Ang ponolohiya o palatunugan ay pag-
aaral sa mga ponema (tunog), paghinto
(juncture), pagtaas-pagbaba ng mga pintig
(pitc...
Ito ang pinakamaliit na yunit ng tunog.
ang segmental
ang suprasegmental.
Binubuo ng ponemang katinig at patinig.
Labing-lima ang orihinal na kasama sa
palabaybayan ngunit isinama ang impit na tun...
/p, t, k, ?, b, d, g, m, n, ŋ, s, h , f, v, z, l, r, j, w, y/
ang bumubuo sa ponemang katinig
Halimbawa:
ba : tah – housed...
Sa 28 na titik sa Bagong alpabetong
Filipino, walong (8) titik ang naidagdag
..(c,f,j,q,v,x,z,ῆ)
•Sa mga titik na (c,f,j,q...
Ang mga titik (c, ῆ, q, at x) ay mga
redundant dahil hindi kumakatawan
sa iisa at tiyak nay unit ng tunog
kundi sa nakakat...
Ang isa pang dagdag na
tunog ay ang impit
Kung magkagayun,
mayroong 25 ponema sa
Wikang Filipino.
Ang bawat ponema ay
may kaniya-kaniyang
envayronment na
kinabibilangan. Ano
nga ba ang
ENVAYRONMENT?
ENVAYRONMENT
ang tawag sa pusisyon
ng mga tunog
Walang tunog na Ponema –
(p,t,k)
May tunog na ponema – mga
ponemang binabanggit kapag
nakababa ang velum at
dinadaan sa ...
Halimbawa:
Pit (hukay) – Bit ( Kinagat)
Cap ( sombrero) – Cab(taksi)
Kulay – gulay
May mga salitang binubuo ng mga pare-
p...
TANDAAN: Nagkakaiba ang kahulugan nito
dahil sa isang ponemang naiba sa isang
salita.Kayat iwasang pagpalitin
ang set ng b...
DESCRIPTIVE-STRUCTURALIST
APPROACH
Sa lapit na ito, tinutukoy ang
maaring maging posisyon ng
tunog sa bawat salita.
Identical Environment – nasa iisang
kapaligiran at may parehong posisyon sa
konteksto ng salita)
Contrastive Environment –...
Distribusyong Komplemetari
May kaniya-kaniyang puwesto ang
bawat ponema na hindi pwedeng
panghimasukan ng bawat isa.
Halim...
Malayang Varyasyon
Napapalitan ang isang tunog sa isang
envayronment subalit hindi naiiba ang
kahulugan. Alinman sa dalawa...
MGA PROSESONG
PONOLOHIKAL
Dalawang rasong kung bakit
may varyasyon ang isang
ponema o may mga alofowm
ito.
1. Dahil lagi tayong naghahanap ng mas
madaling paraan para magawa, mabuo,
o mangyari ang anumang bagay.
Halimbawa:
labing...
Tandaan: ginagamit ang ponemang m
kung ang sinusundang ponema ay p at
b. at ginagamit naman ang ponemang n
kung ang sinusu...
2. Upang mas maging malinaw sa pandinig
ang salitang di gaanong malinaw sa
ordinaryong pagsasalita.
Halimbawa:
pang tali (...
MGA PROSESO SA
PAGBABAGO NG TUNOG
ASIMILASYON-
kapagmay binabagayanna katabing
tunog.
Halimbawa: manglaban = manlaban
ASIMILASYONG
GANAP- kapag nagiging parehong-
pareho ang dating magkaibang tunog.
Halimbawa: pamunas ( tama ang pagkakabuo
...
REGRESIV NA
ASIMILASYON – kapag ang
binabagay na tunog ay nauna
sa binabagayan na tunog
PROGRESIV NA
ASIMILASYON
kapag ang binabagayang tunog
ang nauuna sa bumabagay na
tunog
PALATALISASYO
N
nagiging palatal ang dila sa ngalangala
ang isang tunog sa hila ng isang palatal
na tunog gaya ng (y,I, at...
NEYSALISASYO
N
nagkakaroon ng katangiang
neysal ang isang di neysal na
tunog sa impluwensiya ng
katabing neysal.
VOYSING AT
DEVOYSING
nawawala o humihina ang
voys.
DISIMILASYO
N
di bumabagay ang isang
tunog sa silabol o salita.
Halimbawa: sixth = sikst
METATESI
S
nagbabago ang dating ayos ng mga
tunog ng mga salita.
PAGKAKALT
AS
nawawala o di binibigkas ang isa o higit pang
tunog.
Halimbawa:papano= pano
Bangkero=bangko
ADISYON O
PAGDADAGDAG NG
TUNOG
proseso ng pagdadagdag ng tunog sa
salita.
Halimbawa: skul = iskul
nars-narses
MGA
PONEMIKON
G
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
Ponolohiya menchie
of 45

Ponolohiya menchie

pag aaral ng mga ponema
Published on: Mar 4, 2016
Published in: Education      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Ponolohiya menchie

  • 1. Ang ponolohiya o palatunugan ay pag- aaral sa mga ponema (tunog), paghinto (juncture), pagtaas-pagbaba ng mga pintig (pitch), diin (stress) at pagpapahaba ng tunog (prolonging/lengthening).
  • 2. Ito ang pinakamaliit na yunit ng tunog. ang segmental ang suprasegmental.
  • 3. Binubuo ng ponemang katinig at patinig. Labing-lima ang orihinal na kasama sa palabaybayan ngunit isinama ang impit na tunog o glottal stop (?) sapagkat ito ay itinuturing na isang ponemang katinig dahil napagbabago nito ang kahulugan ng isang salita. Ang dating bigkas nito ay malumi o maragsa.
  • 4. /p, t, k, ?, b, d, g, m, n, ŋ, s, h , f, v, z, l, r, j, w, y/ ang bumubuo sa ponemang katinig Halimbawa: ba : tah – housedress tu : bo - pipe ba : ta? – child tu : bo? – profit Ang ponemang patinig ay lima: a, e, i, o, u.
  • 5. Sa 28 na titik sa Bagong alpabetong Filipino, walong (8) titik ang naidagdag ..(c,f,j,q,v,x,z,ῆ) •Sa mga titik na (c,f,j,q,v,x,z,ῆ) ang mga tiyak na fonemik ang istatus ay (f,j,v,z) •Fonemik istatus- ito yaong may iisang kinakatawang tunog ang mga letra.
  • 6. Ang mga titik (c, ῆ, q, at x) ay mga redundant dahil hindi kumakatawan sa iisa at tiyak nay unit ng tunog kundi sa nakakatunog na isa pang letra o sunuran ng mga letra. Hal: c-/s/ = cinco = singko ῆ-/ny/=ba ῆo= banyo
  • 7. Ang isa pang dagdag na tunog ay ang impit Kung magkagayun, mayroong 25 ponema sa Wikang Filipino.
  • 8. Ang bawat ponema ay may kaniya-kaniyang envayronment na kinabibilangan. Ano nga ba ang ENVAYRONMENT?
  • 9. ENVAYRONMENT ang tawag sa pusisyon ng mga tunog
  • 10. Walang tunog na Ponema – (p,t,k) May tunog na ponema – mga ponemang binabanggit kapag nakababa ang velum at dinadaan sa ilong ang hangin. NATURAL NA KLAS NA MGA TUNOG- kung makabuluhang mga tunog ang tinutukoy
  • 11. Halimbawa: Pit (hukay) – Bit ( Kinagat) Cap ( sombrero) – Cab(taksi) Kulay – gulay May mga salitang binubuo ng mga pare- parehong tunog liban sa isang tunog.
  • 12. TANDAAN: Nagkakaiba ang kahulugan nito dahil sa isang ponemang naiba sa isang salita.Kayat iwasang pagpalitin ang set ng bawat tunog upang hindi maiba ang kahulugan ng isang salita.
  • 13. DESCRIPTIVE-STRUCTURALIST APPROACH Sa lapit na ito, tinutukoy ang maaring maging posisyon ng tunog sa bawat salita.
  • 14. Identical Environment – nasa iisang kapaligiran at may parehong posisyon sa konteksto ng salita) Contrastive Environment – kontras ang mga tunog Pares Minimal – mga pares na salita na magkatulad ng bigkas maliban sa isang ponema na siyang pinagkaiba ng kahulugan.
  • 15. Distribusyong Komplemetari May kaniya-kaniyang puwesto ang bawat ponema na hindi pwedeng panghimasukan ng bawat isa. Halimbawa: Pin at bin
  • 16. Malayang Varyasyon Napapalitan ang isang tunog sa isang envayronment subalit hindi naiiba ang kahulugan. Alinman sa dalawa ay maaring gamitin. Halimbawa: babae/babai lalake/lalaki
  • 17. MGA PROSESONG PONOLOHIKAL
  • 18. Dalawang rasong kung bakit may varyasyon ang isang ponema o may mga alofowm ito.
  • 19. 1. Dahil lagi tayong naghahanap ng mas madaling paraan para magawa, mabuo, o mangyari ang anumang bagay. Halimbawa: labingpito = labimpito labingtatlo=labintatlo
  • 20. Tandaan: ginagamit ang ponemang m kung ang sinusundang ponema ay p at b. at ginagamit naman ang ponemang n kung ang sinusundang ponema ay d,l,r,s,t.
  • 21. 2. Upang mas maging malinaw sa pandinig ang salitang di gaanong malinaw sa ordinaryong pagsasalita. Halimbawa: pang tali (bigyan mo ako ng isa pang tali) Humihingi ng isa pang piraso Pantali (bigyan mo ako ng isang pantali)
  • 22. MGA PROSESO SA PAGBABAGO NG TUNOG
  • 23. ASIMILASYON- kapagmay binabagayanna katabing tunog. Halimbawa: manglaban = manlaban
  • 24. ASIMILASYONG GANAP- kapag nagiging parehong- pareho ang dating magkaibang tunog. Halimbawa: pamunas ( tama ang pagkakabuo ng salita) Pammunas ( mali ang pagkakabuo ng salita dahil labag sa sistematik fonetik na Tagalof ang magkasunod na parehong consonant .)
  • 25. REGRESIV NA ASIMILASYON – kapag ang binabagay na tunog ay nauna sa binabagayan na tunog
  • 26. PROGRESIV NA ASIMILASYON kapag ang binabagayang tunog ang nauuna sa bumabagay na tunog
  • 27. PALATALISASYO N nagiging palatal ang dila sa ngalangala ang isang tunog sa hila ng isang palatal na tunog gaya ng (y,I, at e) Halimbawa: did you = didju
  • 28. NEYSALISASYO N nagkakaroon ng katangiang neysal ang isang di neysal na tunog sa impluwensiya ng katabing neysal.
  • 29. VOYSING AT DEVOYSING nawawala o humihina ang voys.
  • 30. DISIMILASYO N di bumabagay ang isang tunog sa silabol o salita. Halimbawa: sixth = sikst
  • 31. METATESI S nagbabago ang dating ayos ng mga tunog ng mga salita.
  • 32. PAGKAKALT AS nawawala o di binibigkas ang isa o higit pang tunog. Halimbawa:papano= pano Bangkero=bangko
  • 33. ADISYON O PAGDADAGDAG NG TUNOG proseso ng pagdadagdag ng tunog sa salita. Halimbawa: skul = iskul nars-narses
  • 34. MGA PONEMIKON G