Narodowy Dzieo Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” Suwałki 1 marca 2011 r.
Ustawa z dnia 3 lutego 2011 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklęty...
Z projektem ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „ŻołnierzyWyklętych” wystąpił 26.02.2010 r. śp. Prezydent Lech K...
Dlaczego 1 marca ?• 1 marca 1951 r. stracono siedmiu członków IV Zarządu Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” - ostatnieg...
„Żołnierze Wyklęci” w retoryce komunistów• zdrajcy narodu • Armia Krajowa została• bandyci ...
Wyklęci …. za co?• „wykląd – wyrzec się kogoś, potępid go Dziś, na naszych oczach, słowo przeklinając” ...
Narodowy Dzieo Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” Suwałki ...
Okręg Białystok AK – AKOsierpieo 1944 r. – wrzesieo 1945 r.
Rota przysięgi Armii Krajowej W obliczu Boga Wszechmogącego i NajświętszejMaryi Panny, Królowej Korony Polskiej kładę ...
Armia Krajowa po akcji „Burza” (jesieo 1944 r. – styczeo 1945 r.)• Po wkroczeniu Armii Czerwonej na żołnierzy A...
Inspektor Suwalski mjrFranciszek Szabunia „Zemsta”meldował 30 listopada 1944 r.Komendzie Okręgu AKBiałystok:„Aresztowania,...
Od Armii Krajowej do Armii Krajowej Obywateli ( styczeo 1945 r. - jesieo 1945 r.)• Ofensywa styczn...
Drugi od lewej: Inspektor Suwalski Franciszek Szabunia „Zemsta”, „Lechita”
Drugi od prawej: Inspektor Suwalski Franciszek Szabunia „Zemsta”, „Lechita”
kpt. Mieczysław Ostrowski „Kropidło”Komendant Obwodu AK Suwałki (kwiecieo 1944 r. - styczeo 1945 r.) Przewodnik Obwodu AKO...
Bronisław Jasioski „Komar”, „”Łom” Aresztowany 24 sierpnia 1950 r. ...
Oddział Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
W dwa miesiące po zakooczeniu działao wojennychw Europie - w lipcu 1945 r. jednostki Armii Czerwonej,wojsk wewnętrznych NK...
Mordy na żołnierzach AK – AKO• Niezależnie od siebie wytworzone dokumenty oraz relacje potwierdzają śmierd w siedzibie ...
OD AKO DO WiN (jesieo 1945 r. - 25 kwiecieo 1947 r.)• Struktury konspiracyjne zburzone przez lipcową obławę, za...
Obwód Suwalsko-AugustowskiZrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”
Dowódcy Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”: PIOTR...
Od 1939 r. zaangażowany w konspirację. Był komendantem placówki Knyszyn ZWZ – AK. ...
Rozbicie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN wiosną 1946 r.Od 31 marca do 8 maja 1946 r. uwięzionych zostało ...
Odbudowa struktur Obwodu Suwalsko- Augustowskiego WiN jesienią 1946 r.• Jesienią 1946 r. na czele obwodu stanął Józef...
Członek ZWZ – AK, AKO, WiN. W czasie okupacji niemieckiej był dowódcą patrolu Ke...
Członek AK. Po wejściu wojsk sowieckich 20.01.1945 r. został internowany w głąb ...
Ujawnił się w dniu 25.04.1947 r. w PUBP w Suwałkach. Ukrywał się od sierpn...
Dowódcy patroli Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”:1. Romuald Zabłocki „Błotni...
Patrole Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Członek AK , a...
Członek Armii Krajowej od 1940 r. Po ujawnieniu wyjechał na Ziemie O...
Partol Stanisława Siedleckiego „Wiernego”, „Klona” stacjonował w PuszczyAugustowskiej wraz z patrolem żandarmerii Michała ...
W AK od 1942 r., pełnił funkcję dowódcy plutonu terenowego na gminę Raczki...
Patrol Wacława Górskiego "Oko", "Majster" swoim działaniem obejmowałobszar powiatu augustowskiego (Janówka, Jabłońskie, Ra...
Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
Terenem działania patrolu były okolice Wiżajn, Rutki Tartak oraz Szypliszk.Skład patrolu:1. Kazimierz Bartnik „Młotek"2. L...
ALEKSANDER KOWALEWSKI „Rejtan”, „Bęben” oraz dowódcypatoli operujących w okolicach Gib: STANISŁAW WISZNIEWSKI „Zagłoba”, ...
Oddział pod dowództwem Aleksandra Kowalewskiego „Bęben” składał sięz trzech patroli.Patrol Stanisława Wiszniewskiego „Zagł...
Patrol Bolesława Rogalewskiego „Sosenki„.Zapleczem patrolu był obszar: Berżniki, Sejny, Krasnopol, Pogorzelec.Skład patrol...
Z oddziałem Aleksandra Kowalewskiego „Bęben” związane były patrole:Patrol pod dowództwem Józefa Milucia „Wróbel”Patrol ope...
Ujawnienie 25 kwietnia 1947 r.• Wiosna 1947 r. jest istotną cezurą dla podziemia antykomunistycznego, bowiem 25 kwietnia ...
Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Suwałki, 25 kwietni...
Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Suwałki, 25 kwietnia...
Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Augustów, 25 kwietnia 1947 r. Pat...
Zaświadczenie o ujawnieniu. Takie druki otrzymywały wszystkie osoby ujawniające swoją działalnośd na mocy ustawy z dn...
Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN. Augustów, 25 kwietnia1947 r. Pierwszy z lewej Michał Kaszczyk „Stały” - zas...
Po ujawnieniu… MIECZYSŁAW KLESZCZEWSKI „Wyrwa” w otoczen...
Pamiątkowe zdjęcie żołnierzy Obwodu Suwalsko – Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” wykonane w maju 194...
Jan Michaluk „Żołnierczyk” Urodzony 24.05.1923 r. w Bohaterach Polnych (obecnieBiałoruś). W AK od listopada 1941 r. - plac...
"Żołnierze Wyklęci” bez struktur (25 kwiecieo 1947 r. do jesieni 1954 r.)• Pracownicy aparatu bezpieczeostwa ni...
Stanisław Orłowski „Piorun”Z konspiracji nie wyszedł Stanisław Orłowski„Piorun” - akowiec, który od 1945 r., podezercji z ...
Stanisław Orłowski „Piorun”
Partyzanci polegli podczas obławy UB – KBW 13 października 1949 r. w rejonie KlonowaKunda Czesław, ps. „Fajfa”, „Słowik”, ...
Partyzanci polegli podczas obławy UB – KBW 13 października 1949 r. w rejonie Klonowa• Operacja przeciwko pięciu partyzant...
Trauma rodzin "Żołnierzy Wyklętych” Represje wobec rodzin ukrywających się członków podziemia:- aresztowania, c...
„Ojciec ukrywał się w lasach. Czasem nas odwiedzał, ale musiał bydbardzo ostrożny. W pamięci utkwiło mi ostatnie spotkanie...
Różne są opinie na temat śmierci mojego ojca. Ludzie mówią, żepopełnił samobójstwo, ale to nie prawda. UB go pobiło razem ...
30 sierpnia 1952 r., wieś Pokośno pod Suchowolą.Wykonane przez fotografa UB pośmiertne zdjęcie Stanisława Orłowskiego „Pio...
Oddział Jana Sadowskiego „Bladego” i Piotra Burdyna „Kabel”, „Poręba”• W maju 1949 r. na Suwalszczyźnie powstał oddz...
Jan Sadowski „Blady” Piotr Burdyn „Kabel”, „Poręba”
Rodzina Czyżów z Jasionowa, gm. JeleniewoBracia Czyż – synowie Józefa i Marii, rodzina przybyła z Wołynia, osiadła w Jasio...
Antoni Kwiedorowicz „Lis” – ostatni partyzant Suwalszczyzny• W drugiej połowie 1952 r. w wyniku ubeckiej prowokacji ...
Antoni Kwiedorowicz ,,Lis”, „Stryjek”, ur.w 1916 r. Ukrywał się przed poborem doArmii Czerwonej. Działał w partyzantcelite...
Represje wobec osób udzielających wsparcia „Żołnierzom Wyklętym”Zbrojne podziemie antykomunistyczne mogło istnied...
Podsumowanie W latach 1944-54 podziemie niepodległościowe naSuwalszczyźnie przeszło dramatyczną drogę od silnych struk...
Zbigniew Herbert, w Przesłaniu Pana Cogito – „O potrzebie Ścisłości”„…postronni obserwatorzy wtrąca w piek...
Narodowy dzień pamięci żolnierzy wyklętych (Danuta i Zbigniew Kaszlejowie - akklub.pl)
Narodowy dzień pamięci żolnierzy wyklętych (Danuta i Zbigniew Kaszlejowie - akklub.pl)
Narodowy dzień pamięci żolnierzy wyklętych (Danuta i Zbigniew Kaszlejowie - akklub.pl)
of 74

Narodowy dzień pamięci żolnierzy wyklętych (Danuta i Zbigniew Kaszlejowie - akklub.pl)

Zobacz więcej na: http://akklub.pl/aktualnosci/narodowy-dzien-pamieci-zolnierzy-wykletych-suwalki-1-03-2011-r/
Published on: Mar 3, 2016
Published in: Education      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Narodowy dzień pamięci żolnierzy wyklętych (Danuta i Zbigniew Kaszlejowie - akklub.pl)

  • 1. Narodowy Dzieo Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” Suwałki 1 marca 2011 r.
  • 2. Ustawa z dnia 3 lutego 2011 r. o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” W hołdzie „Żołnierzom Wyklętym” – bohaterom antykomunistycznegopodziemia, którzy w obronie niepodległego bytu Paostwa Polskiego, walcząco prawo do samostanowienia i urzeczywistnienie dążeo demokratycznychspołeczeostwa polskiego, z bronią w ręku, jak i w inny sposób, przeciwstawili sięsowieckiej agresji i narzuconemu siłą reżimowi komunistycznemu – stanowi się,co następuje: Art. 1Dzieo 1 marca ustanawia się Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”. Art. 2Narodowy Dzieo Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” jest świętem paostwowym. Art. 3Ustawa wchodzi w życie z dniem ogłoszenia. Marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna
  • 3. Z projektem ustawy o ustanowieniu Narodowego Dnia Pamięci „ŻołnierzyWyklętych” wystąpił 26.02.2010 r. śp. Prezydent Lech Kaczyoski. W uzasadnieniu pisał m.in. : Ustanowienie Narodowego Dnia Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”jest wyrazem hołdu dla żołnierzy drugiej konspiracji za świadectwo męstwa,niezłomnej postawy patriotycznej i przywiązania do tradycjiniepodległościowych, za krew przelaną w obronie Ojczyzny. Powojenne Polskie Powstanie Antykomunistyczne było pierwszymodruchem samoobrony społeczeostwa polskiego przeciwko sowieckiej agresji inarzuconym siłą władzom komunistycznym. Było też przykłademnajliczniejszej konspiracji zbrojnej w skali europejskiej, obejmującym terencałej Polski, w tym także utracone na rzecz Związku Sowieckiego – KresyWschodnie II RP.
  • 4. Dlaczego 1 marca ?• 1 marca 1951 r. stracono siedmiu członków IV Zarządu Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” - ostatniego ogólnopolskiego kierownictwa podziemnej walki o niepodległośd.• Płk Łukasz Cieplioski – prezes IV Zarządu Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” w jednym z ostatnich grypsów wysyłanych z celi śmierci, pisał: „Zrobili ze mnie zbrodniarza. Prawda jednak wkrótce zwycięży. Nad światem zapanuje idea Chrystusowa, Polska niepodległośd – a człowiek pohaobioną godnośd ludzką – odzyska”.
  • 5. „Żołnierze Wyklęci” w retoryce komunistów• zdrajcy narodu • Armia Krajowa została• bandyci spłodzona przez klan• zaplute karły reakcji sanacyjny dla haobienia imienia Polaka, dla obrony• faszystowskie podziemie interesów obszarników i• pachołki Hitlera bankierów.• wrogowie demokracji Władysław Gomułka i postępu
  • 6. Wyklęci …. za co?• „wykląd – wyrzec się kogoś, potępid go Dziś, na naszych oczach, słowo przeklinając” "wyklęci" staje się określeniem „przekląd – życzyd złego losu, nieszczęścia” pełnym gorzkiej dumy, „klątwa – wyłączenie ze społeczności” synonimem walki do samego• wykluczeni, wyłączeni, wyeliminowani, kooca – beznadziejnej (nie było skazani na zły los, niesławę, bez szans, poza szans na odwrócenie wyroków marginesem, osamotnieni. Oni i rodziny, i wielkiej trójki wobec Polaków – ci, którzy im pomagali sojuszników), heroicznej w imię• polegli w walce, skrytobójczo zamordowani, zachowania godności, honoru, zakatowani w czasie przesłuchao, skazani w sprzeciwie wobec pozorów na karę śmierci, więzienie, skazani na las, suwerenności. złamani i zwerbowani do współpracy przez UB, obywatele drugiej kategorii żyjący z Janusz Kurtyka piętnem bandyty (w marcu 2010 r.)• wyparci z ogólnonarodowej świadomości
  • 7. Narodowy Dzieo Pamięci „Żołnierzy Wyklętych” Suwałki 1 marca 2011 r. Antykomunistyczne podziemie zbrojne na Suwalszczyźnie po 1944 roku- opowieśd z żołnierzami AK – AKO - WiN w roli głównej…. Fabian Daniłowicz Prezes Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Danuta i Zbigniew Kaszlej Klub Historyczny im. Armii Krajowej w Augustowie
  • 8. Okręg Białystok AK – AKOsierpieo 1944 r. – wrzesieo 1945 r.
  • 9. Rota przysięgi Armii Krajowej W obliczu Boga Wszechmogącego i NajświętszejMaryi Panny, Królowej Korony Polskiej kładę swe ręce naten Święty Krzyż, znak Męki i Zbawienia, i przysięgam bydwiernym Ojczyźnie mej, Rzeczypospolitej Polskiej, stadnieugięcie na straży Jej honoru i o wyzwolenie Jej z niewoliwalczyd ze wszystkich sił – aż do ofiary życia mego.Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej i rozkazomNaczelnego Wodza oraz wyznaczonemu przezeo DowódcyArmii Krajowej będę bezwzględnie posłuszny, a tajemnicyniezłomnie dochowam, cokolwiek by mnie spotkad miało. Tak mi dopomóż Bóg.
  • 10. Armia Krajowa po akcji „Burza” (jesieo 1944 r. – styczeo 1945 r.)• Po wkroczeniu Armii Czerwonej na żołnierzy AK spadły masowe represje, aresztowania, wywózki w głąb Związku Radzieckiego oraz fizyczna likwidacja żołnierzy podziemia przez NKWD.• Na skutek mobilizacji w ramach akcji „Burza” struktur terenowych obydwu obwodów oraz istniejącej od maja 1944 r. współpracy z oddziałami partyzantki sowieckiej, doszło do prawie całkowitego rozbicia inspektoratu przez NKWD. Straty osobowe Inspektoratu Suwalskiego w II połowie 1944 r. i na początku 1945 r. wyniosły około 1500 zabitych, zatrzymanych i wywiezionych w głąb Rosji, wcielonych przymusowo do LWP.
  • 11. Inspektor Suwalski mjrFranciszek Szabunia „Zemsta”meldował 30 listopada 1944 r.Komendzie Okręgu AKBiałystok:„Aresztowania, terror i łapankiwyniszczyły i zrujnowały terenorganizacyjnie. Pięcioletniaokupacja niemiecka nie wyrządziłatyle zła *...+ co obecnie Sowieci.NKWD posiada dokładne spisywszystkich partyzantów,dowódców rezerwy, a nawetobywateli współpracującychz AK. [...] praca organizacyjna [...]w obecnych warunkach jestniemożliwa.
  • 12. Od Armii Krajowej do Armii Krajowej Obywateli ( styczeo 1945 r. - jesieo 1945 r.)• Ofensywa styczniowa 1945 r. – odejście wojsk frontowych, słabośd władz lubelskich, odbudowa struktur AK• Rozwiązanie AK• 15 lutego – Komendant Okręgu Białystok, ppłk Władysław Liniarski „Mścisław”, przekształcił kierowane przez siebie struktury w Armię Krajową Obywateli. Oto jak „Mścisław” motywował swoją decyzję: „...NKWD prześladuje nas i potajemnie, w nocy, przeprowadza z całą wściekłością aresztowania żołnierzy i członków AK. Katuje w czasie badania, zarzucając nam, że jesteśmy sługami Hitlera, wywozi w głąb Rosji tysiące najlepszych synów Ojczyzny. Gdy wrócą do Ojczyzny nasi koledzy, żołnierze AK, z dalekich krain Rosji oraz otworzą się przed nimi wrota więzieo i kazamat NKWD, wówczas złożymy broo”. „Wojna trwa. Dopóki na Polskiej Ziemi będzie jeden zaborczy sołdat *...+. Dopóki ostatni NKWDzista nie opuści naszych granic – *...+ nasza święta wojna o Polskę trwa”.• Działania Inspektoratu Suwalskiego AKO: - likwidacja szpicli, donosicieli - rozbrajanie posterunków oraz uniemożliwianie pracy gminom - propaganda - kontrola nad drogami – brak bezpieczeostwa przepływu zagrabionych przez Armię Czerwoną dóbr do ZSRS
  • 13. Drugi od lewej: Inspektor Suwalski Franciszek Szabunia „Zemsta”, „Lechita”
  • 14. Drugi od prawej: Inspektor Suwalski Franciszek Szabunia „Zemsta”, „Lechita”
  • 15. kpt. Mieczysław Ostrowski „Kropidło”Komendant Obwodu AK Suwałki (kwiecieo 1944 r. - styczeo 1945 r.) Przewodnik Obwodu AKO Suwałki (luty 1945 r. – wrzesieo 1945 r.) Członek ZWZ/AK . Początkowo oficer organizacyjny w sztabie Obwodu ZWZ/AK Suwałki, następnie jako II, a potem I zastępca komendanta Obwodu. W kwietniu 1944 r. mianowany komendantem Obwodu AK Suwałki. Podczas akcji „Burza” latem 1944 r. dowodził siłami AK obwodu. Awansowany do stopnia kapitana. Zatrzymany przez UB 29 kwietnia 1946 r. w Gdaosku. Wyrokiem WSR w Białymstoku 20 lipca 1946 r. skazany na karę 10 lat więzienia. Zwolniony z więzienia we Wronkach 30 kwietnia 1951 r.
  • 16. Bronisław Jasioski „Komar”, „”Łom” Aresztowany 24 sierpnia 1950 r. Wyrokiem WSR w Białymstoku z 10 września 1952 r. skazany na karę 6 lat więzienia. W więzieniu przebywał 4 lata. Kpt. Bronisław Jasioski „Komar”, „Łom” Komendant Obwodu AK Augustów (luty 1943 r. – styczeo 1945 r.)Przewodnik Obwodu AKO Augustów (luty 1945 r. – wrzesieo 1945 r.)
  • 17. Oddział Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
  • 18. Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
  • 19. Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
  • 20. Żołnierze Obwodu Augustów Armii Krajowej Obywateli
  • 21. W dwa miesiące po zakooczeniu działao wojennychw Europie - w lipcu 1945 r. jednostki Armii Czerwonej,wojsk wewnętrznych NKWD ZSRS, przy współpracy polskichfunkcjonariuszy i współpracowników UrzęduBezpieczeostwa Publicznego, Milicji Obywatelskiej oraz1 Praskiego Pułku Piechoty Wojska Polskiegoprzeprowadziły zakrojoną na ogromną skalę pacyfikacjęterenu kontrolowanego od wiosny 1945 r. przez poakowskąkonspirację. Spośród zatrzymanych wówczas kilku tysięcymieszkaoców powiatu augustowskiego, suwalskiego orazsokólskiego podejrzanych o przynależnośd lub współpracęz polskim podziemiem niepodległościowym po brutalnymśledztwie funkcjonariusze NKWD wyselekcjonowali iwywieźli w nieznanym kierunku około 600 osób. Mimowieloletnich poszukiwao prowadzonych przez rodzinyzaginionych, do dziś nie jest znany ich los, ani miejscewiecznego spoczynku. Podobnie jak miejsca pochówkui liczba poległych w trakcie obławy – w bitwie nad jezioremBrożane, w innych potyczkach, w trakcie aresztowania bądźkonwojowania. Nie wiemy jak dużo poległych pozostajebezimienna.
  • 22. Mordy na żołnierzach AK – AKO• Niezależnie od siebie wytworzone dokumenty oraz relacje potwierdzają śmierd w siedzibie PUBP w Augustowie Jana Chilmona i Józefa Chilmona 1) Chilmon Jan, ps. „Szczygieł”, ur. w 1916 lub 1917 r. w Strękowiźnie. Członek Armii Krajowej od 1943 r., następnie Armii Krajowej Obywateli, członek oddziału Mieczysława Babkowskiego, ps. „Zygfryd”. W sierpniu 1945 r. zatrzymany przez funkcjonariuszy Powiatowego Urzędu Bezpieczeostwa Publicznego w Augustowie (wraz z bradmi Józefem i Władysławem), oskarżany był o udział w rozbiciu Posterunku MO w gminie Szczebro-Olszanka. Wg opracowanej przez KWMO w Białymstoku Kroniki wydarzeo z terenu powiatu Augustów w latach 1944-1945 r. t. II, s. 90, w nocy z 29/30 sierpnia 1945 r. popełnił samobójstwo w areszcie, najprawdopodobniej za jego śmierd odpowiadają śledczy. Ciała Jana nigdy nie wydano rodzinie i nigdy nie odnaleziono. 2) Chilmon Józef, ur. w 1910 r. w Strękowiźnie. Zatrzymany w wraz z Janem i Władysławem Chilmonem przez funkcjonariuszy PUBP w Augustowie w sierpniu 1945 r. w Strękowiźnie. Wg relacji Cecylii Chilmon, jej późniejszy mąż – Władysław, opowiadał, że po przywiezieniu do PUBP w Augustowie braci rozdzielono do różnych cel. Najmłodszy – Władysław, wtedy 19- letni, strasznie bity przyznawał się do wszystkiego, czego chcieli śledczy. Z PUBP w Augustowie został przewieziony do Białegostoku, gdzie sąd wymierzył mu karę 8 lat więzienia. Braci widział ostatni raz gdy ich rozdzielano w „Domu Turka”. Słyszał, że byli bardzo katowani. Józef Chilmon został zakatowany na śmierd przez funkcjonariuszy PUBP w Augustowie, tak jak m. in. Stanisław Kanoza i Bolesław Krysztopowicz.• Pół roku po zatrzymaniu Józefa, Jana i Władysława z rąk funkcjonariuszy augustowskiego aparatu bezpieczeostwa zginął również, ukrywający się dotąd, kolejny z braci - Chilmon Czesław, ps. „Zawisza”, (ur. w 1920 r.), aresztowany w Strękowiźnie 18 a zastrzelony 19 lutego 1946 r. po wskazaniu miejsca ukrycia broni. Jego ciało zostało odnalezione w lesie w Studzienicznej i spoczęło na tamtejszym cmentarzu. Chilmon Henryk, wcielony do Armii Czerwonej, zginął na froncie wschodnim w 1942 r.
  • 23. OD AKO DO WiN (jesieo 1945 r. - 25 kwiecieo 1947 r.)• Struktury konspiracyjne zburzone przez lipcową obławę, zaistniały na powrót na ziemi suwalsko-augustowskiej w ramach Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd”. Zrzeszenie „WiN” powstało 2 września 1945 r. po to, by przekształcid konspirację wojskową w cywilny ruch społeczno-polityczny walczący „o wolnośd obywatela i niezawisłośd narodu”. Aresztowanie w dwa miesiące później I komendy WiN-u wykazało, że władze nie zamierzają tolerowad koncepcji skierowania walki podziemnej z toru oporu zbrojnego na tor oporu cywilnego, wobec czego WiN musiał zaakceptowad istnienie oddziałów leśnych, które stawały się dla zagrożonych aresztowaniem jedynym miejscem schronienia.• W strukturach Okręgu Białostockiego WiN, z ocalałych resztek organizacji suwalskiej i augustowskiej, utworzony został jeden Obwód Suwalsko- Augustowski.• Jego pierwszym komendantem od 1 stycznia 1946 r. został kpt. Stanisław Malesioski „Tadeusz”. Zorganizował on Komendę Obwodu, rozpoczęła pracę siatka terenowa, w ramy organizacyjne zostały wzięte oddziały leśne obwodu.
  • 24. Obwód Suwalsko-AugustowskiZrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”
  • 25. Dowódcy Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”: PIOTR KŁOCZKO „Strug”, „Wiktor”, „Żarnowski” Prezes Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia WiN do stycznia 1946 r.Członek PZP, AK od 1943 w czasie okupacji był zastępcą, następnie komendantem rejonu(pełnił jednocześnie funkcję dowódcy kompanii gminy Dowspuda). Był referentem łącznościw sztabie Obwodu AK Suwałki. W AK awansowany do stopnia kaprala, plutonowegoi sierżanta. Od kwietnia 1945 r. I z-ca komendanta Obwodu AKO Suwałki. Po wyjeździe3.09.1945 r. Mieczysława Ostrowskiego, ps. „Kropidło” do Gdaoska przejął obowiązkikomendanta. Po przybyciu na teren Suwalszczyzny „Tadeusza” został I zastępcą PrezesaObwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia WiN.Aresztowany przez PUBP w Suwałkach dnia 23.04.1946 r.Skazany przez WSR w Białymstoku w dniu 20.07.1946 r. na karę 10 lat więzienia.W więzieniu przebywał 5 lat.
  • 26. Od 1939 r. zaangażowany w konspirację. Był komendantem placówki Knyszyn ZWZ – AK. W sierpniu 1944 r. został kwatermistrzem Obwodu Białystok-Powiat AK , a w lutym 1945 r. II zastępcą Komendanta Obwodu Białystok- Powiat AK. W kwietniu 1945 r. a mianowany I zastępcą Komendanta Obwodu Białystok-Powiat AKO. Od stycznia 1946 r. Prezes Obwodu Suwalsko- Augustowskiego WiN. 5 czerwca 1946 r. zamordowany, w niewyjaśnionych okolicznościach, w lesie koło wsi Płociczno obok Żylin. Kpt. STANISŁAW MALESIOSKI „Lew”, „Tadeusz”Prezes Obwodu Suwalsko – Augustowskiego Zrzeszenia WiN od stycznia 1946 r. do czerwca 1946 r.
  • 27. Rozbicie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN wiosną 1946 r.Od 31 marca do 8 maja 1946 r. uwięzionych zostało 22 działaczyObwodu Suwalsko-Augustowskiego oraz Inspektor Białostocki WiN -Aleksander Rybnik „Dziki”, „Jerzy”. W tzw. „procesie 24” zapadły4 wyroki śmierci wykonane we wrześniu 1946 r. Z siedmioosobowej komendy obwodu ocalało tylko trzechfunkcyjnych, w tym stojący na jej czele Stanisław Malesioski„Tadeusz”, jednak w czerwcu 1946 r. został on skrytobójczozamordowany.Zabójstwo „Tadeusza” i aresztowania z wiosny 1946 r. traktowadtrzeba w działalności Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia„Wolnośd i Niezawisłośd” jako istotną cezurę. Już po raz trzeciw ciągu niespełna dwóch lat rozbite zostały struktury podziemia,które stopniowo traciło najwartościowszych, doświadczonych ludzi.
  • 28. Odbudowa struktur Obwodu Suwalsko- Augustowskiego WiN jesienią 1946 r.• Jesienią 1946 r. na czele obwodu stanął Józef Grabowski „Cyklon”, dotychczasowy III zastępca komendanta. W działalności obwodu wprowadzone zostały konieczne zmiany. Nie rozbudowywano siatki konspiracyjnej, poprzestano na wykorzystywaniu pracy tej części jej członków, którzy zachowali aktywnośd. Takie działania, eliminujące do minimum kontakty z osobami w organizacji nowymi, przyniosły efekt. Infiltracja oddziałów leśnych przez służby bezpieczeostwa zmalała, władze nie miały już, do ujawnienia w kwietniu 1947 roku, tak spektakularnego wyniku jak aresztowania wiosną 1946 r. chod aresztowania wciąż miały miejsce. Szczególnie intensywne były jesienią 1946 r., będąc elementem taktyki zastraszania społeczeostwa przed wyborami zaplanowanymi na styczeo 1947 r.• Zasadniczymi kierunkami pracy konspiracyjnej WiN była propaganda, wywiad i samoobrona.
  • 29. Członek ZWZ – AK, AKO, WiN. W czasie okupacji niemieckiej był dowódcą patrolu Kedywu w oddziałach „Konwy” i „Żwirki”, był komendantem VI Rejonu Obwodu Suwalskiego AK Rutka Tartak, Smolniki, Wiżajny. Po zajęciu terenu przez wojska sowieckie pozostał w konspiracji - pełnił różne funkcje, był dowódcą batalionu, szefem wywiadu. Po ujawnieniu wyjechał na teren woj. olsztyoskiego. Aresztowany 30.03.1950 r. przez UB. Skazany przez WSR w Białymstoku w dniu 15.02.1952 r. na karę 7 lat więzienia. W więzieniu przebywał 5 lat. JÓZEF GRABOWSKI „Przytulski”, „Szczyt”, „Mur”, „Cyklon”Prezes Obwodu Suwalsko – Augustowskiego WiN od jesieni 1946 r. do 25 kwietnia 1947 r.
  • 30. Członek AK. Po wejściu wojsk sowieckich 20.01.1945 r. został internowany w głąb ZSRR, po powrocie w 1946 r. do Polski – członek WiN. Wyrokiem WSR w Białymstoku z dnia 3.06.1948 r. skazany został na karę 4 lat więzienia. W więzieniu przebywał 4 lata. MICHAŁ KASZCZYK „Siłacz”, „Stały”, „Tarzan”Zastępca Prezesa Obwodu Suwalsko – Augustowskiego WiN od wiosny 1946 r. do 25 kwietnia 1947 r.
  • 31. Ujawnił się w dniu 25.04.1947 r. w PUBP w Suwałkach. Ukrywał się od sierpnia 1949 r. Dnia 21.11.1949 r. we wsi Lipowo, gm. Koniecbór, pow. Suwałki został okrążony przez żołnierzy KBW. Popełnił samobójstwo by uniknąd ujęcia. JAN SIDOR „Zagłoba”, „Guzik”Wg dokumentów UB zastępca Prezesa Obwodu Suwalsko – Augustowskiego WiN od jesieni 1946 r.? do 25 kwietnia 1947 r.
  • 32. Dowódcy patroli Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „ Wolnośd i Niezawisłośd”:1. Romuald Zabłocki „Błotnik”2. Wacław Górski „Oko”, „Majster”3. Kazimierz Bartnik „Młotek”4. Aleksander Kowalewski „Bęben”5. Bolesław Rogalewski „Sosenka”6. Stanisław Wiszniewski „Zagłoba”7. Józef Myszczyoski „Sikora”8. Bolesław Małkioski „Młot”9. Stanisław Siedlecki „Wierny”, „Klon”10. Józef Milud „Wróbel”11. Michał Kaszczyk „Stały” – patrol żandarmerii Obwody
  • 33. Patrole Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Członek AK , a następnie WiN. Dowódca patrolu dywersyjnego , liczącego około 16 osób, operującego na terenie gmin Jeleniewo, Szypliszki i Krasnopol Huta, Krasnowo, Sejwy, Krasnopol. Rozkazem komendanta Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN Stanisława Malesioskiego „Tadeusza” z marca 1946 r. oddział został rozwiązany. „Błotnik” wyjechał do Wrocławia. Ujawnił się 11 marca 1947 r. w WUBP we Wrocławiu. Nie był sądzony. ROMUALD ZABŁOCKI „Błotnik”. Patrol pod jego dowództwem działał w okresie styczeo 1946 r. – marzec 1946 r.
  • 34. Członek Armii Krajowej od 1940 r. Po ujawnieniu wyjechał na Ziemie Odzyskane. Pracował jako główny księgowy w PGR Szczeciniak koło Kętrzyna. Nie był sądzony. STANISŁAW SIEDLECKI „Wierny”, „Klon”.Patrol pod jego dowództwem działał na terenie powiatu augustowskiego do 25 kwietnia 1947 r.
  • 35. Partol Stanisława Siedleckiego „Wiernego”, „Klona” stacjonował w PuszczyAugustowskiej wraz z patrolem żandarmerii Michała Kaszczyka „Stałego”.W skład patroli wchodzili: 1. Michał Kaszczyk „Stały”. 2. Stanisław Siedlecki „Wierny”, "Klon". 3. Izydor Margiewicz „Bażant”. 4. Eugeniusz Gołębiowski „Gabryś”. 5. Czesław Dzimitrowicz "Wrona”, „Lech”. 6. Witold Andruszkiewicz „Świerk”. 7. Józef Rutkowski „Szczygieł". 8. Henryk Kojak „Jurek”, „Blondyn”. 9. Antoni Wierciński „Kaczuch”, „Miły”. 10. Marian Zawada „Bąk”. 11. Czesław Wojewnik „Mucha”. 12. Bronisław Szymborski „Śmigły”. 13. Zygmunt Wiśniewski „Mały”. 14. Franciszek Miluć „Karp”. 15. Marian Andryszczyk „Lawa”. 16. Janina Krajewska „Stokrotka”. 17. Halina Jankowska „Niezapominajka”.
  • 36. W AK od 1942 r., pełnił funkcję dowódcy plutonu terenowego na gminę Raczki. Więzieo obozu koncentracyjnego w Działdowie i Stutthofie. Członek WiN. Zatrzymany przez UB 27 marca 1949 r. Wyrokiem WSR w Białymstoku skazany na karę 12 lat więzienia. Karę odbywał w Białymstoku, Rawiczu, Sieradzu oraz Wronkach. W stalinowskich więzieniach spędził ponad 7 lat. Zwolniony warunkowo po zastosowaniu ustawy o amnestii, opuścił więzienie 16 lipca 1956 r. Wacław Górski „Oko”, „Majster”Patrol pod jego dowództwem działał na tereniepowiatu augustowskiego do 25 kwietnia 1947 r.
  • 37. Patrol Wacława Górskiego "Oko", "Majster" swoim działaniem obejmowałobszar powiatu augustowskiego (Janówka, Jabłońskie, Raczki), suwalskiego(Bakałarzewo, Koniecbór, Pawłówka, Przerośl).Patrol operował także na terenie powiatów: oleckiego i ełckiego.Skład patrolu:1. Wacław Górski „Oko", „Majster"2. Aleksander Kuprewicz „Orzech"3. Jan Gizelbach „Wierszuł"4. Leon Bitowski „Iwa"5. Stanisław Naruszewicz „Żelazny”6. Adam Krupa „Pik"7. Hipolit Kotnarowski „Żmija", „Kupiec"8. Władysław Matusiewicz „Pistun”9. Czesław Kuryło „Vis”10. Henryk Lancik „Longinus”
  • 38. Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
  • 39. Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
  • 40. Patrol KAZIMIERZA BARTNIKA ps. „Młotek”. Działał do 25 kwietnia 1947 r.
  • 41. Terenem działania patrolu były okolice Wiżajn, Rutki Tartak oraz Szypliszk.Skład patrolu:1. Kazimierz Bartnik „Młotek"2. Leon Kowalewski „Jeleń” – zastępca dowódcy3. Michał Oszkinis „Granat"4. Antoni Popławski „Klon”5. Lucjan Andruszkiewicz „Powstaniec"6. Adam Brodowski „Cygan"7. Stanisław Olszewski „Kruk"8. Piotr Pruczko „Modrzew"9. Antoni Kazimierczak „Jaśmin"10. Witold Giełażys „Orzeł"11. Mieczysław Morawski „Skowronek"12. Feliks Kowalewski „Jawor"13. Ludwik Mrozicki „Jastrząb", „Pantera", „Sęp"14. Edward Żukowski „Szczupak"15. Józef Dymiński „Jastrząb”16. Czesław Świtaj „Lipa”17. Józef Szyszko „Zając”18. Eugeniusz Krzywicki „Nowy”
  • 42. ALEKSANDER KOWALEWSKI „Rejtan”, „Bęben” oraz dowódcypatoli operujących w okolicach Gib: STANISŁAW WISZNIEWSKI „Zagłoba”, BOLESŁAW ROGALEWSKI „Sosenka” oraz JÓZEF MYSZCZYOSKI „Sikora”. Patrole działały do 25 kwietnia 1947 r.
  • 43. Oddział pod dowództwem Aleksandra Kowalewskiego „Bęben” składał sięz trzech patroli.Patrol Stanisława Wiszniewskiego „Zagłoby".Z patrolem tym przebywał Aleksander Kowalewski „Bęben".Rejonem jego działania były okolice Macharc.Skład patrolu:1. Aleksander Kowalewski „Bęben"2. Stanisław Wiszniewski „Zagłoba" - dowódca patrolu3. Stanisław Malinowski „Wrzos”4. Mieczysław Kleszczewski „Wyrwa"5. Antoni Buraczewski „Kruk"6. Helena Miszkiel „Kwiat"7. Mieczysław Pawlukowski „Znajdek"8. Jan Nazarowski „Sokół"9. Wincenty Szczepański „Budzik"10. Stanisława Żegarska „Jaskółka"11. Tadeusz Kowalewski „Jastrząb"12. Józef Maciejewski „Dunaj”13. Czesław Chorążewicz „Piorun"
  • 44. Patrol Bolesława Rogalewskiego „Sosenki„.Zapleczem patrolu był obszar: Berżniki, Sejny, Krasnopol, Pogorzelec.Skład patrolu:1. Bolesław Rogalewski „Sosenka" - dowódca patrolu2. Stanisław Rogalewski „Skoczek" - zastępca dowódcy patrolu3. Antoni Miszkiel „Gołąb"4. Aleksander Miluć „Jawor"5. Stefan Milewski „Kozak”6. Stanisław Szczawiński „Tońko"7. Marian Goździewski „Błyskawica"Patrol Józefa Myszczyńskiego „Sikory".Terenem działania patrolu były miejscowości: Dworczysko, Rygol, Okółek,Strzelcowizna. Skład patrolu:1. Józef Myszczyński „Sikora" - dowódca patrolu2. Szczepan Malinowski „Kot"3. Józef Słowiński „Dzięcioł”4. Leonard Sztabiński „Strumyk"5. Konstanty Stankiewicz „Karaś”
  • 45. Z oddziałem Aleksandra Kowalewskiego „Bęben” związane były patrole:Patrol pod dowództwem Józefa Milucia „Wróbel”Patrol operował na terenie gminy Zaboryszki.Skład patrolu:1. Józef Miluć „Wróbel"2. Jan Sadowski „Komar" - zastępca dowódcy,3. Piotr Burdyn „Kabel”4. Henryk Brodowski „Skowronek"5. Antoni Obuchowski „Grześ”6. Antoni Tarasiewicz „Czajka”7. Jan Szusta „Walter"8. Bronisław Nikścin „Dąb„Patrol pod dowództwem Bolesława Małkińskiego „Młot"Terenem jego działania były okolice wsi: Smolany i Krasnowo.Skład patrolu:1. Bolesław Małkiński „Młot"2. Czesław Dzienisiewicz „Granat - Stuart", zastępca dowódcy patrolu3. Alojzy Łobik „Razin”4. Mieczysław Albowicz „Brzoza - Murat"5. Józef Radzewicz „Sokół"6. Józef Wasilewski „Sokół"7. Feliks Dziedziech „Żbik"
  • 46. Ujawnienie 25 kwietnia 1947 r.• Wiosna 1947 r. jest istotną cezurą dla podziemia antykomunistycznego, bowiem 25 kwietnia miało miejsce zorganizowane ujawnienie Obwodu Suwalsko- Augustowskiego WiN, na mocy ustawy z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii. W Augustowie ogółem ujawniło się 123-ech, w Suwałkach – 247-miu członków AK-AKO- WiN. Około 120 osób z powiatów augustowskiego i suwalskiego, ujawniło się poza Augustowem i Suwałkami, wielu nie zdecydowało się na to.• Był to kres ujętej w ogólnopolskie struktury konspiracji na ziemi suwalsko-augustowskiej, lecz nie koniec oporu.
  • 47. Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Suwałki, 25 kwietnia 1947 r. Na czele JÓZEF GRABOWSKI „Przytulski”, „Szczyt”, „Mur”, „Cyklon” Prezes Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN
  • 48. Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Suwałki, 25 kwietnia 1947 r. Aleksander Kowalewski „Bęben”, „Rejtan” wraz z dowódcami patroli: „Sosenką” „Sikorą” i „Zagłobą”
  • 49. Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” Augustów, 25 kwietnia 1947 r. Patrol STANISŁAWA SIEDLECKIEGO ps. „Wierny”, „Klon” podczas ujawnienia w siedzibie PUBP w Augustowie
  • 50. Zaświadczenie o ujawnieniu. Takie druki otrzymywały wszystkie osoby ujawniające swoją działalnośd na mocy ustawy z dnia 22 lutego 1947 r. o amnestii.
  • 51. Ujawnienie Obwodu Suwalsko-Augustowskiego WiN. Augustów, 25 kwietnia1947 r. Pierwszy z lewej Michał Kaszczyk „Stały” - zastępca Prezesa Obwodu
  • 52. Po ujawnieniu… MIECZYSŁAW KLESZCZEWSKI „Wyrwa” w otoczeniu znajomychIZYDOR MARGIEWICZ „Bażant”oraz FRANCISZEK MILUD „Karp”
  • 53. Pamiątkowe zdjęcie żołnierzy Obwodu Suwalsko – Augustowskiego Zrzeszenia „Wolnośd i Niezawisłośd” wykonane w maju 1947 r. w Suwałkach
  • 54. Jan Michaluk „Żołnierczyk” Urodzony 24.05.1923 r. w Bohaterach Polnych (obecnieBiałoruś). W AK od listopada 1941 r. - placówka Hołynka- Łabno,Obwód AK Grodno Lewy Niemen. Zajmował sięzdobywaniem broni, werbowaniem żołnierzy,zbieraniem sprzętu wojskowego, pełnił funkcjęłącznika. W latach 1943-44 dowódca sekcjisabotażowo-dywersyjnej „Kedyw”. Uczestnik akcji„Burza”. 5.02.1946 r. przekroczył granicę wraz z 43osobowym odziałem AK z terenu Grodzieoszcyzny. Podprzybranym nazwiskiem pracował w Augustowie,zagrożony aresztowaniem wyjechał do Gdaoska.Ujawnił się 12.4.1947 r. w PUBP w Augustowie.Aresztowany 18.12.1948 r., przekazany został doGrodna. Trybunał Wojenny w Grodnie skazał JanaMichaluka na karę śmierci z zamianą na 25 lat łagrówna Kołymie, utratę praw obywatelskich na 5 lat orazkonfiskatę mienia. Do Polski powrócił 30.05.1957 r.
  • 55. "Żołnierze Wyklęci” bez struktur (25 kwiecieo 1947 r. do jesieni 1954 r.)• Pracownicy aparatu bezpieczeostwa nie zapomnieli o żołnierzach AK – AKO i WiN-u. Musieli oni regularnie zgłaszad się do urzędów bezpieczeostwa. Normą było namawianie do współpracy i wywieranie ogromnej presji, by byłych żołnierzy WiN-u uczynid agentami, często z pozytywnym skutkiem.• Pracownicy PUBP w Suwałkach posunęli się także do prowokacji. W jej wyniku ujawniony Aleksander Kowalewski „Bęben”, jesienią 1947 r. znalazł się ponownie w lesie i pociągnął za sobą grupę byłych żołnierzy WiN-u. Gdy stworzony tą drogą oddział przestał rozrastad się, został przez UB zlikwidowany za pomocą pozyskanych współpracowników.• Od 1948 r. rozpoczęły się procesy WiN-owców, a w ich wyniku wieloletnie kary pozbawienia wolności, nawet za czyny darowane w amnestii.• Ponieważ władze komunistyczne nie zaprzestały represji, na powrót zaczęły tworzyd się oddziały złożone z ukrywających się. Trzon ich stanowili żołnierze AK-AKO-WiN.
  • 56. Stanisław Orłowski „Piorun”Z konspiracji nie wyszedł Stanisław Orłowski„Piorun” - akowiec, który od 1945 r., podezercji z Komendy Miejskiej MO wAugustowie, aż do 30 sierpnia 1952 r., kiedy tozostał zabity we wsi Pokośno pod Suchowolą,skutecznie - samotnie lub zewspółtowarzyszami niedoli - wymykał sięzasadzkom organizowanym przez władzebezpieczeostwa.
  • 57. Stanisław Orłowski „Piorun”
  • 58. Partyzanci polegli podczas obławy UB – KBW 13 października 1949 r. w rejonie KlonowaKunda Czesław, ps. „Fajfa”, „Słowik”, urodzony 29 stycznia1921 r. w Jaminach, pow. Augustów. Członek AK. W 1944 r.został deportowany w głąb ZSRS. Po powrocie od jesieni 1947r. był członkiem patrolu Stanisława Orłowskiego, ps. „Piorun”.W lipcu 1948 r. otrzymał pozwolenie „Pioruna” na opuszczeniepatrolu, wyjechał do Szczecina. Zagrożony tam aresztowaniempowrócił na teren powiatu augustowskiego i dołączył dooddziału Stanisława Orłowskiego ps. „Piorun”. Zastrzelony 13października 1949 r., gdy w wyniku agenturalnego doniesieniawraz z czterema współtowarzyszami został otoczony przezgrupę operacyjną UB - KBW w rejonie Klonowa w powiecieaugustowskim.Polegli wówczas też Łazarski Edward „Krzak”, „Przetak”,„Łazarz”, „Biedak” oraz Orłowski Bronisław „Kania”, „Wujo”
  • 59. Partyzanci polegli podczas obławy UB – KBW 13 października 1949 r. w rejonie Klonowa• Operacja przeciwko pięciu partyzantom była bezwzględnym polowaniem na ludzi bez chęci ujęcia ich żywymi.• W wyniku agenturalnego doniesienia partyzanci zostali okrążeni przez funkcjonariuszy PUBP, MO i Kompanię Wojsk KBW (ok. 100 funkcjonariuszy) . Funkcjonariusze wiedzieli, że osaczeni partyzanci nie posiadają broni automatycznej i długiej, bo pozostawili ją pośpiesznie wycofując się i została ona przejęta przez funkcjonariuszy (przy zabitych znaleziono jedynie 2 pistolety i granat). Przy tej dysproporcji sił i środków można było ich ująd, jednak „w wyniku ostrzelania ich przez wojsko zostali zabici”.
  • 60. Trauma rodzin "Żołnierzy Wyklętych” Represje wobec rodzin ukrywających się członków podziemia:- aresztowania, ciągła inwigilacja, poniżanie, najścia na dom, niszczenie majątku przez UB „Dom był kompletnie niszczony. Nie było podłogi, dziury w suficie, popękanie ściany, rozwalone piece. Nie było warunków żeby tam mieszkad”- groźby podpalenia, zmuszanie do współpracy- wysiedlenia, licytacja majątku- życie w ciągłym strachu o bliskich
  • 61. „Ojciec ukrywał się w lasach. Czasem nas odwiedzał, ale musiał bydbardzo ostrożny. W pamięci utkwiło mi ostatnie spotkanie z ojcem. Miałam4 latka, w gospodarstwie nie mieliśmy już żadnych zwierząt, ponieważ UBzabrało nam cały majątek, w tym bydło. Mama zabrała mnie i moją siostrę dolasu na polankę, gdzie pasłyśmy krówkę babci. Siedzieliśmy tam i naglezobaczyłam jak zbliżał się do nas mężczyzna w mundurze. Mama powiedziałanam, że to gajowy. Gajowy przytulał nas i całował, prawie przez całespotkanie. Spotkanie trwało dośd krótko. Dopiero po jakimś czasie mamapowiedziała nam, że to był nasz ojciec… I tam widziałam go po raz ostatni.Nie miałam dzieciostwa, zazdrościłam moim rówieśnikom, że miały ojca. UB często napadało na nasz dom. I w dzieo i w nocy, szczególnie w nocy. Pewnego dnia przyszli i kazali mojej mamie zabrad bachory i wynieśd siędo następnego dnia. Miałam wtedy 4 latka. Doskonale utkwiło mi w pamięcijak jeden z członków UB wywrócił kołyskę z moją siostrą, która miała wtedyroczek. Mama musiała wyjechad, chciała znaleźd nam jakieś mieszkaniei pracę, aby nas wykarmid. Nie pozwoliłam mamie wyjechad samej. Mamapróbowała mi to jakoś wyjaśnid, ale ja trzymałam się mocno jej spódnicyi płakałam. Ciągle płakałam. Mama wzięła mnie ze sobą, a moja siostręzostawiła z babcią. Śledziło nas UB, nawet po śmierci ojca…
  • 62. Różne są opinie na temat śmierci mojego ojca. Ludzie mówią, żepopełnił samobójstwo, ale to nie prawda. UB go pobiło razem z dwójkąinnych. Ojciec ukrywał się w stodole Jana Gniedziejko na koloni wsi Pokośnogm. Sztabin. Henryk Gniedziejko (syn Jana) wydał UB mojego ojca i jegotowarzyszy, ponieważ za doprowadzenie ich żywych wyznaczona była dużanagroda pieniężna. Henryk Gniedziejko współpracował z UB. UB kazałowynieśd się z domu rodzinie Gniedziejków, ponieważ szykowała się dużastrzelanina. Jan Gniedziejko opuścił w tym dniu dom wraz z rodziną, aodjeżdżając zamknął na kłódkę drzwi od stodoły, w której znajdował się mójojciec. Tata nie miał możliwości ucieczki. UB pobiło go na śmierd. Do tejpory posiadam zdjęcia i wiem jak wyglądał mój ojciec po śmierci. Miałpołamane nogi, ręce, kule tkwiące w całym ciele… Po walce UB zawołałosiostrę Henryka Gniedziejki i kazano jej umyd ofiary. Ona powiedziała, żechodby miała umrzed nie zrobi tego. UB nie miało wyjścia i sami bylizmuszeni obmyd ciała z krwi. Nosili wiadrami wodę. Musieli to zrobid, bopotem robili im zdjęcia do dokumentacji. Gdy umyli już ciała, położyli je nabronach obłożonych słomą. Ich ciała były tak zmasakrowane, że nie byłoinnego sposobu aby utrzymad je w pozycji pionowej.”
  • 63. 30 sierpnia 1952 r., wieś Pokośno pod Suchowolą.Wykonane przez fotografa UB pośmiertne zdjęcie Stanisława Orłowskiego „Pioruna”
  • 64. Oddział Jana Sadowskiego „Bladego” i Piotra Burdyna „Kabel”, „Poręba”• W maju 1949 r. na Suwalszczyźnie powstał oddział stworzony przez Jana Sadowskiego „Bladego” i Piotra Burdyna „Porębę”. Przez trzy lata wiązał on siły UBP, aż do kwietnia 1952 r., kiedy to został rozbity w wyniku obław przeprowadzonych przez KBW i UBP we wsiach Rudzie i Łumbie. Do rozpracowania grupy P. Burdyna i J. Sadowskiego „zatrudnionych” zostało ponad dwustu trzydziestu informatorów i agentów urzędu bezpieczeostwa. Posiłkowano się nawet agenturą ściągniętą z innego terenu.• Z grupy, przez którą przewinęło się 38 osób: 22 poległy, 12 skazanych zostało na wieloletnie więzienie.
  • 65. Jan Sadowski „Blady” Piotr Burdyn „Kabel”, „Poręba”
  • 66. Rodzina Czyżów z Jasionowa, gm. JeleniewoBracia Czyż – synowie Józefa i Marii, rodzina przybyła z Wołynia, osiadła w Jasionowie gm.JeleniewoKazimierz „Wicher”, „Stasiek”- w AK od stycznia 1943 r., miesiąc później zaprzysiężony zostałjego brat Henryk „Burza, „Zygmunt”. W 1945 r. Kazimierz rozpoczął naukę w suwalskimgimnazjum. Zagrożeni aresztowaniem obaj bracia na początku 1946 r. dołączyli do patroli WiN.Ujawnili się 25.04.1947 r. i podjęli pracę. Jesienią 1949 r., świadomi aresztowao wśródWinowców, wyjechali i podjęli pracę we Wrocławiu. W marcu 1950 r. Kazimierz wrócił doJasionowa i zaczął ukrywad się, gdyż był poszukiwany przez UB. Henryk aresztowany weWrocławiu, przetransportowany do więzienia w Białymstoku, został zwolniony w maju 1950 r.z zadaniem dotarcia do Kazimierza, który w kwietniu wstąpił do oddziału Sadowskiego iBurdyna. 20 maja 1950 r. Henryk wstępuje do oddziału. Od czerwca obaj bracia zostajądowódcami patroli. Do patrolu Henryka trafił też siedemnastoletni Józef Czyż „Kula” (wstąpiłdo oddziału w maju 1950 r., by uniknąd aresztowania - jako uczeo gimnazjum należał doKonspiracyjnej Organizacji Młodzieży). W czasie obławy przeprowadzonej przez UB i KBW 1i 2lipca 1950 r. w okolicach Płociczna i Bakaniuka Kazimierz został raniony w rękę, przy próbiewyrwania się z okrążenia. Aresztowany 2 lipca , wyrokiem WSR w Białymstoku skazany na karęśmierci, wyrok wykonano 1.04.1053 r. Henryk i Józef uszli z obławy i schronili się w stodolenieopodal Leszczewa. Gdy ukrywający się bracia przez łącznika poprosili o pomoc rodzinę,przydała się agentka UB zamieszkująca u Czyżów w Jasionowie - nauczycielka, która jakonarzeczona Henryka miała pełne zaufanie rodziny. Naprowadzeni przez nią UB i KBW okrążyłobraci. Gdy raniony Henryk nie miał szans ucieczki siedemnastoletni Józef zastrzelił go - samrozrywając się granatem.
  • 67. Antoni Kwiedorowicz „Lis” – ostatni partyzant Suwalszczyzny• W drugiej połowie 1952 r. w wyniku ubeckiej prowokacji zostali wyprowadzeni z lasu Edmund Krysiuk „Lot” i Eugeniusz Gołębiowski „Gabryś”- aresztowani w grudniu 1952 r. Warto podkreślid, że każda skuteczna akcja przeciw „leśnym” miała swą prehistorię w postaci działao agenturalnych. Także do ujęcia ostatniego partyzanta na ziemi augustowsko-suwalskiej – Litwina – Antoniego Kwiedorowicza „Lisa" przyczyniły się zeznania ujętego wcześniej współtowarzysza. W ich wyniku, w obławie w lasach skieblewskich k/Lipska• 2 października 1954 r. żołnierze KBW wykonali, można rzec, egzekucję bez wyroku: „Kwiedorowicz był bez broni, gdyż automat stracił poprzedniego dnia, gdy uciekał z okrążenia. (…) Żołnierze udali się za Kwiedorowiczem i zastrzelili go na terenie tego samego lasu”. Tak zginął ostatni dowódca partyzancki.
  • 68. Antoni Kwiedorowicz ,,Lis”, „Stryjek”, ur.w 1916 r. Ukrywał się przed poborem doArmii Czerwonej. Działał w partyzantcelitewskiej, między innymi w grupie JurgisaKrikščiaunasa ,,Rimwydas”. W 1946 r.oddział ,,Rymvidasa" przeszedł naterytorium Polski, gdzie działał do grudnia1949 r. Od grudnia 1949 r. w grupieBurdyna i Sadowskiego. Po rozbiciu grupy,w kwietniu 1952 r. przeniósł się na terenpowiatu augustowskiego, gdzie dołączyłdo grupy ,,Gabrysia" i ,,Lota", a po ichwyjeździe w czerwcu 1952 r. do Warszawy,przejął jej dowództwo. Poległ 02.10.1954 r.w walce z KBW w masywie leśnym Krasne -Wyżarne - Skieblewo gm. Lipsk pow.Augustów.
  • 69. Represje wobec osób udzielających wsparcia „Żołnierzom Wyklętym”Zbrojne podziemie antykomunistyczne mogło istniedtylko dzięki miejscowej ludności, udzielającej pomocy„leśnym”. Ludzie ją świadczący byli bezwzględnieścigani przez organy bezpieczeostwa a następniesądzeni i skazywani na wieloletnie wyroki, a nawet karyśmierci przez Wojskowe Sądy Rejonowe. Skala zjawiskabyła taka, że np. we wsi Walne na 30 gospodarstw tylko3 rodziny ominęły aresztowania. W rodzinieKruszyłowiczów z Łumbii za udzielanie pomocyoddziałowi J. Sadowskiego i P. Burdyna na karę śmierciskazany został ojciec, a dwóch synów otrzymało wyroki- Jan trzynaście, a Edward czternaście lat więzienia.
  • 70. Podsumowanie W latach 1944-54 podziemie niepodległościowe naSuwalszczyźnie przeszło dramatyczną drogę od silnych strukturArmii Krajowej do ukrywających się w lesie „żołnierzy wyklętych”,ostatnich partyzantów, osaczonych, bez oparcia strukturorganizacyjnychi nadziei na odmianę losu. Zakooczyd pragniemy refleksją jednego z "żołnierzy wyklętych" oludziach powojennego zbrojnego podziemia: „Dziś po upływie przeszło pół wieku od tamtych wydarzeo,podziw i szacunek musi budzid postawa tych dowódców i żołnierzyAK, którzy mimo tak beznadziejnego położenia nie poddali się, niewkupili się w łaski nowej władzy zdradą swych ideałów i swychtowarzyszy broni, lecz raz jeszcze podnieśli się do walki. Już tylkow imię obrony własnej żołnierskiej godności”. Jerzy Ślaski
  • 71. Zbigniew Herbert, w Przesłaniu Pana Cogito – „O potrzebie Ścisłości”„…postronni obserwatorzy wtrąca w piekło pozorów podają cyfry wątpliwe diabelską sied dialektyki opatrzone haniebnym głoszącej że nie ma różnic słówkiem „około” między subiekcją a widmem a przecież w tych sprawach musimy zatem wiedzied konieczna jest akuratnośd policzyd dokładnie nie wolno się pomylid zawoład po imieniu nawet o jednego opatrzyd na drogę” jesteśmy mimo wszystko stróżami naszych braci niewiedza o zaginionych podważa realnośd świata