Excel 2007/2010
Ministarstvo prosvjete i kulture
Republike Srpske
LANACO | Edukacija
Mart, 2011.
Napredna informatička obu...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
2
SADRŽAJ
1 Formatiranje redova, kolona i ćelija ................
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
3
6.1 Aritmetiĉke formule .......................................
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
4
1 Formatiranje redova, kolona i ćelija
Prilikom rada u Excel...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
5
Slika 1-3: Podešavanje visine “reda” u meniju
Slika 1-4: Odr...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
6
Slika 1-6: Ručno podešavanje širine kolone
Slika 1-7: Podeša...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
7
moţemo pozvati iz osnovnog menija Home - Format, ili drugi n...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
8
Slika 1-10: Kategorije formata delije (format teksta, brojev...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
9
broj decimala. Format brojeva Opšti takoĊe koristi nauĉnu (e...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
10
dodati izmeĊu 200 i 250 prilagoĊenih formata brojeva u zavi...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
11
1.3.4 Font (vrsta slova)
Font tab se odnosi na odabir vrste...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
12
Slika 1-14: Tab za određivanje vrste, boje okvira delije
Li...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
13
Slika 1-15: Tab za određivanje boje ,šare,stila podloge del...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
14
podataka pomoću traka podataka, skala boja i skupova ikona....
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
15
 Formatiranje svih ćelija pomoću dvobojne skale
Slika 1-18...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
16
Slika 1-20: Formatiranje pomodu trake podataka
 Formatiran...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
17
 Uklanjanje uslovnog formatiranja
Slika 1-23: Uklanjanje f...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
18
2 Zaštita u Excel-u 2007
Već znamo da je zaštita u programi...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
19
Napomena: Lozinka nije obavezna. Ako je ne unesete, bilo ko...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
20
Slika 1-28: Zaštita radne knjige
Slika 2-5: Postavljanje lo...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
21
Slika 2-7: Uklonjena zaštita
Napomena: Lozinka je dodatna. ...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
22
Slika 2-10: Postavljanje lozinke za određeni opseg delija
N...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
23
Slika 1-36: Pristupanje dijelu za stavljanje lozinke (Gener...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
24
3 Tabele
3.1 Kreiranje tabela
Tables (Tabele), odnosno opci...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
25
Slika 3-3: Izbor opsega delija
Napomena: Ako ne ţelite prik...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
26
Podatke moţete sortirati po tekstu (A do Z ili Z do A), bro...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
27
Slika 3-7: Opcija za sortiranje i filtriranje
3.1.3 Provjer...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
28
Filtriranje podataka brz je i jednostavan naĉin pronalaţenj...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
29
4 Grafikoni
4.1 Pojam grafikona
Jedna od najkorisnijih stva...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
30
Slika 4-2: Primjer grafikona
Kada obaberemo tip grafikona, ...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
31
Slika 4-5: Čuvanje grafikona kao Templates (Šablon)
Switch ...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
32
Chart Style – Stilovi grafikona
Slika 4-9: Stilovi grafikon...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
33
Druga grupa alata (Insert) nam sluţi za ubacivanje grafike ...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
34
5 Pivot Tabele
Pivotiranje u Excelu vam daje mogućnost grup...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
35
Slika 5-2: Ubacivanje naslova u tabelu
U sljedećem koraku o...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
36
izabrati opseg iz nekog eksternog mjesta, kao i izabrati da...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
37
Slika 5-6: Objašnjenje drag&drop opcije
Kako gornji pivot p...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
38
Slika 5-8: Objašnjenje opcije za sumiranje
Nakon ĉega dobij...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
39
6 Formule i funkcije
6.1 Aritmetičke formule
Formula je jed...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
40
 Aritmetiĉke operacije
 Operacije uporeĊivanja
 Operacij...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
41
< Manje =50<30 FALSE
>= Veće ili jednako =45>=44 FALSE
<= M...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
42
Unijeti formulu u neku ćeliju moguće je:
 Ručno - pisanjem...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
43
Šifra greške Opis
#DIV/0? Pokušaj dijeljenja sa nulom ili p...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
44
Ponekad nećete htjeti da se adrese same podešavaju kada kop...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
45
Slika 6-4: Prekopirana mješana formula iz C16 u D16
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
46
6.5 Funkcije
Funkcije su sloţene gotove formule koje izvode...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
47
Izaberite neku od navedenih funkcija, te unesite opseg ćeli...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
48
6.6.2 Primjeri funkcija:
Count funkcija (statistiĉka) pokaz...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
49
=MIN (A1:A6) = 2
=MIN (A1:A3;2) = 2
Max funkcija (statistiĉ...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
50
A
1 20
2 45
3 15
4 2
5 28
6 0
7
Slika 6-11: Average funkcij...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
51
6.6.3 Upotreba logičke funkcije IF
IF funkcija (logiĉka) pr...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
52
7 Vezivanje podataka
Vezivanje podataka u MS Excel-u je jak...
Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010
Lanaco d.o.o.
53
VEZA
=SUM([Budţet.xls]Godišnji!C10:C25)
Slika 7-1: Veza izm...
of 53

Napredni Excel 2007/2010

Advanced Excel 2010 (Serbian lng)
Published on: Mar 3, 2016
Published in: Education      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Napredni Excel 2007/2010

  • 1. Excel 2007/2010 Ministarstvo prosvjete i kulture Republike Srpske LANACO | Edukacija Mart, 2011. Napredna informatička obuka nastavnog osoblja osnovnih i srednjih škola u Republici Srpskoj
  • 2. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 2 SADRŽAJ 1 Formatiranje redova, kolona i ćelija ..........................................................................................4 1.1 Formatiranje reda................................................................................................................4 1.2 Formatiranje kolona............................................................................................................5 1.3 Formatiranje ćelije..............................................................................................................6 1.3.1 Formatiranje ćelija ......................................................................................................6 1.3.2 Number (brojevi).........................................................................................................8 1.3.3 Alignment (poravnanje) ............................................................................................10 1.3.4 Font (vrsta slova).......................................................................................................11 1.3.5 Border (ivice) ............................................................................................................11 1.3.6 Fill (podloga).............................................................................................................12 1.4 Uslovno formatiranje........................................................................................................13 1.4.1 Uslovno formatiranje na radnim listovima ...............................................................14 2 Zaštita u Excel-u 2007 .............................................................................................................18 4.3.1 Zaštita radnog lista (Protect Sheet).................................................................................18 2.1 Zaštita radnog dokumenta (Protect Workbook) ...............................................................19 4.3.3 Zaštita odreĊenog opsega ćelija (Allow Users to Edit Ranges)......................................21 4.3.4 Zaštita Excel datoteke od otvaranja i editovanja ............................................................22 3 Tabele.......................................................................................................................................24 3.1 Kreiranje tabela ................................................................................................................24 3.1.1 Sortiranje i filtriranje podataka .................................................................................25 3.1.2 Sortiranje teksta.........................................................................................................26 3.1.3 Provjera jesu li svi podaci saĉuvani kao tekst...........................................................27 4 Grafikoni..................................................................................................................................29 4.1 Pojam grafikona................................................................................................................29 4.1.1 Layout alati – alati pregleda......................................................................................32 5 Pivot Tabele .............................................................................................................................34 6 Formule i funkcije....................................................................................................................39
  • 3. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 3 6.1 Aritmetiĉke formule .........................................................................................................39 6.2 IzvoĊenje formula korištenjem relativnih adresa ćelija i aritmetiĉkih operacija..............39 6.3 Operatori uporeĊivanja.....................................................................................................40 6.3.1 Prioritet operacija......................................................................................................41 6.3.2 Prepoznavanje i razumjevanje standardnih grešaka..................................................42 6.4 Relativne, apsolutne i mješovite adrese u formulama......................................................43 6.4.1 Upotreba relativne i apsolutne adrese ćelije..............................................................43 6.4.2 Apsolutno protiv relativnog ......................................................................................44 6.4.3 Mješane adrese..........................................................................................................44 6.5 Funkcije ............................................................................................................................46 6.6 Korištenje osnovnih mat. i logiĉkih funkcija: SUM, AVERAGE, IF, MIN, MAX.........47 6.6.1 Kategorije funkcija....................................................................................................47 6.6.2 Primjeri funkcija: ......................................................................................................48 6.6.3 Upotreba logiĉke funkcije IF ....................................................................................51 7 Vezivanje podataka..................................................................................................................52 7.1 Gdje se veze mogu efektivno koristiti? ............................................................................52 7.2 Veza sa drugom radnom sveskom....................................................................................52
  • 4. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 4 1 Formatiranje redova, kolona i ćelija Prilikom rada u Excelu, trebamo imati na pameti tri osnovna elementa: red, kolonu i ćeliju. Da napomenem, redovi u Excel-u su oznaĉeni brojevima (1, 2,3 …), a kolone velikim štampanim slovima (A, B, C …). Na mjestima gdje se ukrštaju redovi i kolone nastaju ćelije. Formatiranje i ureĊivanje redova, kolona i ćelija vršimo u meniju Home – Cells – Format. Pod formatiranjem ovih elemenata podrazumjevamo podešavanje visine reda, širine kolone, boja ćelije, poravnanje, zaštita ćelije. Slika 1-1: Dugme za formatiranje redova, delija i kolona 1.1 Formatiranje reda Podešavanje visine reda moţemo uraditi na dva naĉina. Prvi naĉin je da ruĉno podesimo visinu reda, i to tako što ćemo kursor miša staviti na ivicu izmeĊu ţeljenih redova i lijevim klikom miša odrediti ţeljenu visinu. Slika 1-2: Ručno podešavanje visine reda Drugi naĉin podešavanja visine reda je kroz meni Home – Celss – Format – Row Height, gdje ukucamo ţeljenu numeriĉku vrijednost reda. Pored opcije Row Height, na raspolaganju imamo i opciju AutoFit Row Height gdje se visina reda automatski prilagoĊava sadrţaju ćelije.
  • 5. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 5 Slika 1-3: Podešavanje visine “reda” u meniju Slika 1-4: Određivanje numeričke vrijednosti visine “reda” Slika 1-5: Automatsko prilagođavanje visine reda sadržaju delije 1.2 Formatiranje kolona Podešavanje širine kolone radimo na isti naĉin kao sa redom. Znaĉi, moţemo ruĉno da odredimo širinu samog reda povlaĉenjem miša ili da to uradimo u meniju Home – Cells – Format – Column Widith. Pored te opcije imamo i opciju AutoFit Column Widith gdje se širina kolone prilagoĊava sadrţaju ćelije, kao i opciju Default Widith, koja nam pokazuje standardnu širinu kolone.
  • 6. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 6 Slika 1-6: Ručno podešavanje širine kolone Slika 1-7: Podešavanje širine kolone u meniju 1.3 Formatiranje ćelije Osnovni element svakog radnog lista je ćelija (cell). Svaka ćelija ima adresu definisanu presekom reda i kolone, na primjer: A1, B4, I10 itd. Prilikom upisa adrese ćelije u formulu, svejedno je da li kucate velika ili mala slova, Excel će ih uvek prevesti u velika. Svaki radni list, sheet ima istu šemu adresa ćelija. Ali vaţno je reći da u ukoliko radite sa više radnih listova sheet-ova, da svaka ćelija ima jednoznaĉnu adresu. To znaĉi sledeće da ukoliko ţelite pozvati odreĊenu ćeliju da bi ste se pozicionirali na taĉno odreĊenu ćeliju, taĉno odreĊenog radnog lista neophodno je da kao prefiks se napiše ime radnog lista, praćeno znakom uzvika, na primjer: Sheet2B10 itd. Ćelija moţe imati razliĉit tip podataka, to moţe biti tekst, brojevi, formule, datum itd. 1.3.1 Formatiranje delija Formatiranje ćelije podrazumjeva ĉitav set promena. Te promjene se mogu odnositi na promenu oblika, veliĉine i boju fonta, boju i teksturu podloge, postavljati razne linije, poravnjavanje sadrţaja na razne naĉine, mijenjati ugao unesenog teksta itd. Sve naprijed navedene opcije
  • 7. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 7 moţemo pozvati iz osnovnog menija Home - Format, ili drugi naĉin je tako što kliknemo na ćeliju desnim klikom i odaberemo Format Cells. Slika 1-8: Formatiranje delije (Format cells…) Slika 1-9: Formatiranje delije brzim menijem (Format cells…)
  • 8. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 8 Slika 1-10: Kategorije formata delije (format teksta, brojeva…) U samom Format Cells prozoru dobijemo nekoliko tabova za formatiranje ćelije: Number (brojevi), Alignment (poravnanje), Font (vrsta slova), Border (ivice), Fill (podloga), Protection (zaštita). 1.3.2 Number (brojevi) Primenom razliĉitih formata brojeva, moţete promeniti izgled brojeva, a da se pri tome broj ne menja. Format brojeva ne utiĉe na stvarnu vrijednost ćelije koju Microsoft Excel koristi za izraĉunavanja. Stvarna vrijednost se prikazuje u polju za formulu. Slika 1-11: Određivanje formata valute Ostali formati za uređivanje ćelije: Opšti - Ovo je podrazumjevani format brojeva koji Excel primjenjuje kada unesete broj. U većini sluĉajeva, brojevi formatirani u format Opšti se prikazuju onako kako ih unesete. MeĊutim, ako ćelija nije dovoljno široka da bi prikazala cijeli broj, format Opšti zaokruţuje brojeve na odreĊeni
  • 9. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 9 broj decimala. Format brojeva Opšti takoĊe koristi nauĉnu (eksponencijalnu) notaciju za velike brojeve (12 ili više cifara). Broj - Ovaj format se koristi za opšti prikaz brojeva. Moţete navesti broj decimalnih mijesta koji ţelite da koristite, da li ţelite da koristite znak za razdvajanje hiljada i na koji naĉin ţelite da prikaţete negativne brojeve. Valuta - Ovaj format se koristi za opšte novĉane vrijednosti i prikazuje podrazumjevani simbol valute sa brojevima. Moţete navesti broj decimalnih mijesta koji ţelite da koristite, da li ţelite da koristite znak za razdvajanje hiljada i na koji naĉin ţelite da prikaţete negativne brojeve. Računovodstveni - Ovaj format se takoĊe koristi za novĉane vrijednosti, ali on poravnava simbole valuta i znake za razdvajanje decimala u koloni. Datum - Ovaj format prikazuje redne brojeve datuma i vremena kao vrijednosti datuma, prema tipu i lokalnom standardu (lokaciji) koji navedete. Osim u stavkama koje sadrţe zvezdicu (*) u listi Tip(kartica Broj, dijalog Oblikovanje ćelija), formati datuma koje primenite ne zamenjuju formate datuma koje koristi operativni sistem. Vrijeme - Ovaj format prikazuje redne brojeve datuma i vremena kao vrijednosti datuma, prema tipu i lokalnom standardu (lokaciji) koji navedete. Osim u stavkama koje sadrţe zvezdicu (*) u listi Tip(kartica Broj, dijalog Oblikovanje ćelija), formati vremena koje primenite se ne mogu poklapati sa formatima vremena koje koristi operativni sistem. Procenat - Ovaj format mnoţi vrijednost ćelije sa 100 i prikazuje rezultat sa simbolom procenta. Moţete navesti broj decimalnih mijesta koji ţelite da koristite. Razlomak - Ovaj format prikazuje broj kao razlomak, prema vrsti razlomka koji navedete. Naučni - Ovaj format prikazuje broj u eksponencijalnoj notaciji, zamenjujući deo broja sa E+n, gdje E (što znaĉi „eksponent“) mnoţi prethodni broj sa 10 do ntog stepena. Na primjer, Naučni format sa dve decimale prikazuje 12345678901 kao 1,23E+10, što je 1,23 puta 10 na deseti. Moţete navesti broj decimalnih mijesta koji ţelite da koristite. Tekst - Ovaj format tretira sadrţaj ćelije kao tekst i prikazuje njen sadrţaj onako kako ga unesete, ĉak i pri unosu brojeva. Specijalni - Ovaj format prikazuje broj kao poštanski broj, telefonski broj ili broj socijalnog osiguranja. Prilagođeni - Ovaj format vam dozvoljava da izmenite kopiju postojećeg kôda formata broja. Time se kreira prilagoĊeni format broja koji se dodaje na listu kôdova formata brojeva. Moţete
  • 10. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 10 dodati izmeĊu 200 i 250 prilagoĊenih formata brojeva u zavisnosti od jeziĉke verzije programa Excel koja je instalirana. 1.3.3 Alignment (poravnanje) Alignment tab se odnosi na poravnanje sadrţaja ćelije i kontrolu teksta što ukljuĉuje poravnanje sadrţaja po vertikali, horizontali, rotiranje, skupljanje… Slika 1-12: Tab za poravnavanje i kontrolu delija Text alignment (poravnanje teksta):  Horizontalno  Vertikalno Orientation (orjentisanje) – odreĊujemo ugao pisanja texta u ćeliji Text control (kontrola teksta):  Wrap text – Automatsko povećavanje visine polja  Shrink to fit – Smanjivanje teksta na zadatu širinu polja  Merge cells – Spajanje vise polja u jedno
  • 11. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 11 1.3.4 Font (vrsta slova) Font tab se odnosi na odabir vrste slova, stil, veliĉinu i neke speciajlne efekte koje moţemo primjeniti na tekst. Slika 1-13: Tab za određivanje vrste, veličine, stila delije Font – vrsta slova; Font style – stil slova; Size – veliĉina slova; Color – Boja slova; Underline – podvlaĉenje teksta Effects (efekti) :  Strikethrough – precrtavanje znakova  Subscript – znakovi u stilu indeksa  Superscript – znakovi u stilu eksponenta 1.3.5 Border (ivice) Border tab nam sluţi za kreiranje ivica ili okvira oko ćelije ili vise njih, kao I za odabir boje i stila okvira.
  • 12. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 12 Slika 1-14: Tab za određivanje vrste, boje okvira delije Line – stil linija okvira; Color – boja linija Presets (podešavanja):  None – bez ivica  Outline – vanjske ivice  Inside – unutrašnje ivice Border – pojedinaĉni odabir ivica 1.3.6 Fill (podloga) Fill tab nam sluţi za odabir boje podloge ćelije. Pored standardnih boja koje moţemo izabrati za podlogu ćelije imamo izbor dodatnih efekata (Full Effects) i dodatnih šara (Pattern Style).
  • 13. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 13 Slika 1-15: Tab za određivanje boje ,šare,stila podloge delije 1.4 Uslovno formatiranje Uslovno formatiranje vam pomaţe da vizuelno odgovorite na odreĊena pitanja o podacima. Uslovno formatiranje moţete primeniti na opseg ćelija, Microsoft Excel tabelu ili izvještaj izvedene tabele. IzmeĊu korištenja uslovnog oblikovanja i izvještaja izvedene tabele postoje razlike koje je vaţno razumjeti. Prednosti uslovnog formatiranja! Prilikom svake analize podataka ĉesto se pitate:  Gdje su izuzeci u rezimeu profita za proteklih pet godina?  Kakvi su trendovi u marketinškim anketama u protekle dve godine?  Ko je ovog mjeseca imao prodaju veću od 500.000 KM?  Kakva je opšta raspodjela prema starosnom uzrastu zaposlenih?  Za koje proizvode godišnja zarada poraste za više od 10%?  Ko su najbolji, a ko najgori studenti na prvoj godini? Uslovno formatiranje vam pomaţe da dobijete odgovore na ova pitanja tako što olakšava isticanje ćelija ili opsega ćelija koje vas zanimaju, naglašavanje neobiĉnih vrijednosti i vizuelizaciju
  • 14. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 14 podataka pomoću traka podataka, skala boja i skupova ikona. Uslovno formatiranje mjenja izgled opsega ćelija na osnovu uslova (ili kriterijuma). Ukoliko je uslov ispunjen, opseg ćelija se oblikuje na osnovu tog uslova, a u suprotnom opseg ćelija neće se formatirati na osnovu tog uslova. Conditional formatting ili uslovno formatiranje se nalazi na tabu Home u grupi komandi Styles u program MS Excel. Sortiranje i filtriranje moţete izvršavati na osnovu formatiranja, ukljuĉujući boju ćelije i fonta, bez obzira na to da li su ćelije ureĊivane ruĉno ili uslovno. Slika 1-16: Primjer uslovnog formatiranja Slika 1-17: Dugme za uslovno formatiranje 1.4.1 Uslovno formatiranje na radnim listovima Uslovno formatiranje vam moţe u mnogome olakšati rad prilikom prebrojavanja ili izdvajanja uĉenika, koji su, na primjer, dobili dobre ocjene ili koji su uplatili ekskurziju ili sliĉno. Naravno ovo sve vrijedi ukoliko ste napravili spisak u Excel-u. Postoji nekoliko vrsta uslovnog formatiranja:
  • 15. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 15  Formatiranje svih ćelija pomoću dvobojne skale Slika 1-18: Formatiranje pomodu dvobojne skale  Formatiranje ćelija pomoću trobojne skale Slika 1-19: Formatiranje pomodu trobojne skale  Formatiranje svih ćelija pomoću traka podataka
  • 16. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 16 Slika 1-20: Formatiranje pomodu trake podataka  Formatiranje svih ćelija pomoću skupa ikona Slika 1-21: Formatiranje pomodu skupa ikona  Formatiranje samo vrijednosti sa vrha ili dna rang liste  Formatiranje samo vrijednosti koje su iznad ili ispod prosjeka  Formatiranje samo jedinstvenih ili duplih vrijednosti Slika 1-22: Formatiranje specifičnih vrijednosti
  • 17. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 17  Uklanjanje uslovnog formatiranja Slika 1-23: Uklanjanje formatiranja Napomena: Uslovno formatiranje moţete koristiti u ćelijama na koje se upućuje na drugom radnom listu u istom random dokumentu. Ova mogućnost nije dostupna meĊu radnim knjigama.
  • 18. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 18 2 Zaštita u Excel-u 2007 Već znamo da je zaštita u programima stalno aktuelna tema. Za razliku od starije verzije u Excel- u 2007 postoji vise tipova zaštite podataka. Zavisno od naših potreba Excel 2007 nam nudi mogućnost da izaberemo stepen zaštite koji će zadovoljiti naše zahtjeve. Kada zaštitite radni list, sve ćelije su podrazumjevaano zakljuĉane i ne mogu se ureĊivati. Da biste omogućili ureĊivanje ćelija, a neke od njih ostavili zakljuĉanim, moţete otkljuĉati sve ćelije, a zatim zakljuĉati samo odreĊene ćelije i opsege pre nego što zaštitite radni list. U mogućnosti ste i da odreĊenim korisnicima omogućite ureĊivanje odreĊenih opsega unutar zaštićenog radnog lista. Lozinka (eng.password) se moţe staviti:  Na radni list (Protect Sheet) - zaštita od editovanja zakljuĉanih ćelija ili promjene formata stranice  Na radni document (Protect Workbook) – zaštita od premještanja, brisanja i dodavanja novih radnih listova  Na odreĊeni opseg ćelija (Allow Users to Edit Ranges) – zaštita odreĊenog opsega od editovanja  Na ĉitav Excel-ov fajl (Eccrypt with password) – zaštita dokumenta od neovlaštenog otvaranja 4.3.1 Zaštita radnog lista (Protect Sheet) Zaštita radnog lista nam omogućava da zaštitimo podatke od neovlaštenih izmjena I pri tome odredimo koja vrsta radnji se moţe mjenjati na samom radnom listu. Opcija za zaštitu radnog lista nalazi se u meniju Review (Pregled) – Changes (Promjene) – Protect sheet (Zaštiti radni list). Slika 2-1: Zaštita radnog lista Nakon što smo odabrali opciju da zaštitimo naš radni list, dobijamo prozor u kome nam se nudi da ukucamo našu lozinku za zaštitu i da ĉekiramo listu operacija koje moţemo ostaviti aktivnim odnosno dopustiti da se koriste i dalje. Nakon kucanja lozinke dobijamo još jedan prozor da potvrdimo našu lozinku.
  • 19. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 19 Napomena: Lozinka nije obavezna. Ako je ne unesete, bilo koji korisnik će moći ukloniti zaštitu lista i promijeniti zaštićene elemente. Odaberete lozinku koju ćete moći zapamtiti, jer ako izgubite lozinku nećete moći pristupiti zaštićenim elementima na radnom listu. Slika 2-2: Zaštita radnog lista lozinkom Od trenutka kad zaštitimo naš radni list i odredimo postavke zaštite automatski u istom meniju dobijemo opciju za otkljuĉavanje našeg radnog lista. Slika 2-3: Uklanjanje lozinke Da bismo otkljuĉali naš radni list moramo ukucati taĉnu lozinku koju će nam excel traţiti. Slika 2-4: Prozor za upis lozinke 2.1 Zaštita radnog dokumenta (Protect Workbook) Zaštita radnog dokumenta nam omogućava da zaštitimo Strukturu (Structure) i Prozor (Window) radne knjige (Workbook).
  • 20. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 20 Slika 1-28: Zaštita radne knjige Slika 2-5: Postavljanje lozinke za radnu knjigu Napomena: Nakon kucanja lozinke, Excel će vam traţiti da ponovite još jednom lozinku i potvrdite naredbom OK, a da je radni document zaštićen znaćemo po ĉekiranoj kvaĉici pored opcije Protect Structure and Windows. Slika 2-6: Primjenjena zaštita Stavljanjem lozinke na Strukturu (Structure) radne knjige podrazumjeva spreĉavanje korisnika da:  Pregledaju radne listove koje ste sakrili  Premješta, briše, skriva ili mijenja nazive radnih listova  Kreira nove radne listove ili listove grafikona  Premještaju ili kopiraju radne listove u druge radne knjige, itd… Stavljanjem lozinke na Prozor (Window) radne knjige podrazumjeva spreĉavanje korisnika da:  Mijenja veliĉinu I poloţaj radne knjige (Workbook) kad je radna knjiga otvorena  Premješta, promjeni veliĉinu ili zatvara prozor Da bismo skinuli zaštitu sa radnog dokumenta (Workbook) moraćemo rašĉekirati opciju Protect Structure and Windows.
  • 21. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 21 Slika 2-7: Uklonjena zaštita Napomena: Lozinka je dodatna. Ako je ne unesete, bilo koji korisnik će moći ukloniti zaštitu radne knjige i promijeniti zaštićene elemente. Odaberite lozinku koju ćete moći zapamtiti, jer ako izgubite lozinku nećete moći pristupiti zaštićenim elementima u radnoj knjizi. 4.3.3 Zaštita određenog opsega delija (Allow Users to Edit Ranges) Zaštita opsega ćelija nam omogućava da stavimo lozinku na odreĊene opsege ćelija, te dodamo odreĊene korisnike koji će moći ureĊivati te opsege. Slika 2-8: Zaštita opsega delija Napomena: Prije zaštite odreĊenog opsega moramo aktivirati opciju Protect Sheet. Nakon odabira opcije Allow Users to Edit Ranges dobijamo prozor gdje ćemo odabrati ţeljeni opseg, editovati već postojeći ili ga obrisati. Slika 2-9: Odabir opsega i ovlaštenja nad delijama Kada izaberemo ţeljeni opseg ili više njih i potvrdimo izbor sa “OK”, excel će nam ponuditi da ukucamo lozinku da bismo zaštitili taj opseg.
  • 22. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 22 Slika 2-10: Postavljanje lozinke za određeni opseg delija Napomena: Ako se korisnici nalaze u domenskom okruţenju, onda se korisnicima mogu dodati ovlaštenja (Permissions) da bez lozinke mogu mjenjati zaštićeni (odreĊeni) opseg. Slika 2-11: Dodavanje ovlaštenja korisnicima ili grupama Kad više ne ţelimo koristiti zaštitu odreĊenog opsega, jednostavno opet odemo na opciju Allow Users to Edit Ranges i sa Delete izbrišemo ţeljeni opseg. 4.3.4 Zaštita Excel datoteke od otvaranja i editovanja Zaštita Excel datoteke ovo nam omogućava da zaštitimo document od neovlaštenog otvaranja i same promjene dokumenta. Prilikom ĉuvanja nekog Excel dokumenta u Alatima (Tools) imamo mogućnost da u Generalnim opcijama (General Options) stavimo lozinku za otvaranja i editovanje dokumenta. Napomena: Naravno ako postavimo lozinku za otvaranje da nećemo moći document ni editovati bez lozinke za otvaranje.
  • 23. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 23 Slika 1-36: Pristupanje dijelu za stavljanje lozinke (General Options) Slika 1-37: Izbor lozinke za otvaranje ili editovanje dokumenta
  • 24. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 24 3 Tabele 3.1 Kreiranje tabela Tables (Tabele), odnosno opcije Format as Table (Formatiraj kao tabelu) se nalaze na tabu (kartici) Home u grupi komandi Styles MS Excel programa. Tabelu moţete kreiratina dva naĉina. Moţete kreirati tabelu u zadani stil tabele ili oblikovati podatke kao tabelu u odabranom stilu. Kada stvorite tabelu u radnom listu Excel-a, podacima u toj tablici moţete upravljati i analizirati ih nezavisno o podacima izvan tabele. Moţete, na primjer, filtrirati kolone u tabeli, dodati red za ukupan zbir, primijeniti formatiranje tabelei objaviti tabelu npr. na Windows SharePoint Services 3.0. i dr. Slika 3-1: Primjer tabele Tabele u Excel-u kreiramo tako što prvo izaberemo ţeljeni opseg ćelija koje ţelimo uvrstiti u tabelu. Ćelije mogu biti prazne ili popunjene podacima. U meniju Dodati (Insert), u grupi Tabele (Tables) ćemo izabrati opciju Tabela (Table). Isto to moţemo uraditi pomiću tipki na tastaturi CTRL+L ili CTRL+T. Slika 3-2: Opcija za kreiranje tabele Nakon toga dobijamo prozor gdje imamo mogućnost da izaberemo opseg ćelija za tabelu (koji se moţe i ranije odabrati), kao I pitanje da li naša tabela ima zaglavlje (naslov) ili ne. Kad smo to uradili, potvrdićemo naš izbor tipkom OK.
  • 25. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 25 Slika 3-3: Izbor opsega delija Napomena: Ako ne ţelite prikazati zaglavlja (naslove) tabele, kasnije ih moţete iskljuĉiti. Nakon kreiranja tabele automatski dobijamo Alate tabele (Table Tools), koji će biti na kartici Dizajn (Design), i za bilo kakvo prilagoĊavanje (mjenjanje) tabele koristi ćemo ponuĊene alate. Za razliku od verzije Excel-a 2003, u novoj verziji Excela kod tabela nemamo poseban red (oznaĉen znakom *) za brzo dodavanje redova. Slika 3-4: Alati za uređenje tabele Slika 3-5: Primjer gotove tabele 3.1.1 Sortiranje i filtriranje podataka Sortiranje podataka je sastavni dio analize podataka. Moţda ţelite popis naziva poredati po abecednom redu, poredati popis razina zaliha proizvoda od najviše do najniţe ili poredati redove prema bojama ili ikonama. Sortiranje podataka je korisno za brzu vizualizaciju i bolje razumijevanje podataka, organizovabje i traţenje ţeljenih podataka te konaĉno za donošenje uĉinkovitijih odluka.
  • 26. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 26 Podatke moţete sortirati po tekstu (A do Z ili Z do A), brojevima (od najmanjeg do najvećeg ili od najvećeg do najmanjeg) i datumu i vremenu (od najstarijeg do najnovijeg i od najnovijeg do najstarijeg), u jednom ili više kolona. TakoĊe, moţete sortirati po prilagoĊenom popisu (kao što je Veliko, Srednje i Malo) ili po formatiranju, ukljuĉujući boju ćelije, boju fonta ili skup ikona. Većina postupaka sortiranja je sortiranje kolona, ali moţete sortirati i po redovima. Kriterij sortiranja se ĉuva s radnom knjigom tako da moţete ponovno primijeniti sortiranje prilikom svakog otvaranja radne knjige kad se radi o taeli programa Excel, ali ne i kad se radi o opsegu ćelija. Ţelite li saĉuvati kriterij sortiranja tako da povremeno moţete ponovno primijeniti sortiranje prilikom otvaranja radne knjige, dobro je koristiti tabelu. To je naroĉito vaţno kod sortiranja višestrukih kolona ili kod sortiranje ĉije stvaranje traje duţe vremena. 3.1.2 Sortiranje teksta Odaberite kolonu alfanumeriĉkih podataka u opsegu ćelija ili provjrite nalazi li se aktivna ćelija u koloni tabele koja sadrţi alfanumeriĉke podatke. U meniju Poĉetna stranica (Home), u grupi UreĊivanje (Editing) izabraćemo Sortiranje i filtriranje (Sort and Filter). Slika 3-6: Opcija za sortiranje i filtriranje 3. Uĉinite nešto od sljedećeg:  Za rastuće sortiranje prema abecednom redoslijedu pritisnite Sortiraj od A do Z.  Za opadajuće sortiranje prema abecednom redoslijedu pritisnite Sortiraj od Z do A. 4. Prema ţelji moţete izabrati sortiranje koje razlikuje mala i velika slova.
  • 27. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 27 Slika 3-7: Opcija za sortiranje i filtriranje 3.1.3 Provjera jesu li svi podaci sačuvani kao tekst Sadrţi li kolona koju ţelite sortirati brojeve saĉuvane kao brojeve i brojeve saĉuvane kao tekst, tada ih sve morate formatirati kao tekst. Ako to ne uĉinite, brojevi saĉuvanikao brojevi se sortiraju prije brojeva saĉuvanih kao tekst. Uklanjanje svih poĉetnih razmaka - U nekim sluĉajevima podaci importovani iz druge aplikacije mogu sadrţavati poĉetne razmake ubaĉene ispred podataka. Uklonite poĉetne razmake prije sortiranja podataka. Ista pravila vaţe kad je u pitanju sortiranje brojeva i datuma. Naravno, brojevi će se samo sortirati od najmanjeg do najvećeh ( i obrnuto), a datumi od najstarijeg do najnovijeg ( i obrnuto). Slika 3-8: Opcija za sortiranje i filtriranje Pored ovakvog naĉina sortiranja postoji i opcija gdje imamo veći izbor kreiranja samog sortiranja podataka (Custom Sort). Slika 3-9: Napredno sortiranje
  • 28. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 28 Filtriranje podataka brz je i jednostavan naĉin pronalaţenja podskupa podataka u opsegu ćelija ili u tabeli te rada s njima. Moţete, na primjer, filtrirati tako da se prikazuju samo vrijednosti koje navedete, samo najveće ili najmanje vrijednosti ili na naĉin koji će vam omogućiti da brzo pronaĊete dvostruke vrijednosti. Nakon filtriranja podataka u opsegu ćelija ili tabele moţete ponovno primijeniti filtriranje da biste dobili najaţurnije podatke ili oĉistiti filter da biste ponovno prikazali sve podatke. Filtriranje moţemo poĉeti tako što ćemo da odaberemo najmanje jednu ćeliju unutar opsega ili u tabeli, a potom izabrati opciju Filter u grupi Sortiranje i filtriranje. Slika 3-10: Opcija filtriranja
  • 29. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 29 4 Grafikoni 4.1 Pojam grafikona Jedna od najkorisnijih stvari u excel-u jesu grafikoni. Naravno moramo znati prvo koje informacije ţelimo prikazati, odnosno uporeĊivati samim grafikonom, da li su to same vrijednosti ćelije, ukupne vrijednosti ili nešto drugo. Prije nego što se napravi sam grafikon potrebno je shvatiti neke osnovne komponente samog grafikona.na samom grafikonu imamo kategorije koje se uporeĊuju i vrijednosti koje se uporeĊuju, sam prostor grafikona (chart area) i legendu koja oderĊuje po bojama same komponente. Grafikon kreiramo jednostavnim selektovanjem ţeljenih vrijednosti na tabeli i pritiskom tipke F11.Drugi naĉin kreiranja jeste kroz meni Insert (Dodati) – grupa Chart (Grafikon), gdje moţemo da odaberemo tip grafikona. Slika 4-1: Kreiranje grafikona
  • 30. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 30 Slika 4-2: Primjer grafikona Kada obaberemo tip grafikona, automatski dobijamo tri nova menija sa alatima za ureĊivanje grafikona (Design, Layout, Format). Slika 4-3: Meniji za uređivanje grafikona Design alati: Change Chart Type – Promjena tipa grafikona (Pie, Line, Bar…). Slika 4-4: Vrste grafikona Save As Templates – Ĉuvanje grafikona u vidu šablona (Templates).
  • 31. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 31 Slika 4-5: Čuvanje grafikona kao Templates (Šablon) Switch Row/Column – Predstavljanje podataka po X/Y osi. Slika 4-6: Predstavljanje podataka po X/Y osi Select Data – Izbor opsega ćelija ili podataka koji će biti predstavljeni grafikonom. Slika 4-7: Odabir opsega delija Chart Layouts – Izgled grafikona Slika 4-8: Izgled grafikona
  • 32. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 32 Chart Style – Stilovi grafikona Slika 4-9: Stilovi grafikona Move Chart – Odabir lokacije za grafikon Slika 4-10: Odabir lokacije za grafikon 4.1.1 Layout alati – alati pregleda Slika 4-11: Layout alati Slika 4-12: Odabir oblasti grafikona Prva grupa alata Current Selection (trenutna selekcija) nam sluţi za formatiranje selektovanih dijelova grafikona. U padajućem nizu izabaremo oblast, te onda vršimo njeno formatiranje (Format Selection). Opcija Reset to Match Style – sluţi za vraćanje na poĉetno podešavanje.
  • 33. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 33 Druga grupa alata (Insert) nam sluţi za ubacivanje grafike (Picture), grafiĉkih objekata (Shapes) i okvira za tekst (Text Box). Slika 4-13: Alati za ubacivanje grafičkih objekata Treća grupa alata (Labels) nam sluţi za odreĊivanje naslova samog grafikona kao i poloţaja podataka u samom grafikonu. Slika 4-14: Alati za rad sa naslovima i podacima u grafikonu  Chart Title – naslov grafikona  Axis Title – naslovi podataka po X/Y osi  Legend – ukljuĉivanje i odreĊivanje poloţaja legend  Data Labels – odreĊivanje poloţaja vrijednosti podataka u grafikonu  Data Tabel – ukljuĉivanje same tabele u sklopu grafikona Slika 4-15: Format alati Format alati:  Shape Styles – stilovi okvira i linija  Word Art Styles – odreĊeni stilovi za tekst  Arrange – odreĊivanje poloţaja selektovanih objekata  Size – veliĉina grafikona
  • 34. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 34 5 Pivot Tabele Pivotiranje u Excelu vam daje mogućnost grupisanja i saţimanja velike koliĉine podataka za lakše izvještavanje i analizu. U pivot tabelama podatke moţete filtrirati, sortirati, prebrojavati i sabirati, odnosno u vrlo kratkom vremenu dobiti drugaĉiji (pregledniji) pogled na podatke. Da bismo lakše razumjeli i nauĉili raditi sa pivot tabelama, u daljem radu koristićemo Excel-ovu tabelu u kojoj imamo spisak dobavljaĉa ĉija se predstavništva nalaze u razliĉitim zemljama, i koja prodaju razliĉitu robu, sa razliĉitim cijenama i rabatima. Kada u praksi imamo ovako veliku tabelu, itekako nam pivotiranje moţe pomoći da se snaĊemo meĊu ogromnim brojem podataka, te da ih lakše sortiramo i upravljamo njima. Slika 5-1: Primjer tabele za pivotiranje Ukoliko kolone u tabeli nemaju nazive napišite ih kako biste mogli prepoznati o kojoj koloni, odnosno podacima je rijeĉ prilikom pivotiranja. Ako vam je potreban novi red iznad podataka kako biste upisali naslove kolona na lijevoj strani kod broja reda 1 kliknite desnom tipkom miša i odaberite Insert.
  • 35. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 35 Slika 5-2: Ubacivanje naslova u tabelu U sljedećem koraku odabirete podatke koje ţelite pivotirati zajedno sa naslovima koji vam moraju biti prvi. To moţete napraviti tako da oznaĉite podatke uz pomoć miša ili jednostavnije uz pomoć tipki CTRL + A za odabir svih podataka, no u sluĉaju da u prvih nekoliko redova ili samo jednom imate nekakve nepotrebne podatke (naslov ili nešto sliĉno) te redove obrišite tako da oznaĉite brojeve redova s lijeve strane, kliknete desnom tipkom miša i odaberete Delete. Nakon što su podaci u tabeli posloţeni, oznaĉite ih. Slika 5-3: Određivanje opsega tabele Na tabu Insert kliknite na dugme PivotTable. Slika 5-4: Kreiranje Pivot tabele U novo otvorenom prozoru moţete vidjeti od koje ćelije lijevo-gore do desno-dole su odabrani (unutar isprekidanih linija) podaci za pivot što moţete i sami provjeriti skrolovanjem. Ako je sve uredu kliknite na OK. Pored opsega ćelija koji biramo unutar worksheet-a (radnog lista), moţemo
  • 36. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 36 izabrati opseg iz nekog eksternog mjesta, kao i izabrati da li da pivot tabela bude smještena na istom random listu ili novom. Slika 5-5: Naknadno određivanje opsega tabele Ovo je korak gdje uz pomoć drag&drop (uzmi i prevuci) tehnike slaţete pivot tako što “nazive kolona” s desne strane slaţete u 4 polja u uglu desno dole:  Report Filter: kolona(e) za ĉije vrijednosti ţelite filtrirati pivot  Column Labels: kolona(e) za ĉije vrijednosti ţelite rasporediti podatke u kolone  Row Labels: kolona(e) za ĉije vrijednosti grupišete podatke  Values: kolona(e) za ĉije vrijednosti brojite, sabirate…
  • 37. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 37 Slika 5-6: Objašnjenje drag&drop opcije Kako gornji pivot prikazuje prodaju, promjenu recimo na broj prodaja se radi tako da kliknete na stupac i iz izbornika odaberete Value Field Settings. Slika 5-7: Objašnjenje opcije za sumiranje Upišete ţeljeno ime ili ostavite kako jeste, te odaberete vrstu kalkulacije koju ţelite raditi.
  • 38. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 38 Slika 5-8: Objašnjenje opcije za sumiranje Nakon ĉega dobijate broj prodaja. Slika 5-9: Izračunavanje konačnog rezultata
  • 39. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 39 6 Formule i funkcije 6.1 Aritmetičke formule Formula je jednaĉina koja izvodi kalkulaciju nad vrijednostima u vašoj radnoj svesci, tj. dokumentu. Formula u MS Excel-u zapoĉinje sa znakom “=”. Npr. formula koja će pomnoţiti brojeve 2 i 3, te dodati broj 5, u MS Excel-u glasi: =5+2*3 Dakle, unosom te jednakosti u neku ćeliju na radnom listu, ćelija će prikazati rezultat kalkulacije. MeĊutim, program MS Excel je mnogo više od obiĉnog kalkulatora, te umjesto unošenja brojeva u formulu dozvoljava unošenje referenci i oznaka drugih ćelija. Na taj naĉin ćelija koja sadrţi formulu direktno zavisi od ćelija koje su unesene u formulu. Npr. ćelija B2 moţe sadrţavati formulu: =C2+C3*C4 U tom sluĉaju u ćeliji B2 će se uvijek nalaziti rezultat koji direktno zavisi od vrijednosti unesenih u ćelije C2, C3 i C4. Vidjećemo kasnije da se formule mogu kopirati, te automatski kreirati nove. 6.2 Izvođenje formula korištenjem relativnih adresa ćelija i aritmetičkih operacija Formule u Excelu izvode operacije pomoću matematiĉkih operatora koristeći zadane vrijednosti, tekst, gotove funkcije ili neku drugu formulu. Koriste se da bi vam olakšale analizu podataka. Formula moţe sadrţavati bilo koji od sljedećih elemenata: operacije, nazive ćelija, vrijednosti, funkcije i imena. Svaka promjena vrijednosti koje koristi formula dovodi do automatskog preraĉunavanja vrijednosti. Formula moţe da sadrţi najviše 1024 znaka. Formula se vidi u liniji formule (traci za formule – Formula Bar) Slika 6-1: Prikaz formule u formula baru Operacije koje Excel koristi u formulama su:
  • 40. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 40  Aritmetiĉke operacije  Operacije uporeĊivanja  Operacije spajanja Aritmetiĉki operatori se koriste za osnovne aritmetiĉke operacije. Operator Naziv + Sabiranje - Oduzimanje - Negacija / Dijeljenje * Mnoţenje % Procenat ^ Stepenovanje Tabela 6-1: Aritmetički vučer Operator spajanja (&) povezuje dva niza u jedan ( tekst, brojevi ili mogu se povezivati sadrţaji ćelija). 6.3 Operatori upoređivanja Pomoću ovih operatora moguće je uporeĊivati dvije vrijednosti. Rezultat uporeĊivanja je vrijednost TRUE (istina - taĉno) ili FALSE (laţ - netaĉno). Operator Naziv Primjer Rezultat = Jednako =100=100 TRUE > Veće =100>50 TRUE
  • 41. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 41 < Manje =50<30 FALSE >= Veće ili jednako =45>=44 FALSE <= Manje ili jednako =45<=44 TRUE <> Nije jednako =50<>50 FALSE Tabela 6-2: Operatori uređivanja 6.3.1 Prioritet operacija Ukoliko formula sadrţi zagrade onda se redoslijed operacija odreĊuje zagradama. U tom sluĉaju prvo se izraĉunavaju izrazi u zagradama. Ukoliko u formuli ne postoji zagrada onda se poštuje prioritet kao u tabeli: Simbol Operator Prioritet ^ Stepenovanje 1 * Mnoţenje 2 / Dijeljenje 2 + Sabiranje 3 - Oduzimanje 3 & Spajanje 4 = Jednako 5 > Veće 5 < Manje 5 Tabela 6-3: Pripritet operacija Ukoliko se radi o sluĉaju kada imamo zagradu unutar zagrade, onda se prvo raĉunaju izrazi u najdubljem dijelu zagrada (unutrašnjim zagradama). Poĉetak svake formule poĉinje znakom jednakosti “=”.
  • 42. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 42 Unijeti formulu u neku ćeliju moguće je:  Ručno - pisanjem formule, znak po znak  Označavanjem adresa ćelija – klikom na pojedine ćelije Bilo koja tehnika da se koristi, formula mora poĉeti sa znakom =. U suprotnom Excel će unesene podatke tretirati kao tekst. Ukoliko se u formuli koristi neka funkcija onda je to najbolje uraditi pritiskom na tipku f(x) kojom aktiviramo opciju Insert function. Tabela 6-4: Dodavanje funkcije Formule mogu da koriste adrese ćelija i iz drugih radnih listova.To vrijedi kako za aktivni dokument, tako i za radne listove u drugim dokumentima. Za kreiranje ovakvih formula potrebno je poznavati sintaksu ovakvih formula. Adresa odreĊuje poziciju ćelije ili grupe ćelija u radnom listu. Pomoću adresa pronalaze se vrijednosti koje su unesene u ćeliju ili su rezultat formule u toj ćeliji. 6.3.2 Prepoznavanje i razumjevanje standardnih grešaka U pisanju formule vrlo lako moţete napraviti grešku. Ukoliko vaša formula nije ispravna Excel ce ispisati poruku o grešci u ćeliju u kojoj ste formulu upisali. U tabeli ispod navedene su sve greške koje se mogu pojaviti kao i njihovo znaĉenje.
  • 43. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 43 Šifra greške Opis #DIV/0? Pokušaj dijeljenja sa nulom ili praznom ćelijom #N/A? Formula ne pronalazi vrijednost na adresi koja je unesena #NAME? Formula ne prepoznaje ime koje je navedeno #NULL! Formula koristi prosjek dvaju podruĉja koja nemaju zajedniĉkih ćelija#NUM! U formuli je neodgovarajuća vrijednost #REF! Adresa ćelije nije taĉna #VALUE! Korišćenje krivog operatora • Cirkularna adresa ####### Nedovoljna širina kolone za prikaz rezultata Tabela 6-5: Greške i njihovo značenje 6.4 Relativne, apsolutne i mješovite adrese u formulama 6.4.1 Upotreba relativne i apsolutne adrese delije Kako smo naveli na poĉetku ove vjeţbe, kada kopirate formulu s jednog mjesta u radnom listu na drugo, Excel podešava adrese u formulama u odnosu na novo mjesto u radnom listu. Npr. ćelija C16 sadrţi formulu =C10+C11+C12+C13+C14 koja izraĉunava ukupne troškove za januar. Ako kopirate tu formulu u ćeliju D16 (da odredite ukupne troškove za februar) Excel će automatski promijeniti formulu u =D10+D11+D12+D13+D14. S obzirom da ste kopirali formulu u drugu kolonu (iz C u D) Excel podešava slovo kolone u adresi ćelije. Da ste kopirali istu formulu na ćeliju C18 (dva reda niţe) formula bi se promijenila u =C12+C13+C14+C15+C16; tj. sve ćelije i adrese ćelija bile bi pomjerene za dva reda. Tako djeluju relativne adrese ćelija. Slika 6-2: Kopirana formula iz C16 u D16
  • 44. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 44 Ponekad nećete htjeti da se adrese same podešavaju kada kopirate formule. Tada postaje vaţno apsolutno adresiranje. 6.4.2 Apsolutno protiv relativnog Apsolutna adresa je adresa ćelije koja se ne mijenja kada kopirate na novu lokaciju, za razliku od relativne adrese koja se mijenja pri kopiranju polja. Da biste adrese u formuli uĉinili apsolutnim, dodajte $ (znak za dolar) ispred slova i ispred broja koji ĉine adresu ćelije. Npr. ukoliko u ćeliji C16 imate formulu =$C$10+$C$11 i ako tu formulu kopirate u ćeliju D16, Excel neće promijeniti formulu kao kod relativnog adresiranja, nego će i u D16 biti formula =$C$10+$C$11. Slika 6-3: Kopirana formula sa apsolutno adresiranim delijama iz C16 u D16 6.4.3 Mješane adrese To su adrese koje su samo djelomiĉno apsolutne (kao A$2 ili $A2.) Kada se formula koja koristi mješane adrese kopira u drugu ćeliju, mijenja se samo dio adrese (i to relativni dio.) Npr. ako imate u ćeliji C16 formulu =$C10 + C$11 i prekopirate tu formulu u ćeliju D16, u njoj će formula biti =$C10 + D$11.
  • 45. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 45 Slika 6-4: Prekopirana mješana formula iz C16 u D16
  • 46. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 46 6.5 Funkcije Funkcije su sloţene gotove formule koje izvode niz operacija u zadanom podruĉju vrijednosti. Na primjer, da biste odredili zbir niza brojeva u ćelijama A1 do H1, moţete upisati funkciju =SUM(A1:H1) umjesto upisivanja =a1+b1+c1 i tako dalje. Svaka funkcija se sastoji od tri dijela:  Znak = koji oznaĉava da slijedi funkcija (formula).  Naziv funkcije (kao što je SUM) koji oznaĉava koja operacija će biti izvedena.  Popis argumenata u zagradama, npr. (A1:H1) koji oznaĉava raspon ćelija ĉije vrijednosti će funkcija upotrijebiti. Raspon ćelija je ĉest argument funkcije; moţete upisati adresu ili naziv podruĉja kao što je “prodajaza2009”. Neke funkcije koriste više od jednog argumenta koje odvajate zarezima (kao u A1, B1, H1.) Funkcije moţete unijeti direktnim upisivanjem u ćeliju ili upotrebom ĉarobnjaka kao što ćete (preko dugmeta fx). Umetanje funkcije aktiviranjem tipke fx u liniji formule ili izborom opcije Function u meniju Insert pojavljuje se ĉarobnjak kao na slici. Slika 6-5: Prozor Insert Function Slika 6-6: Kreiranje funkcija pomodu čarobnjaka
  • 47. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 47 Izaberite neku od navedenih funkcija, te unesite opseg ćelija (engl. Function Arguments) na koje ţelite primijeniti funkciju. Slika 6-7: Kartice formula 6.6 Korištenje osnovnih mat. i logičkih funkcija: SUM, AVERAGE, IF, MIN, MAX 6.6.1 Kategorije funkcija Sve funkcije, radi lakšeg korišćenja, podjeljene su u kategorije po podruĉju primjene. U tabeli je dato 8 kategorija funkcija: KATEGORIJA OPIS Financial Finansijske funkcije Finansijski proraĉuni Date & time Datuma i vremena Proraĉuni s datumom i vremenom Math & trig Matematiĉke i trigonometrijske Matematiĉki i trigonometrijski proraĉuni Statistical Statistiĉke funkcije Statistiĉki proraĉuni Lookup&reference Adresa i pregledanja Prikaz podataka iz drugih podruĉja radnog lista Database Funkcije baze podataka Proraĉuni u bazi podataka Text Tekstualne funkcije Operacije sa tekstom Logical Logiĉke funkcije Logiĉke operacije Information Informacijske funkcije Informacije o dijelovima okruţenja Engineering Inţenjerske funkcije Inţenjerska raĉunanja Tabela 6-6: Kategorije funkcija
  • 48. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 48 6.6.2 Primjeri funkcija: Count funkcija (statistiĉka) pokazuje broj ćelija u datom opsegu ćelija koje sadrţe brojeve, ukljuĉujući datume i formule ĉiji je rezultat broj. Ova funkcija zanemaruje prazne ćelije i ćelije koje sadrţe logiĉke, tekstualne ili vrijednosti pogrešaka. A 1 KREDIT 2 29.09.2004. 3 4 28 5 33,33 6 TRUE 7 #DIV/0! Slika 6-8: Count funkcije =COUNT (A2:A8) = 3 =COUNT (A5:A8) = 2 Min funkcija (statistiĉka) prikazuje najmanju vrijednost u datom opsegu ćelija. Prazne ćelije, logiĉke vrijednosti ili tekst u zadatom opsegu se ignorišu. Ako u argumentu postoji nebroj, funkcija prikazuje 0. A 1 20 2 45 3 15 4 2 5 28 6 14 Slika 6-9: Min funkcija
  • 49. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 49 =MIN (A1:A6) = 2 =MIN (A1:A3;2) = 2 Max funkcija (statistiĉka) prikazuje najveću vrijednost u datom opsegu ćelija. Ako je argument zadat kao opseg ćelija samo brojevi u tom opsegu se koriste. Prazne ćelije, logiĉke vrijednosti ili tekst u zadatom opsegu se ignorišu. Ako u argumentu postoji nebroj, funkcija prikazuje 0. A 1 20 2 45 3 15 4 2 5 28 6 14 Slika 6-10: Max funkcija =MAX (A1:A6) = 45 =MAX (A3:A6;30) = 3 Average funkcija (statistiĉka) izraĉunava artimetiĉku sredinu (prosjek) brojeva u datom opsegu ćelija.
  • 50. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 50 A 1 20 2 45 3 15 4 2 5 28 6 0 7 Slika 6-11: Average funkcija =AVERAGE (A1:A6) = 18.33 =AVERAGE (A1:A7) = 18.33 0 se raĉuna kao broj, a A7 ćelija se ne raĉuna jer je prazna ćelija Sum funkcija (matematiĉka) sabira niz brojeva u zadanom opsegu ćelija. S obzirom da je funkcija sum ĉesto korištena, Excel na standardnoj traci sadrţi tu tipku oznaĉenu sa ∑ za korišćenje ove funkcije. A 1 20 2 45 3 15 4 2 5 28 6 14 Slika 6-12: Sum funkcija =SUM (A1:A6) =124
  • 51. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 51 6.6.3 Upotreba logičke funkcije IF IF funkcija (logiĉka) prikazuje vrijednost definisanu pod tačno ili netačno u zavisnosti od rezultata specificiranog logiĉkog testa. Logiĉki test je bilo koja vrijednost ili izraz za koje se moţe utvrditi da je tačno ili netačno. A 1 20 2 45 3 15 4 2 5 28 6 16 =IF (A1›A2;“VEĆE“;“MANJE“) = MANJE =IF (A3›=A6;A3;“VEĆE“) = VEĆE
  • 52. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 52 7 Vezivanje podataka Vezivanje podataka u MS Excel-u je jako bitno. Podaci se mogu vezivati izmeĊu više radnih listova unutar jedne radne knjige i izmeĊu više radnih knjiga Veza je referenca za drugu radnu svesku (eng. workbook) i ponekad se zove spoljna referenca. Veza moţe da se napravi i sa drugim programom i takva veza se ponekad zove udaljena referenca. Postoje opcije za kontrolisanje aţuriranja veza zato što se podaci u drugoj radnoj svesci ili programu mogu promeniti a mogu i da zastare podaci u vašoj radnoj svesci. 7.1 Gdje se veze mogu efektivno koristiti? Povezivanje je posebno korisno kada nije praktiĉno da se u istoj radnoj svesci zajedno ĉuvaju veliki modeli radnog lista.  Objedinite podatke iz nekoliko radnih sveski. Moţete da poveţete nekoliko radnih sveski, nekoliko korisnika ili odseka i da zatim objedinite vaţne podatke u jednu zbirnu radnu svesku. Na taj naĉin, kada se izvorne radne sveske promene, nećete morati da ruĉno menjate zbirnu radnu svesku.  Kreirajte različite prikaze podataka. Moţete da unesete sve podatke u jednu ili više radnih sveski i da zatim kreirate jednu radnu svesku u vidu izvještaja koja bi sadrţavo veze samo sa vaţnim podacima.  Osavremenite velike, složene modele. Razdvajanje komplikovanog modela u niz meĊusobno zavisnih radnih sveski omogućava vam da radite na svom modelu a da ne otvarate sve listove koji se na njega odnose. Manje radne sveske se lakše menjaju, ne zahtevaju tako mnogo memorije i brţe se otvaraju, ĉuvaju i raĉunaju. 7.2 Veza sa drugom radnom sveskom Formule koje imaju vezu sa drugom radnom sveskom (eng. Wotkbook) prikazuju se na dva naĉina, u zavisnosti od toga da li je izvorna radna sveska – odnosno radna sveska iz koje formula uzima podatke – otvorena ili zatvorena.  Kada je izvor otvoren, veza sadrţi naziv radne sveske u uglastim zagradama, sledi naziv radnog lista, znak uzvika (!) i ćelije od kojih formula zavisi. Na primjer, sledeća formula dodaje ćelije C10:C25 iz radne sveske pod nazivom Budţet.xls.
  • 53. Napredna informatička obuka – Excel 2007/2010 Lanaco d.o.o. 53 VEZA =SUM([Budţet.xls]Godišnji!C10:C25) Slika 7-1: Veza između radnih svesaka (Otvoren izvor) Kada izvor nije otvoren, veza sadrţi celokupnu putanju. VEZA =SUM('C:Izvještaji[Budţet.xls]Godišnji'!C10:C25) Slika 7-2: Veza između radnih svesaka (Zatvoren izvor) Napomena: Ukoliko naziv drugog radnog lista ili radne sveske sadrţi znake koji ne predstavljaju slova, ispred i iza naziva (ili putanje) morate da stavite apostrofe. Formule koje se povezuju sa definisanim imenom u drugoj radnoj svesci koriste ime te radne sveske iza koga sljedi znak uzvika (!), a zatim ime. Na primjer, sljedeća formula dodaje ćelije u opseg pod nazivom „Prodaja“ iz radne sveske pod nazivom Budţet.xls. VEZA =SUM(Budţet!Prodaja) Slika 7-3: Dodavanje delija pod obrađenim opsegom