Üretim Stajı
NACE Makine Sanayi A.Ş.
İbrahim TİPİ
Ankara , 2011
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 1
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 2
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 3
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 4
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 5
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 6
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 7
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 8
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 9
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
…...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 10
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 11
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 12
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 13
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 14
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 15
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 16
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 17
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 18
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 19
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 20
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 21
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 22
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 23
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 24
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 25
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 26
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 27
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 28
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 29
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 30
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 31
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 32
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 33
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 34
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 35
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 36
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 37
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 38
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 39
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 40
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 41
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 42
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 43
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 44
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 45
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 46
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 47
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 48
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 49
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 50
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 51
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 52
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 53
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 54
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 55
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 56
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 57
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 58
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM
YAPILAN İŞ SAYFA NO 59
KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI
…………………………………………………………………………………….
...
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
of 66

Nace makine sanayi a.ş üretim stajı

Nace makine sanayi a.ş üretim stajı
Published on: Mar 3, 2016
Published in: Engineering      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Nace makine sanayi a.ş üretim stajı

  • 1. Üretim Stajı NACE Makine Sanayi A.Ş. İbrahim TİPİ Ankara , 2011
  • 2. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 1 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) İÇİNDEKİLER 1.GİRİŞ ......................................................................................................................................3 1.1. STAJIN AMAÇ VE KAPSAMI ........................................................................................3 1.2.FİRMA HAKKINDA GENELBİLGİLER........................................................................4 1.2.1. Kuruluşun Tarihçesi ve Temel Faaliyet Alanı.................................................................................................4 1.2.2. İdari Organizasyon Şeması.................................................................................................................................7 1.2.3. Toplam İş Gücü ve Mühendis Sayısı................................................................................................................8 1.2.4. Firmanın Yerleşimi İle İlgili Genel Bilgiler ....................................................................................................8 1.2.5. Çalışma Saatleri..................................................................................................................................................10 1.2.6. Yan Sanayilerle İlişkisi .....................................................................................................................................10 2. ARAŞTIRMA SONUÇLARI...............................................................................................11 2.1. İŞLETMEDE VAR OLAN ÜRETİM SİSTEMLERİ......................................................11 2.2 TALAŞLI İMALAT ATÖLYESİ YERLEŞİM PLANI....................................................13 2.3 ÜRETİMİN GERÇEKLEŞMESİNDE KULLANILAN GİRDİLER................................14 2.3.1 Maliyet Hesabı.....................................................................................................................................................14 2.4 ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE PROSES DİYAGRAMI...................................................19 2.4.1.Tornalama .............................................................................................................................................................19 2.4.2.Frezeleme..............................................................................................................................................................22 2.4.3.Kaynak...................................................................................................................................................................25 2.4.4.Isıl işlem................................................................................................................................................................26 2.4.5.Tesviyecilik ..........................................................................................................................................................27 2.4.6.Matkap...................................................................................................................................................................27 2.4.7.Proses Diyagramı.................................................................................................................................................30 2.5 ÜRETİMDE EN FAZLA KATKISI OLANMAKİNE.....................................................34 2.5.1 Torna Tezgahı ......................................................................................................................................................34 2.5.2 Makine Üzerinde Gerçekleşen Süreçler ..........................................................................................................42 2.5.3 Tahrik Mili Teknik Resim..................................................................................................................................44 2.5.4 Kalite Standartları................................................................................................................................................45
  • 3. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 2 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5.5 Sonraki Makineye Geçişteki Parti Miktarı ve Taşıma Şekli ........................................................................46 2.6 MALZEME TAŞIMA ARAÇ VE YÖNTEMLERİ..........................................................46 2.6.1 Forklift...................................................................................................................................................................46 2.6.2 Vinç........................................................................................................................................................................47 2.6.3 Gezer Köprü .........................................................................................................................................................47 2.6.4 Mobil Vinç............................................................................................................................................................47 2.7 OPTİMUM HAMMADDE MİKTARLARI.....................................................................49 2.8 BAKIM ONARIM SİSTEMLERİ....................................................................................49 2.8.1 Amaç......................................................................................................................................................................49 2.8.2 Arıza Bakımı ........................................................................................................................................................50 2.8.3 Periyodik Bakım ..................................................................................................................................................50 2.8.4 Tezgâh Revizyonu...............................................................................................................................................51 2.9 KALİTE KONTROL ÇALIŞMALARI............................................................................52 2.10 KULLANILANBİLGİSAYAR PROGRAMLARI.........................................................60 2.10.1 AutoCAD............................................................................................................................................................61 2.10.2 Microsoft Excel .................................................................................................................................................62 2.10.3 SolidWorks .........................................................................................................................................................63 SONUÇ.....................................................................................................................................64
  • 4. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 3 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 1.GİRİŞ 1.1. STAJIN AMAÇ VE KAPSAMI Ülkelerin, gelişime duydukları ihtiyaç arttıkça yetenekli ve bilgili iş gücüne duydukları ihtiyaçta aynı oranda artmaktadır. Gelişim için bu iki öğenin gerekliliği tartışılmazdır. Yetenekli ve bilgili iş gücünün yetişmesi içinse tek yol eğitimdir. İşte bu noktada eğitimin son aşaması olan üniversitelere büyük görevler düşmektedir. Üniversitemizin biz yetenekli ve bilgili iş gücü adaylarını stajlara göndermesi bu konuda atılmış en büyük adımdır. Yaz dönemi içerisinde NA-CE Makina Sanayii A.Ş. 'ne öğrenimim boyunca kazandığım mühendislik bilgilerinin pratikteki uygulamalarını görmek ve incelemek amacıyla katılımda bulundum. Fabrika içerisinde kullanılan ekipman, araç, elemanlar ve sistemlere eleştirel bir gözle bakmak; ayrıca fabrika düzeni ve işleyişi hakkında detaylı bilgi sahibi olmak, mühendislik sıfatı içinde üretici olmak adına, motivasyonumu ve gelecek adına beklentilerimi artırdı. Bir aylık bir zaman süreci içerisinde NA-CE Makina Sanayii A.Ş. 'nde günümüz makine teknolojisini tecrübe ettim. Üretimde kullanılan malzeme, makine ve tezgah ve işgücü olarak üretim faktörlerinin ve bu faktörler arasındaki ilişkilerin öğrenmeye çalışarak, üretim yöntemlerini görüp olaylara ve problemlere mühendislik yaklaşımımın geliştirmeyi amaçladım.
  • 5. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 4 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 1.2.FİRMA HAKKINDA GENEL BİLGİLER Adı (Unvanı) NA-CE Makine Sanayii A.Ş. Merkez Adresi 2.Cadde No: 14 A. Öveçler ANKARA Fabrika Adresi Ankara 1. Organize Sanayi Bölgesi Batı Hun Caddesi No:7 PK. 51- 06930 Sincan / ANKARA Tel +90 0312 267 00 39 Fax +90 0312 267 18 44 Web http://www.nace.com.tr 1.2.1. Kuruluşun Tarihçesi ve Temel Faaliyet Alanı Ülkemizin madencilik, inşaat, endüstriyel tesis ve makine üretimi konusunda öncü kuruluşu olan NA-CE 1950 yılında faaliyete başlamıştır. Kuruluşun 1953 -1957 devresinde belirli bir imalat konusu yoktur. Torna-tesviye ve demir işleri yapmaktadırlar. Bu iki kişilik ortaklık 1957 yılında şirket haline dönüşmeye kara verir ve 50%' lik sermaye nispetinde bir limitet şirketi (NA-CE) tescil ettirirler. Türkiye'nin inşa halinde bir ülke olması nedeniyle bu sektörün ihtiyaçları doğrultusunda imalatlarını bu yöne kaydırmaya karar verirler. 1960 yılından itibaren betonyer ve inşaat vinci imalatıyla sektöre giriş yaparlar. İşlerin büyümesi doğrultusunda ürün yelpazesini de genişletmeye başlarlar. Kırıcıların, beton santrallerinin ve taşıyıcıların imalatları başarıyla ve müşterinin memnuniyetini sağlayarak gerçekleştirilmiştir. Çağdaş teknolojik gelişmeler çerçevesinde inşaat ve maden sektörüne çeşitli makine ve tesisler üreten NA-CE, tecrübeli ve uzman teknik kadrosu ile bu sektörün ihtiyaçlarını karşılama yönünde, hizmetlerini sürdürmeye devam eder. NA-CE, şirketler topluluğu şeklinde faaliyetlerini sürdürmekte olup, üretim faaliyetleri NA- CE Makine Sanayi A.Ş. , pazarlama ve satış faaliyetleri ile yurtdışı temsilcilik hizmetleri ise NA-CE Pazarlama ve Ticaret A.Ş. tarafından yürütülmektedir.
  • 6. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 5 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) NA-CE'nin standart üretim programı, inşaat, yol ve madencilik sektörlerini ilgilendiren makine ve tesisleri kapsamaktadır. NA-CE’nin üretim programında, tüm tasarımları kendisine ait ve aşağıda başlıklar halinde gösterilen yüzlerce makine çeşidi vardır.  Komple (Sabit ve Seyyar) kırma-eleme-yıkama-stoklama tesisleri  Her türlü malzeme nakil ve stoklama tesisleri  Yeraltı ve yerüstü dökme malzeme konveyörler  Havaalanı bagaj konveyörleri  Paket ve birim yük taşıma konveyörleri  Boru konveyörleri  Komple modern beton üretim tesisleri  Trans mikserler  Özel tartım ve dozajlama tesisleri  Komple modern asfalt üretim ve sıcak asfalt stoklama tesisleri  Ayrıca çeşitli endüstriyel sektörler için mühendislik hizmetleri dâhil komple veya kısmen anahtar teslimi üretim tesislerinin üretimi ve tesislerin yapımı Çağdaş teknolojik gelişmelere uygun, TSE ve ISO 9001 Kalite Güvence Belgeli makine üretimi yapan kuruluş dinamik, tecrübeli, uzman teknik kadroya ve modern, geniş makine parkına sahiptir. NA-CE yurtiçi sistem ve makine hizmetlerinin yanında yoğun ihracat faaliyetleri de göstermektedir. NA-CE’nin ihracat yaptığı başlıca ülkeler;  Başta İsviçre olmak üzere diğer Avrupa Ülkeleri  Rusya  Türkî Cumhuriyetleri  Kuzey Afrika Ülkeleri  Orta Doğu Ayrıca satış sonrası sağladığı servis ve sürekli yedek parça hizmetleri ile müşterinin memnuniyetini ve güvenini kazanmıştır. ISO 9001 kalite güvence sistemi ile kalitesini
  • 7. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 6 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) kanıtlayan şirket sektöründe en iyi düzeyi yakalama ve bunu müşterilerine sunma gayreti içerisinde çalışmalarını sürdürmektedir. NA-CE’nin sermaye yapısı %98,3’ü Nazmi ENGİN ve Cevdet ZORAL tarafından eşit olarak paylaşılmış, kalan %1,7’si özel şahıslar arasında çeşitli şekilde dağıtılmıştır. Sermayesi  Kayıtlı sermaye : 3,5 milyon dolar  Öz kaynaklar : 5 milyon dolar
  • 8. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 7 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 1.2.2. İdari Organizasyon Şeması Şekil 1 – Organizasyon Şeması GENEL MÜDÜR GENEL MÜDÜR YARDIMCISI (İDARİ- MALİ) MUHASEBE MÜDÜRÜ FİNANSMAN MÜDÜRÜ TİCARET MÜDÜRÜ PERSONEL MÜDÜRÜ SOSYAL HİZMETLER MÜDÜRÜ TEKNİK KOORDİNATÖR GENEL MÜDÜR YARDIMCISI (TEKNİK) AR-GE MÜDÜRÜ PROJEMÜDÜRÜ ÜRETİM PLANLAMA MÜDÜRÜ ÜRETİM MÜDÜRÜ ELEKTRİK MÜDÜRÜ TEKNİK SATINALMA MÜDÜRÜ KALİTE GÜVENCE TEMSİLCİSİ KALİTE KONTROL MÜDÜRÜ BİLGİ İŞLEM ŞEFİ
  • 9. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 8 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 1.2.3. Toplam İş Gücü ve Mühendis Sayısı İdari Personel Merkezde Çalışan Sayısı 14 Yönetim Kurulu Sayısı 4 Toplam Mühendis Sayısı 14 Diğer İdari Personel 48 Toplam Atölye Çalışanı 108 Toplam Çalışan 188  Mühendisler Makine Mühendisidir; fabrikada 1 tane Endüstri Mühendisi vardır, o da Genel Müdür Yardımcısıdır. 1.2.4. Firmanın Yerleşimi İle İlgili Genel Bilgiler Organize Sanayi Bölgeleri (OSB) birbirleriyle iş birliği halinde üretim yapan orta ve küçük işletmelerin, planlı bir alanda ve ortak altyapı hizmetlerinden yararlanacak şekilde standart fabrika binaları içinde toplanmalarıdır. NA-CE Makine Sanayii A.Ş. Ankara Organize Sanayi Bölgesi içerisinde 29221 m2 arazi üzerine 12773 m2 kapalı alana sahip bir fabrikadır. Devletin, sanayiyi Organize Sanayi Bölgesine yönlendirmesi her ne kadar fabrika yer seçiminde göz önünde bulundurulması gereken faktörleri sağlamaması sebebiyle bir dezavantaj gibi görünse de devletin sanayiyi geliştirmek, sanayiye teşvik ve sanayiciyi desteklemek adına uyguladığı politikalar, Organize Sanayi Bölgelerini bir avantaja dönüştürmektedir. Örneğin, sanayiye teşvik amaçlı arazi politikası yani araziyi ya hibe etme ya da çok uygun fiyatlarla devretme politikasının gerçekten sanayicilerin bu Organize Sanayi Bölgelerine yönelmelerinde büyük etkisi olduğu bilinmektedir. Ayrıca sanayi bölgelerinin şehirlerarası yollar üzerine kurulu olması ve çevre yoluna olan yakınlığı, hammaddenin rahatlıkla temin edilebilmesini sağlamaktadır.
  • 10. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 9 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Ankara Organize Sanayi Bölgesi şehir merkezine 25. Km mesafede kurulmuştur. Fabrikanın, şehir merkezine uzak olması iş gücü ve verimliliği düşürmektedir ayrıca ulaşım maliyetlerini de artırmaktadır. Bunun etkisini en aza indirmek için şehrin belli bölgelerinden kalkan servisler ile çalışanların, iş yerine kolay ve zahmetsiz bir şekilde ulaşmaları sağlanmıştır. NA-CE 1950 yılında İstanbul Yolu’nun 10. kilometresinde kurulmuştur. Ankara Organize Sanayi Bölgesi’nin kuruluşu sırasında devlet, devlet tesislerinin bu bölgeye toplanmasını sağlamak için bu bölgede fabrika arazilerini firmalara bağışlamıştır. NA-CE de eski fabrika yerini yüksek bir fiyata satarak şu anki yerine yerleşmiştir. Fabrikaya malzeme tedariki için demiryolu ve karayolu alternatifleri mümkündür. Ayrıca boyut olarak daha küçük olan ve özel işlemler gerektirmeyen ham madde ve malzemeler Ankara Organize Sanayi Bölgesi içerisinde bulunan çeşitli dökümcülerden tedarik edilmektedir. Fabrikanın başkentte bulunması, kamu kurumlarına yakınlık, bürokratik işlemlerin yürütülmesi, yasalar ve vergi düzenlemelerinin kolay bir şekilde halledilmesi vb. avantajını beraberinde getirmektedir. Aslında, fabrikanın bulunduğu yere yerleştirmesinde dikkate alınan tek kıstas, devletin uygulamış olduğu arazi politikası sayesinde arazinin devletten uygun bir fiyatla alınmasıdır. Fabrikanın Organize Sanayi Bölgesi içerisinde bulunmasının bir diğer avantajı, enerji sağlama kolaylığıdır ve fabrika bundan rahatlıkla istifade edebilmektedir. Aynı zamanda fabrikanın belirli bir sanayi bölgesinde kurulması müşterilerin fabrikaya ulaşmasını kolaylaştırmaktadır ve yeni iş veya tekliflerin gerçekleşmesini sağlamaktadır. Ankara Organize Sanayi Bölgesinin NA-CE ve diğer firmalara sunduğu bazı avantajlar şu şekilde sıralanabilir;  Güvenlik  Laboratuvar  Sağlık Hizmeti
  • 11. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 10 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY)  Ambulans Hizmeti  Meslek İçi Eğitim Merkezleri  Çevre Temizliği ve Çöp Toplama  Sergi ve Fuar Alanı  Tır-Kamyon Otoparkı  Bankalar  Çevre Düzenleme  Konferans Salonları 1.2.5. Çalışma Saatleri Çalışma Saatleri 08.00 - 12.30 13.30 - 18.00 Öğle Tatili 12.30 - 13.30  İşletmede tek vardiya halinde çalışılmakta, gerektiği zamanlarda fazla mesai uygulaması yapılmaktadır. 1.2.6. Yan Sanayilerle İlişkisi NA-CE yukarıda belirtilmiş olan makine ve tesisleri üretmek için ihtiyaç duyduğu ham madde ve yarı mamulleri diğer sanayi kuruluşlarından sağlamaktadır. Bunlar saclar, profiller, elek telleri, rulmanlar, bant lastikleri, dökümler, tambur dönüş hızı sensörleri ve elektrik motorları olarak sıralanabilir. Daha öncesinde döküm atölyesi de bulunan NA-CE, maliyetleri artırması nedeniyle bu ihtiyacını da artık dışarıdan sağlamaktadır.Döküm malzemelerden boyutça daha küçük olanları sadece NA-CE ye özel çalışan, Organize Sanayi Bölgesi içerisindeki, dökümcülerden sağlanmaktadır. Bu durum tedarik süresini kısalttığı gibi taşıma maliyetlerini azaltmakta ve malzeme tedarik takibini kolaylaştırmaktadır.
  • 12. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 11 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2. ARAŞTIRMA SONUÇLARI 2.1. İŞLETMEDE VAR OLAN ÜRETİM SİSTEMLERİ NA-CE Makine Sanayi A.Ş. 'nde sipariş üzerine çalışılmaktadır. Sipariş geldiğinde ürünü oluşturan parçaların listesinden yararlanarak iş listesi oluşturulur. Bu listeden, ambarda bulunabilecek parçaların olup olmadığı kontrol edilir ve eğer yoksa iş emri verilir. Bütün bu işleri takip eden bölüm üretim müdürlüğüdür. Teknik bilgiler proje müdürlüğünden sağlanır. Belirsiz zaman aralıklarıyla gelen siparişlerin üretimi için gerekli olan teknik resim, parça listeleri gibi bilgiler fabrikanın ilişkili bölümlerine görev dağılımı ve gerekli çizelgeleme bilgileri ile aktarılmaktadır. Firmanın üretim sistemi hakkında kesin bir şey söylenememektedir. Firma içerisinde talaşlı imalat atölyesi mevcuttur fakat firma talaşlı imalat atölyesini üretimin merkezi olarak kullanmamaktadır. Çünkü firma cıvata, rulman gibi küçük parçalar üretmek yerine, atölyeyi üreteceği büyük makinelerin parçalarını (gerekiyorsa) işlemek için kullanmaktadır. Bu yüzden tam olarak, atölye tipi üretim mevcuttur diyemeyiz. Bunun yanı sıra üretim sisteminde çok amaçlı tezgahlar kullanılmaktadır ve benzer tezgahlar belli yerlerde gruplandırılmıştır. Üretim partiler halinde yapılmaktadır. Sistemde vasıflı işçilere ve kalifikasyonlara yer verilmektedir. Üretim miktarı az ama çeşitlilik fazladır. Üretim akışı; partinin sürecine, çeşitliliğine ve miktarına bağlıdır. Sistemde esnek üretim modeli görülüp, istasyonlar arasında stok ve bekleme miktarı fazladır. Kesikli seri üretimin özelliklerini taşıyan bu faaliyetlere rağmen, sipariş üzerine çalışıldığı için fabrika içerisinde seri üretimden de söz edilemez. Üretim partiler halinde yapılmaktadır. Buna rağmen firma üretim sisteminde hücresel üretim tipine göre taşımaların fazla olması ve benzer işlemlerle üretilen parçaların bir yerde toplanmayıp direk üretilecek makineyi oluşturmak için montaja sevk edilmesinden dolayı, sistem hücresel üretim sistemi de değildir.
  • 13. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 12 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Fabrikada çok büyük parçaların imal edilmesinden ve gerekirse üretilen ürünlerin kullanılacağı yerde montaj edilmesinden dolayı kesin olarak üretim sistemini belli sıfatlar altına almak yanlış olacaktır. NA-CE Makine Sanayi A.Ş. yukarıda saymış olduğum üretim sistemlerinin bütün üstün özelliklerinden yararlanarak, bunların sentezinden oluşan bir üretim sistemi kurmuştur. Sistem, üstün özellikli bir sentez olduğundan ve firmanın yurtiçi rakibi olmamasından ve de firma kendi alanında tek kuruluş olduğundan, çok dezavantajı yoktur. Sistemin tek kötü özelliği üretimdeki parçalar büyük olduğundan taşıma mesafelerinin atölye tipi üretim yapan firmalara göre fazla olmasıdır. Şekil 2 - Alt Sistemler Arasındaki İlişkiler MAKİNE ARŞİVİ PROJE BÖLÜMÜ AR-GE BÖLÜMÜ İMALAT BÖLÜMÜ MAKİNE ARŞİVDE VARSA İMALATA YAPTIRILIR. YENİ MAKİNE ARŞİVE GÖNDERİLİR. ARŞİVDE OLMAYAN MAKİNE AR-GE DE TASARLANIR. PROJEYE BİLDİRİLİR.
  • 14. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 13 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.2 TALAŞLI İMALAT ATÖLYESİ YERLEŞİM PLANI
  • 15. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 14 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.3 ÜRETİMİN GERÇEKLEŞMESİNDE KULLANILAN GİRDİLER Firmada üretimin gerçekleşmesine katkıda bulunan girdiler: Şekil-2: Üretim Girdileri 2.3.1 Maliyet Hesabı NA-CE Makine Sanayi A.Ş, maliyet hesabını gelen siparişlere göre malzeme üretildikten sonra yapmaktadır. Herhangi bir periyodik süreç yoktur. Bu hesaplamalarda hangi parçadan ne miktarda kullanılacağı, ne kadar zamanda üretileceği, malzeme birim tutarları, direkt işçilik tutarları, genel gider tutarları gibi incelemelerin girdileri ve hesap bilgileri tutulur. Maliyet, bir ürünü yapmak, satmak veya kullanmak için katlanılan tüm giderlerin toplamına denir. Genel anlamıyla; malzeme, işçilik, genel işçilik giderleri,idari giderler, satış giderleri, araştırma- geliştirme giderleri ve finansman giderlerinden oluşur. Maliyeti iki kategoride inceleyebiliriz: 1) Üretim Maliyeti 2) Toplam Maliyet ÜRETİM İŞÇİLER ENERJİ HAMMADDE YARI MAMUL YÖNETİM MAKİNELER TEKNOLOJİ
  • 16. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 15 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 1) Üretim Maliyeti: Üç temel unsurdan oluşur. a) Direkt Malzeme b) Direkt işçilik c) Genel işçilik Giderleri a) Direkt Malzeme: Ürünün bünyesinde fiilen yer alan malzemedir. Hammadde, Yan Mamül, ve Mamül; direkt malzemeyi oluşturan gruplardır. Döküm ve dövme parçalar piyasaya yan mamül olarak giren parçalardandır. İşlenerek kullanılacak hale getirilen bu parçaların yarı mamul fiyatı, direkt malzeme fiyatıdır. Direkt malzeme = Brüt Malzeme Miktarı x Birim Fiyat b) Direkt İşçilik: Ürünü elde etmek için tezgahta fiilen çalışan operatörün ücretinin operasyon zamanı ile çarpımıdır. Ayrıca montaj hattında çalışan işçinin montaj zamanı ile ücretinin çarpımı montaj işçiliğini verir. Direkt işçilik = İşlem zamanı (sa.) x İşçi Ücreti (TL.) c) Genel Üretim Giderleri: Ürünün bünyesinde fiilen yer almayan, ancak ürünün yapılabilmesi için gereken giderleri kapsar. Dört ana masraf grubundan oluşur: - Endirekt Malzeme (Yardımcı Malzeme) :Üretime katkısı olan fakat ürünün bünyesinde yer almayan malzemelerdir. Kesici, yardımcı takım, makine yağları, soğutma sıvıları. - Endirekt İşçilik (Direkt İşçilik, Memurlar,Yardımcı İşçiler): Fiilen üretim yapmayan ancak üretimin yapılmasında katkısı bulunan kişilerdir. Ustabaşı, atölye mühendisi, kalite kontrolcü, depocu, forkliftçi gibi. - Hizmet Giderleri (H.T.E Hizmetler,Mutelif Masraf): Bir hizmet karşılığı dışarıya ödenen masraflardır. Elektrik, su , doğalgaz, dışarıya yaptırılan tamir bakım, sigorta.
  • 17. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 16 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) - Amortismanlar: İşletmeye dahil gayrimenkuller, makine ve tesisler, demirbaşlar gibi değerlerin yıpranma süreleri sonunda yeniden temini amacını güden bir muhasebe işlemidir. Burada yapılan işlem sabit kıymet bedelinin belirli bir süre içinde ürüne yansıtılmasıdır. 2 ) Toplam Maliyet: Üretim maliyetine ilave gelen ve işletmenin devamlılığı için yapılması gereken tüm giderlerdir. - İdari kısımların tamir bakım giderleri (Fabrika yedek malzeme) - İdari personel maaş ve ücretleri - İdari kısımların dışarıdan sağlanan hizmet giderleri - İdari kısımların enerji giderleri - Yönetim giderleri - Satış giderleri - Üretim maliyetine girmeyen amortismanlar - Araştırma geliştirme giderleri - Finansman giderleri NA-CE Makine Sanayi A.Ş. genelde diğer firmaların yaptığı gibi bir makinenin üretimi için gerekli bant, somun, cıvata, rulman, kasnak gibi küçük parçaların üretiminden çok kompleks ve büyük parçalan yani ağır sanayi malzemelerini bir bütün olarak üretmektedir. Üretilen ürünler böyle büyük parçalardan oluştuğu için birim maliyet hesaplanırken, üretilen ürünü meydana getiren parçaların satın alınan birim fiyatlarıyla işe başlanır. Ürünü meydana getiren parçaların bazıları torna, freze,kesme, bükme, planya, matkap, büyük torna, borwerk, kaynak, montaj gibi birtakım işlemlerden geçirilir. Bütün parçalar için bu işlemlerin
  • 18. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 17 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) uygulanıp uygulanmadığı ve eğer uygulanıyorsa kaç saat olduğu hesaplanır. Saat başına işçilik fiyatıyla çarpılır, ve direkt işçilik bulunmuş olur. İşçilik hesaplanırken ise iki şey göz önünde bulundurulur: - NA-CE işçilik: Nace'nin kadrolu elemanı olarak bulunan ve kesme, bükme, freze, torna, planya, matkap ve borwerk işlemlerine verilen işçilik ücreti. - Fason işçilik: Taşeronlar tarafından yapılan kaynak-montaj işlemlerine verilen işçilik ücretidir. Üretilen bir malzemeyi oluşturan parçalar eğer yukarıda bahsettiğimiz atölye işlemlerine tabi tutuluyorsa NA-CE işçilik veya fason işçilik ücretleri ile işleme tabi tutulan parçanın işlem saati çarpılarak direkt işçilik tutarı bulunur. Üretilen malzemelerin birim maliyeti; üretilen malzemeleri oluşturan parçaların satın alınan birim malzeme fiyatlarıyla, daha sonra hesaplanan direkt işçilik tutarının toplanmasıyla bulunur. Eğer parçalar atölye işlemlerine tabi tutulmuyorsa, birim maliyet; parçaların satın alınan birim malzeme fiyatına, birim malzeme fiyatının üzerine konulan belli bir miktar kar katılarak hesaplanır.
  • 19. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 18 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) TY 2265 Kılavuz Makara Komplesi: Malzemenin Cinsi Üretim İçin Miktarı Birim Fiyatı ( YTL ) TUTARI (YTL ) G217 ZRS Rulman 4 Adet 11 44 KM17 Sıkma Somunu 2 Adet 1 2 SKT-410113-L3 Keçe 2 Adet 0.95 1.9 MB17 Kilit Pulu 2 Adet 0.3 0.6 M10*25 Cıvata 24 Adet 0.01 0.24 R1/4” Gresörlük 2 Adet 0.025 0.05 M10*30 Cıvata 4 Adet 0.011 0.044 GS38 Çelik Döküm 184 KG 0.3 55.2 Ø100mm ST 50 Çelik 34,5 KG 0.15 5.175 Ø140mm ST 50 Çelik 32,5 KG 0.2 6.5 Ø30 mm ST 37 Çelik 25 KG 0.2 5 Ø25 mm ST 37 Çelik 18 KG 0.2 3.6 Ø6mm ST 37 SAÇ 0,96 KG 0.15 1.44 NA – CE İşçilik 1,25 SAAT 2 2.5 Fason İşçilik 23.25 SAAT 1.5 34,875 TOPLAM 161,828 YTL Tablo-1: Kılavuz Makara Komplesinin Maliyetinin Bulunması  Satış fiyatı yaklaşık olarak bu fiyatın 1.75 katı civarında olmaktadır.
  • 20. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 19 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.4 ÜRETİM YÖNTEMLERİ VE PROSES DİYAGRAMI İşletmede var olan üretim yöntemlerini sıralarsak:  Tornalama  Frezeleme  Kaynak  Isıl işlem  Tesviyecilik  Matkaplama 2.4.1.Tornalama Tornalama, genellikle bir torna tezgâhında, dönen bir iş parçası üzerinden kesici takımın hareketi ile dış yüzeyden talaş kaldırma işlemidir. Delik tornalama ise aynı işlemin delik iç yüzeyine uygulanmasıdır. Genellikle, bazı diğer talaş kaldırma işlemleri tornalama ile birlikte yapılır. Bunlar; alın tornalama, delik tornalama, raybalama, kılavuz çekme, vida açma, pah kırma ve tırtıl çekme işlemleridir. Tornalama işlemi iki biçimde yapılabilir. Bunlardan birincisinde parça aynaya bağlanıp punta ile desteklenir (uzun parçalar bu biçimde bağlanır), diğerinde ise parça punta ile desteklenmeden doğrudan aynaya tutturulur (takoz şeklinde kısa parçalar bu şekilde) bağlanır. Torna Tezgâhları Torna tezgâhı; kendi ekseni etrafında dönmekte olan iş parçası üzerinden kullanımına göre biçimlendirilmiş bir kesici kalem aracılıyla talaş kaldıran tezgâhlara denir. Torna tezgâhı; kesici takımların yerleştirilip bağlandığı ve hareketlerinin sağlandığı araba, arabanın iş parçası dönme eksenine paralel hareketini sağlayan iki yollu banko, iş parçasının üzerine takılıp döndürüldüğü fener mili, fener milinin istenilen yön ve devirde dönmesini sağlayan
  • 21. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 20 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) norton kutusu, hareket gücünü veren bir motor ve iş parçasının eksende tutulmasını sağlayan puntadan oluşur.Aşağıda torna tezgâhının kısımları gösterilmiştir. 1) Gövde 13) Karşı punta 2) Ara parça 14) Kilit kutusu (araba) 3) Talaş teknesi 15) Motor koruma kapağı 4) Talaş teknesi tutan ayak 16) Lamba ayarlama vidası 5) Ön ayak 17) Aydınlatma lambası 6) Arka ayak 18) Ana şalter 7) Soğutma suyu deposu 19) Elektrik donanım kapağı 8) İş mili kutusu 20) Soğutma pompası butonu 9) Dişli kutsu 21/22) Çalıştırma butonu 10) Norton kutusu 23) Durdurma butonu 11) Spotlar 12) Döner kalemlik
  • 22. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 21 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Tornalamada Kesici Takımlar Kaba talaş kalemi; bu kalemler millerden fazla talaş kaldırarak çaplarını düşürmek ve istenilen ölçüye çabuk yaklaştırmak için kullanılırlar. Bu kalemler sağ ve sol olmak üzere ikiye ayrılırlar. Sağ kalem sağdan sola doğru ilerletildiğinde, sol kalem ise soldan sağa doğru ilerletildiğinde talaş kaldırır İnce talaş kalemi; ince talaş kalemleri kaba talaş kalemlerine benzemektedir. Ucu 0,8 – 0,16 mm yarıçaplarında yuvarlatılmış. Bu yuvarlatılma çabuk kırılmayı engeller. Delik kalemleri; delik tornalama kalemleri bir delik katerine bağlanarak, önceden delinmiş veya dökümden delik çıkmış parçaların içini tornalamada kullanılırlar. Bu kalemlerin kesici ağzı sol torna kalemi biçimindedir. Alın tornalama kalemleri; bu kalemler faturaların kademelerinin ve alın yüzeylerinin tornalanmasında kullanılır. Profil kalemleri; profillerin tornalanması için yapılan özel bir kalem çeşididir. Her profil için ayrı bir kalem bilenir. Bu kalemlerin bilenmesi diğer kalemlerin bilenesi gibi olur ise de istenen profile uygun bir uygun bir mastardan yararlanılmalıdır. Takım çeliği kalemleri; takım çeliğinin içerisinde %0,5 -1,7 arasında karbon bulunur. Karbon miktarına göre yumuşak, yarı sert ve çok sert olurlar. Bu kalemler ucuz olmakla birlikte birçok işiçin yeterli değildirler.
  • 23. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 22 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.4.2.Frezeleme Parçaların üzerlerini çeşitli biçimlerde oluklar açmak, çarkları işlemek ve düzlem yüzeyler elde etmek için kullanılan tezgâhtır. Bu tezgâhta kullanılan kesici aletlere freze denir. Freze Tezgâhı Freze tezgâhları birçok kesici ağzı bulunan ve ekseni etrafında dönen bir aletin, doğrusal ilerleme hareketiyle altından geçen iş parçasından talaş kaldırarak çalışan genel iş tezgâhları grubuna girerler. Çevresinde çok sayıda kesici ağzı bulunan silindirik bir aletin dönme hareketine karşılık iş parçasının ilerlemesiyle talaş kaldırmaya “ freze etme” denir. Freze tezgâhlarında pek çok çeşitli işler yapılabilmektedir. Örneğin, düzlem yüzeyler, çeşitli eğrilikteki yüzeyler, faturalı yüzeyler, çeşitli profilde kanallar, silindirik iç ve dış yüzeyler, vidalar dişli çarklar, düzgün olmayan yüzeyler vb. işlemler gerektiği halde hassasiyet ve seri olarak yapılabilirler.
  • 24. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 23 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Freze Tezgâhı Çeşitler - Yatay Freze Tezgâhları - Düşey Freze Tezgâhları - Kopya Freze Tezgâhları - Üniversal Freze Tezgâhları Yatay ve düşey freze tezgâhlarının yerine her ikisinin işini yapabilecek kabiliyette olan tezgâhlar üniversal tezgâhlardır. Bilhassa tablanın sağa ve sola 40° döndürülerek sağ ve sol helislerin otomatik şekilde açılması, bu tezgâhların belli başlı hassasiyetlerin teşkil eder. Derece bölüntülü bir plaka ile eğrilik konumu kolayca tespit edilir. Freze Tezgâhının Kısımlar Gövde: Gövde freze tezgâhlarının esas kısmını oluşturur. Fonttan yapılırlar. İçlerine hareket ilerletme tertibatları yerleştirilir. Büyük iş parçalarının ilenmesine imkân verecek dayanıklıktadırlar. Tabla: Konsol üzerinde ileri geri hareket eden uzun bir fonttan yapılmış ve düzgün olarak işlenmiştir. Üstüne iş parçalarının veya freze yardımcı aygıtlarının bağlanabilmesi için T kanalları açılmıştır. Alt tarafına araba üzerindeki hareketi sağlayabilmesi için kırlangıçkuyruğu kanal açılmıştır. Araba: Freze tezgâhlarının enine hareketini sağlayan kısımdır. Konsol üzerinde arabası be tablayı taşır. Fonttan yapılmaktadır. Dik doğrultuda aşağı yukarı hareket eder. Frezenin Yardımcı Parçaları Divizör: Üzerine bağlanan iş parçalarının çevre ve alınları üzerine eşit aralıklı veya özel olarak eşit aralıklı, olmayan bölümlerin yapılmasına yardımcı olur. Başlık: Özel şekilde hazırlanmış olan başlıklar, gövdeye bağlanarak freze tezgâhlarının iş kapasitesini yükseltirler.
  • 25. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 24 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Malafa Yatakları: Malafanın eğilmeden ve sarsıntısız çalışmasını sağlarlar. Bir freze tezgâhında iki yatak bulunur. Malafalar: Üzerine frezenin takılarak bağlandığı bir mildir. Bunlar çeşitli tip ve yapıdadırlar. Freze Çakıları Silindirik Frezeler: Dişleri, çevre dış yüzeyi üzerindedir. Bunlarla iç parçalarının düzlem yüzeyleri işlenebilir. Düz ve helis oldukları gibi ince ve kaba talaş için olanları davardır. Kanal Frezeleri: Kanal açmak veya mevcut kanalları genişletmek için kullanılan bu frezelerin çeşitleri vardır. Bazılarının yalnız çevre yüzleri bazılarının ise hem çevre hem de alın yüzleri keser. Alın yüzleri de kesen bu frezelerle açılan kanalların yan yüzleri de temiz olur. Alın Freze: Hem çevre hem de alın yüzüne diş açılmıştır. Bunlarla aynı anda iş parçasının birbirine dik iki yüzeyini işlemek mümkündür. Parmak Frezeleri: Saplı olan silindirik frezelerdir. Kama kanallarını, çeşitli ölçüde kanalları, köşe kavislerini, herhangi biçimdeki delkleri işlemek için kullanılırlar. 3 çeşit parmak freze vardır; a- Silindirik Şaftlı Parmak Freze Bıçakları b- Mars-Konik Şaftlı Parmak Freze Bıçakları c- Mars-Konik Şaftlı Uzun Hollü Kanallı Özel Parmak Freze Bıçakları Diğer Freze Çakılar: Açı frezeleri, T frezeleri, Modül frezeleri, Profil frezeleri, Takma dişli frezeler, Sivri dişli frezeler.
  • 26. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 25 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.4.3.Kaynak Kaynak aynı veya benzer cinsten iki malzemeyi ısı, basınç veya her ikisini birden kullanmak suretiyle ilave malzeme kullanılarak veya kullanmadan yapılan birleştirme işlemidir. Staj yaptığım fabrikada kullanılan kaynak çeşitleri: TIG kaynağı: TIG kaynağı yönteminde ergimeyen elektrot ile soygaz atmosferi altında yapılan kaynak yapılır. Koruyucu gaz olarak argon, helyum ve bunların karışımları kullanılır. Bu fabrikada ise argon kaynağı yapılmaktadır. Elektrot ile kaynak edilen parça arasında elektrik arkı oluşur. Kaynak işlemi kaynak edilen parçaların kendi aralarında ergitilmesiyle ya da iş parçasıyla benzer yapıya sahip çubuk şeklindeki bir metalin kullanılmasıyla gerçekleşir. TIG kaynağında ark iş parçasının kaynak yerleri atmosferin zararlı etkilerinden koruyucu gazlar tarafından korunur.Gaz bölgeyi tam koruyamadığı takdirde kaynak yapılan metalde hata oluşur. Elektrik ark kaynağı: Elektrik ark kaynağı MKE silah fabrikasında imalatta kullanılmamaktadır. Ancak atölye için gerekli malzemelerin kaynağında işçiler tarafından kullanılmaktadır. Elektrik ark kaynağında elektrot metaldir ve kaynak sırasında ergir. eElektrot ergiyerek kaynak yerini doldurduğu için bir metale gerek yoktur. Ark elektrot ile iş parçası arasında oluşur. Kopya kaynağı: İki parça halindeki şarjörü kaynaklamak için kullanılan kaynak tipidir. Argon gazı kaynak edilecek yerin havayla temasını keser ve tungsten malzemeyle kaynak işlemi yapılır. Bakır kaynağı: Silah parçalarındaki çok küçük boşlukları doldurmak için bu kaynak yöntemi kullanılır. Parçanın kaynak yapılacak kısmına katı haldeki bakır parçacıkları atılır. Yüksek sıcaklıktaki kaynak tezgâhının içinden geçen parça içindeki bakırlar erir ve boşlukları doldurur. Bu şekilde bakır kaynağı yapılmış olur.
  • 27. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 26 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Oksijen kaynağı: Uygun oranlarda karıştırılmış oksijen ve yanıcı bir gazın birlikte yakılması neticesinde oluşan bir alevin ısı kaynağı olarak kullanılmasıyla yapılan bir kaynak türüdür. Yanıcı gaz olarak hidrojen, asetilen, doğalgaz vs. Kullanılmaktadır. En yaygını asetilendir; fakat staj yaptığım fabrikada LPG kullanılmaktadır. Birleşecek malzemeler birlikte ergitilir ve kaynak yapılmış olur. Bazı malzemeler ise başka bir metalin eritilmesiyle birleştirilir. Bulunduğum fabrikada eritilen metal olarak gümüş kullanılmaktadır. Buna gümüş kaynağı da denmektedir. Nokta kaynağı: Bu işlemde parçalar üst üste bindirilir. Bu parçalar karşılıklı çalışan iki elektrot arasında bastırılır. Elektrotlar su ile soğutulmaktadır. Elektrik akımının parçalar üzerinde meydana getirdiği direnç ısısıyla birlikte kaynak oluşur. En önemli nokta akım kesilinceye kadar iyi bir basınç uygulamaktır. 2.4.4.Isıl işlem Çeliğin mekanik ve fiziksel özelliklerini iyileştirmek amacıyla yapılan ısıtıp soğutma işlemidir. Isıl işlemin amacı; çeliğin dayanımını, mukavemeti ve aşınma direncini artırmaktır. Isıl işlemle österit çelik martenzit yapıya dönüştürülür. Isıl işlem ısıtma, tutma ve kritik hızla soğutma olmak üzere üç ana kısımdan oluşur. Kritik hız osteniti martenzite dönüştürmek için gerekli en düşük hızdır. Bu fabrikada yapılan ısıl işlemler tavlama, normalizasyon, sertleştirme olarak sayılabilir. Tavlama kritik sıcaklık civarında soğutma anlamındadır. En önemli şartı yavaş yavaş soğutmadır. Yüksek karbonlu çelikler ve alaşımlı çelikler dövme ve haddelemede daha çok iç gerilmeler içermesinden dolayı daha yavaş ısıtma olmalıdır. Her bir 25 mm için en az 30 dakika veya 1 saat ısıtmada tutulmalıdır. Tavlanan çelik yumuşar. İşlenebilirlik kabiliyeti artar. Isıl işlem öncesi bozulan yapıyı düzeltir.
  • 28. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 27 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Normalizasoyn A3 sıcaklığının (ısıtmada ferritin ostenite dönüşmeye başladığı sıcaklık) 20-30 santigrat derece üzerine kadar ısıtma, bu sıcaklıkta tutma ve havada soğutma işlemidir. Normalizasyonun amacı döküm dövme ve haddelenmiş çelik yapılarını normal hale getirme, kaba tane yapısını incelterek mekanik özelliklerini artırma, su verme için uygun yapı elde etmedir. Sertleştirme su verme ve sementasyon olarak olarak ayrılır. Su verme çelikleri sertleştirmenin en çok bilnen şeklidir. Çeliklerin sertleşmesinde birçok metot olsa da çelik sanayide en önemli yer tutan ve bir dönüşüm sertleşmesi olan su verme tekniği çok pratik bir yöntemdir. Sementasyon düşük karbonlu çeliklerde kullanılır. Bunlar sünektir; fakat sertleştirilemezler. Bu çeliklere karbon emdirilir. Çelik 900 santigrat derece üzerine ısıtılır. Sıcaklık ne kadar yükselirse karbonun difüzyon olayı da o kadar hızlı meydana gelir. 2.4.5.Tesviyecilik Metaller üzerinde aletler ve makineler yardımıyla talaş kaldırarak onları istenilen şekil ve ölçüye getirme işlemine tesviyecilik denir. Tesviyecilikte düzgün yüzeyler elde etmek için kullanılan tesviye tezgâhları ikiye ayrılır: 1. İş sabit, kalem hareketli ise buna vargel denir. 2. Kalem sabit, iş hareketli ise bunlara da planya tezgahı denir. Her iki grup tezgahta da yalnız gitme hareketi anında talaş kaldırılır. Bu yüzden verim azdır. Bunu gidermek için geri gelme hareketinin hızı arttırılmıştır. Zamandan tasarruf sağlanmıştır. 2.4.6.Matkap Matkap denilen bir takımla yapılan delme işleminde kesme ve ilerleme hareketi, takımın dönmesi ve ilerlemesi ile gerçekleşir. Aynı şekilde delik delmenin yanı sıra spiral matkap iç delik genişletme, tek ağızlı kalemle boverk tezgâhında delik genişletme, genişletme matkabı ile delik genişletme, havşa başı açma, raybalama, vida açma ve derin delik genişletme gibi işlemler yapılır.Matkap denilen delik delme ve işleme tezgâhları, çeşitli büyüklükte ve şekilde
  • 29. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 28 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) olabilirler. İşe göre, tüm delik işlemlerini yapabilen veya sadece raybalama, havşa başı açma, vida açma matkap tezgâhları vardır. Ayrıca takımın konumuna göre dikey ve boverk denilen yatay matkap tezgâhları mevcuttur. Delik açmak için yapılabilecek işlemler sırasıyla; 1- Spiral Matkapla Delik Açma 2- Spiral Matkapla Delik Genişletme 3- Tornalama İle Delik Genişletme 4- Genişletme Matkabı İle Genişletme 5- Havşa Başı Açma 6- Raybalama 7- Kılavuzla Vida Açma 8- Derin Delik İşleme Matkap tezgahları 1- Küçük Boy Matkap Tezgâhları: a) Basit Tezgâh Tipi b )Masa Tipi 2- Rijid Matkap Tezgâhı 3- Seri İmalat İçin Delik İşleme Tezgâhları 4- Radyal Matkap 5- Hassas Delik İşleme Tezgâhları 6- Borwerk Tezgâhı Bilgisayarlı sayısal Kontrol (CNC) , takım tezgâhlarının bilgisayar yardımıyla sayısal olarak kontrol edilmesidir. CNC tezgâhına yüklenen ya da manüel olarak tezgâh kontrol ünitesinde yazılan NC programlarının format yapısı NC tezgâhlarındakinin aynısıdır. Tezgaha bir bilgisayar entegre edildiği için NC programları, kesicilerle ilgili bazı teknik ve ofset bilgileri kalıcı olarak tezgah hafızasında saklanabilir. Ayrıca imalatın her aşamasında programa müdahale edilebilir ve programda istenilen değişiklik yapılabilir.
  • 30. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 29 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) CNC Takım Tezgâhlarının Yapısal Özellikleri Elektrik Tahrikleri(Motorlar): CNC takım tezgâhlarında mil tahriki için doğru akım ya da alternatif akım motorları kullanılır. Bu motorlar ya direk olarak ya da kayış kaynak sistemi ile tezgâh miline bağlanır. Sessiz çalışması, güç kayıplarının ve titreşimlerin en az olması nedeni ile kayış kaynak sistemleri tercih edilir. İlerleme Motoru: CNC tezgâhlarında eksensel hareket ilerleme motoru olarak en çok elektriği kullanır. Bu motorlar, eksensel hareket milini ya da doğrudan dişli kayış sistemiyle tahrik ederler. Takım tezgâhlarında birden fazla eksen olduğu için programda hareket etmesi istenilen takılmalıdır. Kızak hareketleri mm/dev ya da mm/ dk cinsinden tanımlanır. Adım Motorları: CNC tezgâhları için ideal motorlardır. Sayısal olukları için sayısal sinyallerle çalışırlar. Bu motorlar sinyal değerlerini eksen hareketlerine dönüştür. Bunlarda mesafe ölçme sistemlerine, geri besleme ve analog ana ekipmanlara ihtiyaç yoktur. Tamamen kapalı oldukları için bakım istemezler.
  • 31. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 30 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.4.7.Proses Diyagramı
  • 32. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 31 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Parçanın adı : Bant Konveyör Tahrik Tambur Mili Malzeme : St42, genellikle inşat ve sanayi sektöründe, yüksek mukavemetli sıcak çekilmiş sanayi profilleri yapımında kullanılır. Kimyasal özellikleri; C 0.18-0.23 Si 0.15-0.35 Mn 0.20-0.50 P 0.04 S 0.04 N 0.007 Malzeme Tedarik : Yılmazlar Çelik’ten sipariş edildikten bir gün sonra tedarik edildi. Parça, Yılmazlar Çeliğin elinde hazırda bulunduğundan, bir gün içerisinde tedarik edilebildi. Aksi halde tedarik süresi uzamaktadır. Uygulanan İşlemler 1.Kesimhane  Kesim işlemine maruz kalacak hammaddeler, açık ambardan kesimhane içerisindeki stok sahasına çekilmektedir.  Talaşlı imalat atölyesi sorumlusundan, kesimhaneye malzeme istek formu yazıldı.  Form doğrultusunda, K12 numaralı şerit testere ile 70 mm çapındaki mil 1250 mm uzunluğunda kesildi. Bir parçanın kesilmesi 10 dakika sürdü. Toplam 5 mil kesildi ve kesme işlemi için geçen süre 50 dakika olarak belirlendi.  Kalite kontrol görevlileri tarafından gerekli kontroller yapıldı.
  • 33. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 32 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY)  Kalite kontrol sonucu uygun bulunan parçalar, transpalet yardımı ile 5 dakika içerisinde talaşlı imalat atölyesine taşındı. 2.Talaşlı İmalat Atölyesi  Parça yarı otomatik yatay tornaya bağlandı ve işlendi. Bir parça için yapılan işlemler yaklaşık 1 saat sürdü.  Torna tezgâhında mile uygulanan işlemler şöyledir;  Punta delikleri açma  Alın tornalama  Yüzey tornalama  5 parça yaklaşık 5 saatte işlendi ve transpalet ile freze tezgâhına 1,5 dakikada taşındı.  Parça freze tezgâhına bağlandı ve kama kanalları açıldı.  Kama kanalları açılan miller freze tezgâhının hemen yanındaki radyal matkaba bağlandı ve kılavuz delikleri açıldı.  Freze tezgâhında bir milin kama kanallarının açılması 20 dakika, radyal matkapta kılavuz deliklerinin açılması 5 dakika sürdü. Kılavuz deliklerinin açılması radyal matkap kullanmaksızın da elle yapılabilmektedir.  Miller kalite kontrol tarafından kontrol edildi ve montaj için Yedek Parça Yarı Mamul Stok Ambarına gönderildi. Taşıma işlemi 5 dakika sürdü.  NOT: Yukarıdaki süreler parçanın sözü edilen tezgâha bağlanma ve sökülme zamanını da içermektedir 3.Yedek Parça, Yarı Mamul Stok Ambarı Na-Ce müşterilerine uzun süreli garanti, yedek parça, montaj ve işçilik hizmeti sunmaktadır. Bu ihtiyacın karşılanabilmesi için yıl içerisinde bazı parçaların seri üretimi yapılmakta ve Yedek Parça Yarı Mamul Stok Ambarında sevkiyat için bekletilmektedir. Firma daha öncesinde, konveyör tamburlarını kendi bünyesinde üretmekteyken, yoğun iş hacminden ötürü, şu an tamburlar tamamen dışarıdan temin edilmektedir. Fakat bazı özel tamburların mili ve göbeği, benim incelediğim milde olduğu gibi, Na-Ce tarafından
  • 34. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 33 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) üretilmekte ve montaj için taşoran firmaya sevk edilmektedir. Montajı tamamlanan tambur, en kısa süre içerisinde tekrar Na-Ce ye getirilmektedir. 4.Montaj Montajı tamamlanıp Na-Ce’ye gelen tambur, forklift ile 5 dakikada montaj sahasına taşındı. Tamburun mil kısmı kama yardımı ile redüktöre ve fren sistemine, redüktör kayış- kasnak ile motora, göbek ise cıvata-somun bağlantısı ile konveyör şasesine bağlandı. Sonuç Olarak ; Bu nedenle Fabrika içerisinde imalat hattından bahsetmek çok zordur. O an hangi makine boşsa iş orada yapılmaktadır Genel olarak büyük çaplı miller(ortalama 3000mm boyunda 300mm çapında) cnc tezgâhta işlemektedir. Bu seçim yapılırken sadece işin cnc tezgâhta daha kısa sürede bitirilmesi göz önünde bulundurulmuştur. Bunun yanı sıra tezgâh talaşlı imalat atölyesinin en uç kısmına yerleştirilmiştir bu durum, parçanın imalatı sırasında aldığı yolu uzattığı gibi, taşıma olayını da zorlaştırmaktadır. Zaten maliyet hesabı yapılırken taşımanın etkisi göz ardı edilmiştir. Bant Konveyör Tahrik Tambur Mili üretimi sırasında fabrika içerisinde yaklaşık 16,5 dakika taşındı ve yaklaşık 412 metre yol aldı. Fabrikanın şu anki yerleşkesi içerisindeki farklı tezgâhlarda işlenmiş olsaydı bu süre ve yol önemli ölçüde azaltılmış olabilirdi. Ayrıca incelediğim parçanın tambura montaj için farklı bir firmaya sevk edilmesi zaman ve para kaybına yol açmaktadır.
  • 35. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 34 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5 ÜRETİMDE EN FAZLA KATKISI OLAN MAKİNE 2.5.1 Torna Tezgahı Tornalama işlemi, torna tezgâhına bağlanan parçanın belirli bir hızda dönerken uygun kesici takım kullanılarak yüzeyinden veya gerekli görülün kısımlarından malzeme kaldırılmasıdır. Torna tezgâhlarında genellikle silindirik tornalama, konik tornalama, alın tornalama, vida çekme, rayba çekme, kılavuz çekme, pafta çekme ve delik delme işlemleri yapılır. Torna tezgâhlarını, genel olarak, iş parçasını döndürme eksenlerine göre ikiye ayırabiliriz; yatay torna tezgâhı ve dikey torna tezgâhı.Torna tezgâhlarını şöyle sıralayabiliriz; 1.Saatçi Tornası 2. Masa Tornası 3. Üniversal Torna Tezgâhı 4. Hidrolik Kumandalı Torna Tezgâhları 5. Elektronik Kontrollü Torna Tezgâhları 6. Özel Torna Tezgâhları  Rovelver Torna Tezgâhları  Otomatik Torna Tezgâhları  Düşey Torna Tezgâhı  Hava Tezgâhı  Kopya Tezgâhı  Sırt alma Tezgâhı  Kam Tezgâhı  Üretim tipi Tezgâhı
  • 36. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 35 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Üniversal Torna Tezgâhı Kalemin esas hareketinin, parça eksenine paralel olmasıdır. Üniversal torna tezgâhı, belli bir özel işleme amacı için değil de, genel kullanım amaçlı tasarlanmış tezgâhlardır. Prodüktif olmayan zamanların fazla olmasından dolayı seri üretimde kullanılmazlar. Genel olarak, çeşitli işlemlerle talaş kaldırılması gereken hallerde ve değişik adımlı vidaların açılmasında yüksek verimle çalışırlar. Üniversal Torna Tezgâhı
  • 37. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 36 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Bir torna tezgâhı şu parçalardan oluşur:  Gövde  Fener mili ve kutusu  Hareketli punta  Ayna (veya sabit punta)  Talaş mili  Ana mil  Norton kutusu  Araba  Kalemlik  Elektrik Motoru  Avadanlıklar Gövde: İki parçadan oluşmuştur. Birincisi ayaklar ikincisi ise hareket organlarını taşıyan kayıtlardır. Yekpare dökümden yapılmıştır. Gövde, tezgâhın bütün parçalarını ve çalışma esnasında meydana gelen kuvvetleri taşır. Fener Mili ve Kutusu: Fener mili kutusu, torna tezgâhının sol tarafında sabit bir şekilde montaj edilmiştir. Dişli çark tertibatları ile dönen fener milini taşır. Fener mili, fener kutusunun uçlarında bulunan iki yatak üzerinde dönen bir mildir. Fener milinin ön kısmına çeşitli aynaların bağlanmasına imkân verecek şekilde biçim verilmiş veya bir kısmına üçgen profilli vida çekilmiştir. Fener milinin salgısız dönmesi, ekseninin gövde kayıtlarına paralel olması ve yataklarının ayarlanmış olması gerekir. Aksi halde torna tezgâhından düzgün bir iş elde edilemez. Hareketli punta: Farklı uzunluklarda iş parçalarının puntalar arasına bağlanabilmesi için kızak yolları üzerinde kaydırılabilir. Punta, punta zarfı içindeki yuvasına bir Morse koniği yardımı ile tespit edilir. Punta zarfı ile beraber el çarkı yardımı ile ileri geri alınabilir.
  • 38. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 37 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Talaş mili: Üzerinde boydan boya bir kama yuvası açılmış bulunan ve kızaklar boyunca devam eden uzun bir milden ibarettir. Milin dönmesi kama yuvası sayesinde, hareketin araba üzerindeki tahrik tertibatına geçmesini sağlar. Ana Mil: Üzerinde boydan boya vida açılmış bulunan ve talaş milin paralel uzanan bir mildir. Ana milin vazifesi torna üzerinde vida açmayı sağlamaktır, yani vida açma sırasında gerekli ilerlemeyi verir. Norton Kutusu: Vida adımlarını ayarlamak ya da talaş ilerlemelerini elde etmek için ana mil ile talaş miline hız vermeye yarar. Gövdesi içerisinde ilerleme miktarlarını sağlayan ve fener mili devir sayısı ile vida adımları arasındaki oranı değiştirmeye yarayan, diş sayıları çeşitli olan dişli çark grubundan ibarettir. Araba: Gövdenin üst kısmına kızaklanmış ve el tekerinin hareket ettirdiği dişli ve gövdedeki kremayer vasıtası ile sağa ve sola kaydırılabilir. Alt kısım, üst kısım ve pabuç olmak üzere üç kısımdır. Üst kısım alt kısma bir kırlangıçkuyruğu vasıtasıyla sağa sola hareket ettirile bilir. Pabuç üst kısma konmuş bir vida vasıtasıyla kalemi sıkar. Kalemlik: Torna kalemlerinin veya katerlerin sağlam ve uygun konumda bağlanmasına yararlar. Bir eğrisel yüzeyli gövde ve sıkma vidasından ibarettir. Elektrik Motoru: Tezgâh ilk hareketini elektrik motorundan alır. Daha sonra diğer işlemler çeşitli mekanizmalar aracılığı ile yaptırılır. Hidrolik sistemle çalışan torna tezgâhlarından dönme hareketi ve hız ayarlamaları hidrolik güç ile sağlanmaktadır. Avadanlıklar: Aynalar: : Kısa ölçülü iş parçalarını bağlamaya ve döndürmeye yarayan elemandır. Aynaların üzerine iş parçaları salgısız ve güvenli bağlanmalıdır. Güvenli bağlanmadığı takdirde iş parçası bozuk çıkar veya yerinden fırlayabilir. Sabit Yataklar: Uzun silindirik iş parçalarını desteklemek için torna kayıtları üzerine tespit edilir. Üçayağı vardır.
  • 39. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 38 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Gezer Yataklar: Araba üzerine bağlanır ve onunla birlikte hareket eder. İş parçasını destekleyen iki ayağı vardır. İş parçasının işlenmiş yüzeyi bu iki ayak yüzeyine dayandırılır. Pensler: Yuvarlak, kare ve altıgen kesitli düzgün iş parçalarını torna tezgâhına kolay ve hassas bağlamak için kullanılırlar. Hassas oluşları ve parçayı tutma şekilleri nedeniyle kolayca merkezlemeyi sağlarlar. Mandren: Matkap tezgâhlarında kullanılan mandrenlerin aynısıdır. Yalnız tornanın fener mili ucuna vidalanması için iç kısmına diş açılmıştır. Küçük çaplı iş parçalarını tornalamak için elverişlidir. Kater: Torna kalemlerinin kalemliğe düzgün bir şekilde bağlanması için kullanılır. Kalem biçimine ve ölçüsüne uygun olarak kare kesiti delikleri veya kanalları vardır. Fırdöndü: İki punta arasında tornalanacak olan iş parçasına, fırdöndü aynasındaki dönme hareketini iletmek için kullanılır. Üniversal Torna Tezgâhına İş Parçası Bağlama Şekilleri; 1) Ayna ile bağlama: Çeşitli biçim ve boyutlardaki iş parçaları aynalar ile merkezde veya merkezden kaçık olarak bağlanabilir. İş bağlamadan önce aynanın salgılı dönüp dönmediği kontrol edilmelidir. Dört ayaklı ayna ile bağlamada ayaklar anahtar ile iş parçasının istenilen konumuna getirilir ve karşılıklı olarak ayaklar sıkılır.  3 ayaklı ayna: aynanın üçayağı beraber açılıp kapanır bu nedenle sadece silindirik parçalar bağlanır.  4 ayaklı ayna(Amerikan Aynası): 4 ayak ayrı ayrı açılıp kapatılabilir böylece farklı geometrilerdeki parçalar tezgâha bağlanabilir.
  • 40. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 39 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY)  Magnetik ayana Tezgâha bağlanacak parça içi boş ve silindirikse iç kısmından ayna ile tutturularak bağlanabilir 2) Puntalar arası bağlama: Uzun parçaları boyuna torna etmede iş parçaları iki punta arasına sıkıştırılır. Fener mili ucuna sabit bir puta bir kovanla geçirilir. İş parçasına açılan punta delikleriyle iki punta arasına alınır. Fener mili hareketinin iş parçasına iletilmesi için fırdöndü kullanılır. 3) Ayna ile punta arasına bağlama: Uzun parçaların aynaya bağlanarak işlenmesinde, iş parçasının eğilmesini engellemek için iş parçasının diğer ucu gezer punta ile desteklenir. Böyle bağlamalarda, iş parçası kalem ile sürtündüğünden ısınıp uzayacaktır. Bu nedenle iş parçası fazla sıkılmamalıdır. 4) Malafa ile tornalama: Bütün iş parçaları iki punta arasına torna edilemez. Bazı parçalar malafa denilen çubuklar üzerine alınarak torna edilirler. Malafalar iki punta arasında iş bağlamaya yaradıkları gibi aynalar ile puntalar arasına bağlanarak da kullanılabilir. Çeşitli dişliler, ortası delik parçalar, rondelâ, kasnak gibi iş parçaları ortalarındaki deliklerle bu malafalara geçirilerek torna edilir. 5) Ayak ve yatak arası bağlama
  • 41. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 40 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Kesici Takım Kesici takım olarak genellikle karbür, HSS ve seramik takımlar kullanılır. Kesici uç talaş kaldırılacak malzemeden sert olmalıdır. Tornalama işlemi sırasında kesici uç ve iş parçası arasında sürtünme kuvvetinden kaynaklanan ısı meydana gelir ve bu ısı takım üzerinde aşınmalara neden olur. Takımda meydana gelen bazı aşınma türleri şöyledir; Takımda Meydana Gelen Aşınmalar Talaş kaldırma sürecinde yapışma aşınmasını, kesici takım ve iş parçasının temas noktalarında oluşan çok yüksek basınçlar ile metallerin akma sınırına gelmesi ve temas bölgelerinde mikro-kaynaklar yaparak kesicinin hareketi nedeniyle kırılması oluşturur. Yayınma (difüzyon) aşınması, takım malzemesiyle işlenecek malzemenin kimyasal etkileşimi sonucu ortaya çıkan bir aşınma tipidir Takım aşınması mekanik ve kimyasal nedenlerle, kesici takımın kesici köşesinden küçük parçaların koparak ayrılmasıyla oluşmaktadır En büyük aşınma miktarını oluşturan sürtünme aşınması, talaş altındaki sert parçacıkların takım yüzeyi ve iş parçası arasında "taşlama" ya neden olarak kesicide oluşturduğu aşınma ya da iki yumuşak yüzey arasına sert parçacıkların girmesiyle oluşan aşınmadır. Sürtünme aşınmasına neden olan kesiciden daha sert kesici takım kullanılması sürtünme aşınması azaltılabilir. Kesme Sıvısı ve Önemi Tornalama sırasında iş parçası ve kesici takım sürtünmeden dolayı ısınır ve bu durum kesici takım ve iş parçası yüzeyinde deformasyonlara neden olur. Zamanla, takım üzerinde meydana gelen yıpranmalar tornalama işleminin hassasiyetini etkilemektedir ve iş parçasının yüzey kalitesini bozmaktadır. Bu nedenle aşınan kesici uçlar değiştirilmelidir. Takımın ömrünü artırmak, ısınan takımı soğutmak ve sürtünme kuvvetlerini azaltmak için proses
  • 42. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 41 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) sırasında kesme sıvısı kullanılır. Kesme sıvısı olarak su ve yağ bazlı karışımlar kullanılır. Ayrıca su buharı, karbon dioksit ve sıkıştırılmış hava içeren gaz karışımları da kullanılır. Kesme sıvısının fonksiyonları şöyle sıralanabilir; 1. İş parçası-takım, talaş-takım arasında oluşan sürtünmeyi azaltır. 2. Kesici takım ve iş parçasını soğutur. 3. Talaşın parçadan uzaklaştırılmasını kolaylaştırır. 4. İşlenen parçanın yüzey kalitesini artırır. 5. Oluşan sürtünme kuvvetlerini azalttığından tornalama işlemi için daha az güç gerekir. 6. Takımın ömrünü uzatır. 7. İş parçası ve makine üzerinde oluşabilecek muhtemel korozyonu azaltır. 8. Talaşın yığılmasını engellediğinden talaş ve kesici takım üzerinde yüksek ısıdan oluşacak olan kaynaklanmayı önler. Revolver Torna Tezgâhı Revolver Torna: Yarı otomatik kalemliği ile seri iş yapar. Bir torna tezgâhında silindirik ve alın tornalama gibi arka arkaya yapılan işlemlerin hızları arttırılmıştır. Bu tornalar adi tornalardan başlıca iki noktada ayrılır: aynı anda birden fazla takımla talaş kaldırmak mümkündür ve on veya daha fazla sayıda takım, üç takım taşıyıcısı üzerine takılabilir ve ayarlanabilir. Revolver torna kalem taşıyıcı ve puntanın yerini olan çok kafalı bir takım tutucu sayesinde takım değiştirmenin süratle yapılabilmesi ve aynı anda, birçok yüzeyin birden işlenmesi gerçekleştirilebilir.
  • 43. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 42 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5.2 Makine Üzerinde GerçekleşenSüreçler Tahrik Mili: 1.Sipariş formu ile ambara kesimhane ve satın almaya formlar gönderildi. 2.Ambardan st50-1040 çeliği kesimhaneye çekildi. 3.Teknik resme uygun olarak, 2600mm uzunluğunda silindirik malzeme şerit testerede kesildi. 4.Kesilen parça çapaklarından arındırıldı, kalite kontrolü yapıldı ve talaşlı imalat atölyesine taşındı. 5.İş parçasının torna tezgâhına bağlanabilmesi için punta delikleri açılması gerekmektedir. Bu işlem için matkap ve bohrwerk kullanılabilir. Fakat bizim işleyeceğimiz parça çok uzun olduğu için freze tezgâhında punta delikleri açıldı. 6.Teknik resme göre eksantrik işleme için ayrı punta delikleri de açıldı. 7.Punta delikleri hazırlanan parça vinç yardımıyla torna tezgâhına getirildi. Bir parça için yapılan işlemler yaklaşık 1 saat sürdü. 8.İmal edilecek parçanın aciliyeti olmadığı için üniversal torna tezgâhında işlenilmesine karar verildi. 9.Eksantrik işlemede yapılacağı için, operatör iş parçasını punta-fırdöndü arasına bağladı. 10.Kesici ucun kısa sürede yıpranmaması ve iyi bir yüzey kalitesi istendiği için, teknik resimdeki bilgilere göre önce kabaca figürler işlendi. 11.Bu işlem sonunda makine durduruldu ve parçanın yönü değiştirildi. İlk işlemde fırdöndü tarafına bağlanmış olan taraf bu sefer puntaya dayandırıldı. Bir önceki işlem tekrarlandı, figürler kabaca işlendi.
  • 44. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 43 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 12.Kaba ölçü verildikten sonra parçanın yönü tekrar değiştirildi ve hassas işlemeye geçildi. 13.Torna tezgâhındaki işlem tamamlandı. 14.Kalite kontrol görevlileri tarafında teknik resimdeki ölçülere göre kumpas ve mikrometre yardımıyla kontroller yapıldı. 15.parça freze tezgâhına taşındı.
  • 45. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 44 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5.3 Tahrik Mili Teknik Resim İşlemden Önce İşlemden Sonra
  • 46. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 45 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5.4 Kalite Standartları Kalite kontrol; Son Muayene ve Test, Kalibrasyon, İç Kalite Tetkiki, Ürün Tanımı ve İzlenebilirliği gibi prosedürleri kapsar. Talaşlı imalat atölyesinde işlenen parça her bir tezgâhtan çıkışında kontrolü yapılmakta ve şu dört karardan birisi verilmektedir. Kabul, ret, yeniden işlem, kullanmayın. İsimlerinden de anlaşılacağı gibi kabul, ret ve yeniden işlemde gerekli olan işlem yapılmaktadır. Fakat kullanmayın kararının verilmesi bunlardan biraz farklıdır. Çünkü kullanmayın talimatı yeniden işleme giremeyen fakat başka bir ürün için işlemden geçirilerek kullanılabilecek parçalar için kullanılmaktadır. Montaj atölyesinde ise diğer bölümlere göre daha basit kararlar söz konusudur. Eğer ürün veya yan ürün hatalıysa rapor tutulup üst amirlere sunulur. Eğer hata telafi edilebilirse edilir edilemezse hurdaya çıkarılır. İnceleme Malzeme kalitesi, ölçü ve tolerans ve montaj olmak üzere üç kriter üzerinden yapılmaktadır. Kesimhane atölyesinde kesilen parçalarla ilgili ölçümler malzeme kontroldeki gibi ya örnek alınarak yada bütün hepsi ölçülerek yapılmaktadır. Gerekli ölçümlerden sonra eğer kusurluysa kusuru açıklayan rapor tutulmakta ve bir üst merci tarafından verilen karar doğrultusunda davranılmaktadır. Kaynak atölyesinde kaynak yapılan parçalar çatlak, boşluk, kalıntılar, dış yüzey hataları yetersiz erime ve nüfuziyet azlığı kriterlerine göre incelenmektedir. İnceleme sonucunda eğer gerekiyorsa radyografik / ultrasonik muayene yapılmaktadır. Bunların sonuçlarına dayanarak kaynak devam etmekte veya durdurulmaktadır. Üretimi devam eden mamullerde kalitenin arttırılması ve devamı yönünde daha az zamanda aynı üretimin yapılabilmesi ve üretim hatalarını en aza indirme çalışmaları için personel ile üretimde kontrolün önemi hakkında çalışmalar yapılmaktadır.
  • 47. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 46 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.5.5 Sonraki Makineye Geçişteki Parti Miktarı ve Taşıma Şekli 5 parça yaklaşık 5 saatte işlendi ve transpalet ile freze tezgâhına 1,5 dakikada taşındı. Freze tezgâhında bir milin kama kanallarının açılması 20 dakika, radyal matkapta kılavuz deliklerinin açılması 5 dakika sürdü. Kılavuz deliklerinin açılması radyal matkap kullanmaksızın da elle yapılabilmektedir. Miller kalite kontrol tarafından kontrol edildi ve montaj için Yedek Parça Yarı Mamul Stok Ambarına gönderildi. Taşıma işlemi 5 dakika sürdü. NOT: Yukarıdaki süreler parçanın sözü edilen tezgâha bağlanma ve sökülme zamanını da içermektedir 2.6 MALZEME TAŞIMA ARAÇ VE YÖNTEMLERİ Malzeme taşımaları vinçler ve forkliftlerle yapılmaktadır. Yedek Parça, Yarı Mamul Stok Ambarı’nın atölyeler ve montaj sahasına olan uzaklığı bir sorun teşkil etmektedir. Bir kısım parçanın işlendikten sonra montaj öncesinde burada bekletilmesi ve tekrar montaj sahasına getirilmesi önemli ölçüde zaman kaybına neden olmaktadır. Bu gibi sorunlar göz önünde bulundurulduğunda fabrikanın şu anki yerleşiminin fabrikanın isteklerini karşılamadığını, çalışma süresini uzattığını ve bu durumun maliyetlere yansıdığını söyleyebiliriz. 2.6.1 Forklift Bu aracın genel kullanım amacı bir yerden başka bir yere yani atölyeler arası malzeme taşınmasını gerçekleştirmektir. Hem insan gücünden hem de zamandan tasarruf sağlanır. Fabrikada bulunan forkliftler ; 4 silindirli , 4 zamanlı , 3325 cc, 2600dev/dak ve 63 HP gücünde bir diesel motora sahiptir. 3000 kg ve 5000 kg yük taşıma kapasitesine sahip iki adet forklift bulunmaktadır.
  • 48. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 47 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Çatalın en alt konumunun yerden yüksekliği 5000 kg yük taşıma kapasitesine sahip forklift için ; 122 mm ve sn üst konumunu yerden yüksekliği 3525 mm olup çatalların yatay olarak hareket sahası min. 254 mm, max. 1120 mm’dir. Forklift tam yüklenmiş şekilde yürütülme hızı 15,8 km/h ’ dir. Kontrol kumanda sisteminin elektrik donanımı 12 volt ’tur. Kumanda tablosunda; şarj ikaz lambası, motor çalışma saati göstergeleri, motor yağı, hava filtresi, ikaz lambaları bulunmaktadır. Sürücü kabininde; İleri geri vites kollarının haricinde eğme-indirme-kaldırma kumanda kolları da bulunmaktadır. Aracın motoru çalıştırılmadan önce; el freninin çekili olup olmadığı ve istikamet kolunun da başta olup olmadığı kontrol edilmelidir. Forklift çalıştıktan sonra göstergelerin ve ikaz lambalarını doğru çalışıp çalışmadığına da bakılmalıdır. 2.6.2 Vinç İnsan gücünün kaldıramayacağı ağır ve büyük olan işlenmiş veya işlenmemiş makine parçalarının; tezgahlara ve tezgahlardan başka yerlere taşınmasında büyük kolaylık sağlar. Bununla beraber zamandan da kazanılmış olur. Fabrikada 5 , 8 , 10 , 15 , ve 16 tonluk yük taşıma kapasitesine sahip gezer köprü vinçler bulunmaktadır. 2.6.3 Gezer Köprü Fabrikada bütün atölyelerde bulunmaktadır. Kumanda butonu üzerindeki düğmeler sayesinde çalıştırılması ve istenilen yönde hareket verilmesi sağlanmaktadır. X –Y – Z eksenleri doğrultusunda hareket yeteneği vardır. Fabrikadaki bu vinçlerin imalatçı firması Me-Ka Mühendislik Ltd. Şirketi’dir. 2.6.4 Mobil Vinç Fabrikada iki tane mobil vinç bulunmaktadır. Bunlardan alman malı olan GMK 3050 mobil vinci inceleyelim. 50 tonluk yük taşıma kapasitesine sahiptir.
  • 49. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 48 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Makinenin fabrikaya varışından sonra pazarlayıcı firmanın servis ekibi tarafından makinenin montaj, ilk çalıştırma ve operatör eğitim çalışmaları yapılmıştır. Bir hafta süren bu eğitim sırasında makineden sorumlu olacak olan mühendis veya ustalara kullanım , bakım ve onarım ile ilgili bilgiler verilmiştir. Üç ayda bir pazarlayıcı firmanın servis elemanları tarafından makinenin kontrolü yapılmaktadır. İhtiyaç durumunda yedek parça pazarlatıcı firma tarafından sağlanmaktadır. Elektronik Güvenli Yükleme Sistemi: Bu sistem operatör kabininde bulunan bir gösterge paneli ve ekran sayesinde operatöre o andaki çalışma geometrisine göre aşağıdaki bilgiler dijital olarak verilir.  Kancadaki yük  Kreynin o geometri içinde kaldırabileceği maksimum yük  Toplam bum uzunluğu  Bum açısı  Kafes bum açısı  Çalışma yarıçapı  Kanca altı yüksekliği Bu sistem çalışma sırasındaki kancadaki yükün kreyne ne kadar moment getirdiğini ölçer ve bu momentin kreyn devrilme momentine eşitlenmesinden önce elektrik ve hidrolik devreleri keserek kreyni emniyete alır. Bu durumda operatör sadece moment azaltıcı hareketler yapabilir. Böylece kreyn operatör hataları nedeniyle olabilecek arıza ve kazalardan tamamı ile korunmuştur. Hassas çalışmalar için kreyne özel robot çalışma programları yüklemek mümkündür. Bu sistem kreynin üzerindeki elektrik arızaları ekranda kod olarak göstermektedir. Böylece arıza bulma sorunu ortadan kaldırılmış olup,kreynin fabrikada ve çok kısa zamanda tamir edilmesi mümkün hale getirilmiştir.
  • 50. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 49 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.7 OPTİMUM HAMMADDE MİKTARLARI Ön oluk amortisör üretimi için hesaplanan optimum hammadde miktarları tablo da verilmiştir. 2.8 BAKIM ONARIM SİSTEMLERİ NA-CE’ de makinelerin bakım ve onarımları aşağıdaki şekilde yapılmaktadır:  Günlük Bakım  Haftalık Bakım  Genel Periyodik Bakımı  Önleyici Bakım  İlk 25 Saatten Sonraki Bakım  İlk 100 Saatten Sonraki Bakım 2.8.1 Amaç Fabrikada mevcut tezgâhlar ile yardımcı tesislerin arızasız çalışması için gerekli bakım sistemini belirleyerek, bakım faaliyetlerinin bu sisteme göre yürütülmesini sağlamaktır. SEVİYE NO PARÇA ADI RESİMNO MALZEME KOD NO ÖLÇÜLERİ STANDARDI SEMBOL ADET 1.7 ÖN OLUK YERLEŞTİRMEYE GÖRE - 1 - - - 1.8 AMORTİSÖR ST2-2460-800-00 - 4 - - - 1.8.1 TAKOZ BAĞLANTI PARÇASI ST37 1 200X10X360 1.8.2 CİVATA SOMUN 6,8 8 M12X40 TS 1021/1 1.8.3 YAYLI RONDELA Ç 9255 8 A13 TS 79/27 1.8.4 CİVATA 6,8 24 M12X60 TS 1021/1 1.8.5 LASTİK TAKOZ ST2-2460-800-05 ST37 2 - - - 1.8.5.1 LASTİK TAKOZ SHR55-60 4 f 140X150 1.8.5.2 SAC ST37 4 f 133X... 1.8.5.3 SAC ST37 4 f 133X... 1.8.6 BAYRAK ST37 8 100X10X100 1.8.7 TAKOZ BAĞLANTI PARÇASI ST37 2 U 140X140 1.8.8 BAYRAK ST37 8 60X10X60
  • 51. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 50 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.8.2 Arıza Bakımı Fabrikada mevcut bütün tezgâhların acil arızalarının giderilmesine yönelik faaliyetlerdir. Arıza bakım faaliyetlerinin başlatılması için arıza yapan tezgahın bulunduğu ilgili üretim biriminin yazılı talebi gereklidir. Yazılı bakım talepleri “Arıza bildirim formu” kullanılarak yapılır. Bakım talebi bakım ünitesine ulaşır ulaşmaz bakım ekibi arıza mahalline derhal giderek arızayı giderir. Bakım ekibi şayet başka bir tezgâhta bakım yapıyorsa, bu faaliyet bitene kadar beklenir. Birden fazla arızanın aynı anda bildirilmesi durumunda, fabrika müdürlüğüne herhangi bir öncelik belirtilmemişse, bakım yetkilileri insiyatif kullanarak öncelik belirlerler. 2.8.3 Periyodik Bakım Periyodik Yağlama: Genellikle bakım yönünden yapılması gereken yağlama, ayarlama ve kalibrasyon gibi işlemleri içerir. Fabrikada mevcut bütün tezgâhların yağları tezgahların üzerinde bulunan yağlama planı doğrultusunda günlük olarak yağlama işçisi tarafından sırayla seviye kontrolünden geçirilir. Eksilen yağlar tamamlanır. İçersine su karışan veya bozulan yağlar komple yenilenir. Yapılan işlemler, yağlama planı arkasındaki çizelgeye işlenir. Günlük kontrol haricinde tezgâh yağlarının yenileme işlemi yıllık periyodik bakımda yapılır. Genellikle Temmuz ayı içersinde uygulanan yıllık bakımdan bir ay kadar evvel tezgâhlardan yağ numunesi alınarak yağ üretici firmanın laboratuarında teste tabi tutulur. Gelen test raporuna göre bozulduğu anlaşılan yağlar komple yenilenir. Kullanılabileceği belirtilen yağlar ise mevcut seyyar hidrolik yağ filtresi vasıtasıyla filtre edilir ve yine tezgâh yağ tankına doldurulur. Periyodik Koruyucu Bakım: Periyodik koruyucu bakım imalatta kullanılan tezgâhlarda meydana gelebilecek arızaların henüz başlangıç safhasında iken teşhis edilerek büyümesinin önlenmesine yönelik olarak uygulanan bir planlı bakım sistemidir.
  • 52. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 51 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Periyodik Koruyucu Bakım Planının Hazırlanması: Periyodik koruyucu bakım planı bir yıllık olarak Aralık ayı içerisinde bakım tesis, üretim planlama ve imalat müdürlüğünün müşterek çalışması sonucu hazırlanır. Bakım planları hazırlanırken çalışma içinde üretimi aksatmadan durdurulabilecek tezgâhların bakımı yıl içinde yapılırken, durdurulması mahzurlu görülen tezgah veya sistemlerin bakımı ise yıllık periyodik bakım kapsamına alınır. Periyodik Koruyucu Bakımın Uygulanması: Daha önce hazırlanan bakım planında sırası gelen tezgâh, imalat müdürlüğüne haber verilerek periyodik bakım ekibince bakıma alınır. Daha çok check-up niteliğinde olan bu bakımın süresi genellikle 2~4 saat civarındadır. Periyodik koruyucu bakımda her tezgâh için daha önceden hazırlanmış Periyodik Bakım Kartı uygulanır. Ayrıca kullanıcı operatörlerin şikâyetleri ve imalat müdürlüğünce tespit edilen arızalar bu bakım esnasında giderilir. 2.8.4 Tezgâh Revizyonu İmalatta kullanılan tezgahlar; arıza durumlarının çoğalması, verimin düşmesi ve tolerans dışı üretimin artması gibi sebeplerden dolayı revizyon bakım alınırlar. Tezgâh Revizyon Bakımının Uygulanması: İmalat devam ederken revizyona alınması gerekli görülen tezgah arıza ve şikayet listesi hazırlanarak Bakım Tesis Müdürlüğüne bildirilmektedir. Bakım Tesis Müdürlüğü mümkün olan en erken tarihte tezgâhı revizyona alır. Revizyon yapılırken ilgili tezgaha ait revizyon talimatı uygulanır. Bakım esnasında İmalat Müdürlüğünden gelen arıza listesi de dikkate alınarak tezgâhın bakımı tamamlanır. Revizyonu Yapılan Tezgâhın Test Edilmesi: Tezgahın revizyon bakım işleri tamamlandıktan sonra tezgah işlenecek rulman tipine göre ayarlanmak üzere tezgah ayarcısına teslim edilir. Ayarı yapılan tezgahın ürettiği ilk parça tezgah operatörünce ölçü kontrolü için ölçme odasına verilir. Tezgaha dairesellik, form, pürüzlülük veya diğer parametrelerin kontrolü yapılır. Şayet ölçüler tolerans limitlerinin içinde ise start verilerek tezgah deneme üretimine geçer.
  • 53. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 52 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 2.9 KALİTE KONTROL ÇALIŞMALARI İstenilen kalitede ürün ilk defasında, zamanında ve doğru olarak üretilmeli ve teslim edilmelidir. Bu hedefi yerine getirebilmek için; müşteri ihtiyaç ve beklentilerinin tam ve doğru olarak anlaşılması, değerlendirilmesi, kuruluşun ilgili fonksiyonlarına tam ve doğru olarak aktarılması, gerekli proseslerin planlanması, prosesler ve ürünler için çalışma kriterleri ve metodları ile kontrol kriterleri ve metodların belirlenmesi, bu kıstas ve metodların izlenmesi, ürünün müşteriye talep ettiği şekilde teslim edilmesi faaliyetleri yerine getirilmesi için kalite kontrol büyük bir önem taşımaktadır. Kalite kontrol; Son Muayene ve Test, Kalibrasyon, İç Kalite Tetkiki, Ürün Tanımı ve İzlenebilirliği gibi prosedürleri kapsar. Talaşlı imalat atölyesinde işlenen parça her bir tezgâhtan çıkışında kontrolü yapılmakta ve şu dört karardan birisi verilmektedir. Kabul, ret, yeniden işlem, kullanmayın. İsimlerinden de anlaşılacağı gibi kabul, ret ve yeniden işlemde gerekli olan işlem yapılmaktadır. Fakat kullanmayın kararının verilmesi bunlardan biraz farklıdır. Çünkü kullanmayın talimatı yeniden işleme giremeyen fakat başka bir ürün için işlemden geçirilerek kullanılabilecek parçalar için kullanılmaktadır. Montaj atölyesinde ise diğer bölümlere göre daha basit kararlar söz konusudur. Eğer ürün veya yan ürün hatalıysa rapor tutulup üst amirlere sunulur. Eğer hata telafi edilebilirse edilir edilemezse hurdaya çıkarılır. İnceleme Malzeme kalitesi, ölçü ve tolerans ve montaj olmak üzere üç kriter üzerinden yapılmaktadır. Kesimhane atölyesinde kesilen parçalarla ilgili ölçümler malzeme kontroldeki gibi ya örnek alınarak yada bütün hepsi ölçülerek yapılmaktadır. Gerekli ölçümlerden sonra eğer kusurluysa kusuru açıklayan rapor tutulmakta ve bir üst merci tarafından verilen karar doğrultusunda davranılmaktadır. Kaynak atölyesinde kaynak yapılan parçalar çatlak, boşluk, kalıntılar, dış yüzey hataları yetersiz erime ve nüfuziyet azlığı kriterlerine göre incelenmektedir. İnceleme
  • 54. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 53 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) sonucunda eğer gerekiyorsa radyografik / ultrasonik muayene yapılmaktadır. Bunların sonuçlarına dayanarak kaynak devam etmekte veya durdurulmaktadır. Üretimi devam eden mamullerde kalitenin arttırılması ve devamı yönünde daha az zamanda aynı üretimin yapılabilmesi ve üretim hatalarını en aza indirme çalışmaları için personel ile üretimde kontrolün önemi hakkında çalışmalar yapılmaktadır. Üretimi istenilen verimle sonlandırabilmek için, üretilen makineler ve parçalar üzerinde gerekli test ve kontrolü yapabilecek hassas kontrol aletleri ve ekipmanları şöyledir;  Kumpas  Mikrometre  Kompratör Kumpas: İki çenesi arasında kalan kısmı ölçen, sürgülü bir alettir. İç ve dış ölçümlerde kullanılır. Tek çeneli ve çift çeneli olanları vardır. Büyük iş parçalarının ölçümünde uzun çeneli kumpaslar kullanılır. Bir sabit cetvel üzerinde gezen hareketli bir parçadan oluşur. Gezen kısmına verniyer adı verilir. Sürgünün üzerinde hareket ettiği cetvelde 0'dan başlamak suretiyle kumpas boyunca rakamlar vardır. Ölçümler milimetre ve inç cinsindendir. Her minik çizgi bir milimetredir. On milimde bir 10, 20, 30... diye rakamlar yazılıdır. Sürgülü parçanın üzerinde de 0'dan başlayıp 10'a kadar rakamlar vardır fakat bu çizgilerin arası bir milim değildir. Kaç milim olduğu önemli değildir. Bir parçayı ölçerken ilk baktığımız, sürgünün üzerindeki 0 çizgisinin, cetvelde hangi rakama karşılık geldiğidir. Örneğin 10 milimden sonra iki çizgi daha gitmiş. Bu demektir ki ölçtüğümüz parça 12 milimdir. Fakat diyelim ki 12. milim çizgisini biraz geçmiş ama 13. milime gelmemiş. Bu durumda ölçünün gerçekte ne olduğunu anlamak için sürgü üzerindeki 0'dan 10'a kadar olan rakamlar bakılır. Bu rakamlardan hangisi cetvel üzerindeki bir milim çizgisine tam olarak oturuyorsa, yaptığımız ölçümün ondalık kısmı o demektir. Parça 12,4 mm geliyorsa, sürgü üzerindeki 4 yazan çizginin, cetvel üzerindeki bir milim çizgisinin tam üstüne denk gelmesi gerekmektedir.
  • 55. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 54 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Mikrometre: Parçaların kalınlığını, dış ve iç çaplarını hassas olarak ölçen bir ölçü aletidir. Mikrometre ölçülecek ölçüden küçük olarak açılır. Mikrometrenin sabit ölçme yüzü iş parçasına dayatılır. Ölçme mili döndürülerek iş parçasına temas ettirilene kadar ona doğru hareket ettirilir. Mikrometrenin ölçü irtibat yüzeyine göre dikine boyuna doğrultuda, dik açı yapacak şekilde bulunması gerekir. Mikrometre ile iç vidaların ölçülmesi: Ölçme için gerekli olan takma uçları ölçme cinsine(dış, diş dibi ve böğür çapı ) ve vidanın adımı veya böğür el açısına göre seçilmelidir. Böğür çapının ölçülmesinde, eğer vidanın böğür açısı normal değerinden farklı ise, ölçme sonucu yanlış bir değer çıkar. Takma uçların böğürleri bu takdirde, vida profiline uymaz. Bu durumu yok etmek için ölçme yüzeyi kısıtlanmış takma ağızları kullanılır. 75mm’den 300mm’ye kadar vidalar için, ara parçalı iç vidalar kullanılır. Çapı 20mm’den 95mm’ye kadar olan vidaların böğür çapının ölçülmesinde, özel çeneli mikrometreler kullanılır. Deliklerde mikrometrenin dikine doğrultuda en büyük değere, eksen doğrultusunda ise en küçük değere intibak etmesi gerekir. İç köşelerde mikrometrelerinin boyuna ve dikine doğrultularının en küçük değere intibak etmesi gerekir. Üç noktada temas eden mikrometrelerde ( yalnız delikler için ) ince ayar için, çıt çıt 3 ile 4 defa döndürülür. Böylece aynı ölçme baskısını elde ederiz.
  • 56. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 55 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY)  Doğru ölçümler elde edebilmek için kullanılan bu ölçüm aletlerinin yıllık kalibrasyonu yaptırılmaktadır.  Ölçmeden önce iş parçası çapaklarından arındırılır.  Hiçbir zaman hareket halindeki iş parçasında ve tezgah çalışırken ölçme yapılmaz.( kaza tehlikesi ve ölçme aletinin bozulmasını doğurur.) Hammadde Kontrolü: Firmaya yeni giren bir ürün veya hammaddenin kontrolü şu şekilde yapılmaktadır: Ambara satın alma aracılığıyla veya müşteri temini olarak gelen malzemelerin öncelikle gözle kontrolleri yapılır. Bu kontrollerin başında en önemlisi olarak malzemeye çok fazla kaynak yapılıp yapılmadığına, malzemenin kırık olup olmadığına ve çatlaklarına bakılır. Malzeme eğer böyle bir gözle kontrolde kusurlu bulunursa iade edilir. Uygun bulunan malzemeler ambar stok sahasına alınır. Daha sonra bu malzemelere, Rockwell B ve Rockwell C olmak üzere iki tip sertlik deneyi yapılmaktadır. Rockwell B Sertlik Deneyi şu şekilde yapılmaktadır:  Cihazın tablasına uygun ebatta numune hazırlanır.  Numunenin yüzeyi torna veya freze tezgâhında temizlenir.  Numune cihazın tablasına düzgün olarak yerleştirilir.  Tabla yavaşça hareket ettirilerek batıcı uç yaklaştırılır ve uçlu parça yavaş bir şekilde temas ettirilir.  Cihazın üstündeki gösterge sıfır noktasına gelinceye kadar tabla kaldırılmaya devam edilir.  Gösterge sıfır olunca durulur.  Cihazın yanındaki yük kolu yavaşça bırakılır ve kol paralel konuma gelinceye kadar beklenir, ardından kol eski durumuna getirilerek sertlik göstergeden okunur.
  • 57. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 56 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Rockwell C Sertlik Deneyinde ise: 50 kg'lık bir yük ilave edilir ve Rockwell B sertlik deneyindeki aynı sıra takip edilir. Rockwell B sertlik deneyinde 100 kg'lık yük uygulanarak, düşük ve orta karbonlu çelikler, pirinç, bronz ve orta sertlikteki malzemeler test edilir. Rockwell C sertlik deneyinde ise 150 kg’lık yük uygulanarak sertleştirilmiş çelikler, sertleştirilmiş menevişleme işlemine tabi tutulmuş alaşımlar test edilir. Mikroskop ile yapılan kontrolde ise malzeme balit ile kaplandıktan sonra nitrik asit ve alkolle dağlama yapılarak mikroskop altında incelemeye alınır. Mikroskop altındaki görüntü atlastaki ile karşılaştırılır ve malzemenin uygunluğu test edilir. Görüntü atlastaki ile aynı ise kontrol tamamlanmış olur. Döküm malzemelerde ise kalite kontrol altı aşamada yapılır: 1. Kırıcı çeneleri ve paletleri düz zemin üzerine yatırılıp eğrilik kontrolü yapılır. 2. Kırıcı çeneleri ters çevrilip mastar ile çukurluk kontrolü yapılır. Kırıcı palet kulaklarına balyozlama testi yapılır. 3. Dökümlerdeki işlenecek delik, oyuk ve bu gibi yerlerdeki maça kaymaları kontrol edilir. 4. Numune olarak gönderilen malzemenin (deney çubuğu) yetkili bir kuruluşta kimyasal ve spektral analizleri yapılır. 5. Alaşımlı çelik dökümler için malzeme kesilip mikroskop için hazırlanır ve mikroskop altındaki görüntü ile atlas karşılaştırılır. 6. Numune parçadan çekme çubuğu yaptırılarak test yapılır. Cıvata, rondelâ, pul ve somun için kalite kontrol beş aşamada yapılır: 1. Siparişe göre uygunluğu şartnameye göre kontrol edilir. 2. Cıvata ve somunların vida dişi, vida boyu ve kalitesi, siparişine uygunluğu muhtelif numuneler alınarak kontrol edilir.
  • 58. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 57 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) 3. Dişi açılmış aynı malzemelerden %3 nispetinde deneyler için numuneler alınır, cıvata ve somunların Rockwell sertlik cihazında sertliklerine bakılarak, siparişle belirtilen sertlik ve kaliteye uygunluğu kontrol edilir. 4. Cıvatalara gerekirse koparma testi uygulanır. Cıvatanın kaç kg ile koptuğu kontrol edilir. Alınan netice cıvatanın kalite ve ebadına göre karşılaştırılır. 5. Diş tarağı ile cıvata ve somunların dişlerinin kontrolü yapılır. Ayrıca göz muayenesi yaparken yüzeylerin düzgünlüğüne, çatlak, çapak, ezik, karıncalanma gibi kusurları bulunmamasına dikkat edilir. Kuruluşta kalite kontrol, ağırlıklı hammadde olmak üzere üretimin her aşamasında uygulanmaktadır. Atölyeler arası her üretimden önce malzeme kalite kontrolden geçer. Her aşamada kalite kontrolden geçmesi kalitenin kontrol altında olduğunun bir göstergesidir. Malzemenin sertliği, sağlamlığı, yapısal-fiziksel özellikleri; shor-a metre, Rockwell sertlik cihazı gibi, makinelerin çalışması takometre gibi cihazlarla; gerekli ölçülerin teknik resme uygunluğu ise mikrometre, kumpas, Kompratör gibi aletlerle incelenir. Birimde çoğu kalite kontrol işlemi yapılmakta, yapılamayan diğer bazı testler ve bu cihazların Yıllık kalibrasyonları ise başka uzman kurumlarda yaptırılmaktadır. Birime malzeme alımında malzeme teslim formu malzemeler ISO 9001 onaylı talimatlara göre değerlendirilip girişi kabul edilirse giriş kontrol raporu hazırlanır. İncelenen malzeme örneği ise örneğin kalitesine göre sipariş verme formu doldurulur. Uygun olmayan ürünler doküman edilmiş prosedürlere göre incelenmelidir. Buna göre uygun olmayan ürün:  Belirlenen şartları karşılamak için yeniden işleme tabi tutulur.  Tamir edilerek veya edilmeden yetkili bir makam tarafından kabul edilebilir.  Alternatif uygulamalar için tekrar değerlendirilebilir.  Iskarta veya hurdaya ayrılabilir.
  • 59. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 58 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Eğer sözleşmede isteniyorsa belirlenen şartlara uymayan ürünün önerilen kullanımı veya tamiratı hakkında gerekli izin için müşteriye veya müşterinin temsilcisine rapor edilmelidir. Kabul edilen uygunsuzluğun ve tamiratın tanımı gerçek durumu göstermek amacıyla kayıt edilmelidir. Ölçme Hataları ve Özellikleri Ölçü aletleriyle yapılan boyutsal ölçme ve açısal kontrol işlemlerinde meydana gelebilecek hataların sebeplerini aşağıdaki şekilde açıklamak mümkündür. Ölçü aletinden meydana gelen hatalar: Ölçme çeneleri, kayıt ve kızakları aşınmış ölçü aleti, hiçbir zaman ölçümü yapılan parçanın gerçek değerini göstermez. Ayrıca ölçü aletinin yapımı sırasında veya iyi ayar edilmemiş olmasından dolayı meydana gelen hatalardır. Ölçme konumundan meydana gelen hatalar: Ölçü aletinin parça üzerindeki ölçme konumuna uygun olarak yerleştirilemeyişinden meydana gelen hatalardır. Bu tip ölçme hataları, boyutsal ölçülerde ve açılarda sık sık meydana gelir. Çevre etkisinden meydana gelen hatalar: Ölçme işleminin bulunduğu yerdeki sarsıntı ve standartlara uygun olmayan ısı değişiminden dolayı meydana gelen hatalardır. Ölçü aletleri, ölçme odası civarındaki takım tezgâhlarının meydana getirdiği titreşimden ve normal ölçme sıcaklığının altında veya üstündeki sıcaklıklardan etkilenir ve hatalı ölçme yapar. Ölçme değişimine sebep olabilecek bu tip hataları gidermek için ölçme odası, sıcaklık farklarından ve titreşim veya sarsıntıdan etkilenmeyecek şekilde yalıtılır. Böylece, normal ölçme veya ölçü kontrolü hatasız olarak yapılabilir.
  • 60. ÇALIŞILAN KISIM STAJ ALANI ÜRETİM YAPILAN İŞ SAYFA NO 59 KISIM SORUMLUSUNUN ADI, SOYADI ……………………………………………………………………………………. ……../……../20…… (ONAY) Amaca uygun olmayan ölçü aletinin kullanımından oluşan hatalar: Çarpılmış, ölçme yüzeyi bozulmuş veya aşınmış ölçü aletlerinin ve birbirine uymayan standart mastarlarla blok setlerinden dolayı meydana gelen hatalardır. Tek blok mastarıyla yapılabilecek ölçü kontrolü yerine aşınmış veya yüzey kalitesi bozulmuş birkaç blok mastarı bir araya getirilerek ölçü kontrolü yapılıyorsa hiçbir zaman gerçeğe yakın ölçü kontrolü yapılamaz. Ölçme anındaki baskı kuvvetinden dolayı meydana gelen hatalar: Ölçülen parça yüzeyinde ve ölçme aleti ucunda meydana gelebilecek şekil değişimine sebep olan ölçme anındaki baskı kuvveti, ölçme hatası meydana getirir. Yanlış okuma konumundan meydana gelen hatalar: Ölçme işlemini yapan operatörün uygun olmayan bakış açısı veya ölçüyü gösteren çizgilerin çakışma noktasına dik olarak bakamayışından dolayı meydana gelen hatalardır.

Related Documents