bọc trong lớp áo giáp với cái vỏ ngoài chắc chắn về các ảo tưởng, kết quả của một nền giáo dục trái với lẽ phải và những lời giáo huấn của ông thân sinh. Từ lâu thầy ngờ vực điều bí mật giản đơn của cuộc sống trẻ tuổi ấy. Đối với thầy, bổn phận của thầy đã bộc lộ rõ: Vén bức màn bí mật ấy đối với người mang nó, cởi bỏ cho bạn chiếc vỏ bọc, trả lại cho bạn bản chất thực của cậu ta. Điều đau xót và gay gắt hơn cả là qua đó thầy có thể mất tình bạn của mình. Thầy đi đến gần mục đích một cách vô cùng chậm chạp. Bao nhiêu tháng đã trôi qua trước khi có một cuộc tấn công, một cuộc chuyện trò đi sâu vào tận góc các sự việc trong phạm vi có thể được. Chừng nào họ cách xa nhau giữa người này và người kia, cho dù họ có cả tình bạn ấy, chừng nào giữa họ cây cung đã căng dây. Họ đi bên nhau, người này trông thấy, người kia khiếm thị. Người mù không biết tật khiếm thị của mình, đối với hắn đó là một niềm an ủi. Bằng cách lần đầu mối cho rõ câu chuyện xảy ra trước đây từng khiến cho cậu học sinh cả tiếng đồng hồ bị rơi vào trạng thái yếu đuối và xao xuyến, Narcisse đã mở ra đột phá khẩu đầu tiên. Việc thầy đi sâu tìm hiểu ít khó khăn hơn thầy đã nghĩ. Từ lâu Goldmund cảm thấy cần phải xưng tội về cái sự việc trong buổi tối không thể nào quên ấy, nhưng ngoài tu viện trưởng ra, không có ai để cậu cảm thấy khá tin cậy, và tu viện trưởng không phải là linh mục nghe cậu xưng tội. Qua một tiếng đồng hồ trong không khí thuận lợi cho việc trao đổi, khi Narcisse nhắc nhở lại với cậu bạn các kỷ niệm buổi đầu họ kết thân với nhau và nhẹ nhàng tiếp cận điều bí ẩn, Goldmund không úp mở, đáp lại: - Tiếc là thầy chưa nhận các dòng và chưa thể nghe em xưng tội, em muốn rũ bỏ cái gánh nặng ấy, em muốn chuộc tội bằng một hình phạt. Nhưng em không thể nói ra điều đó với cha xưng tội của em. Thận trọng và khéo léo, Narcisse tiếp cận thêm: - Em nhớ không, sáng hôm ấy em có vẻ ốm, em chưa quên đâu, bởi vì đó là ngày chúng ta thành bạn bè với nhau. Thầy thường nghĩ đến điều đó. Có lẽ em không nhận ra, nhưng lúc đó thầy rất bối rối. - Thầy! Thầy mà bối rối? - Cậu thốt - Ôi, không đâu! Chính em bối rối, đứng chết trân, cuống họng thít
  • 20. chặt không nói được tiếng nào, rồi cuối cùng em khóc như một đứa trẻ con. Ôi chao! Cho đến nay em lấy làm xấu hổ về điều đó; em cứ nghĩ em không thể nào chường mặt với thầy. Chắc là thầy thấy em yếu đuối đến thảm hại! Narcisse dấn tới: - Thầy biết em cảm thấy khó chịu. Một chàng trai quả quyết và dũng cảm như em mà lại khóc trước một người lạ, thêm nữa trước mặt một thầy giáo, quả thật đó không phải là tính cách của em. Nhưng khi người ta bị sốc thì bản thân một Aristote cũng có thể ứng xử một cách ky cục. Thầy cứ tưởng em ốm! Nhưng thật ra hôm ấy em không ốm. Không phải em sốt chứ gì? Chính vì vậy mà em xấu hổ. Sự thực không ai xấu hổ vì sốt. Em xấu hổ vì em bị tác động bởi một chuyện nào khác; thầy không biết điều gì đã ảnh hưởng đến em. Chắc hẳn đã xảy ra một sự việc kỳ quặc. Goldmund hơi ngập ngừng rồi nói chậm rãi: - Vâng, đã xảy ra một chuyện kỳ khôi. Xin để em coi thầy là linh mục nghe em xưng tội, dù sao cũng phải có ngày cần nói ra. Cúi gằm mặt, cậu kể lại với bạn mình câu chuyện đêm hôm ấy. Narcisse vừa mỉm cười vừa nói lại: - Chao ôi! Đúng “đi vào làng” quả là việc cấm kỵ. Nhưng cũng có những việc cấm mà người ta có thể làm, rồi cười vui, thế thôi hoặc người ta có thể xưng tội, thế là xong, và việc ấy không can hệ gì đến họ nữa. Sao em không cho phép mình cũng như hầu hết mọi học sinh có đôi việc điên rồ nho nhỏ? Như vậy đâu có nghiêm trọng lắm? Goldmund không cầm lại được nữa, liền nổi giận: - Sự thực anh nói như một ông giáo. Anh biết chính xác chuyện ấy gây xáo trộn ra sao. Đương nhiên việc đôi khi vi phạm qui tắc một chút và tham gia vào một trò đùa của học trò, em không coi là quá nghiêm trọng tuy rõ ràng không phải đó là một bước chuẩn bị cho cuộc sống tu hành. - Em dừng lại! - Narcisse trở nên sôi nổi - Bạn của tôi, chú không biết đối với nhiều vị tu sĩ sùng đạo, đó từng là một cuộc luyện tập ban đầu cần thiết sao? Chú không biết rằng một trong các con đường ngắn nhất dẫn đến tính thánh thiện đó là cuộc sống đồi truỵ sao? - Ôi, anh im đi! Goldmund cắt ngang. Em không muốn nói là tí chút không tuân thủ ấy đã đè nặng lên lương tâm em. Đây là chuyện khác. Cô bé gái. Đây la một cảm tưởng em không sao dứt ra được. Điều cảm nhận là nếu em buông thả cho sự cám dỗ ấy, nếu em chỉ chìa tay đụng vào người con gái, em sẽ không bao giờ còn có thể quay lại được nữa: Tội lỗi bấy giờ vò xé em như thể cái mỏm của địa ngục và nó sẽ không bao giờ buông em ra. Thế là hết mọi ước mơ tốt đẹp, chẳng còn gì đức hạnh, cả lòng yêu Chúa và tính hiếu thiện. Narcisse trầm ngâm trong các suy tư của mình, khẽ gật đầu. Thầy nói chầm chậm trong khi tìm lời diễn đạt: - Tình yêu Chúa không phải bao giờ cũng là tính hiếu thiện. Ôi! Giá mà cuộc sống cũng đơn giản như thế! Điều gì tốt, như chúng ta biết, đã có trong các điều răn. Các điều răn tạo thành một phần nhỏ trong sự bao la của cái thiện. Em có thể đúng qui tắc với các điều răn mà vẫn cách xa Chúa. - Nhưng vậy là anh không hiểu? Goldmund rên rỉ. - Hiển nhiên anh hiểu chứ em. Em cảm nhận trong người phụ nữ, trong giới tính cái tinh tuý của những gì em gọi là “thế tục”, “tội lỗi”. Mọi tội lỗi khác, đối với em dường như hoặc em không thể phạm phải, hoặc nếu em có phạm thì chúng vẫn không chà đạp em. Em có thể xưng tội và sửa chữa. Nhưng riêng về lỗi lầm ấy thì không. - Hiển nhiên, đó là cảm nhận của em. - Chú thấy rõ là anh hiểu chú. - Không phải chú có khuyết điểm lớn đến thế. Câu chuyện Eva và con rắn, không phải là một bài ngụ ngôn vô bổ, hẳn vậy. Tuy nhiên, chú em thân yêu, chú không đúng đâu.
  • 21. Chú sẽ có lý nếu chú là tu viện trưởng Daniel hoặc chú là Chrysostome, thánh bổn mạng của chú, nếu chú là một giám mục hoặc một linh mục, hoặc chỉ là một tu sĩ trẻ tuổi; nhưng chú không phải như thế. Chú đang là một học sinh, và nếu chú thích ở lại nhà tu kín mãi mãi hoặc ông thân sinh chú có ý muốn ấy cho chú, chú đâu đã làm lễ thí nguyện, chú chưa nhận các dòng. Nếu hôm nay hoặc ngày mai chú bị một cô gái xinh đẹp quyến rũ và không cưỡng lại nổi sự thèm muốn, chú không phá bỏ lời thề, không vi phạm nguyện ước của mình. - Không phải là một lời thề thành văn. - Goldmund thốt, rất xúc động. - Nhưng là một lời hứa không thành văn, điều mà em mang trong mình thiêng liêng hơn cả. Anh không thấy những gì có giá trị đối với những người khác không có giá trị đối với em sao? Bản thân anh chưa nhận các dòng, chưa tuyên đọc các lời nguyện, và anh không bao giờ tự cho phép mình đụng vào một phụ nữ. Hay là em nhầm? Anh không như vậy sao? Anh chẳng phai là người mà em tha thiết? Từ lâu rồi, anh cũng vậy, anh không nói lên trong tim mình lời thề mà anh chưa tuyên đọc trước các vị bề trên của anh, và anh tự xét thấy không hề bị cam kết? Anh chẳng giống em sao? - Goldmund, không. Anh không giống em, không như em tưởng. Chắc hẳn anh cũng vậy, anh bám giữ một lời thề mà anh chưa tuyên đọc, về điều ấy em có lý. Nhưng anh không hề giống với em. Hôm nay anh sẽ nói với em một lời rồi có ngày em sẽ suy nghĩ. Anh nói với em: “Tình bạn của chúng ta không có mục đích, không có ý nghĩa nào khác hơn để chỉ ra với em rằng em hoàn toàn khác anh”. Goldmund sững sờ, Narcisse diễn đạt với một giọng nói không chap nhận cãi lại. Cậu làm thinh. Nhưng tại sao anh bạn nói như vậy. Tại sao lời thề chưa diễn đạt của Narcisse lại thiêng liêng hơn lời cũng thế của bản thân cậu? Phải chăng anh nhìn ở cậu là một đứa bé? Anh không hề coi trọng cậu. Các điều rắc rối và các chuyện buồn phiền từ mối tình bạn kỳ lạ ấy lại tái diễn. Narcisse đã xác định bản chất điều bí ẩn của Goldmund. Đó là Eva, người mẹ đầu tiên của chúng ta ẩn giấu ở bên dưới. Nhưng làm sao ở một chàng trai thanh tú, lành mạnh, phơi phới như thế mà các nhu cầu tình dục từ khi đánh thức dậy đã vấp phải ngay một trạng thái chống đối gay gắt đến thế? Hẳn có một con quỷ đã nhập cuộc, một kẻ thù bí mật đã thành công trong việc chia cắt, chống lại bản thân cậu, một con người tuyệt vời và đưa cậu đến chỗ nổi dậy chống lại các bản năng chủ yếu của mình? Được, cần phải tìm cho ra con quỷ ấy, bắt nó xuất đầu lộ diện, trừ khử nó đi, bấy giờ mới có thể thắng nó. Trong thời gian ấy, các bạn của Goldmund ngày càng tránh né - cho cậu ra rìa, hoặc đúng hơn, cảm thấy - cậu bỏ rơi, và theo một ý nghĩa nào đó cậu phản bội họ. Quan hệ của cậu với Narcisse, không một ai bằng lòng. Những kẻ có ác ý thì bất bình, cho điều đó trái ngược với tự nhiên - đặc biệt là những kẻ thầm yêu một trong hai chàng trai ấy. Nhưng ngay những người biết rõ hơn ai hết không có chuyện bậy bạ trong mối liên hệ ấy cung bắt đầu. Chẳng ai vui thú gì với sự ăn ý giữa hai con người trẻ tuổi ấy. Bằng cách gần nhau người này với người kia, với kiểu cách kiêu ngạo của bọn quí phái, dường như thế, họ co cụm với nhau trong một chiến hào, tách rời với mọi người khác trong cộng đồng nhà trường mà chắc hẳn họ coi chẳng ra gì. Như vậy không phải là tình bằng hữu tốt đẹp, là dị thường trong một tu viện, như vậy là phi Kitô giáo. Các lời tai tiếng, tố cáo, vu khống đến tu viện trưởng Daniel. Ông đã chứng kiến những quan hệ bạn bè như thế giữa những người trẻ tuổi hơn bốn mươi năm qua trong tu viện. Điều đó nằm trong cuộc sống tu viện, đôi khi tô điểm cho có duyên hoặc gây nên tai hoạ. Ông định không dính vào, lưu ý để mắt trông chừng mà không can thiệp. Một tình bạn mặn mà và đặc biệt như vậy thật hiếm không hẳn không nguy hại. Nhưng không chút nghi ngờ tính trong sáng của nó, ông cứ để cho hai người vẫn tiếp tục bè bạn với nhau. Giá như Narcisse không thuộc một trường hợp đặc biệt giữa các học trò và thầy giáo thì tu viện trưởng đã không ngần ngại tách họ ra bằng cách bắt phạt giữ họ lại trong trường. Đối với Goldmund, không nên tách rời với các bạn cùng học và không nên chỉ có một bạn thân lớn tuổi hơn, một thầy giáo. Nhưng Narcisse, một con người ưu tú, giàu trí thông minh, được tất cả các thầy giáo của
  • 22. y coi là đồng trang đồng lứa và thậm chí còn cho là có trình độ cao hơn, thì làm sao có thể cản trở con đường y đã lựa chọn và bãi bỏ các chức trách dạy học của y được? Nếu y không giữ cho ngang tầm nhiệm vụ, nếu mối tình bạn ấy đưa y đến chỗ thiên vị hoặc chểnh mảng thì lập tức y sẽ bị huyền chức. Nhưng không hề có điều gì phản bác y, chỉ có những lời đồn đại, chỉ có chuyện nghi ngờ ganh ghét của những kẻ khác. Ngoài ra, tu viện trưởng không phải không biết các khả năng thiên phú có một không hai của Narcisse, sự hiểu thấu kỳ lạ của y thâm nhập vào tâm tư người khác, trong đó có lẽ có phần suy luận. Ông không đánh giá thấp các khả năng như vậy, có những người khác cũng thích thú nhận ra các ưu điểm ấy ở Narcisse. Nhưng ông không nghi ngờ là thầy đã phát hiện ở cậu học sinh Goldmund một nhân cách độc đáo. Ở Goldmund, đối với ông là tu viện trưởng, không có gì đáng lưu ý ngoài chuyện không cưỡng được thuộc bản tính của cậu ta, ngay hiện nay đang còn là học sinh trên là lưu trú ở tu viện, dường như cậu đã tự cho mình gắn với tu viện và gần như là một trong các thầy dòng về mặt đạo, với nhiệt tình sớm sủa, thậm chí hơi già. Ông không nghĩ đến sợ rằng Narcisse ưu ái và hơn thế, còn khích lệ lòng nhiệt tình dễ gây xúc cảm nhưng còn thiếu chín chắn ấy. Điều đáng ngại đối với Goldmund, chính là anh bạn của cậu chẳng truyền cho cậu một tham vọng nào đó về trì tuệ và tính kiêu căng của nhà thông thái. Nhưng về người học sinh ấy, công bằng mà nói, theo ông dường như điều nguy hiểm không lớn. Và ông không muốn để mình cuốn theo lòng nghi kỵ, ông không muốn tỏ ra vô ơn đối với Chúa đã phó thác cho ông hai con người ưu tú. Narcisse suy nghĩ nhiều về trường hợp chú bạn của mình. Từ lâu khả năng đặc biệt của thầy trong việc hiểu thấu và cảm nhận tính khí cũng như khuynh hướng của những người khác đã cho thầy biết về Goldmund. Sức sống toả sáng từ chàng trẻ tuổi ấy cho thầy thấy rõ ràng: Cậu mang mọi dấu hiệu của một cá nhân thông tuệ phong phú trong các giác quan và trong tâm hồn của cậu, có lẽ một nhà nghệ sĩ, dù sao cũng là của một con người có sức mạnh lớn về tình yêu thương mà số phận và niềm hạnh phúc là đốt cháy bùng lên và dâng hiến bản thân mình. Vậy thì tại sao con người đa cảm ấy, với những giác quan tinh tế và phong phú có the cảm nhận hết tận cùng sức quyến rũ của một đoá hoa, một buổi bình minh, một con ngựa, một đường chim bay, một bản nhạc và yêu chúng, tại sao lại cứ bám lấy ý muốn làm một trí thức và một nhà tu hành khổ hạnh? Narcisse trầm ngâm suy nghĩ hồi lâu về điều đó. Thầy biết rằng bố của Goldmund khuyến khích khuynh hướng ấy của con mình. Nhưng ông ấy có thể đã khêu gợi chăng? Bằng công thức ma lực nào ông ấy đã quyến rũ con trai mình để cậu ta tưởng chừng thấy đó là sự mời gọi và bổn phận dành cho mình? Ông bố ấy, liệu ông ấy, có thể là người thế nào?. Mặc dù đã nhiều lần thầy dắt dẫn câu chuyện về ông bố, Goldmund vẫn không nói đến. Tuy Narcisse không hình dung được ông ấy thầy cũng không gặp ông ta. Thế có kỳ lạ và đáng ngờ không? Khi Goldmund nói chuyện về con cá hồi sông cậu bắt được khi còn bé, khi cậu tả một con bướm, bắt chước tiếng kêu một con chim, kể một điều gì đó về một người bạn, một con chó, một người ăn xin, bấy giờ các hình ảnh hiện lên, người ta trông thấy rõ mồn một. Khi cậu nói về bố mình, người ta chẳng thấy gì hết. Không, nếu ông bố đó thực sự có trong cuộc sống của Goldmund như một bộ mặt quan trọng mạnh mẽ, có sức chi phối thì hẳn cậu đã mô tả một cách khác, gợi lên các hình ảnh khác của ông ta. Narcisse không coi trọng nhiều ông bố ấy, không thích thú ông ta, thậm chí đôi khi cậu tự hỏi không biết ông ấy có quả là thân sinh của Goldmund không. Đó là một hình tượng không thực. Vậy ở đâu ông ta lấy ra được sức mạnh của mình? Làm sao ông ta có thể chứa đầy trong tâm hồn cậu con trai mình bao nhiêu ước mộng kỳ lạ so với bản chất của cậu ta? Goldmund cũng lung bung suy nghĩ mãi. Dẫu tin chắc vào tình thương của anh bạn, cậu không khỏi vì thế mà luôn có cảm tưởng vật vã là anh không khá coi trọng mình, thường đối đãi với mình ít nhiều như với một đứa trẻ. Liệu Narcisse muốn nói gì trong khi cứ luôn luôn cho cậu hiểu là cậu không giống với anh?
  • 23. Tuy vậy, các điều suy tư ấy không choáng hết thì giờ hằng ngày của Goldmund. Cậu không có khả năng trầm ngâm kéo dài. Sáng chiều cậu còn có những việc khác phải làm. Thường thường cậu chui vào chỗ ở của thầy dòng gác cổng, với anh này cậu thông cảm tuyệt vời, cậu có thể xin hoặc tạo ra cớ để có dịp chỉ con Bless một hai tiếng đồng hồ; và cậu cũng thấy rất thú vị với vài người làm công trong tu viện, đặc biệt với người thợ vận hành cối xay. Nhiều hôm cậu cùng với người đầy tớ của anh ta ngồi rình các con rái cá, hoặc cùng nhau lấy loại bột mì tốt dành riêng cho các giáo phẩm mà cậu nhắm mắt ngửi mùi cũng nhận ra ngay để làm bánh rán ăn chơi. Cũng thường nữa với Narcisse cậu có nhiều giờ vẫn còn rảnh rang để cùng ngồi vui chơi theo thói quen của mình. Các buổi kinh lễ đối với cậu cũng thường là một nguồn vui. Cậu thích hát trong dàn đồng ca của học sinh, đọc một bài kinh và lần tràng hạt trước một bàn thờ theo cậu chọn, nghe đọc kinh bằng tiếng La tinh trang nghiêm, ngắm nhìn qua làn khói hương sắc vàng óng ánh của các đồ thờ và các vật trang trí thiêng liêng, cũng như các bộ mặt bình yên và tôn kính của các thánh đường trên các hàng cột, các nhà truyền đạo với các con thú tượng trưng, thánh Jacques với chiếc túi khắc thực và chiếc mũ khách hành hương. Cậu cảm thấy thu hút bởi các bộ mặt bằng da và bằng gỗ ấy. Cậu thích thú tưởng tượng các mối tương quan bí ẩn giữa bản thân mình và các pho tượng; cậu thấy ở đó như những vị đỡ đầu, hộ mệnh và hướng dẫn cuộc sống của mình, bất diệt và luôn luôn có mặt ở mọi nơi. Và cũng vậy, cậu cảm nhận có một sự thân cận bí ẩn và quyến rũ giữa tâm hồn dịu dàng của mình với các hàng cột, các nóc nhà, các cửa sổ và các cổng chính, các trang trí trên các bàn thờ, các cây gậy biểu tượng quyền uy của các giáo phẩm và các chỏm đầu hình tròn cạo sạch tóc, với những bộ mặt nhìn nghiêng ân cần, các tán lá và những cành hoa phát triển mạnh mẽ toát ra từ chất liệu đá các hàng cột và khép mình lại một cách bao khêu gợi và xúc động. Sự sinh tồn ấy bên thế giới thực vật và động vật của một bản tính thứ hai. Cái bản tính câm lặng ấy do con người tạo nên, sự hiện diện của những nhân vật ấy, những thú vật và cây cỏ ấy bằng đá và bằng gỗ, điều đó đối với cậu dường như là một điều bí ẩn quí báu và sâu đậm. Thường thường cậu dành một trong những giờ rảnh rỗi của mình để tái hiện các bộ mặt ấy, các đầu thú vật, các bó hoa ấy, và đôi khi cậu thử vẽ các đoá hoa thực, những con ngựa thực và những bộ mặt người đích thực. Cậu rất thích các bài hát nhà thờ, đặc biệt các bài thánh ca đối với Đức Mẹ Đồng Trinh. Cậu thú vị nhận ra tiến trình không thay đổi và chắc chắn của các khúc hát ấy, và không ngớt nhắc lại các lời cầu xin cùng ca ngợi. Cậu có thể theo dõi ý nghĩa trong mỗi khúc hát với trạng thái tĩnh tâm sùng tín cũng nhưng quên đi ý nghĩa ấy để chỉ thưởng thức nhịp điệu trang nghiêm của các câu thơ và tiếp nhận chúng, để cho các âm hưởng sâu lắng và kéo dài, mật độ và tiếng vang của các nguyên âm, các lời hiếu đạo ấy thấm vào lòng mình. Từ thâm tâm, cậu không cảm thấy hấp dẫn với khoa học cũng như ngữ pháp, hoặc môn lôgic học, mặc dù đối với cậu, các lĩnh vực ấy vẫn có những cái đẹp của chúng, nhưng cậu ưa thích hơn thế giới hình tượng và âm vang của nghi lễ tụng kinh. Và luôn luôn cậu có những chốc lát phá tan sự lẻ loi hằng bao trùm cậu giữa các bạn cùng học. Cùng thời gian, đối với cậu thật khó nhọc và buồn tẻ việc phải sống với không khí lạnh nhạt và co mình xa lánh. Cậu luôn luôn tìm cách để gây cười với một anh bạn cùng bàn học có tính quàu quạu , hoặc lôi cuốn anh bạn bên cạnh thường lặng lẽ cùng trò chuyện. Hằng giờ cậu cố gắng, và có khi bỏ trần ra đài đẵng để tỏ tình cảm và lôi kéo về mình trong chốc lát các con mắt, bộ mặt, tấm lòng gần gũi ấy, cậu bất đắc dĩ mời một người bạn “đi vào làng”. Bấy giờ cậu cảm thấy sợ, và rùng mình sớm lánh xa. Không, cậu không “đi vào làng” nữa. Cậu đã quên đi cô con gái có tóc tết, không hề, hoặc ít ra, hầu như không mấy khi nghĩ đến cô ta nữa.

Related Documents