KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 103
NÊNG CAO VAI TROÂ CUÃA NHAÂ NÛÚÁC VAÂ PHAÁP
LUÊÅT TRONG QUAÁ TRÒNH CHUYÏÍN ÀÖÍI SANG
NÏÌ...
KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 104
múái: nhûäng nûúác coá nïìn kinh tïë tri thûác seä ...
KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 105
Theo tinh thêìn àoá, chuáng töi chia seã vúái G.S . Àùång Hûäu vïì
quan àiïím: "Cöng ngh...
KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 106
Nïìn kinh tïë tri thûác àoâi hoãi phaãi coá möåt xa...
KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 107
1) Àïì ra caác biïån phaáp nhùçm höî trúå cho hoaåt àöång nghiïn cûáu
triïín khai vaâ ûá...
KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 108
bûúác. Tuy nhiïn, àïí phaáp luêåt laâm àûúåc vai tr...
KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 109
àõnh cöng nhêån quyïìn súã hûäu trñ tuïå laâ súã hûäu caá nhên, cho pheáp
àöåc quyïìn sa...
KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 110
chñnh mònh taåo ra. Trong möåt vaâi vuå kiïån nhû v...
KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 111
vi phaåm vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå. Phaãi coá vùn baãn phaáp luêåt
quy àõnh vïì xûã p...
KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 112
TRIPS (1994), Cöng ûúác Giúnevú (1952) trong löå tr...
KKhhoo EEbbooookk mmiiễễnn pphhíí
eebbooookkffrreeee224477..bbllooggssppoott..ccoomm
CCơơ ssởở DDữữ lliiệệuu HHộộii tthhảả...
of 11

Nâng cao vai trò của Nhà nước và Pháp luật trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức ở Việt Nam (TS. Nguyễn Đình Lộc)

Tham luận của TS. Nguyễn Đình Lộc (Bộ trưởng Bộ Tư pháp) tại Hội thảo Kinh tế tri thức và những vần đề đặt ra đối với Việt Nam (2000): http://adf.ly/1HsnC0
Published on: Mar 3, 2016
Published in: Government & Nonprofit      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Nâng cao vai trò của Nhà nước và Pháp luật trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế tri thức ở Việt Nam (TS. Nguyễn Đình Lộc)

  • 1. KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 103 NÊNG CAO VAI TROÂ CUÃA NHAÂ NÛÚÁC VAÂ PHAÁP LUÊÅT TRONG QUAÁ TRÒNH CHUYÏÍN ÀÖÍI SANG NÏÌN KINH TÏË TRI THÛÁC ÚÃ VIÏÅT NAM TS. NGUYÏÎN ÀÒNH LÖÅC Böå trûúãng Böå Tû phaáp Noái àïën kinh tïë tri thûác laâ noái àïën möåt nïìn kinh tïë àaä àaåt àïën möåt trònh àöå phaát triïín rêët cao, möåt nïìn kinh tïë "hêåu cöng nghiïåp". Àöëi vúái nûúác ta chûa vûúåt qua nïìn saãn xuêët nöng nghiïåp vúái àêët àai vaâ lao àöång cú bùæp laâ chuã yïëu, khi maâ hònh aãnh "con trêu ài trûúác caái caây theo sau" chûa biïën mêët trïn àöìng ruöång vúái nhiïìu lùæm cuäng chó coá thïí noái, àaä coá nhûäng bûúác ài àêìu tiïn vaâo nïìn saãn xuêët cöng nghiïåp, thò noái àïën kinh tïë tri thûác coá veã nhû möåt cêu chuyïån viïîn tûúãng, coá phêìn khiïn cûúäng, traái vúái lögñc thöng thûúâng. Tuy nhiïn, chuáng töi hoaân toaân taán thaânh vúái giaáo sû Àùång Hûäu cuäng nhû nhiïìu àöìng chñ àaä phaát biïíu úã àêy vaâ vïì phêìn mònh xin cuäng àûúåc khùèng àõnh: duâ coân úã trònh àöå phaát triïín nhû vêåy, chuáng ta vêîn coá thïí vaâ hún thïë, tònh hònh àang àoâi hoãi chuáng ta phaãi súám àùåt vêën àïì àoá lïn baân nghõ sûå vaâ khöng chó àïí baân, tiïëp cêån vïì mùåt lyá thuyïët maâ àïí bùæt tay vaâo laâm, xêy dûång nïìn kinh tïë àoá, àûúng nhiïn, phaãi theo möåt caách rêët phuâ húåp vúái trònh àöå, khaã nùng, nöåi cuãa ta. Chó laâ möåt ngûúâi laâm cöng taác phaáp luêåt, chuáng töi, xin khöng àïì cêåp àïën nhûäng vêën àïì coá tñnh chuyïn sêu mang tñnh chuyïn mön cao vïì nïìn kinh tïë tri thûác, chó xin khùèng àõnh möåt àiïìu vaâ àêy cuäng chó laâ sûå mûúån lúâi cuãa ngûúâi khaác: nïëu chuáng ta khöng tûå mònh súám bùæt tay vaâo xêy dûång nïìn kinh tïë àoá thò chñnh chuáng ta seä súám trúã thaânh naån nhên cuãa noá. Vúái nhûäng bûúác ài maånh meä, khêín trûúng cuãa nïìn kinh tïë tri thûác úã nhiïìu nûúác, tûå nhiïn trïn quy mö thïë giúái àang vaâ seä hònh thaânh möåt thûá phên cöng lao àöång
  • 2. KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 104 múái: nhûäng nûúác coá nïìn kinh tïë tri thûác seä nhêån lêëy phêìn lao àöång trñ tuïå vúái nhûäng ngûúâi lao àöång cöí trùæng, thu nhêåp rêët cao, coân phêìn lao àöång cú bùæp maâ nhu cêìu cuöåc söëng vêîn coân cêìn vúái nhûäng ngûúâi lao àöång cöí xanh cuâng giaá trõ sûác lao àöång reã maåt, chïët àoái seä giaânh cho caác nûúác, caác dên töåc laåc hêåu. Seä hònh thaânh möåt hònh thûác, coá thïí xem, khöng hùèn laâ boác löåt, maâ laâ sûå phên hoaá cûåc kyâ phi lyá, bêët cöng nhûäng hiïån thûåc, trïn quy mö thïë giúái, khöng chó giûäa giai cêëp naây vaâ giai cêëp khaác, maâ coân giûäa dên töåc naây vaâ dên töåc khaác, giûäa nûúác naây vaâ nûúác khaác. Àêy thûåc sûå, nhû chuáng ta thûúâng nghô, laâ möåt thaách thûác lúán àöëi vúái dên töåc. Roä raâng, nhên dên ta seä khöng chêëp nhêån àïí xaãy ra tònh traång, möåt dên töåc vûâa ra khoãi aách thöëng trõ haâng trùm nùm cuãa thûåc dên, àïë quöëc vaâ àaä traãi qua nhûäng cuöåc chiïën tranh giaãi phoáng khöëc liïåt giaânh vaâ giûä vûäng àöåc lêåp, tûå do laåi phaãi rúi vaâo võ thïë nö dõch múái cuãa thúâi àaåi. ÚÃ àêy, coá vêën àïì lúán àùåt ra laâ, àöëi vúái möåt nûúác àang phaát triïín, coân laåc hêåu nhû nûúác ta, coá thïí vaâ phaãi chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác cuâng nhõp vúái thúâi àaåi nhû thïë naâo? Vêën àïì coá veã nhû khöng tûúãng, nhûng khaã nùng cuãa möåt nûúác duâ coân laåc hêåu nhû nûúác ta, tiïëp cêån, ài tùæt, tûâng bûúác chuyïín qua nïìn kinh tïë tri thûác laåi laâ möåt khaã nùng hoaân toaân hiïån thûåc. Hún thïë, nhû möåt hoåc giaã Trung Quöëc - HE ZOXIU, trong baâi "Chuã nghôa Maác vaâ kinh tïë tri thûác" laåi khùèng àõnh, àêy chñnh laâ cú may do thúâi àaåi àem laåi, "khöng thïí boã lúä, thúâi gian khöng àúåi ta" (1) , ta phaãi biïët nùm lêëy, bûát lïn tûâ tònh traång coân ngheâo naân, laåc hêåu nhû hiïån nay. Noái möåt caách khaác, àêy laâ möåt xu thïë têët yïëu cuãa quaá trònh phaát triïín cuãa thúâi àaåi. Khùèng àõnh àoá trûúác hïët àûúåc lyá giaãi trïn cú súã àùåc trûng vïì tñnh toaân cêìu hoaá vaâ nhêët thïí hoaá kinh tïë quöëc tïë cuãa nïìn kinh tïë tri thûác. Tñnh toaân cêìu hoaá cuãa nïìn kinh tïë tri thûác àùåt möîi quöëc gia vaâo quaá trònh caånh tranh mang tñnh toaân cêìu, thuác àêíy tûå do hoaá thûúng maåi, àêìu tû vaâ thõ trûúâng vöën, khöng àïí möåt quöëc gia naâo nùçm ngoaâi quaá trònh àoá. Àöìng thúâi, kinh tïë tri thûác dûåa vaâo viïåc khai thaác vaâ sûã duång tri thûác trong têët caã caác hoaåt àöång saãn xuêët vaâ dõch vuå, thûåc hiïån sûå phaát triïín bïìn vûäng trïn cú súã nhêët thïí hoaá kinh tïë thïë giúái. Trong nïìn kinh tïë àoá, bêët kyâ quöëc gia naâo cuäng coá thïí lúåi duång taâi nguyïn tri thûác, nùng lûåc saáng taåo cuãa dên töåc mònh àïí coá thïí chiïëm giûä möåt phêìn trong thõ trûúâng thïë giúái, trúã thaânh möåt böå phêån cêëu thaânh cuãa nïìn kinh tïë thïë giúái thöëng nhêët.
  • 3. KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 105 Theo tinh thêìn àoá, chuáng töi chia seã vúái G.S . Àùång Hûäu vïì quan àiïím: "Cöng nghiïåp hoaá úã nûúác ta phaãi àöìng thúâi thûåc hiïån hai nhiïåm vuå cûåc kyâ lúán lao: chuyïín biïën tûâ kinh tïë nöng nghiïåp sang nïìn kinh tïë cöng nghiïåp vaâ tûâ nïìn kinh tïë cöng nghiïåp sang nïìn kinh tïë tri thûác. Hai nhiïåm vuå êëy phaãi àûúåc thûåc hiïån àöìng thúâi, löìng gheáp vaâo nhau, höî trúå cho nhau, böí sung cho nhau"(2). Nhû vêåy, so vúái caác nûúác phaát triïín, quaá trònh chuyïín àöíi tûâ nïìn kinh tïë truyïìn thöëng sang nïìn kinh tïë tri thûác úã nûúác ta coá hai àùåc àiïím lúán nhû sau: • Lúåi thïë cuãa nûúác ta trong viïåc chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác chuã yïëu àang úã daång tiïìm nùng, àoâi hoãi Nhaâ nûúác phaãi coá nhûäng cöë gùæng lúán trong viïåc nuöi dûúäng vaâ khúi thöng, khúi thöng nguöìn lûåc trñ tuïå; • Chuáng ta khöng thïí chúâ cöng nghiïåp hoaá, hiïån àaåi hoaá hoaân thaânh röìi múái chuyïín sang kinh tïë tri thûác nhû caác nûúác phaát triïín, maâ ngay tûâ bêy giúâ phaãi biïët nùæm bùæt tri thûác vaâ cöng nghïå múái nhêët àïí cöng nghiïåp hoaá, hiïån àaåi hoaá. Trong tònh hònh trïn àêy, khi baãn thên nïìn kinh tïë xaä höåi chûa tûå bûát lïn àûúåc àïí ài vaâo nïìn kinh tïë tri thûác, vêën àïì àùåt ra laâ Nhaâ nûúác vúái tñnh caách laâ cöåt truå cuãa hïå thöëng chñnh trõ, laâ cöng cuå chuã yïëu trong töí chûác, quaãn lyá cöng cuöåc xêy dûång àêët nûúác phaãi àoáng vaâ coá thïí àoáng vai troâ nhû thïë naâo? Nguyïn lyá cú baãn cuãa chuã nghôa duy vêåt, nhû chuáng ta àïìu biïët, khùèng àõnh, Nhaâ nûúác, cuäng nhû phaáp luêåt, tuy ra àúâi trïn möåt cú súã kinh tïë nhêët àõnh, nhûng coá tñnh chêët àöåc lêåp tûúng àöëi, khöng phaãi chó thuå àöång, ài sau maâ coá thïí vaâ cêìn àoáng vai troâ chuã àöång, tñch cûåc, phaát huy, thïí hiïån vai troâ vaâ taác duång doån àûúâng, tûâng bûúác taåo lêåp àöìng böå caác yïëu töë cuãa kinh tïë tri thûác. Coá thïí noái, trong àiïìu kiïån nhû úã nûúác ta, nïëu Nhaâ nûúác khöng ra tay vaâ khöng coá nhûäng nöî lûåc àùåc biïåt thò quaá trònh chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác chó nùçm trïn lyá thuyïët. Trong nhiïìu trûúâng húåp, Nhaâ nûúác vaâ phaáp luêåt khöng chó dûâng laåi úã vai troâ taåo àiïìu kiïån maâ phaãi ài àêìu trong viïåc khai phaá, taåo cuá hñch maånh àïí àêíy toaân böå xaä höåi vêån àöång theo hûúáng chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác. Trûúác mùæt, Nhaâ nûúác phaãi thïí hiïån vai troâ to lúán cuãa mònh trïn 3 mùåt hoaåt àöång sau àêy: a. Trûúác hïët, Nhaâ nûúác phaãi àaâo taåo vaâ taåo àiïìu kiïån cho toaân xaä höåi tham gia àaâo taåo, tûå àaâo taåo nhùçm súám hònh thaânh nguöìn nhên lûåc phuåc vuå quaá trònh chuyïín àöíi sang nïìn kinh tïë tri thûác.
  • 4. KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 106 Nïìn kinh tïë tri thûác àoâi hoãi phaãi coá möåt xaä höåi tri thûác; xaä höåi tri thûác vûâa laâ "nhên", vûâa laâ "quaã" cuãa nïìn kinh tïë tri thûác. Nïìn kinh tïë tri thûác trûúác hïët cêìn coá möåt àöåi nguä tri thûác, nhên taâi àöng àaão àïí saáng taåo, trao àöíi vaâ phên phöëi cöng nghïå múái, giaãi phaáp kyä thuêåt cao...àöìng thúâi, cêìn möåt nïìn dên trñ àuã khaã nùng hûúãng thuå saãn phêím do kinh tïë tri thûác mang laåi. Möåt àùåc trûng cú baãn cuãa kinh tïë tri thûác laâ giaá trõ trñ tuïå caâng àûúåc nhiïìu ngûúâi sûã duång thò yá nghôa caâng lúán vaâ giaá trõ sûã duång caâng cao thò giaá baán caâng reã. Viïåc nuöi dûúäng thõ trûúâng, vò vêåy, trúã thaânh möåt nhiïåm vuå lúán cuãa Nhaâ nûúác. Nhaâ nûúác trûúác hïët, phaãi chuá troång túái cöng taác giaáo duåc vaâ àaâo taåo vaâ àöìng thúâi, nhêët laâ úã nhûäng bûúác ài àêìu tiïn, phaãi gaánh traách nhiïåm chñnh trong viïåc thûåc thi chñnh saách giaáo duåc vaâ àaâo taåo múái. Àïí thûåc hiïån àûúåc àiïìu àoá, Nhaâ nûúác phaãi coá chñnh saách khuyïën khñch caác töí chûác, caá nhên trong vaâ ngoaâi nûúác tham gia àaâo taåo nguöìn nhên lûåc cho nïìn kinh tïë tri thûác dûúái nhiïìu hònh thûác khaác nhau; Nhaâ nûúác cêìn gaánh traách nhiïåm chñnh trong viïåc àaãm baão cú súã haå têìng thöng tin àêìy àuã vaâ dïî tiïëp cêån àïí giuáp àöåi nguä caán böå khoa hoåc kyä thuêåt coá àiïìu kiïån phêën àêëu àïí àuöíi kõp trònh àöå khoa hoåc tiïn tiïën trïn thïë giúái, kïë thûâa àûúåc nhûäng tinh hoa tri thûác nhên loaåi; Thûåc hiïån chñnh saách múã cûãa möåt caách nhêët quaán àïí thu huát àêìu tû nûúác ngoaâi trong lônh vûåc khoa hoåc vaâ cöng nghïå, thiïët lêåp ngaây caâng nhiïìu caác khu cöng nghïå cao. b. Nhaâ nûúác cêìn phaãi thiïët lêåp möi trûúâng àêìu tû thuêån lúåi cho viïåc xêy dûång vaâ phaát triïín caác ngaânh cöng nghiïåp coá haâm lûúång trñ tuïå cao Möåt trong nhûäng àùåc trûng cuãa sûå àêìu tû cho khoa hoåc kyä thuêåt cao laâ tñnh ruãi ro vaâ maåo hiïím lúán. Do àoá, Nhaâ nûúác cêìn coá chñnh saách khuyïën khñch àùåc biïåt àöëi vúái loaåi hònh àêìu tû naây, chùèng haån nhû, aáp duång mûác ûu àaäi cao nhêët vïì thuïë, tñn duång, àaâo taåo, nùng lûåc tiïëp cêån thöng tin... cho viïåc saáng taåo, trao àöíi vaâ phên phöëi cöng nghïå múái, giaãi phaáp kyä thuêåt cao. Trong thúâi gian trûúác mùæt, cêìn khêín trûúng thiïët lêåp ngaây caâng nhiïìu khu cöng nghïå cao, töí chûác caác Quäy àêìu tû maåo hiïím nhùçm höî trúå cho viïåc phaát triïín cöng nghïå cao. Àöìng thúâi, Nhaâ nûúác cêìn thûåc hiïån töët caác chñnh saách cuå thïí nhû sau:
  • 5. KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 107 1) Àïì ra caác biïån phaáp nhùçm höî trúå cho hoaåt àöång nghiïn cûáu triïín khai vaâ ûáng duång. 2) Khuyïën khñch viïåc xaác lêåp quan hïå thûúâng xuyïn vaâ vûäng chùæc giûäa caác cú súã nghiïn cûáu khoa hoåc vaâ caác ngaânh cöng nghiïåp nhùçm taåo ra möåt cú chïë liïn kïët coá hiïåu quaã giûäa nghiïn cûáu vaâ ûáng duång. 3) Thûåc hiïån chñnh saách vïì möåt nïìn thûúng maåi, àêìu tû múã, chñnh saách caånh tranh laânh maånh. 4) Taåo lêåp vaâ duy trò caác thïí chïë höî trúå cho sûå vêån haânh coá hiïåu quaã cuãa thõ trûúâng nhû hïå thöëng tû phaáp, chïë àöå tûå do húåp àöìng, chïë àöå traách nhiïåm àöëi vúái chêët lûúång saãn phêím, Luêåt vïì baão vïå ngûúâi tiïu duâng. 5) Nhaâ nûúác cêìn coá chñnh saách àïí taåo lêåp möi trûúâng kinh tïë vô mö öín àõnh àûúåc thïí hiïån qua caác yïëu töë nhû chó söë laåm phaát thêëp, chñnh saách taâi chñnh cöng öín àõnh, hïå thöëng thuïë húåp lyá. 6) Tùng cûúâng nùng lûåc trñ tuïå cho àöåi nguä quaãn lyá nhaâ nûúác trong lônh vûåc kinh tïë, nhùçm baão àaãm cho nhûäng quyïët saách cuäng coá haâm lûúång trñ tuïå cao. c. Nêng cao hiïåu lûåc, hiïåu quaã àiïìu chónh cuãa phaáp luêåt, nhêët laâ phaáp luêåt trong lônh vûåc súã hûäu trñ tuïå Hiïën phaáp 1992 quy àõnh: "Nhaâ nûúác thöëng nhêët quaãn lyá nïìn kinh tïë quöëc dên bùçng phaáp luêåt, kïë hoaåch, chñnh saách..." (Àiïìu 26). Thûåc tïë chó roä, trong caác cöng cuå maâ Nhaâ nûúác ta sûã duång àïí quaãn lyá nïìn kinh tïë, phaáp luêåt àûúåc àïí lïn haâng àêìu vaâ laâ cöng cuå khöng thïí thiïëu àûúåc cuãa Nhaâ nûúác. Trong nïìn kinh tïë tri thûác thõ trûúâng khoa hoåc seä chiïëm ûu thïë so vúái thõ trûúâng haâng hoaá, dõch vuå truyïìn thöëng. Baãn thên thõ trûúâng haâng hoaá, dõch vuå truyïìn thöëng, tuy vêîn coân töìn taåi song cuäng coá nhûäng thay àöíi sêu sùæc trong caác phûúng thûác giao dõch trïn thõ trûúâng. Vò vêåy, phaáp luêåt vûâa phaãi duy trò caác nguyïn tùæc töí chûác vaâ hoaåt àöång cuãa thõ trûúâng truyïìn thöëng, vûâa phaãi kõp thúâi böí sung caác quy àõnh vïì caác phûúng thûác trao àöíi múái trïn thõ trûúâng, nhû viïåc thûåc hiïån kinh doanh haâng hoaá, dõch vuå thöng qua thûúng maåi àiïån tûã, phûúng thûác giao dõch trong "thõ trûúâng aão", thõ trûúâng àöång vaâ thõ trûúâng haâng hoaá coá haâm lûúång trñ tuïå cao. Àoá laâ möåt nhiïåm vuå khoá khùn, phûác taåp, àoâi hoãi phaãi àûúåc thûåc hiïån tûâng
  • 6. KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 108 bûúác. Tuy nhiïn, àïí phaáp luêåt laâm àûúåc vai troâ thuác àêíy bûúác chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác, trong thúâi gian trûúác mùæt phaãi quan têm àöìng thúâi caã hai mùåt cuãa möåt vêën àïì bûác baách do quaá trònh chuyïín àöíi sang nïìn kinh tïë tri thûác àùåt ra: Möåt laâ, khuyïën khñch vaâ taåo àiïìu kiïån töët nhêët cho tûå do saáng taåo cuãa moåi ngûúâi nhùçm taåo ra nhiïìu cöng nghïå múái, giaãi phaáp kyä thuêåt cao; hai laâ, baão höå möåt caách coá hiïåu quaã quyïìn súã hûäu àöëi vúái caác saãn phêím trñ tuïå. Àïí taåo àûúåc àöång lûåc khuyïën khñch sûå phaát triïín cuãa tri thûác, cuãa saáng taåo, phaáp luêåt trûúác hïët phaãi quy àõnh roä nhûäng lúåi ñch chñnh àaáng, bao göìm caã lúåi ñch vêåt chêët vaâ lúåi ñch tinh thêìn maâ ngûúâi saáng taåo àûúåc hûúãng àöëi vúái caác saãn phêím trñ tuïå cuãa mònh. Nhûng àöëi vúái xaä höåi ta hiïån nay, coá thïí noái àêy laâ lônh vûåc coân hoaân toaân múái meã, múái meã àöëi vúái caã baãn thên ngûúâi laâm cöng taác baão vïå naây. Coá thïí hònh dung, röìi àêy vai troâ cuãa caác thiïët chïë nhû toaâ aán, troång taâi, luêåt sû cuäng nhû caác cú quan tû phaáp haânh chñnh, böí trúå tû phaáp khaác, chùæc chùæn seä phaãi coá vai troâ rêët troång yïëu trong sûá mïånh baão vïå naây, trûåc tiïëp goáp phêìn taåo lêåp khöng gian, haânh lang, möi trûúâng laânh maånh, àaáng tin cêåy cho hoaåt àöång saáng taåo. Tuy nhiïn, vïì mùåt naây, chuáng ta phaãi yá thûác àêìy àuã vïì àöåi nguä cuãa chuáng ta hiïån àang àaãm traách sûá mïånh naây. Coá thïí khùèng àõnh coân xa múái úã tû thïë sùén saâng. Vêën àïì bûác xuác àùåt ra vò vêåy, hiïån nay, tûác ngay tûâ àêìu, phaãi biïët giaânh sûå quan têm àaâo taåo, böìi dûúäng möåt àöåi nguä àöng àaão úã mûác àöå cêìn thiïët caác luêåt gia, ngûúâi laâm cöng taác phaáp luêåt khöng chó thaânh thaåo caác tri thûác phaáp luêåt truyïìn thöëng trong àiïìu kiïån trûúác àêy maâ phaãi àöìng thúâi laâ nhûäng chuyïn gia vïì súã hûäu trñ tuïå, chuyïín giao cöng nghïå, vïì quyïìn taác giaã, quyïìn súã hûäu trñ tuïå... Àöìng thúâi, phaáp luêåt cuäng phaãi biïët baão vïå nhûäng lúåi ñch húåp phaáp cuãa caã ngûúâi tiïu duâng caác saãn phêím trñ tuïå trûúác caác haânh vi xêm phaåm. Bùçng caách àoá, phaáp luêåt thûåc sûå khuyïën khñch moåi ngûúâi àêìu tû cöng sûác, trñ lûåc vaâo nhûäng hoaåt àöång tòm toâi, phaát minh, saáng taåo ra caác saãn phêím múái, phuåc vuå cho sûå phaát triïín cuãa kinh tïë tri thûác. Phaãi noái rùçng, khi nûúác ta chuyïín sang nïìn kinh tïë thõ trûúâng, vêën àïì quyïìn taác giaã vaâ súã hûäu cöng nghiïåp àaä bùæt àêìu àûúåc coi troång. Nùm 1989, Höåi àöìng Nhaâ nûúác àaä ban haânh Phaáp lïånh vïì Súã hûäu Cöng nghiïåp; nùm 1994, Uyã ban Thûúâng vuå Quöëc Höåi ban haânh Phaáp lïånh baão höå quyïìn taác giaã. Caác vùn baãn naây àaä coá quy
  • 7. KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 109 àõnh cöng nhêån quyïìn súã hûäu trñ tuïå laâ súã hûäu caá nhên, cho pheáp àöåc quyïìn saáng chïë. Böå luêåt dên sûå Viïåt Nam 1995 àaä daânh troån veån Phêìn thûá 6 göìm 3 chûúng vúái 81 àiïìu àïí quy àõnh vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå vaâ chuyïín giao cöng nghïå. Àïí thïí chïë hoaá caác quy àõnh cuãa Böå luêåt dên sûå naây Chñnh phuã àaä ban haânh nhiïìu vùn baãn hûúáng dêîn nhû Nghõ àõnh 76/CP (29.11.1996) quy àõnh chi tiïët vïì quyïìn vaâ nghôa vuå cuãa taác giaã; Nghõ àõnh 63/CP (24.10.1996) quy àõnh chi tiïët vïì quyïìn súã hûäu cöng nghiïåp; Nghõ àõnh 45/1998/NÀ- CP (1.7.1998) quy àõnh chi tiïët vïì chuyïín giao cöng nghïå. Àiïìu 750 cuãa Böå luêåt dên sûå àaä quy àõnh roä: "Quyïìn cuãa taác giaã bao göìm quyïìn nhên thên vaâ quyïìn taâi saãn cuãa taác giaã àöëi vúái taác phêím do mònh saáng taåo". Sûå cöng nhêån àöëi vúái caã hai loaåi quyïìn àûúåc quy àõnh trong àiïìu naây chñnh laâ nïìn taãng coá tñnh nguyïn tùæc goáp phêìn khuyïën khñch àêìu tû chêët xaám, àêìu tû trñ lûåc vaâ kiïën thûác vaâo caác hoaåt àöång saáng taåo. Vïì mùåt naây kinh nghiïåm cuãa caác nûúác ài trûúác laâ rêët àaáng quyá. Thûåc tiïîn baão höå saãn phêím trñ tuïå trong nhiïìu thêåp kyã qua cuãa caác nûúác cho thêëy, baão höå saãn phêím trñ tuïå laâ möåt cöng viïåc vö cuâng khoá khùn, phûác taåp bùæt nguöìn tûâ àùåc thuâ cuãa caác saãn phêím trñ tuïå. Viïåc àêìu tû àïí saáng taåo ra tri thûác, cöng nghïå rêët töën keám vaâ ruãi ro, nhûng thaân hquaã laåi dïî phöí cêåp, dïî lan truyïìn, dïî bõ àaánh cùæp; ngûúâi àêìu tû saáng taåo ra tri thûác, cöng nghïå dïî bõ "tuöåt khoãi tay" trong viïåc khai thaác caác lúåi ñch do tri thûác, cöng nghïå àoá mang laåi. ÚÃ nûúác ta hiïån nay, qua thûåc tiïîn thûåc thi phaáp luêåt vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå úã Viïåt Nam, chuáng töi thêëy coá 3 nguyïn nhên nöíi cöåm nhû sau: • YÁ thûác tön troång phaáp luêåt noái chung vaâ phaáp luêåt vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå noái riïng cuãa nhên dên coân thêëp. Trong Nghõ quyïët cuãa Chñnh phuã vïì xêy dûång vaâ phaát triïín cöng nghïå phêìn mïìm giai àoaån 2000-2005, khi àïì cêåp túái thûåc tiïîn úã Viïåt Nam hiïån nay, Chñnh phuã nhêån àõnh: "nhêån thûác chung cuãa toaân xaä höåi vïì baão vïå quyïìn súã hûäu trñ tuïå coân thêëp, àùåc biïåt laâ quyïìn taác giaã àöëi vúái caác saãn phêím phêìn mïìm". • Baãn thên ngûúâi coá saãn phêím trñ tuïå bõ vi phaåm cuäng chûa yá thûác àêìy àuã vïì quyïìn cuãa mònh vaâ cuäng chûa tin cêåy vaâo sûå baão vïå cuãa phaáp luêåt àöëi vúái nhûäng quyïìn taâi saãn chñnh àaáng cuãa mònh, àöëi vúái saãn phêím hay phaát minh, saáng chïë do
  • 8. KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 110 chñnh mònh taåo ra. Trong möåt vaâi vuå kiïån nhû vêåy, vêën àïì àùåt ra laâ ngay baãn thên taác giaã cuäng khöng thïí xaác àõnh àûúåc giaá trõ vêåt chêët thêåt sûå cuãa saãn phêím mònh taåo ra laâ bao nhiïu àïí àûa ra mûác yïu cêìu böìi thûúâng húåp lyá. • Do söë lûúång caác vuå kiïån vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå coân ñt nïn baãn thên caác thêím phaán cuäng chûa coá nhiïìu kinh nghiïåm, thoái quen trong viïåc xeát xûã caác vuå tranh chêëp quyïìn súã hûäu trñ tuïå. Trong khi àoá, viïåc töíng kïët kinh nghiïåm xeát xûã, hoåc têåp kinh nghiïåm nûúác ngoaâi trong viïåc baão vïå quyïìn súã hûäu trñ tuïå chûa àûúåc thûåc hiïån kõp thúâi. Vò vêåy, vêën àïì àùåt ra úã àêy laâ, khöng nhûäng chuá troång viïåc hoaân thiïån caác vùn baãn quy phaåm phaáp luêåt vïì súã hûäu trñ tuïå maâ àiïìu quan troång hún laâ cêìn tòm ra àûúåc möåt cú chïë hûäu hiïåu baão àaãm thûåc hiïån nghiïm chónh caác quy àõnh vïì súã hûäu trñ tuïå vaâ baão vïå coá hiïåu quaã quyïìn súã hûäu trñ tuïå trûúác moåi haânh vi xêm phaåm. Cú chïë àoá phaãi huy àöång àûúåc sûác maånh töíng húåp cuãa toaân böå xaä höåi vaâ àïì cao àûúåc traách nhiïåm cuãa möîi caá nhên, töí chûác trong viïåc baão àaãm thûåc hiïån caác quy àõnh vïì súã hûäu trñ tuïå. Àïí goáp phêìn taåo dûång möåt cú chïë nhû vêåy, chuáng töi xin coá möåt söë kiïën nghõ nhû sau: • Àêíy maånh cöng taác tuyïn truyïìn, phöí biïën giaáo duåc phaáp luêåt trong toaân xaä höåi nhùçm nêng cao yá thûác chêëp haânh phaáp luêåt, tön troång vaâ baão vïå quyïìn súã hûäu trñ tuïå. • Khuyïën khñch viïåc thaânh lêåp caác töí chûác tû vêën phaáp luêåt vïì súã hûäu trñ tuïå nhùçm giuáp taác giaã, chuã súã hûäu taác phêím khöng chó trong viïåc laâm thuã tuåc àùng kyá baão höå quyïìn taác giaã maâ caã trong viïåc nêng cao hiïíu biïët vïì súã hûäu trñ tuïå vaâ baão vïå quyïìn súã hûäu trñ tuïå. Theo Nghõ àõnh 76/CP ngaây 29/11/1999, töí chûác dõch vuå baãn quyïìn taác giaã chó dûâng laåi úã viïåc tiïën haânh caác dõch vuå àùng kyá vaâ nöåp àún yïu cêìu baão höå quyïìn taác giaã. Möåt töí chûác chó vúái chûác nùng nhû vêåy chûa thûåc sûå àaáp ûáng àûúåc yïu cêìu cuãa xaä höåi trong viïåc thûåc hiïån quyïìn súã hûäu trñ tuïå. • Tùng cûúâng nùng lûåc vaâ hiïåu quaã hoaåt àöång thanh tra chuyïn ngaânh vùn hoaá thöng tin, cuãa caác cú quan quaãn lyá nhaâ nûúác vïì súã hûäu trñ tuïå; quy àõnh thïm traách nhiïåm cuãa caác cú quan töí chûác trong viïåc phaát hiïån vaâ xûã lyá kõp thúâi caác
  • 9. KYÃ YÏËU HÖÅI THAÃO KHOA HOÅC 111 vi phaåm vïì quyïìn súã hûäu trñ tuïå. Phaãi coá vùn baãn phaáp luêåt quy àõnh vïì xûã phaåt haânh chñnh nhûäng haânh vi vi phaåm phaáp luêåt vïì quyïìn taác giaã. • Nïn xaä höåi hoaá cöng taác baão höå quyïìn taác giaã thöng qua viïåc thaânh lêåp caác Hiïåp höåi baãn quyïìn taác giaã. Hiïåp höåi naây seä àoáng vai troâ laâm ngûúâi trung gian giûäa taác giaã, chuã súã hûäu taác phêím vúái nhûäng ngûúâi coá nhu cêìu sûã duång taác phêím trong viïåc kyá kïët húåp àöìng sûã duång taác phêím, mûác thuâ lao cho taác giaã vaâ caác vêën àïì khaác coá liïn quan. Khuyïën khñch thaânh lêåp möåt maång lûúái röång raäi caác cêu laåc böå cuãa nhûäng ngûúâi yïu thñch súã hûäu trñ tuïå, cöng nghïå phêìn mïìm, cöng nghïå cao, daânh sûå quan têm thñch àaáng cho caác cêu laåc böå naây tûâng bûúác trúã thaânh nhûäng trûúâng hoåc, nhûäng giaãng àûúâng, nhûäng phoâng thñ nghiïåm saáng taåo theo phûúng chêm xaä höåi hoaá, tri thûác hoaá nhûäng nûgúâi hùng say, ham hoåc hoãi ài vaâo caác lônh vûåc múái meã cuãa cöng nghïå phêìn mïìm, cöng nghïå cao, vûâa saáng taåo, vûâa têåp dûúåt vûún túái nhûäng àónh cao cuãa trñ tuïå. • Tùng cûúâng nùng lûåc cuãa àöåi nguä caán böå laâm cöng taác xeát xûã caác tranh chêëp vïì súã hûäu trñ tuïå úã Toaâ aán. Trong tûúng lai, chuáng ta coá thïí tham khaão kinh nghiïåm úã möåt söë nûúác trong viïåc thaânh lêåp caác Toaâ aán chuyïn traách vïì súã hûäu trñ tuïå noái chung vaâ trong lônh vûåc quyïìn taác giaã noái riïng nhùçm àaáp ûáng caác àoâi hoãi cuãa thûåc tiïîn. Àùåc biïåt, cêìn quy àõnh roä thêím quyïìn giaãi quyïët caác tranh chêëp coá liïn quan túái quyïìn taác giaã trong caác vùn baãn coá têìm hiïåu lûåc phaáp lyá àuã maånh vaâ mang tñnh öín àõnh cao nhû Phaáp lïånh, Luêåt hoùåc Böå luêåt, baão àaãm sûå thöëng nhêët trong hïå thöëng phaáp luêåt. Hiïån taåi, viïåc xaác àõnh thêím quyïìn cuãa toaâ aán trong viïåc giaãi quyïët caác tranh chêëp liïn quan túái quyïìn súã hûäu cöng nghiïåp àaä àûúåc quy àõnh roä raâng trong Phaáp lïånh thuã tuåc giaãi quyïët caác vuå aán dên sûå, song viïåc xaác àõnh thêím quyïìn cuãa toaâ aán trong viïåc giaãi quyïët caác tranh chêëp liïn quan túái quyïìn taác giaã múái chó àûúåc quy àõnh trong Cöng vùn hûúáng dêîn xeát xûã cuãa Toaâ aán nhên dên töëi cao söë 97/KHXX (21.8.1997). • Nghiïn cûáu àïí khêín trûúng gia nhêåp caác cöng ûúác quöëc tïë vïì quyïìn taác giaã nhû Cöng ûúác Berne (1886) vaâ Hiïåp àõnh
  • 10. KINH TÏË TRI THÛÁC VAÂ NHÛÄNG VÊËN ÀÏÌ ÀÙÅT RA ÀÖËI VÚÁI VIÏÅT NAM 112 TRIPS (1994), Cöng ûúác Giúnevú (1952) trong löå trònh gia nhêåp Töí chûác Thûúng maåi thïë giúái (WTO). * * * Trïn àêy laâ möåt söë yá kiïën bûúác àêìu cuãa chuáng töi vïì viïåc nêng cao vai troâ cuãa Nhaâ nûúác vaâ phaáp luêåt trong quaá trònh chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác úã Viïåt Nam. Röìi àêy, Böå Tû phaáp seä àùåt ra viïåc nghiïn cûáu vêën àïì naây trong möåt àïì taâi khoa hoåc, ñt nhêët laâ úã cêëp Böå, múái coá thïí giaãi quyïët töët caác vêën àïì phaáp lyá àùåt ra, goáp phêìn thuác àêíy quaá trònh chuyïín sang nïìn kinh tïë tri thûác úã nûúác ta./. (1) Xem "Taâi liïu phuåc vuå nghiïn cûáu" (Viïån Thöng tin khoa hoåc xaä höåi), Söë TN 99-76, tr.10, TN 99-77, 1999, tr.11. (2) G.S Àùång Hûäu: Kinh tïë tri thûác thúâi cú vaâ thaách thûác àöëi vúái nûúác ta, TCCS söë 8/2000.
  • 11. KKhhoo EEbbooookk mmiiễễnn pphhíí eebbooookkffrreeee224477..bbllooggssppoott..ccoomm CCơơ ssởở DDữữ lliiệệuu HHộộii tthhảảoo//TThhaamm lluuậậnn tthhuuvviieennhhooiitthhaaoo..bbllooggssppoott..ccoomm tthhuuvviieenntthhaammlluuaann..bbllooggssppoott..ccoomm CCHHIIAA SSẺẺ TTRRII TTHHỨỨCC

Related Documents