Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comPOLITIKA E DIVIDENDITObjektivi i studimit :1. Të njihemi me natyrën ë divide...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comtë përfitojë një normë më të lartë të kthimit,nga norma të cilin do ta përfi...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comse vlera e firmës është e determinuar nga fuqia e mjeteve të firmës për të k...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comardhmen. në rast se dividendi bie , ose është më poshtë sesa rënia e pritur,...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comNë qoftë se aksionarët nuk janë të kënaqur me politikën e dividendit, ata do...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comështë i përkryer , ndërsa emetimi i aksioneve dhe shitja dhe blerja e tyre k...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.cominvestitorët të cilët transformojnë dividendin në fitim kapital të shtyrë.Ko...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comvendimet mbi financimin. Ata kanë konsideratë edhe lidhur me kushtet epërgji...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comrezulton se pozita likuide e firmës lidhet drejtëpërsëdrejti me mundësinë ep...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comshpërndarja e dividenditë do ta ashpërsonte edhe më tej gjendjen.Pozita tati...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comkur ulet fitimi, për shkak të frikës se ulja e dividendit do të interpretohe...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.com Figura 36 : Procedura e pagimit të dividenditDividendi në ak...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comtë aksioneve që aksionarët zotërojnë. Rritja e numrit të aksioneve shkaktonr...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comholla. Riblerja e aksioneve ndikon që të zvogëlohet numri i aksioneve tëshpë...
Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.com10. Në qoftë se aplikohet dividendi në aksione, a do të jetë më i madh fitim...
of 15

Politika e dividendit, nuhi sela

Published on: Mar 4, 2016
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Politika e dividendit, nuhi sela

  • 1. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comPOLITIKA E DIVIDENDITObjektivi i studimit :1. Të njihemi me natyrën ë dividendit;2. Trajtimi teorik i dividendit;3. Politika e dividendit;4. Argumentet për rëndësin dhe parëndësinë e dividëndit;5. Teoria MM-Miller-Modigiliani lidhur më dividendin;6. Faktorët që ndikojnë në dividend;7. Të njihemi me vështrimet tradicionale mbi dividendin;8. Format e pagimit të dividendit;9. Rinvestimi i divedendit dhe riblerja e aksionit.12.2. TEORIA E DIVIDENDITPronari i sukesesshëm i biznesit duhet të vedosë se çfarë do të bëjë me fitimin të cilin e kakrijuar. Një zgjidhje është që atë ta rinvestojë në biznes për të blerë tokë dhe pajisje, t ‘izgjerojë rezervat dhe të punësojë punëtorë të rinj. Alternativa tjetër mund të jetë që ai t’i tërheqëkëto fonde nga biznesi dhe t’i investojne tjetërkund,të blejë aksione dhe obligacione,të blejë njëbiznes të ri ose t’i çojë dëm në ndonjë lojë fati.Firmat dh aksionarët ballafaqohen me nevojën e marrjes së vendimeve për përdorimin e fitimit tëbizneseve të tyre. Ata duhet të vëndosin se a do të mbahen fondet e fituara në biznes apo do tëpaguhen jashtë për aksionarët,në formë dividendi.12.1.2.Teoria residuale e dividenditPër të gjeur një zgjidhje fatlume,në teori përdoret parimi margjinal i fitimit të pashpërndarë.Sipaskëtij parimi,norma e kthimit që firma do ta arrijë nga fitimi i pashperndarë duhet të krahasohetme përfitimet të cilat di t’i kenë aksionmbajtësit, në qoft se këto fonde u paguhen atyre në formëdividendi.Për t’u financuar një projekt me fondet e brendeshme të gjeneruara nga fitimi ai duhet
  • 2. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comtë përfitojë një normë më të lartë të kthimit,nga norma të cilin do ta përfitoninaksionarët në ndonjë investim tjetër.Këtë rregull në teori e njohim si kostooportune të shfrytëzimit të fondeve.Politika e tillë ndaj dividendit është një politikë pasive,e cila do të thotë se investitorët janëindiferentë sa i përket pagesës së dividendit apo mbajtjes së fitimit për investime. Investitorët dotë lejojnë mbajtjen e fitimit nga firma,në qoftë se investimet premtojnë kthim më të lartë ngadividendi.Në anën tjetër, në qoftë se kthimi nga investimi do të jetë më i vogël,investitorët do tëkërkojnë t’u paguhet dividendi. Sipas teorisë residuale firmat paguajnë dividendin vetëm nëseatyre u mbetet fitimi pas financimit te investimeve profitabile. Kjo do të maksimizonte tëardhurat kapitale të aksionmbajtësve dhe do të minimizonte koston e emetimit të aksioneve tëreja.Sipas teorise residuale:(a) Në qoftë se kompania indentifikon një projekt me NPV pozitive, ajo do të investojë në ketëproject ;(b) Dividendi shpërndahet vetëm në qoftë se shteret mundësia e investimit.Problemi themelor i teorisë residuale të dividendit qëndron në mënyrën e pranimit të kësaj teorienga investitorët. Në qoftë se investirorët interesohen vetëm për kthim më të lartë nga investimi ,qoftë si fitim i pashpërndarë në biznes apo në formë të dividendit te paguar jashtë ,atëherëzgjidhja do të ishete e lehtë. Mirëpo , në qoftë se investitorët kanë preferenca te veçanta përfondet , jashtë fitimit të pashpërndarë , atëherë teoria residuale është jokomplete. Çeshtja nukqëndron vetëm në problemin se kush siguron kthim më të madh : investimi i fitimit tëpashpërndarë apo pagimi i dividendit , por si reagojnë investitorët lidhur me këto alternativa.12.1.2. Modigiliani dhe Milleri për dividendinFranco Modigliani dhe Merton H.Milleri (M&M) ,në një artikull të botuar në vitin 1961,argumentojne se dividendi është i parëndësishëm. Ata pohojnë se , në kuadër të një politike tëcaktuar investive , niveli i pagesës së dividendit është një detaj i parëndësishëm. MM theksojnë
  • 3. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comse vlera e firmës është e determinuar nga fuqia e mjeteve të firmës për të krijuarfitim ose nga politika investive e saj dhe se mënyra se si ndahen të ardhurat nëdividendë dhe në fitim të pashpërndarë nuk ndikon në vlerën e firmës . Supozimet e tyrethemelore janë :1) Tregu perfekt i kapitalit është ai në të cilin të gjithë investitorët janeë racionalë. Informatatjanë të arritshme për të gjithë dhe ato nuk kushtojnë ; transaksionet janë të menjëhersheme dhepa shpenzime ; s’ka investitorë të mëdhenj të cilët ndikojnë në çmimin e letrave me vlerë nëtreg.2) S’ka shpenzime të emetimit të letrave me vlerë të emetuara nga firma.3) Nuk ka tatime .4 ) Politika investuese e firmës nuk është subjekt i ndryshimeve5) Ekziston siguria e plotë e çdo investitori sa u përket investimeve të ardhshme dhe fitimit tëfirmës (autoret e kanë hedhur më vonë këtë presupozim si të paqëndrueshëm).Modigliani dhe Milleri mbrojnë qëndrimin se ndikimi i pagesës së dividendit në mirëqenien eaksionarëve kompensohet plotësisht me mjetet tjera të financimit. Kur firma merr vendimin mbiinvestimin , ajo duhet te vendosë nëse do të mbajë fitimin apo do të paguajë dividendin. Në qoftëse paguan dividendin ajo dë të shesë aksione të reja në nivel të dividendit të paguar. Atasugjerojnë se " shuma e vlerës së diskontuar të çdo aksioni , pas financimit dhe pagimit tëdividendit ". Me këtë dëshirojnë të thonë se rënia e çmimit të aksioneve për shkak të financimittë jashtëm kompenson plotësisht pagimin e dividendit. Modigiliani dhe Milleri u sugjerojnëinvestitorëve të jenë indiferentë në zgjedhjen ndërmjet dividendit dhe fitimit të pashperndarë .12.1.3.Argumentet per rendesine e dividenditNjë argumet i rëndësishëm për rëndësinë e dividendit është eliminimi i pasigurisë sëinvestimit.Mendohet se fitimi i pashpërndarë i rinvestuar në biznes teorikisht u takonaksionarëve , mirëpo gjithnjë ekziston pasiguria e kthimit te tij në dividend. Provohet, po ashtu,se dividendi është më i favorshëm në krahasim me fitimin e pashpërndarë , për arsye të efektitinformues të dividendit . Në qoftë se rritet dividendi për një aksion,atëherë efekti i informimitpër dividendin ëshëe pozitiv . Kjo do të thotë se menaxhmenti pret të ardhura më të mëdha në të
  • 4. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comardhmen. në rast se dividendi bie , ose është më poshtë sesa rënia e pritur, aiështë sinjal se menaxhmenti parashikon të ardhura të pafavorishme në tëardhmen. Konteksti themelor në argumentin e rëndësisë së politikës së dividendit qëndron nëfaktin se aksionmbajtësit kanë nevojë dhe preferojnë që të shkohet tutje nga principi margjinal ifitimit të pashpërndarë. Çështja nuk qëndron vetëm në pyetjen se kush do të shfrytëzojë më mirëfondet, firma apo aksionari, por në atë se çfarë janë preferencat e aksionarëve.Në qoftë se krahasohen firmat e mëdha dhe të fuqishme me ato të vogla, rezulton se korporatatqë kanë rritje të madhe ekonomike dhe normë të lartë kthimi nga investimet e brendshmepaguajnë dividendë relativisht të ulët. Ndërkaq , firmat me rritje më të ngadalëshme shënojnënivele më të larta të pagimit të dividendit. Kjo do të thotë se kthimi i dividendit nuk është nëpërputhje me efektet e investimit të fitimit të pashpërndarë. Mundësitë investuese të shumëfirmave dhe preferencat e konsumatorëve tregojnë se nevojitet një shkallë më e lartë e pagesës sëdividendit. Gjëja tjetër themelore që kërkojnë aksionarët është mbajtja e stabilitetit të pagesës sëdividendit.12.1.4. Faktorët të cilët ndikojnë në dividendëKostoja e emetimitIdeja se shpërndarja e dividendit nuk ka rëndësi të madhe bazohet në idenë se , për të realizuarprogramin e investimeve , firma duhet t’i zëvendësojë fondet të cilat i shpërndanë për dividendëme fonde nga buirimet e jashtme. Kostot e emetimit, megjithëatë, janë mjaft të larta, ato arrijnëedhe deri në 20 për qind. Në qoftë se menaxhmenti vendos të emetojë aksione në vend që tëmbajë ritmin për të financuarë investimet e reja, kostot e emetimit do të bëjnë që të kërkohet njëshumë më e madhe e fondeve për investime, në krahasim me fitimin e pashpërndarë. Marrjaparasysh e elementit të emetimit flet në favor të mbajtjes së fitimeve në firmë, sepse për çdo eurotë paguar në formë dividendi ndërmarrja merr më pak euro neto nga financimi i jashtëm, pasi tëjenë marrë parasysh kostot e emetimit.Kostot e transaksionit
  • 5. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comNë qoftë se aksionarët nuk janë të kënaqur me politikën e dividendit, ata do tëfillojnë ti shesin aksionet e tyre. Shitja e aksioneve ballafaqohet me kosto tëlarta të transaksioneve, të cilat lidhen kryesisht me provizionet për agjentët financiarë. Provizioniështë inversiv, ai është më i ulët për shitje më të madhe, ndërsa është më i lartë kur shitenaksione me vlerë më të vogël. Për shkak të këtyre shpenzimeve, aksionarët të cilëve nuk upaguhen aksione apo ato të cilëve aksionet nuk ua mbulojnë shpenzimet do të kërkojnë t’jupaguhen dividendë plotësues. Aksionarët të cilët nuk pëlqejneë politikën e dividendit të firmësdhe kërkojnë ti shesin aksionet e tyre aksionet e tyre ndikojnë në uljen e çmimit të aksionit, nërast se shitësit janë më shumë se blerësit. Në këtë situatë menaxhmenti do të detyrohet tëkorrigjojë politikën e dividendit.TatimetTatimet në të ardhurat e korporatës nuk kanë ndikim në politikën e dividendit. Të ardhurat ekorporatës ngarkohen me tatime, pa marrë parasysh nëse paguhet apo jo dividendi. Është fitimipas tatimit ai që ndahet në dividendë dhe në pjesën e fitimit të pashpërndarë. Duke pasurparasysh se dividendi tatimohet ne mënyrë të veçantë , atëherë rezulton se politika tatimore nëmënyrë të veçantë, atëherë rezulton se politika tatimore favorizon më shumë mbajtjen e fitimevesesa shpërndarjen në formën e dividendëve në të holla. Mirëpo, ndryshimet në normën e fitimitpas tatimit do të ishin më të vogla, në qoftë se investitori do të kishte investuar dividendin dikutjetër dhe do të kishte fituar më shumë sesa fitoi firma ndaj fitimeve të pashpërndara. Kështu, përnjë investitor do të ishte më e mirë tërheqja e fitimeve, në qoftë se ekziston një përdorim i parasëqë e kapërcen shtyrjen në kohë të tatimit. Meqenëse shumë investitorë nuk kanë mundësi të tillëinvestimi, mbajtja e fitimeve shpesh shihet si veprimi më i mirë në interes të firmës dhe tëaksionarëve të saj.Efektet e klientelësTrajtimit të efekteve të klientelës po ia fillojmë nën supozimin se ekziston një treg i përkryer, nëtë cilin nuk ka shpenzime të blerjes dhe të shirtjes së aksioneve. Në këto kushte, në qoftë seaksionarët nuk do të jenë të kënaqur me politikën e dividendit, nevojat për para do ti zgjidhninpërmes blerjes dhe shitjes së aksioneve në treg. Në rast se do të fitonin dividendë më të lartë ngaajo që e presin, ata do të shisnin një pjesë të tyre për të blerë aksione të reja. Meqenëse tregu nuk
  • 6. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comështë i përkryer , ndërsa emetimi i aksioneve dhe shitja dhe blerja e tyre kakoston e vet, atëherë situata ndryshon. Tarifat e agjentëve financiarë lëvizin nga1 për qind deri në 10 për qind. Blerja e aksioneve me para të fituara nga dividendi tatimohet parariinvestimit. Ndërkaq, të gjitha aksionet , para se të shiten apo blihen, duhet të rivlerësohen. Poashu, janë të kushtueshme edhe informatat të cilat nevojiten për vendimarrje financiare. Përshkak të këtyre shpenzimeve disa investitorëve u vështirësohet blerja dhe shitja e aksioneve. Njëçështje tjetër janë tatimet në investime. Në këtë aspekt mbajtja e fitimit për investime do të ketëarsye të bëhet deri në nivelin kur norma e tatimit në fitimet kapitale është më e vogël nga normaqë paguajnë qytetarët në të ardhura nga dividendi. Kjo do të thotë se aksioni i cili përmbandividendë duhet të sigurojë kthim më të lartë të pritëshëm para pagimit të tatimit nga aksioni iriskut të njëjtë që nuk paguan dividendë. Një qasje e tillë eliminon ndiimin e tatimit në dividend.Varësisht nga situatat financiare, disa investitorë përcaktohen për aksione të cilat paguajnëdividendë, ndërsa të tjerët për ato të cilat nuk paguajnë.Individët dhe firmat, të cilat kanë nevojëpër të ardhura vijuese, do të zgjidhnin kompanitë të cilat paguajnë dividendë të lartë. Investitorëte tjerë, siç janë individët e pasur, do të preferonin më shumë të eleminonin tatimet, duke blerëaksione pa ose me dividendë të vogël por me fitim të lartë kapital. Një sjellje e tillë njihet siefekt i klientelës. Firmat tërheqin një klientelë të dhënë, në harmoni me politikën e shpallur tëdividendit. Investitorët të cilët janë të përjashtuar nga tatimimi , siç është rasti me fondetpensionale të cilat nuk paguajnë tatim në dividendë, mund të jenë indiferentë sa i përket tatimevedhe politikës së dividentit. Sipas kësaj teorie, rezulton se kur firmat marrin vendime përinvestime, nivili i dividendit është i parëndësishëm. Ndryshimi në politikën e dividendit ushërben klientëve për tu shpërngulur nga një kompani në kompanin tjetër varësisht se çfarëpreferencash kanë për dividendi apo për fitimin kapital.Autorët Miller dhe Scholes pohojnë se investitorët mund të evitojnë pagimin e tatimit nëdividendë. Megjithatë, tatimi mbetet prezent sa u përket përfitimeve. Zgjidhja që ofrojnë Millerdhe Scholes përfshinë aksionarët të cilët huazojnë shumë të mjaftueshme të parasë për tëprodhuar një dollarë shpenzime të interesit për çdo dollar të ardhura nga dividendi. Shuma ehuazuar investohet në letra me vlerë me pagesë të menjëhershme ose në ndonjë investim tjetër,në të cilin realizohet prolongimi i tatimit. Shpenzimet e interesit kompenzohen nga të ardhuratnga dividendi, kështu që investitori nuk paguan tatim në atë moment. Në qoftë se ky fitim kapitalshtyhet deri në vdekje, atëherë nuk do të paguhet tatimi mbi të. Kjo zgjidhje, sipas tyre ,vlen për
  • 7. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.cominvestitorët të cilët transformojnë dividendin në fitim kapital të shtyrë.Kostoja e agjencisëMenaxherët dhe investitorët në firmë nuk janë të njëjtit njerëz. Po ashtu , ata nuk kanë qasje nëinformata të njëjta lidhur me firmën. Pasi këto grupe nuk janë të njëjta, atëherë shtrohet pyetjase a do të përputhen në çdo kohë qëllimet e menaxherëve me ato të pronarëve - investitorëve. Nedëshirojmë të supozojmë se sjellja e kompanisë me menaxherë dhe pronarë të ndarë nukndryshon nga sjellja e firmës e cila menaxhohet nga pronari. Mirëpo, në praktikë ekzistonkonflikti , prandaj çmimi i aksioneve të kompanive në pronësi të aksionarëve të cilët janë tëndarë nga menaxhmenti është më i vogel nga vlera e aksioneve të firmës që udhëhiqet ngapronari. Diferenca në çmim paraqet koston e konfliktit me pronarët, të cilën e njohim si kosto tëagjencisë. Këto janë kosto që përfshijnë kontrollin nga kontrollorët e pavarur, mbikqyrjen ebordit të drejtorëve, zbatimin e kontratave mbi zvogëlimin e fuqisë së menaxhmentit dheaplikimin e kompensimeve të veçanta për menaxhmentin, përfshirë edhe bartjen e një numri tëaksioneve në pronësi të menaxherëve.Pronarët duhet të perceptojnë një politikë të dividendit e cila minimizon koston e agjencisë. Nëqoftë se pagesa e dividenditë kërkon nga menaxhmenti të emetojë aksione të reja për të financuarinvestime e reja, investitorët do të jenë të interesuar për investimet, vetëm në rast se ata bien sekapitali do të shfrytëzohet në mënyrë profitabile. Në këtë aspekt, pagesa e dividendit në formëindirekte rezulton nga monitorimi i afërt i aktivitetit innvestues të menaxhmentit dhe kjoshprehet në vlerën e aksioneve.Teoria e pritjesFirma nuk mund të lidhet vetëm me faktorët e brendëshëm gjatë marrjes së vendimeve mbidividendin. Me rëndësi është edhe rrethina e vendimmarrjes. Reagimet e çmimit të tregut tëaksioneve ndaj sjelljeve të menaxhmentit varen nga pritjet lidhur me vendimet përfundimtare tëcilat do ti marrë menaxhmenti. Pritjet e investitorëve për vendimet që do ti marrë menaxhmentilidhur me dividendin bazohen në disa faktorë të mbrendëshëm të firmës, siç janë : vendimet ekaluara lidhur me dividentin, të ardhurat vijuese dhe te ardhëshme, strategjitë investuese dhe
  • 8. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comvendimet mbi financimin. Ata kanë konsideratë edhe lidhur me kushtet epërgjithëshme ekonomike, forcën dhe dobësitë e sektorëve ekonomikë dhendryshimet në politikat qeveritare. Në rastin e shpalljes së vendimit mbi dividendin, investitorëte krahasojnë këtë vendim me vendimin e pritur. Në qoftë se lartësia e dividendit është e nivelitqë është pritur, çmimi i tregut të aksioneve do të mbetet i pandryshuar. Ndërkaq, në qoftë sedividendi është më i ulët apo më i lartë nga ai i pritur, investitorët do ti rishqyrtojnë konsideratate tyre lidhur me firmën. Për investitorët niveli i papritur i dividendit do të shërbejë si tregues inivelit të papritur të të ardhurave, prandaj ndërmjet dividentit investitorët informohen lidhur metë ardhurat e firmës dhe faktorët e tjerë relevantë. Në qoftë se do të ketë diferenca të mëdhandërmjet dividendit aktual dhe atij të pritur, atëherë do të pasojnë lëvizjet në çmimin eaksioneve.12.1.5. Faktorët e tjerë praktikë të vendimit mbi dividendinLigjetMe rregulla të caktuara përcaktohen kushtet në të cilat mund apo nuk mund të paguhet dividendi.Janë kufizimet statusore ato të cilat e pengojnë firmën të paguajë dividendin për disa arsye.Firma nuk mund të paguajë dividendin në këto rrethana : ( 1 ) në qoftë se detyrimet e firmës janëmë të mëdha sesa mjetet e saja ; ( 2 ) në qoftë se shuma e dividendit e tejkalon fitimin eakumuluar ; ( 3 ) në qoftë se dividendi paguhet nga kapitali i investuar në firmë. Kufizimet etjera janë ato që kanë të bëjnë me borxhin dhe aksionet e preferuara. Firma nuk mund të paguajëdividendin në aksione të zakonshme përderisa nuk i shlyen detyrimet ndaj borxhit dhe ndajaksionmbajtësve të preferuar.Pozita e likuiditetitRritja e shitjeve dhe e të ardhurave të firmës shoqërohet me rritjen e kërkesave dhe stoqeve, tëcilat e lënë pas rrjedhën e parasë të gjeneruar nga të ardhura. Në praktikë ndodh që firmat shumëfitimprurëse mund të gjenden në pozitë shumë të rëndë për para të gatshme, sepse shumë mallërashiten me kredi. Duke pasur parasysh se dividendi paguhet në para dhe jo me fitimin epashpërndarë, firma duhet të disponojë para të nevojshme për të paguar dividendin. Nga kjo
  • 9. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comrezulton se pozita likuide e firmës lidhet drejtëpërsëdrejti me mundësinë epagimit të dividendit. Prandaj, para se të paguajë dividendin, firma duhet të bëjëanalizën e rrjedhës së përgjithëshme të parasë dhe , në bazë të kësaj, ta ndërtojë politikën edividendit.Qasja në tregun e kapitalitFirmat mund të veprojnë në dy mënyra me fitimin : ( a) ta mbajnë fitimin për qëllime riinvestimidhe ( b ) të paguajnë dividendin dhe të emetojnë borxh të ri ose aksione të zakonshme për tifinancuar investimet. Firmat e mesme dhe të mëdha , të cilat kanë performansa të mira, kanëqasje më të lehtë në tregun e kapitalit. Këto firma mund të paguajnë dividendin, sepse kanëmundësi të shesin aksione dhe obligacione në rast të nevojës për fonde të nevojshme. Mirëpo,shumë firma duhet të heqin dorë nga pagimi aktual i dividendit , sepse kanë vështirësi tësigurojnë fonde në tregun e kapitalit.Nevoja për kontrollPronarët në përgjithësi duhet të kenë kujdes lidhur me ndikimin e politikave të dividenditë nëmundësinë për të mbajtur kontrollin mbi firmën. Në qoftë se firma paguan dividendë të lartë ajomund të vijë në situatë që në të ardhmen ti shesë aksionet për të siguruar kapitalin e nevojshëm.Në një situatë të tillë, një numër i aksionarëve mund ta humbas kontrollin mbi firmën , për shkaktë zvogëlimit të numrit të aksioneve të tyre. Këta investitorë do të preferonin nivel më të ulët tëdividendit dhe nivel më të lartë të fitimit të pashpërndarë , i cili do të orientohet për investime.InflacioniNë kushte të inflacionit të lartë, bie aftësia blerëse e parasë dhe kështu rrezikon mundësinë ezëvendësimit të mjeteve fikse. Çmimet e tregut të pajimeve dhe mjeteve të tjera fikse rriten ,kurse fondet e amortizimit bëhen të pamjaftueshme për të përballuar zëvendësimin e mjeteve tëvjetruara fikse. Një situatë e tillë kërkon që fitimet të mbahen për këto nevoja, prandaj
  • 10. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comshpërndarja e dividenditë do ta ashpërsonte edhe më tej gjendjen.Pozita tatimore e aksionmbajtësvePërfituesit detyrohen të paguajnë tatimin mbi dividendin. Ky tatim dallon varësisht nga lartësia edividendit. Mjekët apo avokatët, për shkak të të ardhurave të larta, paguajnë tatim nga 30 deri në40 për qind. Disa tatimpaguesë të tjerë pguajnë 15 deri 20 për qind. Për shkak të ndryshimit nënormat tatimore, investitorët në grupin e lartë të normave margjinale tatimore u preferojnëkompanive të tyre ta riinvestojnë pjesën më të madhe të të ardhurave të tyre. Me këtë ata i rrisintë ardhurat dhe çmimin e aksioneve, ndërsa pagimin e tatimit e shtyjnë për një periudhë tëardhshme. Investitorët e grupit me norma margjinale më të ulëta të tatimit kanë preferenca më tëmëdha ta tërheqin dividendin, për arsye se ata detyrohen të paguajnë më pak tatime. Kjo sjellje einvestitorëve në teori njihet si efekt i klientelës. Efekti i klientelës përdoret për të shpjeguarndikimin e sjelljes së investitorëve në politikën e dividendit, varësisht nga lloji i kthimit tëpritëshëm të tyre.ParashikimiPagimi i dividendit ndërlidhet me mundësitë që firma të parashikojë fitimin në një kohë tëcaktuar. Në qoftë se fitimet ndryshojnë nga një periudhë në tjetrën dhe nuk janë stabile, firmanuk është e sigurtë se do të sigurojë fonde për përmbushjen e detyrimeve të saj. Vetëm firmat metë ardhura të qëndrueshme mund të paguajnë dividendin nga të ardhurat e tyre. Ndërsa, firmattjera do të praktikojnë ta ruajnë një shumë më të madhe fondesh për ti disponuar në momentetkur ju mungojnë fondet.12.1.6. Pagimi i dividenditDividendi në të hollaDividendi në të holla paraqet pjesën e fitimit që shpërndan firma. Ky dividend zakonisht paguhetnë periudha tremujore. Nëse rritet fitimi, firma është në gjendje të rrisë dividendin në të holla.Mirëpo, ekziston një kundërshtim për të rritur dividendin në të holla menjëherë me rritjen efitimeve, sepse menaxhmenti nuk dëshiron të praktikojë edhe të kundërtën, që dividendët të ulen
  • 11. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comkur ulet fitimi, për shkak të frikës se ulja e dividendit do të interpretohej sishenjë e dobësimit financiar. Kjo ka çuar në një tendencë që menaxhmenti tërrisë dividendët vetëm kur është i sigurtë se do të ruhet niveli i lartë i fitimeve për një periudhëmë të gjatë kohore.Investitorët kanë nevojë që firmat të deklarojnë politikën e dividendit. Politika e dividendit kandikim në qëndrimin e investitorëve ndaj firmës, sepse disa aksionarë kërkojnë një fluks tëardhurash nga investimet e tyre dhe preferojnë aksione që paguajnë dividendë në të holla.Investitorët e tjerë preferojnë të investojnë në firmat të cilat i mbajnë fitimet për të financuarrritjen.Vendimin përfundimtar për pagimin e dividendit e merr bordi i drejtorëve. Për shembull, firmamë 5 maj njoftonë se mbajtësit e aksioneve , të përfshirë në regjistrimin e datës 15 maj, do tëmarrin dividendin në shumën 1 € për aksion. Pagesa e dividendit do të bëhet më 10 qershor.Data 5 maj është data e deklarimit - data kur dividendi është deklaruar formalisht nga bordi idrejtorëve. Data e regjistrimit , 15 maji , është data kur janë mbyllur librat e transferimit tëaksioneve, prandaj dividendë marrin vetëm investitorët që figurojnë deri në këtë datë. Në qoftëse aksioni blihet pas datës së regjistrimit, blerësi nuk merr dividendin. Çfarë ndodh në qoftë senjë aksion shitet më 14 maj. Për të mënjanuar problemet eventuale të blerësve të rinj tëaksioneve, praktikohet që të përcaktohet e drejta e pronësisëdividendit vetëm për ata qëarrijnë 2 ditë para mbylljes së regjistrit. Pasi kompania të ketë përcaktuar pronarët e dividenditnë datën e regjistrimit dhe të ketë kryer procesin e kontrollit, caktohet data e pagesës. Pagesamund të mos bëhet drejtpërsëdrejti nga firma , por këtë shërbim mund ta kryejë një bankë eautorizuar. Data e deklarimit Data e regjistrimit Data e pagesës 5 maj 15 maj 10 qershor 13 maj data e fundit e dividendit
  • 12. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.com Figura 36 : Procedura e pagimit të dividenditDividendi në aksioneNë vend të dividendit në të holla , disa firma praktikojnë të paguajnë dividendin në aksione. Karaste, po ashtu , kur një pjesë e dividendit paguhet në të holla, kurse pjesa tjetër në aksione. Nëfakt, dividendët në aksione janë formë e rikapitalizmit, përmes së cilës transferohen shumat ngafitimet e pashpërndara tek aksionet e zakonshme dhe shtesat e kapitalit . Dividendët në aksionenuk e rrisinë pasurinë e aksionarit, por numrin e aksioneve që ai zotëron.Shembull :Në qoftë se lartësia e dividendit që shpërndahen në aksione është për qind , atëherëaksionmbajtësi i 10 aksioneve do të marrë një aksion të ri nga dividendi. Supozojmë se paradeklarimit të shpërndarjes së dividendit në aksione firma AB ka pasur gjendjen neto të pasurisësi vijon :Aksione të zakonshme ( 1, 000,000 nga 10 € ) 10,000,000 €shtesë kapitali nga diferenca në çmim 5,000,000 €Fitimi i pashpërndarë 15,000,000 € Pasuri neto 30,000,000 €Në qoftë se dividendi në aksione është deklaruar në lartësi prej 10 për qind , atëherë aksionet eemetuara do të rriten për 100,000 ( 10 për qind herë 1, 000 , 000 aksione ) . Në qoftë se aksionetshiten me çmimin prej 15 € çdonjëri , atëherë 1, 000, 000 € do tu shtoheshin aksioneve tëzakonshme ( 100 , 000 aksione herë 10 euro ) dhe 500, 000 € do të shtoheshin në shtesën ekapitalit nga diferenca në çmim.Aksione të zakonshme ( 1, 100,000 nga 10 € ) 10,000,000 €shtesë kapitali nga diferenca në çmim 5,500,000 €Fitimi i pashpërndarë 13,500,000 € Pasuri neto 30,000,000 €Nga këto të dhëna shihet se shpërndarja e dividendit në aksione nuk e rrit vlerën e firmës, sepseajo ka mbetur e njëjtë edhe pas shpërndarjes së aksioneve . Fjala është vetëm për rritjen e numrit
  • 13. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comtë aksioneve që aksionarët zotërojnë. Rritja e numrit të aksioneve shkaktonrënien e çmimit të aksioneve, zhvlerësimin e tyre. Sikur të mos binte çmimi ,atëherë të gjitha firmat do të praktikonin ti bënin aksionarët e tyre më të pasur, duke deklaruardividendë në aksione. Kjo duket nga shembulli në vazhdim .Supozojmë se firma realizon fitimin pas tatimeve në shumë prej 5.5 milionë € . Kur kemiparasysh se fitimi për një aksion është :Fitimi për një aksion = , atëherëfitimi për një aksion pa dividend do të jetë 5.5 € ( 5.5 milion / 1 milion ) , kurse fitimi për njëaksion me dividend do të jetë 5 € ( 5. 5 milion /1.1 milion ) ose 10 për qind më i ulët.Riinvestimi i dividenditRiinvestimi i dividendit bëhet përmes bankës , e cila vepron në emër të firmës dhe aksionarëve tësaj. Banka bën grumbullimin e dividendëve në të holla të aksionarëve dhe atyre u ofron plane përmundësitë e blerjes së aksioneve në tregun e hapur. Përparësi e bankës është se ajo mund të blejëmë shumë aksione dhe mund të përfitojë zbritje të kostos së komisionit për blerjen e aksioneve.Aksionarët ia paguajnë bankës një kuotë, e cila është më e ulët nga shpenzimet që ato do ti bëninpër pagesat e ndërmjetësimit. Një formë tjetër e riinvestimit është kur firma emeton aksione tëreja dhe paraja rikanalizohet drejtëpërsëdrejti tek kompania. Në këtë rast aksionarët kursehen ngapagesa e shpenzimeve të ndërmjetësimit. Riinvestimi i cili çon në emetimin e ri të aksioneve rritbazën e kapitalit aksionar dhe paraqet një burim të rëndësishëm të kapitalit të firmës.Riblerja e aksionitFirma e cila ka shpërndarë aksione mund të praktikojë që një pjesë të tyre ta riblejë, në qoftë semenaxhmenti beson se ky është përdorimi më i mirë i parasë. Riblerja ndodh edhe në rastin kurfirma mendon se çmimi i aksioneve të saj është shumë i ulët dhe aksionet janë nënçmuar.Riblerja mund të aplikohet edhe si alternativë e pagimit të dividendit në të holla. Kjo do të thotëse firma u ofron aksionarët të saj blerjen e aksioneve në vend të shpërndarjes së dividendit në të
  • 14. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.comholla. Riblerja e aksioneve ndikon që të zvogëlohet numri i aksioneve tëshpërndara dhe që fitimi i firmës të shpërndahet në një numër më të vogëlaksionesh, gjë që ndikon në rritjen e fitimit për një aksion.Fraksionimi i aksionitKur çmimi i një aksioni të jetë rritur, menaxhmenti mund të vendosë për fraksionimin e tij.Fraksionimi i aksionit ul çmimi e aksionit dhe e bën më të pranueshëm për investitorët. Në njëfraksionim nga një në dy , një aksion i vjetër shëndrrohet në dy aksione të reja dhe vleranominale e aksionit përgjysmohet. Ne këtë rast nuk rritet pasuria e aksionarëve, sepse nuk kandryshime në shtesën e kapitalit nga diferenca e çmimeve ose në fitimet e pashpërndara.Arsyetimi për fraksionimin e aksionit qëndron në rritjen e tregtueshmërisë së aksionit për shkaktë uljes së çmimit të tij. Fraksionimi sjell një shpërndarje më të madhe të pronësisë dhe rritinteresin e investitorëve në firmë. Rritja e interesit dhe tregtueshmërisë mund të shkaktojërivlerësimin e vlerës së aksionit. Shitjet më të mëdha të aksioneve sjellin fitime më të mëdha dherritje të çmimit të aksioneve. Në fakt, kemi të bëjmë me situatën se tani kemi dyfishin eaksioneve të shpërndara dhe çdo aksion vlen sa gjysma e një aksioni të vjetër.Detyra dhe ushtrime1. Në çfarë kushtesh të tregut është e qëndrueshme teoria residuale e dividendit?2. Sipas teorisë së klientelës, është apo nuk është i rëndësishëm dividendi?Arsyetoje përgjigjen.3. Shpjego relacionin ndërmjet mundësive të rritjes së firmës dhe politikës investive.4. Çfarë është ndikimi i inflacionit në politikën e dividendit?5. Çfarë politike dividendi do të preferonit të ndiqte një firmë?6. Në qoftë se ju blini një aksion në datën pa dividend, a do të merrni dividendin?7. Pse bëhet fraksionimi i aksionit dhe çfarë vepron firma nga ky veprim/8. Çfarë kuptoni me planin e riinvestimit të dividendit dhe cilat janë përparësitë që ky plan uaofron investitorëve?9. A ndikon dividendi në aksione në rritjen e pasurisë së aksionarëve?
  • 15. Mr.sc.. Nuhi Sela phd cand. nsela1@hotmail.com10. Në qoftë se aplikohet dividendi në aksione, a do të jetë më i madh fitimi përnjë aksion për aksionet me dividend apo pa dividend. Pse ?Detyra për vetëtesitim1. Menaxhmenti i firmës “ Kosova “ përpiqet të vendosë për politikën e dividendit të firmës.Janë dy opsione të cilat duhet të merren në konsideratë.b. Kompania mund të paguajë dividend konstantë vjetor prej 8 centësh për një aksion ,c. Kompania mund të paguajë dividend prej 6 centësh për aksion vitin e ardhëshëm dhe tapërdorë fitimin e pashpërndarë për të arritur një rritje vjetore të dividendit prej 3 për qind për çdovit pas vitit të ardhëshëm.Kostoja e kapitalit aksionar mendohet se do të jetë 18për qind. Cila politikë e dividendit do tëmaksimizonte pasurinë e aksionarëve , përmes maksimizmit te çmimit të aksioneve.2. Siemens mban normë konstante të pagimit të dividendit prej 35 për qind.. Fitimi për një aksionvitin e kaluar ishte 8.20 € dhe pritet që do të rritet me normë prej 12 për qind. Sa do të jetëdividendi për një aksion këtë vit. Sa do të jetë për 5 vjet?

Related Documents