Wspólniebudujmy
naszązamożność
Lekturęraportupolecająprzedstawicieleświatanauki,kultury,biznesu
orazorganizacjespołeczne
c...
2
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Lekturę polecają:
Lekturę polecają przedstawiciele świata nauki:
Kazimierz Furtak
prof. dr...
3
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Lekturę polecają przedstawiciele świata kultury:
Krzysztof Krawczyk
wokalista
Krzysztof
Tr...
4
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Wydawca:FundacjaPomyśloPrzyszłości
ul.Węgierska146c,33-300NowySącz,tel. 018/444-0-301,018/...
5
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Od autorów
Szanowni Państwo!
Na początku przemian gospodarczych Polska rozwijała się
w szy...
6
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
*Kolejnośćpowodówjestprzypadkowaioczywiściewoceniekażdegoczytelnikabędzieinna.
Powód1 Mała...
7
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Na pytanie, co trzeba zrobić, aby w Polsce dobrze
zarabiać, większość z nas udzieliłaby po...
8
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Jeżeli firma się rozwija, zaczyna korzystać z efektu
skali, może pozwolić sobie na innowac...
9
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Produkt Narodowy Brutto
(PNB)
Wskaźnikiem, który wydaje się, że najlepiej opisuje
kondycję...
10
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
to), uznawane są za zamożniejsze i zarabia się w nich
odpowiednio więcej niż w krajach, w...
11
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Średnie wynagrodzenie jest wyższe w tych krajach,
w których istnieją dobrze płatne miejsc...
12
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Kondycja naszej gospodarki zależy w dużej mierze od
polityków. To oni powinni tworzyć reg...
13
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Obecnie w Polsce szanse na rozwój gospodarczy
upatruje się głównie w zewnętrznych unijnyc...
14
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
nie do pięciu miejsc pracy w biznesie wtórnym,
w zależności od tego, ile razy te pieniądz...
15
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Wiele osób w Polsce myli PKB z budżetem państwa,
dlatego postanowiliśmy poświęcić uwagę t...
16
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Dzięki wpływom z podatków finansujemy usłu-
gi i inwestycje, z których wspólnie korzystam...
17
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Przypomnijmy, że średnia wynagrodzeń w określo-
nym państwie to w przybliżeniu wartość PK...
18
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
nych. My natomiast jako państwo w ramach ,,zapłaty”
za emigrantów dostaliśmy kroplówkę fi...
19
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Prawo powinno być tworzone po to, aby
służyć obywatelom i ułatwiać funkcjonowa-
nie zarów...
20
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
g­ospodarczej.Tam, gdzie takie regulacje istnieją, gos­
podarka prężnie się rozwija.
Bizn...
21
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
0
200
400
600
800
100 200 300 400 500 600 7000
dni
1000
Włochy
Austria
Francja
Szwajcaria...
22
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Pojęcie infrastruktury jest bardzo szerokie. Możemy
mówić o infrastrukturze komunikacyjne...
23
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Przykład 1
Amatorzy sportów zimowych ze Szczecina czy War­
szawy szybciej i taniej dostan...
24
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
dowych kompleksów targowych o powierzchni od
200 do 500 tys. m2
każdy. Centra te zlokaliz...
25
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
powód 4
W czasie komunizmu wydano duże środki na promo-
wanie gospodarki socjalistycznej ...
26
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
zysk, często kosztem rozwoju gospodarczego wspól-
noty.
Drużyna (wspólnota), w której każ...
27
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Polska posiada znikomą
ilość rodzimych firm
globalnych, czyli firm z grupy
biznesu podsta...
28
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
średnie roczne wynagrodzenie netto (euro)liczba przedsiębiorstw ogółem / 5 mln mieszkańcó...
29
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Polskie firmy globalne, sprzedając wy-
tworzone przez siebie dobra i usługi za
granicę, p...
30
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
firm pochodzących z jego kraju10
. Wszystko dlatego,
że ten rodzaj biznesu może skuteczni...
31
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Po 1990 roku rozwój naszego kraju oparliśmy na in-
westorach zagranicznych, stwarzając im...
32
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Rumunia
Bułgaria
Litwa
Łotwa
Polska
Węgry
Słowacja
Czechy
Słowenia
Grecja
Malta
Portugali...
33
FUNDACJA
POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI
Efekt skali polega na tym, że im więcej się pro-
dukuje i sprzedaje, tym cena produktu mo...
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy
of 84

Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy

Raport Fundacji Pomyśl o Przyszłości pn. Dlaczego tak mało zarabiamy
Published on: Mar 4, 2016
Published in: Business      
Source: www.slideshare.net


Transcripts - Pomyśl o przyszłości - raport - dlaczego tyle zarabiamy

  • 1. Wspólniebudujmy naszązamożność Lekturęraportupolecająprzedstawicieleświatanauki,kultury,biznesu orazorganizacjespołeczne czyli dlaczegowPolscezarabiamy4razymniej niżwbogatychkrajachEuropyZachodniej wydanieVI
  • 2. 2 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Lekturę polecają: Lekturę polecają przedstawiciele świata nauki: Kazimierz Furtak prof. dr hab. inż. rektor Politechniki Krakowskiej Władysław Szymański prof. dr hab. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie Janusz Filipiak profesor nauk technicznych, założyciel i prezes zarządu firmy Comarch Roman Kluska polski przedsiębiorca, twórca i były prezes giełdowej spółki Optimus SA Michał Sołowow polski przedsiębiorca 25-lecia KIG i kierowca rajdowy Lekturę polecają przedstawiciele świata biznesu: Jacek KrzemińskiMichał KoboskoAnna Popek Szymon Krawiec Lekturę polecają uznani dzienikarze i publicyści: Rafał Skórski Stefan SękowskiBartosz Marczuk Paweł Rochowicz Krzysztof Pawłowski założyciel i rektor Wyższej Szkoły Biznesu – National Luis University w Nowym Sączu Maria Niewiadoma dr nauk ekonomicznych Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu Roman Sobiecki prof. nadzw. Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie. Dziekan Kolegium Nauk o Przedsiębiorstwie Zbigniew Rau profesor zwyczajny nauk prawnych, kierownik Katedry Doktryn Polityczno-Prawnych Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Łódzki Marta Juchnowicz profesor Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie Edward Majewski profesor Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie Antoni Tajduś profesor nauk technicznych, wieloletni rektor Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie Tomasz Molga
  • 3. 3 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Lekturę polecają przedstawiciele świata kultury: Krzysztof Krawczyk wokalista Krzysztof Trebunia-Tutka muzyk, pedagog, architekt Anna Wyszkoni wokalistka Lekturę polecają przedstawiciele świata sportu: Adam Nawałka Selekcjoner reprezentacji Polski w piłce nożnej mężczyzn od 2013 roku Rafał Sonik zwycięzca rajdu Dakar, trzykrotny zdobywca Pucharu Świata FIM, pięciokrotny mistrz Polski w rajdach enduro Bogdan Wenta Selekcjoner reprezentacji Polski w piłce ręcznej mężczyzn Lekturę polecają: Wypowiedzi Czytelników: Media polecające: Bardzo podoba mi się Pańskie zrównoważone, organiczne podejście do problemu, w którym zwraca Pan uwagę na to, że każde środowisko i grupa społeczna ma swoją rolę do odegrania w rozwiązywaniu problemów kraju. dr Paweł J. Dąbrowski – Australia Z uwagą przejrzałem stronę Fundacji „Pomyśl o Przyszłości” i jestem wdzięczny Fundacji za aktywny udział w zmianie kraju na lepsze. Tylko w taki sposób Polska może stać się lepiej funkcjonującym krajem, z którego mieszkańcy nie będą musieli emigrować za chlebem (ja byłem jednym z takich). Stanisław Tokarz – inżynier mieszkający w USA Rozbudziliście we mnie wielką ciekawość, chęć do poszerzania wiedzy z zakresu makroekonomii oraz chęć do poszukania odpowiedzi na pytanie: „Jak to wszystko zmienić?”. Dziękuję Wam, że dokonaliście MOJEGO ekonomicznego przebudzenia. Szukajcie sposobów na intensywniejsze propagowanie tej wiedzy. Łukasz Lijewski – czytelnik Organizacje społeczne, które działają na rzecz rozwoju gospodarczego Polski, polecające lekturę:
  • 4. 4 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Wydawca:FundacjaPomyśloPrzyszłości ul.Węgierska146c,33-300NowySącz,tel. 018/444-0-301,018/414-0-165 www.pomysloprzyszlosci.org Materiał ten powstał na bazie doświadczeń polskich firm, które działają na arenie międzynarodowej, m.in.BARLINEK,FAKRO,KOMANDOR,KONSPOL,OPTIMUS,SOLARIS,SYNTHOS,WIMED. Inicjatoremstworzeniawyżej wymienionego materiału i skonfrontowania doświadczeń z danymi statystycznymi jest Ryszard Florek, założyciel i prezes polskiej firmy FAKRO, która w przeciągu pierwszych 20 lat działalności zdobyła pozycję numer 2 na świecie wbranżyokiendachowych. Zespółredakcyjny:BożenaDamasiewicz,WojciechKlimek,IlonaLegutko,SebastianTalarczyk,KatarzynaTomoń,JakubZapała,RyszardFlorek Opracowaniedanychstatystycznych:TomaszAdamek Projektgraficzny:AnnaKrężelewska NowySącz,czerwiec2015 Wydanieszóste DrogiCzytelniku! Jeślizechceszocenićtenmateriał,możeszwysłaćswojeuwagiispostrzeżenianaadres: e-mail:biuro@pomysloprzyszlosci.org. RaportFundacjijestefektemdoświadczeńprezesówpolskichfirm,pracywieluwolontariuszyorazzaangażowanialudzidobrejwoli.IntencjąpowstaniaRaportujestzwrócenieuw- aginaistotnekwestiesłużącerozwojowigospodarczemunaszegokraju.Niezależnieodsympatiipolitycznychchcemy,abyPolacybyliświadomymiuczestnikamiżyciaspołecznego iznalimechanizmygospodarkiwolnorynkowej. Autorzydołożyliwszelkichstarań,byzawartewpublikacjiinformacjebyłykompletneirzetelne. Autorzynieponosząodpowiedzialnościzaewentualneszkodywynikłezwykorzystaniainformacjizawartychwpublikacji. Copyright©FundacjaPomyśloPrzyszłości AMBASADORZY I SYMPATYCY FUNDACJI Zdzisław Dąbczyński właściciel firmy WIMED Marta Juchnowiczprof. Szkoły Głównej Handlowej w Wa-wie Zdzisław Kaczordyrektor zakładu SANDREW Janusz Kasztelewicz właściciel Sądecki Bartnik Zbigniew Kiedacz Radca Prawny Janusz Komurkiewiczprezes Związku Polskie Okna i Drzwi Janusz Kotyniawłaściciel firmy ALSTAR Jacek Kozłowski właściciel firmy KOMANDOR Jacek Krzemińskidziennikarz Paweł Kuklaprezes Sądeckiej Izby Gospodarczej Michał Lisieckiwłaściciel WPROST Solange Olszewskawłaścicielka firmy SOLARIS Michał Olszewskiprezydent Światowej Federacji Dekarskiej Krzysztof Pawłowskizałożyciel WSB-NLU w Nowym Sączu Jan Puchała Starosta Limanowski Anna Radkowiak-MacudaRadca Prawny Krzysztof Sarneckiwłaściciel firmy Quest Change Managers Łukasz Smolarskidziennikarz, autor portalu BUSINESS MISJA Janusz Steinhoff przewodniczący Rady KIG na kadencję 2013-2017 Janusz Szotwłaściciel Bacówki „Biały Jeleń” Roman Tarnowskiprezes Polskiej Federacji Budownictwa  Stanisław Tokarzspołecznik, reprezentuje Fundację na terenie Rzeszowa Andrzej Wiśniowski właściciel firmy WIŚNIOWSKI Dariusz Woźniakdoktor nauk ekonomicznych WSB Janusz Wojewodzic właściciel firmy NOWODRUK Wiesław Wojaswłaściciel firmy WOJAS Tomasz Zaboklicki właściciel firmy PESA Sobiesław Zasadawłaściciel GRUPY ZASADA Urszula Żółtowska-Tomaszewskareportażystka Polskiego Radia
  • 5. 5 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Od autorów Szanowni Państwo! Na początku przemian gospodarczych Polska rozwijała się w szybkim tempie. Niestety od 5 lat nasz rozwój znacznie się spowolnił. Na przestrzeni lat 2008-2013 PKB/os. Polski liczone w euro wzrosło o 6,32%.W tym samym czasie wzrost gospodar- czy Niemiec wyniósł 7,31%, Szwajcarii 31,68%, a Szwecji 21,33%. Widać, że przestaliśmy się zbliżać do najbogatszych krajów Eu- ropy Zachodniej. Pytanie, czy tak musi być, czy są możliwości, aby przyspieszyć wzrost gospodarczy Polski. Przekazujemy w Państwa ręce opracowanie, w którym dokonujemy diagnozy obecnej sytuacji gospodarczej Polski. W oparciu o dane statystyczne opisujemy zjawiska zachodzące w gospodarce wolnorynkowej. Jednocześnie w ostatnim rozdziale wskazujemy różnorodne działania, w które każdy czytający tę broszurę może się – według własnego wyboru – zaangażować, jeżeli zależy mu na wspieraniu lub aktywnym uczestniczeniu w procesie rozpoczynania zmian. Chcemy, żeby ten raport był odbierany nie jako wyraz malkontenctwa, ale jako wskazanie potencjalnych re- zerw wzrostu gospodarczego. Musimy sobie uświadomić, że nasze wynagrodzenia zależą od wielu czynników, a przede wszystkim od efektywności gospodarczej całej polskiej wspólnoty, do której należy- my. Ta zaś zależy od wszystkich obywateli. Każdy z nas, w róż- nym stopniu, ma wpływ na efektywność polskiej gospodarki w zależności od roli, jaką pełni w danej wspólnocie: • największą politycy, którzy powinni tworzyć dobre prawo, służące rozwojowi gospodarczemu naszego kraju; • urzędnicy, sędziowie, którzy powinni interpretować prawo tak, aby sprzyjało ono obywatelom i rozwojowi gospodarcze- mu naszej wspólnoty ekonomicznej; • przedsiębiorcy, a szczególnie ci, którzy posiadają moty- wację do systematycznego rozwijania swoich firm, już nie z powodów zaspokajania własnych potrzeb, lecz z potrzeby rozwoju kraju; • media i środowiska opiniotwórcze, które więcej uwagi powinny poświęcać kwestiom rozwoju gospodarczego oraz rzetelnie informować społeczeństwo naszej wspólnoty eko- nomicznej; • pracownicy, którzy poprawiają efektywność swoją oraz fir- my, dla której pracują; • konsumenci, którzy wiedzą, jak efektywnie wydawać swoje pieniądze tak, aby powiększyć PKB i aby część wydawanych przez nich pieniędzy do nich powróciła; • a szczególnie wyborcy, którzy powinni wybierać polityków działających na rzecz rozwoju gospodarczego kraju, a nie tyl- ko mówiących o gospodarce. Jeżeli wszystkie grupy społeczne będą dbały o rozwój naszej wspólnoty ekonomicznej, wtedy w Polsce PKB będzie rosło przynajmniej 5-7% rocznie i równocześnie tyle co rok będą rosły nasze wynagrodzenia. Zgodnie z założeniami efektu synergii razem możemy więcej! Współdziałanie różnych czynników pozwala bowiem osiągnąć większe efekty niż suma poszczególnych oddzielnych działań. W czasach zaborów, wojen i komunizmu, by przetrwać, Pola- cy zmuszeni byli działać przeciwko instytucji państwa, które wówczas nie należało do nich. Teraz w Polsce mamy wolność polityczną i ekonomiczną. Możemy więc uczyć się tworzenia w naszym kraju dobrobytu poprzez współdziałanie całego spo- łeczeństwa. Zamiast poświęcać czas i energię na dzielenie bie- dy lub koncentrować się na indywidualnej strategii przetrwania, musimy mieć świadomość, że nasz kraj to nasze wspólne dzieło. Należymy do różnych wspólnot gospodarczych, takich jak mia- sto, gmina, powiat, województwo, państwo, Unia Europejska. Z ekonomicznego punktu widzenia najważniejsze znaczenie ma dla nas wspólnota polska. Od jej kondycji zależą nasze wy- nagrodzeniaorazświadczenia.Dlaprzykładu,wydatkipubliczne w Polsce w 2013 roku wyniosły 18 301 zł/os.W tym samym okre- sie wartość przyznanych Polsce dotacji z UE, w przeliczeniu na 1 osobę, wyniosła około 1200 zł.Wynika z tego, że ekonomiczne korzyści, jakie czerpiemy z polskiej wspólnoty gospodarczej, są dla nas 15 razy większe niż te z dotacji unijnych1 . Unia Europejska jest wspólnotą administracyjno-polityczną, natomiast gospodarczo każdy kraj rozwija się osobno. Czy my, Polacy, potrafimy korzystać z dobrodziejstw, jakie dają nam członkostwo w Unii Europejskiej oraz globalna gospodarka wol- norynkowa? Doceniając wszystkie korzyści, jakie płyną z faktu, że jesteśmy członkiem Unii Europejskiej, najwyższy czas, byśmy w Polsce przy realizacji własnych interesów dba- li także o interes ekonomiczny wspólnoty polskiej, do której należymy i z której najwięcej czerpiemy. Wówczas wzrośnie jej efektywność gospodarcza, a to wpłynie również na poprawę naszego dobrobytu i wynagrodzeń. Ponadto silna gospodarka sprawi, że zwiększy się znaczenie Polski na arenie międzynarodowej i wzrośnie bezpieczeństwo naszego kraju. Materiał ten powstał na bazie doświadczeń wielu polskich firm, które osiągnęły sukces na arenie międzynarodowej. Zapraszamy Państwa do lektury oraz do bycia aktywnym uczestnikiem procesów zmian na lepsze! Jesteśmy przekonani, że ten raport pomoże w lepszym rozumieniu gospodarki wol- norynkowej i ułatwi wybór działań na rzecz polskiej wspólnoty ekonomicznej. W raporcie celowo wprowadzono wiele uprosz- czeń, aby móc skupić się na najważniejszych kwestiach, czyli na rozwoju gospodarczym naszego kraju. Nikt za nas nie zbuduje lepszego jutra. Jaką gospodarkę stworzymy jako członkowie polskiej wspólnoty ekonomicznej, tak dostatnio będzie nam się żyło. Rozpocznijmy wspólne działania! Zespół Fundacji Pomyśl o Przyszłości 1.Źródło:http://www.for.org.pl/pl/Rachunek-od-panstwa-za-2013-rok(03.08.2014).
  • 6. 6 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI *Kolejnośćpowodówjestprzypadkowaioczywiściewoceniekażdegoczytelnikabędzieinna. Powód1 MałaliczbaosóbwytwarzającychPKBw przeliczeniunawszystkichobywateli 17 Powód2 Polskieprawoniesprzyjarozwojowigospodarczemunaszegokraju 19 Powód3 Słaborozwiniętainfrastruktura 22 Powód4 Brakdobregoklimatudotworzeniabogactwawspólnotyekonomicznej 25 Powód5 Polskaposiadaznikomąilośćrodzimychfirmglobalnych,czylifirmzgrupybiznesu podstawowego(prorozwojowego) 27 Powód6 WPolscetworzysiętańszeimniejstabilnemiejscazatrudnieniawporównaniu zkrajamiEuropyZachodniej 31 Powód7 Polskieprzedsiębiorstwanieposiadająefektuskali 33 Powód8 Decyzjezakupowepolskichkonsumentów 35 Powód9 SaldoeksportuiimportuPolskijestniekorzystne 38 Powód10 InnowacyjnośćPolakównieprzekładasięnarozwójgospodarczyPolski 40 Powód11 Naszapolskawspólnotagospodarczapłaciwysokieodsetkiodzaciągniętegoprzez państwodługu 43 Powód12 Naszrynekjestotwartydlazagranicznychproduktów,natomiastpolskimfirmom częstoróżnymimetodamiblokujesiędostępdozachodnichrynkówzbytu 46 Powód13 Polskieproduktymajągorszywizerunekidlategoświatpłacizaniemniejniżna przykładzaproduktyniemieckie 49 Powód14 Wysokiudziałszarejstrefywpolskiejgospodarce 52 Powód15 Zasady,jakiestworzonowUE,bardziejsłużątakimkrajom,jakNiemcy,Francjaczy Dania,aniżelitakim,jakPolska,GrecjaczyPortugalia 53 Powód16 Polscyprzedsiębiorcymająkilkadziesiątrazymniejszykapitałniżichzachodni konkurenci 57 Powód17 NegatywnywpływkorupcjinawielkośćPKB,atymsamymwysokośćnaszych zarobków 60 Powód18 Niskipoziomzaufaniaspołecznego 63 Powód19 Niskasiłanabywczapolskiegospołeczeństwa 65 Powód20 Opóźnieniawprocesachprywatyzacjiiwewprowadzeniutrudnychreform 67 Powód21 Marnotrawstwopieniędzynaszejpaństwowejwspólnoty (zapraszamydowspółredagowaniapunktuiprzesyłaniawłasnychuwag,które opublikujemynastroniewww.pomysloprzyszlosci.org) 69 Podsumowanie 70 Pytaniaiodpowiedzi 72 Cojamogęzrobić?Jakstaćsięczęściąprocesuzmian? 80 SPIS TREŚCI
  • 7. 7 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Na pytanie, co trzeba zrobić, aby w Polsce dobrze zarabiać, większość z nas udzieliłaby podobnej od- powiedzi. Na pewno trzeba posiadać wiedzę i umie- jętności, za które ktoś będzie chciał zapłacić, trzeba ciężko pracować i mieć trochę szczęścia. Jednak to nie wszystko. Nasze zarobki zależą również od oto- czenia, w jakim żyjemy i pracujemy, czyli od kondycji naszej polskiej gospodarki. Co jest miarą siły gospodarki Kondycję gospodarki i związane z tym bogactwo oby- wateli możemy mierzyć na różne sposoby. W naszym raporcie oprzemy się na trzech najbardziej popular- nych i najczęściej używanych miernikach aktywności gospodarczej krajów, czyli: PKB/os., PKB/os. z uwzględ- nieniem siły nabywczej (tzw. PKB PPS/os.) oraz PNB/os. Wskaźniki te dostępne są w oficjalnych międzyna- rodowych statystykach, m.in. w Eurostacie oraz Ban- ku Światowym. Produkt Krajowy Brutto (PKB) Najbardziej popularną miarą efektywności państwa, de- finiowanego jako wspólnota gospodarcza, jest PKB/os. Z danych statystycznych wynika (wykres 1), że ist- nieje silne powiązanie pomiędzy wielkością PKB/os. a średnim wynagrodzeniem w danej wspólnocie. Gdy gospodarka dobrze się rozwija, PKB wzrasta – społeczeństwo się bogaci (średnie wynagrodzenie rośnie), gdy PKB maleje – społeczeństwo ubożeje. Oznacza to tyle, że PKB rośnie, gdy więcej wytwa- rzamy,ajeśliwięcejwytwarzamy,toosiągamyko- rzyściztytułuefektuskali,przybywamiejscpracy idlategomożemywięcejzarabiać. Jeśli na rynku pracy wzrasta zapotrzebowanie na pra- cowników, wartość pracy automatycznie rośnie.Wów- czas średnie wynagrodzenia podnosi „niewidzialna ręka wolnego rynku pracy”. Jest to zjawisko niezależne od pracodawcy. Najważniejszeinformacjezawartewopracowaniu PKB/1 mieszkańca (euro) średnie roczne wynagrodzenie netto w (euro) EURO 2 000 0 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 4 000 6 000 8 000 10000 12 000 Zależność wysokości średnich rocznych zarobków netto od PKB (2010) Bułgaria PKB/ 1 mieszkańca (euro) średnie roczne wynagrodzenie netto (euro) Polska Hiszpania Wielka Brytania NiemcyJaponia Szwecja Szwajcaria EURO 10 000 0 20 000 30 000 40 000 50 000 60 000 Wykres 2. PKB/os. oraz średnie wynagrodzenie w Polsce na przestrzeni 15 lat (dane w euro) Wykres 1. Zależność wysokości średnich rocznych zarobków netto od PKB/os. w euro (2013 r.) OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu
  • 8. 8 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Jeżeli firma się rozwija, zaczyna korzystać z efektu skali, może pozwolić sobie na innowacje, a wówczas jest w stanie wygospodarować dodatkowe środki na podwyżki dla pracowników. Wtedy też na rynku pracy rośnie zapotrzebowanie na nowe miejsca pracy. Powyżej (wykres 2) pokazujemy także, jak kształto- wała się wysokość PKB/os. oraz średniego wynagro- dzenia w Polsce na przestrzeni ostatnich 15 lat (dane w euro). Jak widać na wykresie 2, wraz ze wzrostem PKB/os. rośnie średnie wynagrodzenie w Polsce. Na wykresie można również zauważyć, że przez ostat- nie sześć lat, tj. od 2008 roku, nie mieliśmy w Polsce wyraźnego wzrostu PKB/os. (dane w euro), a tym sa- mym nie rosło także średnie wynagrodzenie liczone w euro. Pod względem PKB/os. liczonym w euro nie tylko przestaliśmy się zbliżać do bogatych krajów eu- ropejskich, ale od tych najbogatszych zaczęliśmy się nawetoddalać(zaostatnie5latwzrostPKB/os.weuro wynosił odpowiednio: Polska: 6,32%, Niemcy: 7,31%, Szwecja: 21,33%, Szwajcaria: 31,68%). Dlaczego tak jest, próbujemy wyjaśnić w dalszej części publikacji. Tabela1 PKB/os. w euro w wybranych krajach europejskich OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu Państwo Lata Zmiana w % między 2008 a 2013 rokiem2008 2013 Polska 9 500 10 100 6,32% Niemcy 30 100 32 300 7,31% Szwecja 36 100 43 800 21,33% Szwajcaria 46 400 61 100 31,68% Estonia 12 100 13 900 14, 88% Czym jest Produkt Krajowy Brutto (PKB)? Punktem wyjścia do rozważań na temat ograniczeń dla rozwoju polskiej gospodarki, a tym samym dla rozwoju poziomu zamożności w kraju jest dla nas de- finicja Produktu Krajowego Brutto. Możemy zdefiniować go na dwa sposoby: 1. Od strony produkcyjnej PKB jako suma wartości dóbr wytworzonych w Pol- sce w określonym roku, liczona jako: PKB=sumawartościdodanejzewszystkich gałęziprodukcjinarodowej Definicja ta posługuje się pojęciem wartości do- danej, która oznacza przyrost wartości dóbr w wyniku określonego procesu projektowania pro- duktu, produkcji i dystrybucji. Do polskiego PKB doli- cza się tylko tę część wartości dodanej, o którą wzro- sła wartość towaru w Polsce. 2. Od strony konsumpcyjnej PKB jako suma konsumpcji w Polsce, powiększona o eksport, a pomniejszona o import. Oznacza to, że jeżeli więcej eksportujemy, PKB rośnie, jeżeli więcej importujemy, PKB maleje. PKB=konsumpcjawPolsce+ (eksport–import) +inwestycje +wydatki rządowe PKB z uwzględnieniem siły nabywczej (PKB PPS) Jeżeli chcielibyśmy porównać jakość życia w po- szczególnych krajach, to dużo bardziej adekwatnym wskaźnikiem od PKB/os. jest wskaźnik PKB/os. z uwzględnieniem siły nabywczej (tzw. PKB PPS/os). Wskaźnik ten uwzględnia, ile dóbr i usług jesteśmy w stanie kupić za średnie wynagrodzenie w danym kraju. Jeżeli spojrzymy, jak kształtowało się polskie PKB PPS/os na przestrzeni ostatnich 15 lat (uwzględnia- jące siłę nabywczą), wówczas okaże się, że poziom życia w Polsce cały czas się podnosi (wykres 3).
  • 9. 9 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Produkt Narodowy Brutto (PNB) Wskaźnikiem, który wydaje się, że najlepiej opisuje kondycję gospodarki danego kraju i równocześnie zamożność jego obywateli, jest PNB (Produkt Naro- dowy Brutto). Co to jest Produkt Narodowy Brutto? O ile wskaźnik PKB pozwala na ustalenie wielkości produkcji wytworzonej fizycznie na terytorium danego kraju, to wskaźnik PNB przedstawia cał- kowitą wartość dóbr i usług wytworzonych przez obywateli danego kraju w ciągu jednego roku, bez względu na to, gdzie fizycznie dochód ten został osiągnięty, czyli w kraju, czy za granicą. Aby wyliczyć wartość Produktu Narodowego Brutto, należy do wartości PKB dodać dochody uzyskane za granicą przez podmioty krajowe oraz odjąć dochody uzyskane w gospodarce krajowej przez podmioty zagraniczne, czyli uwzględnić tzw. saldo dochodu netto (Dn). PNB=PKB+Dn Samo PKB nie jest dobrą miarą dobrobytu społecz- nego, gdyż o dobrobycie nie decyduje to, ile dóbr i usług zostało wyprodukowanych w danym kraju, ale ile z wartości tych dóbr i usług w tym kraju zostało i służy jego obywatelom. W gospodarce globalnej część wytworzonej wartości w Polsce może zostać wytransferowana za granicę (do właściciela spoza naszej wspólnoty ekonomicznej), a część może nas „zasilić” z zagranicy (w przypadku, kiedy Polacy lub polskie firmy posiadają własne firmy za granicą lub za granicą osiągają dochody). Obecnie w Polsce saldo dochodów netto jest ujem- ne, czyli więcej dochodu„wyjeżdża”z Polski za grani- cę niż„przyjeżdża” do Polski zza granicy, co obrazuje poniższy wykres. Jeżeli dokładnie przyjrzymy się zaprezentowanemu wykresowi, zauważymy, że kraje, w których PNB jest większe od PKB (mają dodatni bilans dochodów net- PKB/1 mieszkańca (euro) średnie roczne wynagrodzenie netto w (euro) EURO 2 000 0 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 4 000 6 000 8 000 10000 12 000 14 000 16 000 18 000 2000 1500 1000 500 0 -500 -1000 Dolar Szwecja Norwegia Dania Niemcy Słowenia Włochy Holandia Hiszpania Rumunia Bułgaria Portugalia Węgry Czechy Estonia WielkaBrytania USA Francja Słowacja Polska Białoruś -1500 Różnica między PNB/os. a PKB/os. w dolarach Wykres 3. PKB/os. oraz PPS średnie wynagrodzenie w Polsce na przestrzeni 15 lat (dane w euro) Wykres 4. Porównanie różnicy PNB/os. a PKB/os. w poszczególnych krajach w 2013 r. (dane w dolarach) OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu OpracowaniewłasnenapodstawiedanychBankuŚwiatowego
  • 10. 10 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI to), uznawane są za zamożniejsze i zarabia się w nich odpowiednio więcej niż w krajach, w których PNB jest mniejszy od PKB. Wynika z tego, że w Polsce wyna- grodzenia będą mogły zbliżać się do wynagrodzeń w zamożnych krajach Europy Zachodniej, również jeżeli będziemy mieli więcej rodzimych firm działają- cych za granicą, które będą przywoziły do Polski bo- gactwa z innych krajów. Jak pokazują zaprezentowane wyżej dane statystycz- ne, wysokość naszych wynagrodzeń zależy zarówno od nas samych, jak i od sprawności ekonomicznej wspólnoty, do której należymy. Ponieważ PKB jest bardziej znanym miernikiem bo- gactwa, więc w tym opracowaniu skupimy się na PKB. Jeśli więc chcemy trwałego wzrostu wy- nagrodzeń, przez swoją pracę i postępo- wanie musimy dążyć do ciągłego wzrostu zarównoPKB,jakiPNBwnaszejwspólno- cie gospodarczej, którą jest Polska. Co zatem zrobić, aby polski PKB/os. był wyższy, a tym samym by wyższe były zarobki w Polsce? Szukając odpowiedzi na pytanie, co zrobić, aby na- sze wynagrodzenia były wyższe, powinniśmy za- stanowić się, dlaczego my, jako polska wspólnota gospodarcza, jesteśmy mniej efektywni niż bogate kraje Europy Zachodniej. Temu tematowi poświę- cone jest nasze opracowanie. Koncentrujemy się w nim na tym, co ogranicza naszą polską wspól- notę gospodarczą przed wyższą efektywnością. Przyczyn tych ograniczeń jest wiele. Omawiamy i opisujemy za pomocą danych statystycznych naj- ważniejsze – naszym zdaniem – powody. Po lekturze opracowania zauważą Państwo, że wie- le zależy od nas samych. Każdy z nas, pełniąc okre- ślone role społeczne: rodzica, pracownika, wyborcy, konsumenta, ma wpływ na efektywność polskiej wspólnoty gospodarczej, a tym samym na wielkość naszych zarobków. Naszym zdaniem konieczna jest przede wszystkim radykalna zmiana podejścia całego polskiego społeczeństwa do narodowej gospodarki i do rodzimej przedsiębiorczości. Powinniśmy więcej uwagi poświęcić następują- cym zagadnieniom: • Zmianie polskiego prawa na takie, które bę- dzie pobudzało rozwój gospodarki i umożliwi jej konkurowanie na rynku globalnym. • Rozwojowi polskich rodzimych firm global- nych. • Zmianie regulacji unijnych, szczególnie w za- kresie konkurowania silnych koncernów glo- balnych ze słabszymi podmiotami z nowych krajów Unii. • Wspólnym działaniom na rzecz zmiany nawy- ków zakupowych polskich konsumentów. W opracowaniu pokazujemy, że to nie ilość firm w Polsce, lecz ich rodzaj ma wpływ na wysokość wy- nagrodzeń(powód5).Dlaczego?Kiedyśosiledanego kraju decydowały jego zasoby militarne, dziś pozycję i niezależność w świecie buduje się siłą gospodarki. Tę zaś tworzą przede wszystkim rodzime firmy, które mogą konkurować na rynku międzynarodowym. Te państwa, które mają dużo międzyna- rodowych firm rodzimych w przeliczeniu na liczbę mieszkańców, są zamożne i sil- ne (wykres 5). W krajach, które takich firm nie mają, a o ich rozwoju decydują tylko inwestorzy zagraniczni, poziom życia mieszkańców jest znacznie niższy, a kraje te stają się gospodarczo zależne (półkolonialne). Duże rodzime przedsiębiorstwa nie tylko tworzą miejsca pracy we własnych firmach, ale i u swo- ich kooperantów. Zlecając usługi mniejszym pod- miotom, bezpośrednio gwarantują ich rozwój. W wielu przypadkach, za pośrednictwem dużych firm, produkty lub usługi mniejszych podmiotów mogą trafić na światowe rynki. Duże firmy są w sta- nie wykreować własną silną markę, korzystać z efektu skali, przeznaczać środki na innowacje. Dzięki temu mogą walczyć na rynku globalnym o dobrobyt dla obywateli swoich krajów. Im dane państwo ma ich więcej, tym większe są wynagrodzenia.
  • 11. 11 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Średnie wynagrodzenie jest wyższe w tych krajach, w których istnieją dobrze płatne miejsca pracy, wy- magające wysokich kwalifikacji, przy czym tego ro- dzaju stanowiska, np. w zarządach korporacji, dziale badań i rozwoju, marketingu, logistyki, finansów, po- zostają w kraju pochodzenia firmy (powód 6). W Polsce nie tylko mamy mało rodzimych firm o znaczeniu globalnym, ale także mają one ograni- czone szanse na skuteczne konkurowanie na arenie międzynarodowej. Dlatego w naszym opracowaniu dużo uwagi poświęcamy temu właśnie zagadnieniu. Konkurencjaglobalnaprzypominagospodarcze mistrzostwaświata.Kraje,którewygrywają,mają nie tylko satysfakcję, ale również osiągają wyższy poziom życia. Polska przystąpiła do tej nieograni- czonej, gospodarczej rywalizacji dopiero po 1989 roku, zmuszona do konkurowania z dużo ­silniejszymi od siebie gospodarczo krajami. Zmiany ustrojowe i wejście do Unii Europejskiej były konieczne. Unia Europejska jest jednak wspólnotą administracyjno- -prawną, natomiast w rywalizacji gospodarczej każde z państw rozwija się samodzielnie (powód 15). Polskie firmy, konkurując na rynku międzynarodo- wym, spotykają się z wieloma barierami. Najbardziej dotkliwe z nich to brak efektu skali oraz niesprzyja- jące prawodawstwo unijne, szczególnie w zakresie nadużywania pozycji dominującej. Efekt skali polega na tym, że im więcej się produkuje i sprzedaje, tym koszty produkcji i sprzedaży są niższe (powód 7). Polskie firmy są przeważnie kilkadziesiąt razy mniejsze niż ich zachodni konkurenci, stąd też po- siadają dużo większe koszty produkcji i sprzedaży niż ich bezpośredni, zagraniczni rywale. W konsekwencji nasze rodzime firmy nie są w stanie, na zasadzie wza- jemności, konkurować na zachodnioeuropejskich ryn- kach. Międzynarodowy rozwój naszych rodzimych firm utrudniają także przepisy unijne, które sprzyjają dużym zagranicznym koncernom. Przy tworzeniu re- gulacji unijnych nie uwzględniono przewagi wynika- jącejzefektuskali.Jeżelizachodniekoncerny,którena swoich rynkach już zyskały dużą przewagę w postaci efektu skali, kapitału czy siły marki, zaczną nadużywać pozycji dominującej, są w stanie zablokować rozwój konkurencji z nowych krajów Unii Europejskiej. Jakie są dysproporcje rozwojowe między krajami UE, pokazują dane umieszczone w tabeli 2. Na prze- strzeni ostatnich pięciu lat dla ok. 100 mln obywateli z najbiedniejszych krajów UE PKB/os. wzrosło średnio o 6,36%, natomiast dla około 100 mln obywateli z naj- bogatszych krajów PKB/os. wzrosło o około 11,04%. Potwierdza to, że reguły Unii Europejskiej nie służą rozwojowi mniej zamożnych krajów. Również raport przygotowany przez niezależną szwajcarską agencję Prognos AG dobitnie wskazuje, że Niemcy i Dania należą do największych beneficjentów wspólne- go rynku gospodarczego UE. Dzięki integracji PKB Niemiec był co roku wyższy średnio o 37 mld euro, a przeciętny Duńczyk zyskał na integracji europej- skiej 500 euro rocznie. Z kolei przeciętnyWłoch zyskał rocznie tylko 80 euro, Hiszpan i Grek po 70, a Portu- galczyk tylko 20 euro2 . EURO 2 000 3 000 4 000 5 000 Liczba przedsiębiorstw 1 000 0 10 000 15 000 20 000 25 000 30 000 5 000 0 Rumunia liczba przedsiębiorstw międzynarodowych / 5 mln mieszkańców średnie roczne wynagrodzenie netto (euro) Bułgaria Łotwa Węgry Polska Portugalia W łochy Austria Szwecja Holandia Szwajcaria Belgia Francja Finlandia Niemcy OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu Wykres5.Liczbaprzedsiębiorstwmiędzynarodowychna5mlnmieszkańców wporównaniuzwysokościąśrednichrocznychzarobkównetto(2010r.) 2.Źródło:http://www.pb.pl/3793189,21895,niemcy-wsrod-najwiekszych-beneficjentow-rynku-ue(11.08.2014).
  • 12. 12 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Kondycja naszej gospodarki zależy w dużej mierze od polityków. To oni powinni tworzyć regulacje prawne służącerozwojowigospodarczemunaszegokraju.Jak na razie otoczenie administracyjno-prawne nie sprzy- ja rozwojowi przedsiębiorczości (powód 2). Zmian w prawie można dokonać bardzo wiele i to powin- no stać się przedmiotem szerszej debaty. Na stronie internetowej Fundacji www.pomysloprzyszlosci.org proponujemy przykładowe rozwiązania, które we- dług nas mogą spowodować dynamiczny i długoter- minowy rozwój gospodarczy oraz wzrost dobrobytu w Polsce. W rezultacie moglibyśmy dużo szybciej zbliżać się gospodarczo do krajów zamożnych. Jeżeli chcemy, aby polskie, małe firmy mogły się rozwijać i stać się globalnymi, musimy pamiętać, jak funkcjonuje rynek. Wbrew pozorom, w Polsce pro- blemem nie jest założenie firmy, lecz stworzenie wa- runków pozwalających na jej dalsze funkcjonowanie. Przede wszystkim trzeba pozyskać klienta na ofero- wane produkty i mieć dostęp do kapitału.Tak więc to my, konsumenci, kupując konkretne towary, decydu- jemy o rozwoju określonych firm, a w konsekwencji o tym, czy stać je na podwyżki, inwestycje, zatrudnie- nie nowych pracowników i zdobywanie kolejnych rynków. Pytanie tylko, czy stawiamy na rozwój rodzi- mej czy też zagranicznej firmy? Często nie zdajemy sobie sprawy, że nasze codzienne konsumenckie wybory mają ogromny wpływ na kondycję polskiej gospodarki. Decydując się na zakup importowanych produktów, wspieramy zagranicznych producentów, a przez to inne wspólnoty ekonomiczne. Pozbawiając nasze lokalne firmy kapitału, zmniejszamy ich możli- wości rozwoju, zamykamy im drogę do gospodarcze- go sukcesu, a tym samym ograniczamy sobie szanse na wyższe wynagrodzenia (powód 8). Każdy rodzimy producent, nawet ten najmniejszy, wytwarzając produkty i usługi przyczynia się do wzrostu dobro- bytu w Polsce. Oferowane przez niego produkty redukują bowiem konieczność importu dóbr i usług z zagranicy. Z kolei zakup wyrobów lokalnych firm w więk- szym stopniu przyczyni się do wzrostu PKB, a tym samym wynagrodzeń, niż za- kup produktów z importu. Najwyższy czas, aby Polacy zaczęli interesować się gospodarką i zrozumieli, jakie znaczenie dla dobro- bytu w kraju mają ich decyzje zakupowe. PKB/os. [dane w euro] Zmiana w % między 2008 r. a 2013 r.Państwo Liczba ludności 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Bułgaria 7 284 552 4 600 4 600 4 800 5 200 5 400 5 500 19,57% Czechy 10 516 125 14 800 13 600 14 300 14 800 14 500 14 200 –4,05% Estonia 1 324 814 12 100 10 300 10 700 11 900 12 700 13 900 14,88% Łotwa 2 023 825 10 500 8 600 8 600 9 800 10 900 11 600 10,48% Litwa 2 971 905 10 100 8 400 8 900 10 200 11 000 11 700 15,84% Węgry 9 908 798 10 500 9 100 9 700 10 000 9 800 9 900 –5,71% Polska 38 533 299 9 500 8 100 9 200 9 600 9 900 10 100 6,32% Rumunia 20 057 458 6 500 5 500 5 800 6 100 6 200 7 100 9,23% Słowacja 5 410 836 11 900 11 600 12 100 12 800 13 200 13 300 11,76% 98 031 612 9 871 * 6,36% * Szwajcaria 8 039 060 46 400 47 100 53 300 60 300 61 900 61 100 31,68% Szwecja 9 555 893 36 100 31 500 37 300 41 000 43 000 43 800 21,33% Norwegia 5 051 275 65 300 56 500 65 000 71 200 77 500 77 900 19,30% Niemcy 82 020 578 30 100 29 000 30 500 31 900 32 600 32 300 7,31% 104 666 806 37 763 * 11,04%* OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu *wyliczonojakośredniaważona Tabela2.ProcentowazmianaPKB/os.weuromiędzyrokiem2008a2013wposzczególnychkrajach
  • 13. 13 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Obecnie w Polsce szanse na rozwój gospodarczy upatruje się głównie w zewnętrznych unijnych do- tacjach, a przecież one tylko w 3% mają wpływ na naszą gospodarkę. Pozostałe 97% pochodzi z tego, co sami wypracujemy (wykres 6). Dlatego też tak ważna jest współpraca całego społeczeństwa na rzecz rozwoju gospodarczego naszego kraju. Na potrzeby lepszego zrozumienia mechanizmów gospodarczych wprowadzamy w naszym opraco- waniu rozróżnienie na biznes podstawowy i wtórny. Biznes podstawowy (prorozwojowy/pro­ eksportowy) to taki, który powoduje, że wytwarza- ne przez niego produkty i usługi można sprzedawać klientom zagranicznym. Uzyskany z tego kapitał na- pływa do danej wspólnoty ekonomicznej, stwarzając przestrzeń do rozwoju małych, średnich oraz dużych przedsiębiorstw, które oferują swoje produkty i usługi tylko rodzimym konsumentom. Biznes ten jest pod- stawą do rozwoju całej gospodarki i funkcjonowania biznesu wtórnego. Biznes wtórny powstaje wówczas, gdy pieniądze już są we wspólnocie. Ten typ biznesu przez pewien czas obraca nimi w jej obrębie (w kraju czy też regionie), a następnie kapitał odpływa do innej ekonomicznej wspólnoty. Pieniądze opuszczają naszą wspólnotę głównie poprzez import dóbr konsumpcyjnych, tu- rystykę zagraniczną, a także poprzez konsumowanie produktów zagranicznych zmontowanych w Polsce. Przykład 1 Jeżeli firma budowlana realizuje kontrakt zagra­ niczny, jest to przykład biznesu podstawowego (prorozwojowego). Jeśli natomiast wykonuje i sprze­ daje inwestycję konsumentowi w Polsce, to jest to biznes wtórny. Przykład 2 Jeżeli hotel, stacja narciarska zlokalizowane w Polsce oferują swoje usługi w większości klientom zagra­ nicznym, to jest to przykład biznesu podstawowego, bo wówczas pieniądze napływają do naszej wspól­ noty ekonomicznej. Przykład 3 Pracownik firmy X z Nowego Sącza otrzymał wypłatę za swoją pracę. Pieniądze na tę wypłatę pochodziły ze sprzedaży eksportowej. Pieniądze napłynęły do Nowego Sącza. Pracownik wydał część zarobionych pieniędzy w lokalnym „warzywniaku”. Dzięki temu właściciel „warzywniaka” mógł skorzystać z usług lokalnego fryzjera. Jeżeli fryzjer zarobione pieniądze wyda na produkty pochodzące z importu (np. paliwo lub zagraniczną suszarkę) to pieniądze odpłyną do innej wspólnoty ekonomicznej. Biznes podstawowy świadczy o dorobku danego kraju i jest podstawą do rozwoju całej gospodarki oraz funkcjonowania biznesu wtórnego. W przypadku organicznego rozwoju firm rodzi- mych w Polsce firma najpierw oferuje produkty lub usługi na rynku lokalnym (biznes wtórny). Z chwilą kiedy już jest na tyle konkurencyjna, aby oferować swoje produkty i usługi również zagranicznym klien- tom (posiada niezbędny efekt skali), zaczyna działać w biznesie podstawowym. W przypadku inwestorów zagranicznych prowa- dzących działalność w Polsce jednoznacznie można wskazać, którzy z nich dla Polski stanowią biznes pod- stawowy, a którzy wtórny. W każdym bogatym kraju władze poświęcają uwagę pierwszemu typowi biznesu, gdyż jest on podstawą dla rozwoju gospodarki z kilku powodów: 1. Biznes podstawowy (prorozwojowy) jest trudniej- szy, ponieważ firma musi konkurować na rynku międzynarodowym z innymi podmiotami zagra- nicznymi, które często są dotowane przez swoje rodzime kraje. 2. Firmy z biznesu podstawowego na ogół współpracu- ją ze swoimi rodzimymi kooperantami i tym samym przyczyniają się do rozwoju małych i średnich firm w kraju i eksportują wartość dodaną poza granice. 3. Biznes podstawowy generuje powstawanie miejsc pracy w firmach z grupy biznesu wtórnego. Można przyjąć, że jedno miejsce pracy utworzone w firmie z grupy biznesu podstawowego generuje powsta-
  • 14. 14 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI nie do pięciu miejsc pracy w biznesie wtórnym, w zależności od tego, ile razy te pieniądze obrócą się w ramach biznesu wtórnego. 4. W przypadku upadku firmy z biznesu wtórnego jej miejsce zajmie inna lokalna firma. Jeśli upadnie firma z biznesu prorozwojowego, jej miejsce może zająć zagraniczna firma i tym samym zmniejszy się wartość dodana, która pozostanie w Polsce. 5. Stworzenie miejsca pracy w biznesie podstawo- wym (prorozwojowym) to koszt od 200 tysięcy do kilku milionów złotych. Natomiast stworzenie miej- sca pracy w biznesie wtórnym to koszt kilkadzie- siąt razy mniejszy. Niektóre państwa dopłacają do tworzenia nowych miejsc pracy w biznesie podsta- wowym. Dopłaty te mogą sięgać nawet 100 tysię- cy euro na jedno miejsce pracy stworzone w tym biznesie. Rząd Polski także dopłaca zagranicznym inwestorom. Przykładowo koncernowi Toyocie do- płacił prawie 66 tysięcy złotych do jednego miejsca pracy. Niestety, Polska dopłaca tylko zagranicznym firmom, pomijając przy tym rodzimych przedsię- biorców. Na liście 75 projektów, którym polski rząd przyznał granty na inwestycje, nie ma ani jednej krajowej firmy 3 . Biznes podstawowy jest w stanie zagwaranto- wać trwały rozwój gospodarczy państwa. Jednak trzeba uruchomić mechanizmy do jego rozwoju. W Polsce, co prawda, mamy strefy ekonomiczne dla tego typu biznesu, lecz one w 90% służą zagranicz- nym inwestorom. Natomiast polskie rodzime firmy z biznesu podstawowego pozbawione są zazwyczaj szczególnego traktowania. Chodzi tu na przykład o proinwestycyjny system podatkowy, łatwiejszy dostęp do terenów inwestycyjnych oraz do infra- struktury niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej. Tam, gdzie takie regulacje istnieją, go- spodarka prężnie się rozwija, co obrazuje rysunek1. Duże kraje nie muszą dużo eksportować i importo- wać, bo są samowystarczalne. Natomiast mniejsze kraje, takie jak Polska, muszą dużo eksportować, żeby zmniejszyć straty wynikające z importu. A eksport tworzą firmy z biznesu podstawowego. Do powsta- wania i rozwijania tych firm niezbędne są dobre wa- runki do inwestowania. Z kolei powstanie biznesu wtórnego zależy od trwałego napływu kapitału do kraju oraz zamożności jego mieszkańców. Obecnie w Polsce nie brakuje nam firm z biznesu wtórnego. Z kolei zbyt mało jest przedsiębiorstw z biznesu podstawowego, szczególnie tych więk- szych, które byłyby w stanie konkurować na rynku globalnym i sprawiać, że do Polski będzie napływał kapitał. Wówczas konsumenci mieliby pieniądze, a firmy z biznesu wtórnego nie narzekałyby na brak klientów. Dobre warunki do inwestowania Powstawanie biznesu podstawowego Trwałynapływ kapitału dokraju Rozwójbiznesu wtórnego Wzrost zamożności Rysunek1 3.Źródło:http://www.obserwatorfinansowy.pl/tematyka/makroekonomia/obcym-placimy-swoim-zalujemy/(11.08.2014).
  • 15. 15 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Wiele osób w Polsce myli PKB z budżetem państwa, dlatego postanowiliśmy poświęcić uwagę temu zagadnieniu. Na wykresie 6 porównaliśmy PKB z budżetem państwa, gmin oraz dotacjami dla Polski z Unii Europejskiej w roku 2013. W ostatnich latach nasz kraj rozwijał się m.in. dzięki trzem zewnętrznym źródłom dochodu: (1) środkom unijnym, (2) zadłużaniu się w zagranicznych ban- kach, (3) napływowi środków zarobionych przez Polaków pracujących za granicą. Niestety te krót- kofalowe rezerwy już się wyczerpują. Jeżeli chcemy długotrwałego stabilnego wzrostu, musimy posta- wić na rozwój rodzimych firm globalnych z biznesu podstawowego. Dotacje z UE to zaledwie 1/50 korzyści, jakie czerpie- my z budżetu Polski i budżetu gmin. PKB to suma wartości dóbr wytworzonych w Polsce w danym roku, a budżet państwa to wielkość podat- ków pobrana przy okazji wytwarzania PKB. Im wyższy PKB, tym wyższe wynagro- dzenia i większy budżet państwa. To, ile pieniędzy trafi do budżetu państwa, zależy w dużej mierze od wysokości naszych zarobków. Im więcej wytworzymy (PKB), tym więcej zarobimy i wydamy. Wtedy więcej zapłaconych przez nas po- datków trafi do państwowej kasy. Największy udział w budżecie mają tzw. podat- ki pośrednie, związane z konsumpcją, przede wszystkim podatek od wartości dodanej, czyli VAT, który płacimy, dokonując niemal każdego zaku- pu. Druga grupa podatków to podatki dochodo- we, które płacimy wtedy, gdy mamy do czynienia z zyskiem czy przychodem. Chodzi zarówno o zyski firm (podatek CIT), jak i nasze wynagrodzenia (po- datek PIT). Państwo osiąga również dochody m.in. ze sprzedaży państwowego majątku, akcyzy i ceł (wykres 7). OpracowaniewłasnenapodstawiedanychMinisterstwaFinansóworazGUS-u 200 000 000 400 000 000 600 000 000 800 000 000 1 000 000 000 1 200 000 000 1 400 000 000 1 600 000 000 tys. PLN 0 1 662 052 000 321 345 286 183 838 600 46 407 100 Budżet gmin Dotacje netto z UE PKB Budżet Polski 1 800 000 000 Wykres6.PKB,awydatkibudżetuPolskiorazwydatkibudżetugminidotacjidlaPolskizUEw2013r.(wtys.PLN) OpracowaniewłasnenapodstawiedanychMinisterstwaFinansóworazGUS-u Wykres7.Strukturadochodówpaństwaza2013r.wprocentach Akcyza 22% VAT 41% Środki z UE 1% CIT 8% Pozostałe dochody 13% PIT 15% PKB a Budżet Państwa
  • 16. 16 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Dzięki wpływom z podatków finansujemy usłu- gi i inwestycje, z których wspólnie korzystamy. W ten sposób finansowana jest m.in. oświata (np. utrzymanie szkół, wypłaty dla nauczycieli, sty- pendia dla uczniów i studentów), służba zdro- wia, policja, wojsko. Pieniądze z  podatków in- westowane są również w rozwój infrastruktury i utrzymanie administracji publicznej. Ogromną po- zycję w budżecie stanową dopłaty do świadczeń społecznych, takich jak emerytury, renty czy zasiłki. Z budżetu Państwa finansujemy również obsługę długu Skarbu Państwa (wykres 8 – kolor żółty). Zagraniczne banki bardzo chętnie pożyczają pienią- dze państwom rozwijającym się, bo czerpią z tego ogromne korzyści one same, jak również ich wspól- noty ekonomiczne. Obecnie Polska prawie wszystkie wpływy z podatku PIT (który płacą osoby fizyczne), czyli średnio 18% od naszych zarobków musi przeznaczyć tylko i wy- łącznie na spłatę odsetek od zaciągniętych kredytów i zobowiązań. Mimo tego nasz kraj zadłuża się jesz- cze bardziej. Według Fundacji FOR (prof. Balcerowicz) łączne zadłużenie Polski (jawne i ukryte) przypada- jące na 1 osobę zatrudnioną w gospodarce wynosi około 240 tys. zł (na temat zadłużenia więcej w po­ wodzie 11). W opracowaniu prezentujemy wiele interesujących danych statystycznych obrazujących zjawiska za- chodzące w gospodarce. W poszczególnych rozdzia- łach omawiamy wpływ tych zjawisk na poziom życia w Polsce. Więcej na www.pomysloprzyszlosci.org. Dotacjeisubwencjedlagminipowiatów– środkinafinansowanielubdofinansowanie zadańzzakresuadministracjirządowej, bieżącychzadańwłasnychsamorządu terytorialnego(np.edukacjapubliczna, ochronazdrowia),atakżekosztówrealizacji inwestycji WydatkinaobsługędługuSkarbuPaństwa– towydatkibudżetunam.in.obsługępapierów wartościowychemitowanychprzezpaństwo (obligacje),zaciągniętychkredytówipożyczek Świadczenianarzeczosóbfizycznychtoświad- czeniawpostacirent,emerytur,zasiłkówdla bezrobotnych Wydatkimajątkoweobejmujązakupiwniesie- niewkładówwspółkachprawahandlowego, wydatkipaństwowychjednostekbudże- towychnainwestycjelubdofinansowanie kosztówinwestycji ŚrodkiwłasneUE,tj.ilewpłacamydobudżetuUE(tom.in.docho- dyzcełorazopłatcukrowychirolnych,atakżepodatkuVAT,które zostałypobraneprzezPolskęjakoczłonkaUE WspółfinansowanieprojektówzUE–podziałkosztówpomiędzyPolskąaUE Wydatkibieżąceobejmująm.in.wynagrodzenia iuposażeniapaństwowychjednostekbudżeto- wych–urzędówwładzy,urzędystatystyczne,pro- kuraturysądy,areszty,wojsko,policjaitd.),atakże kosztyutrzymaniapowyższychjednostek 18% 7% 13% 4% 3% OpracowaniewłasnenapodstawiedanychMinisterstwaFinansóworazGUS-u 48% 6% Wykres8.Strukturawydatkówbudżetupaństwaza2013r.
  • 17. 17 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Przypomnijmy, że średnia wynagrodzeń w określo- nym państwie to w przybliżeniu wartość PKB podzie- lona na wszystkich obywateli danego kraju. W Polsce na 38 mln mieszkańców tylko 13 mln jest zatrudnionych w gospodarce. Wynika stąd, że jeden zatrudniony w gospodarce musi„zarobić”na trzy oso- by. A więc oprócz małej wartości PKB/os. powoduje to wysokie obciążenia kosztów pracy, przez co nasza gospodarka jest niekonkurencyjna. Dla porównania, w Niemczech w gospodarce zatrud- nionych jest 40 mln na 80 mln wszystkich obywateli, tym samym wypracowana przez nich wartość dzielo- na jest na dwóch obywateli. W Polsce zbyt wiele osób pracuje w organizacjach, instytucjach, które nie dość, że bezpośrednio nie wytwarzają PKB, to ich nadmierne działanie utrudnia innym rozwijanie gospodarki. Dodatkowo liczba urzędników w latach (1990-2012) w Polsce zwiększyła się aż 2,5 razy.Tym samym Polska zajmuje już czwarte miejsce w Unii Europejskiej pod kątem rozrostu administracji4 . Jedną z przyczyn, dla której w Polsce mało osób pracuje w gospodarce, jest po prostu brak miejsc pracy, zwłaszcza w firmach z biznesu podstawowe- go. Polacy w wieku produkcyjnym, nie znajdując w naszym kraju możliwości zatrudnienia, dostrzegają swoją szansę w innych wspólnotach ekonomicznych. W ostatnich pięciu latach z Polski wyjechało ponad 1,7 mln ludzi, zazwyczaj młodych i energicznych. Zwiększyli oni tym samym liczbę Polaków pracują- cych za granicą do 2,3 mln5 . Według prognoz, pol- scy emigranci tylko w latach 2014-2020 wytworzą 172 mld euro dochodu dla krajów, do których wyje- chali6 . Gdyby osoby te znalazły zatrudnienie w kraju, polski PKB wzrósłby o około 6%, a tym samym nasze wynagrodzenia wzrosłyby o co najmniej 6%.Tymcza- sem przebywający na emigracji Polacy w wieku pro- dukcyjnym swoją pracą przyczyniają się niestety do wzrostu zamożności innych wspólnot ekonomicz- Mała liczba osób bezposrednio wytwarzających PKB w przeliczeniu na wszystkich obywateli powód 1 4.Źródło:http://metromsn.gazeta.pl/Portfel/1,127258,14205993,Polska_krajem_biurokracji__Zamiast_ciac_etaty__rosnie.html(20.01.2014) 5.Źródło:http://www.pch24.pl/niskie-bezrobocie-i-wzrost-zamoznosci-polakow-to-efekty-wielkiej-emigracji,19738,i.html(15.01.2014) 6.Źródło:Sobieski.org.pl/analiza-is-60/(15.01.2014) Rysunek2. PKBwytwarzaneprzez 1Polaka jestdzielonena3osoby PKBwytwarzaneprzez 1Niemca jestdzielonena2osoby
  • 18. 18 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI nych. My natomiast jako państwo w ramach ,,zapłaty” za emigrantów dostaliśmy kroplówkę finansową w postaci dotacji unijnych, która obciążyła nasz sys- tem administracyjny i gospodarczy. Państwo uzys­ kawszy miliardy unijnych pieniędzy jeszcze bardziej pogłębiło biurokratyczne patologie. Emigracja zarobkowa wpływa również negatywnie na budżet naszego państwa. Na poniższym wykresie (wykres 9) pokazano konsekwencje tej emigracji. Porównaliśmy w nim: • wartość dotacji, jakie w latach 2004-2020 nasz kraj otrzyma z Unii Europejskiej; • świadczenia i podatki, jakie 1,7 mln pracujących Polaków mogłoby wpłacić do polskiego budżetu w ciągu 40 lat swojej produktywności. Jak widać, utracone wpływy do naszego budżetu przewyższają uzyskane dotacje. Należałoby sobie za- dać pytanie, ile czasu i uwagi poświęcamy dzieleniu pieniędzy otrzymanych z Unii Europejskiej, a ile czasu poświęcamy tworzeniu bogactwa i trwałych miejsc pracy dla Polaków w naszym kraju. Oprócz zmniejszonych wpływów do budżetu pań- stwa, wynikających z emigracji młodych Polaków, problem stanowią również zmienione proporcje w wydawaniu pieniędzy z budżetu państwa na świad- czenia emerytalne, służbę zdrowia czy też edukację. Polski system emerytalny oparty jest na umowie międzypokoleniowej, co oznacza, że młodzi ludzie pracują na emerytury rodziców. Emigracja zarob- kowa zaburza ten proces. Rośnie bowiem różnica pomiędzy liczbą emerytów – osób pobierających, a liczbą na te świadczenia pracujących. Przebywający na emigracji Polacy nie dokładają się do tych świad- czeń, nie płacą w Polsce składek ZUS ani podatków. Podobnie jest z edukacją i wychowaniem młodych Polaków. Osoby pracujące i płacące podatki w Polsce finansują szkoły, opiekę zdrowotną i inne świadcze- nia na rzecz przyszłego pokolenia. Polacy pracujący za granicą płacą podatki w innych krajach i zasilają budżety innych wspólnot ekonomicznych. W tym kontekście szczególnie krzywdząca wydaje się wypo- wiedź premiera Wielkiej Brytanii, Davida Camerona, który zapowiedział ograniczenie prawa do zapomogi dlaimigrantów(przedewszystkimPolaków)nadzieci, którepozostaływkrajuojczystym7 .Oznaczato,żerzą- dy bogatych krajów europejskich chętnie korzystają z naszych rąk do pracy przy tworzeniu bogactwa we własnych krajach, natomiast nie chcą partycypować w kosztach wykształcenia tych pracowników, jak i wychowania i kształcenia ich dzieci oraz wypłacania emerytur dla ich rodziców w Polsce. Emigracja, pod warunkiem że jest krótkotrwała, może mieć pozytywny wpływ na gospodarkę kraju. Na przykład chwilowo zmniejsza bezrobocie. Poza tym pozwala z dystansem spojrzeć na siebie i Polskę, poszerzahoryzonty,atraktowanajakojedenzetapów edukacji może stać się bezcennym doświadczeniem. Obserwacja innej kultury sprawia, że stajemy się bar- dziej otwarci i odważni. Praca za granicą może stać się nie tylko źródłem pieniędzy, ale również dostarczyć mnóstwo inspiracji i pomysłów na własny biznes. Pod warunkiem, że będzie on rozwijany w Polsce. Decyzja o emigracji nie jest łatwa, zwłaszcza dla osób, które zostawiają w Polsce swoją najbliższą rodzinę. Wiele osób chciałoby powrócić do kraju i funkcjonować w polskiej wspólnocie ekonomicznej. Możemy liczyć na ten powrót, jeśli w Polsce będą trwałe miejsca pracy, a te będą wówczas, jeśli polska biurokracja pozwoli Polakom pracować w ich rodzi- mym kraju. 7.Źródło:http://kontakt24.tvn24.pl/temat,polacy-wspieraja-camerona-krew-mnie-zalewa-jak-widze-dojacych-nieszczelny-brytyjski-system,110361,html?categoryId=497(14.01.14) OpracowaniewłasnenapodstawiedanychMinisterstwaFinansóworazGUS-u 441,0 253,0 w mld zł 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 0 Wartość dotacji z UE dla Polski w latach 2014-2020 Wartość dotacji z UE dla Polski w latach 2004-2013 1 543 441 253 Straty z wpływów polskiego budżetu wynikające z bezpowrotnego wyjazdu z Polski 1,7 mln Polaków w ciągu 40 lat ich produktywności w mld zł 200 400 600 800 1000 1200 1400 1600 0 Wartość dotacji z UE dla Polski w latach 2014-2020 Wartość dotacji z UE dla Polski w latach 2004-2013 1 543,0 Straty z wpływów polskiego budżetu wynikające z bezpowrotnego wyjazdu z Polski 1,7 mln Polaków w ciągu 40 lat ich produktywności Wykres9.PorównaniewielkościdotacjizUEzestratamiwPolsce wynikającymizemigracjizarobkowejPolaków
  • 19. 19 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Prawo powinno być tworzone po to, aby służyć obywatelom i ułatwiać funkcjonowa- nie zarówno jednostki, jak i całej grupy. W Polsce przy tworzeniu prawa nie bierze się pod uwagę tego, na ile nowe przepisy poprawią efektywność naszej wspólnoty ekonomicznej. Wiele przepisów powstaje w wyniku lobbingu określonych grup interesów, zabezpieczając wyłącznie ich własne korzyści. Czynniki te powodują, że przedsiębiorcy zbyt dużo czasu i środków finansowych poświęcają na roz- wiązywanie problemów prawnych. W ten sposób tracą konkurencyjność w stosunku do producen- tów z tych krajów, gdzie nie ma tego typu obcią- żeń. Rozwiązywanie wszelkich sporów i konfliktów prawnych absorbuje czas i pieniądze. Niepotrzeb- nie zwiększa to koszt produktu, który konkuruje z produktami z krajów, w których przedsiębiorstwa nie ponoszą tego rodzaju kosztów. Prawo gospodarcze powinno być zrozumiałe i przej- rzyste. Powinno też regulować tylko niezbędne ob- szary życia obywateli. Ilość obecnie funkcjonujących przepisów oraz ich jakość pozostawia wiele do życze- nia. Trudno oprzeć się wrażeniu, że tworzone prawo służy tylko i wyłącznie administracji państwowej. Z punktu widzenia potrzeb państwa prawo mogłoby być dużo prostsze i jaśniejsze. Dzięki temu umożliwi- łoby Polsce szybszy wzrost gospodarczy i automa- tycznie przyczyniłoby się do wzrostu wynagrodzeń. Z kolei prawo podatkowe, oprócz funkcji fiskal- nej, powinno mieć także charakter motywujący do rozwoju gospodarczego. Przykładowo, w Pol- sce funkcjonuje jednakowy system opodatkowania tych przedsiębiorców, którzy nieustannie inwestują w rozwój swojej firmy, i tych, którzy zniechęceni do kontynuowania biznesowego przedsięwzięcia sku- piają się na konsumpcji zysku. Innym problemem jest nieprzychylne nastawienie do przedsiębiorców niektórych państwowych urzęd- ników. Zdarza się, że stawiają się oni w pozycji tych, którzy decydują o„być lub nie być”przedsiębiorcy, nie ponosząc za to żadnej odpowiedzialności. Często jest to przejaw bezradności wynikającej z interpreta- cji skomplikowanych i niejednoznacznych regulacji prawnych. Bywa, że z obawy o posądzenie o korup- cję urzędnik boi się podejmować decyzje korzystne dla wspólnoty ekonomicznej. W Polsce, w odróżnieniu do krajów wysoko rozwi- niętych gospodarczo, niestety nie wprowadza się rozróżnienia na tak zwany biznes podstawowy (prorozwojowy) i biznes wtórny. Chodzi tu na przykład o proinwestycyjny system podatkowy, ła- twiejszy dostęp do terenów inwestycyjnych oraz do infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności Polskie prawo nie sprzyja rozwojowi gospodarczemu naszego kraju powód 2
  • 20. 20 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI g­ospodarczej.Tam, gdzie takie regulacje istnieją, gos­ podarka prężnie się rozwija. Biznes podstawowy (prorozwojowy) wy- twarza wartość dodaną w Polsce, która może być sprzedana poza granice kraju. Przy tworzeniu prawa trudno przewidzieć wszystkie kwestie, które pojawiają się w codziennym życiu. Dla- tego też stosowanie przepisów wiąże się z koniecz- nością ich interpretacji. Ta z kolei uzależniona jest od nastawienia, wiedzy ekonomicznej i doświadczenia sędziów, prokuratorów oraz urzędników. Stoso- wanie prawa powinno odnosić się do korzy- ści, jakie wynikają dla całego społeczeństwa, a nie tylko dla grup interesów czy indywidual- nych podmiotów. W Polsce stosowanie prawa często nie uwzględnia interesu wspólnoty. Przykład, Historia Romana Kluski, założyciela firmy Optimus, zniszczonego przez polskie organy skarbowe Jest1998rok. FirmaOptimuszNowegoSącza–produ­­ cent komputerów i lider branży IT w Polsce – ubiega się o kontrakt z Ministerstwem Edukacji Narodowej na dostawę komputerów do polskich szkół. W tym samym czasie polski ustawodawca zwalnia z VAT zakupione za granicą komputery z przeznaczeniem dla szkół, przy czym zachowuje stawkę 22% VAT dla komputerówkupowanychwPolscedlapotrzebszkół. Oznacza to, że jeśli polska szkoła kupi komputery w Polsce, zapłaci o 22% wyższą cenę. W tej sytuacji firma Optimus nie ma szans na wygranie przetargu, sprzedaż swoich produktów i oczywiście na two­ rzenie miejsc pracy w Polsce. Prezes firmy Optimus, Roman Kluska, decyduje, że jednak wyprodukuje te komputery w Polsce, tylko sprzeda je firmom zagra­ nicznym na Słowacji i w Holandii (przy eksporcie fir­ mę Optimus obowiązuje zgodnie z prawem 0% VAT), a następnie zagraniczne firmy, zgodnie z prawem, sprzedadzą te komputery polskim szkołom, też ze stawką 0% (gdyż import komputerów dla szkół wów­ czas był zwolniony z VAT). W ten sposób, w trosce odobrokraju,prezesKluskazneutralizowałszkodliwe dla Polski prawo, zwalniające importowane kompu­ tery dla szkół z VAT. Ta operacja nie spodobała się polskim urzędnikom skarbowym, którzy nałożyli na Optimus obowiązek zapłacenia podatku 22% VAT od faktycznie zreali­ zowanego eksportu, plus kary od tych transakcji. Po wieloletnich procesach Sąd Najwyższy wydał wyrok, że transakcja eksportu i importu została wykonana zgodnie z prawem, lecz firma Optimus została już zniszczona przez aparat państwowy. Gdyby prezes Optimusa nie myślał o pracownikach w Polsce, zakupiłby te komputery na przykład w Chi­ nach, a następnie dostarczyłby je do polskich szkół. Nie musiałby wówczas płacić 22-procentowego VAT­­­­-u.­ Nikt nie miałby do niego żadnych zastrzeżeń. Postą­ piłby zgodnie nie tylko z wówczas obowiązującym wPolsceniedorzecznymprawem,alerównieżtak,jak chcieli tego twórcy ww. prawa. Dziś w byłej głównej siedzibie firmy Optimus, tam, gdzie mogły istnieć tysiące miejsc pracy, prowadzi się handel odzieżą używaną i starociami sprowadzany­ mi z zagranicy. W ostatnim czasie prawo do marki Optimus nabyła prężna polska firma z branży IT. Tym samym marka ta wróci zapewne na polski rynek. Takich przykładów, jak sprawa Optimusa, w Polsce w tym czasie było bardzo dużo. Wielokrotnie decyzje urzędników uniemożliwiały właściwy rozwój polskich firm. W konsekwencji nasz kraj tracił miejsca pracy, a młodzi ludzie zostali zmuszeni do szukania pracy za granicą. Niestety w Polsce przedsiębiorcy nie mogą pozwać przed sąd urzędników, którzy swoimi decy- zjami blokują rozwój gospodarczy naszego kraju.
  • 21. 21 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI 0 200 400 600 800 100 200 300 400 500 600 7000 dni 1000 Włochy Austria Francja Szwajcaria Niemcy Czechy Czechy Austria Korea Południowa Niemcy Francja Hiszpania Wielka Brytania Irlandia Polska Polska 0 200 400 600 800 100 200 300 400 500 600 7000 dni 1000 Włochy Austria Francja Szwajcaria Niemcy Czechy Czechy Austria Korea Południowa Niemcy Francja Hiszpania Wielka Brytania Irlandia Polska Polska Obecne system prawny, jak i procedury są zbyt skom- plikowane, co utrudnia pracę sędziom i w znacznym stopniu ogranicza rozwój naszego kraju. Często, za- nim przedsiębiorca dowiedzie swojej racji przed są- dem, firmy nie ma już na rynku. Długość postępowań sądowych w Polsce znacznie odbiega od długości postępowań w innych krajach, co pokazuje poniższy wykres (wykres 10). Kolejną kwestią istotną dla rozwoju gospodarki jest sposób postrzegania prawa. Przez blisko 200 lat nie- woli (czas zaborów, wojen i komunizmu) prawo nie było stanowione przez i dla Polaków. Służyło głów- nie interesom zaborców. Dlatego też obywatele nie szanowali go i w dużej mierze nie przestrze- gali. Co więcej, jego omijanie wzbudzało poklask i społeczną akceptację. Jeżeli chcemy budować w Polsce dobrobyt, musimy również zmienić sposób postrzegania prawa i traktować je jako wspólne dobro. Pra- wo ma służyć nam, dla dobra naszego i naszej wspólnoty, tylko najpierw należy je udoskona- lić.Urzędnicy,którzyinterpretująprawo,muszą rozumieć mechanizmy gospodarki wolnoryn- kowej, aby mogli to wspólne dobro rozwijać. Propozycje zmian nawww.pomysloprzyszlosci.org. Wykres11.Liczbasprawwpływającychroczniena jednegosędziego(2012r.) Wykres10.Długośćpostępowaniasądowegowposzczególnych państwachw2012r.(wdniach) Źródło:Opracowaniewłasnenapodstawie:„Europeanjudicialsystems–Edition2014 (2012data):efficiencyandqualityofjustice” Źródło:Opracowaniewłasnenapodstawie: OECD(2013),„Whatmakesciviljustice effective?”,OECDEconomicsDepartmentPolicyNotes,No.18June2013
  • 22. 22 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Pojęcie infrastruktury jest bardzo szerokie. Możemy mówić o infrastrukturze komunikacyjnej, tury- stycznej, biznesowej, społecznej i sądowniczej. Infrastruktura służy rozwojowi gospodarki, choć sama nie bierze w niej bezpośredniego udziału. Jej brak lub jej słaby rozwój w znacznym stopniu ogra- nicza wzrost gospodarczy kraju, co obrazowo przed- stawiamy na przykładzie infrastruktury komuni- kacyjnej. Na poniższym wykresie (wykres 12) na przykładzie wybranych krajów europejskich pokazano relację pomiędzy gęstością sieci autostrad w przeliczeniu na 1 mln mieszkańców w danym kraju a średnim wyna- grodzeniem w tym kraju. W jaki sposób stan polskich dróg (brak autostrad i tras ekspresowych) wpływa na mniejszą efektywność na- szej polskiej wspólnoty ekonomicznej? Czas dostawy towarów do klienta jest tak samo waż- ny jak jakość i cena. Klienci zagraniczni są w stanie więcej zapłacić za dany produkt, jeżeli otrzymają go szybciej. Często szybkość dostawy jest warunkiem zakupu. Infrastruktura transportowa jest więc kluczo- wa dla rozwoju polskiej gospodarki. Dzięki lepszym drogom kierowca ciężarówki mógłby w krótszym czasie dostarczyć towar do większej ilości klientów, oszczędzając czas, paliwo i samochód. Właściwa komunikacja jest także ważna dla rozwoju turystyki. Mieszkańcom większych miast Polski trud- niej drogą lądową dojechać do rodzimych ośrodków wypoczynkowych niż drogą lotniczą do zagranicz- nych kurortów. Polskie hotele i centra turystyczne często stoją puste, a Polacy, nie mogąc znaleźć pracy w branży turystycznej kraju, wyjeżdżają za granicę. W Polsce nie tylko jest mało autostrad, ale do tego są jedne z droższych w Europie. Wykres 12. Porównanie średnich rocznych zarobków netto do długości autostrad w wybranych państwach (dane 2013) 225 200 175 150 125 km na 1 mln mieszkańców średnie roczne zarobki netto w euro 10 000 15 000 20 000 25 000 30 000 35 000 40 000 5 000 0 Rumunia Słowacja Francja AustriaPolska Niemcy Szwajcaria 100 75 50 25 0 ilość km autostrady na 1 mln mieszkańcówśrednie roczne zarobki netto 2013 r. w euro OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu Słabo rozwinięta infrastruktura powód 3
  • 23. 23 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Przykład 1 Amatorzy sportów zimowych ze Szczecina czy War­ szawy szybciej i taniej dostaną się do ośrodków nar­ ciarskich w Alpach niż do Zakopanego, Krynicy Gór­ skiej czy Muszyny. W efekcie wzrasta PKB w krajach alpejskich, a nie w Polsce. Przykład 2 Dobrym przykładem może być droga ekspresowa łącząca Brzesko – Nowy Sącz (50 km), budowy której od lat domagają się mieszkańcy Sądecczyzny, a tak­ że lokalni przedsiębiorcy. Powstała nawet inicjatywa, w której proponuje się rezygnację z innych dopłat unijnych na rzecz budowy kluczowego dla rozwoju regionu odcinka drogi szybkiego ruchu. Pokazuje to, jak niezwykle ważnym i strategicznym punktem jest wspomniany odcinek, który przyczyniłby się do roz­ kwitu gospodarki, a szczególnie turystyki. W ostatnich latach głównym dochodem wielu państw stała się turystyka. Poszczególne kraje za- biegają nie tylko o turystów zagranicznych, ale także zachęcają swoich rodzimych konsumentów do spę- dzania wolnego czasu we własnym kraju. Do tego zaś nie wystarczą tylko drogi, reklamy ani patriotyzm gospodarczy.W tym przypadku niezbędna jest infra- struktura turystyczna na takim poziomie, jakiego oczekują turyści. Polska niestety nie posiada greckiego słońca ani al- pejskich stoków narciarskich, dlatego prowadzenie biznesu turystycznego w naszym kraju jest bardzo trudne. Dodatkowe utrudnienia stanowią nadmier- ne obciążenia biurokratyczne i szkodliwa działalność pseudoekologów, którzy zasłaniając się obroną na- tury, ograniczają rozwój turystyczny naszego kraju i tworzenie miejsc pracy w tej branży.W takiej sytuacji nikogoniepowinnodziwić,żePolacynanartyjadąna Słowację czy w Alpy, a nieznajdująca pracy w naszym kraju młodzież decyduje się na wyjazd za granicę. Przykład 3 Za przykład polskiego marnotrawstwa może posłu­ żyć projekt „Siedem Dolin”, zakładający połączenie istniejących już ośrodków narciarskich: Słotwiny, Jaworzyna Krynicka, Wierchomla. Jego realizacja spowodowałaby powstanie ośrodka, do którego nie tylko przyjeżdżałoby więcej Polaków, ale także tury­ stów z Europy Zachodniej. Powstałoby także około 2 tysięcy miejsc pracy. Niestety, projekt ten nie może zostać zrealizowany. Więcej na ten temat na stronie www.siedemdolin.pl. Na zdjęciu wyciąg krzesełkowy zakupiony z myślą o inwestycji w roku 2001, który do dziś leży zmagazynowany w hali w Nowym Sączu. Niestety pomimo wcześniejszych uzgodnień projekt ten nie został zrealizowany, gdyż inwestycja została zablokowana przez Regionalną Dyrekcję Ochrony Środowiska bez racjonalnych powodów. Do rozwoju gospodarczego kraju niezbędny jest od- powiedni rozwój rodzimego biznesu podstawowego (prorozwojowego). Aby w Polsce mogły się rozwijać rodzime firmy zdolne do konkurowania na rynku wewnętrznym i globalnym, musi w naszym kraju poprawić się również infrastruktura biznesowa. Warto poruszyć tutaj kilka kwestii, a w szczególności potrzebę odpowiedniego zaplecza wykształconych fachowców, zarówno w zakresie projektowania, jak i zarządzania. Obecnie w Polsce mamy deficyt mene- dżerów posiadających kompetencje do zarządzania polskimi spółkami, zwłaszcza za granicą. Innym problemem w zakresie infrastruktury bizne- sowej, który wpływa negatywnie na rozwój gospo- darczy naszego kraju, jest ograniczony dostęp do wiedzy. Poprawy wymaga m.in. współpraca przed- siębiorstw z uczelniami wyższymi, zaplecze targowo- -wystawiennicze oraz dostęp do wiedzy patentowej. W Polsce nie ma odpowiedniego zaplecza w po- staci bazy targowo-wystawienniczej i kongresowej. Dla przykładu całkowita powierzchnia Targów Po- znańskich – największego w Polsce kompleksu wy- stawienniczego – wynosi 82 tys. m2 . W Niemczech zaś zlokalizowanych jest co najmniej 7 międzynaro- ZdjęciewyciągunarciarskiegoprzechowywanegowmagazyniewNowymSączuod2001
  • 24. 24 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI dowych kompleksów targowych o powierzchni od 200 do 500 tys. m2 każdy. Centra te zlokalizowane są w dogodnych dla zwiedzających miejscach, w po- bliżu autostrad i międzynarodowych lotnisk, oferują- cych bezpośrednie połączenia lotnicze z wszystkimi europejskimi stolicami. Dlaczego centra wystawiennicze są tak ważne w biznesie i gospodarce? Imprezy targowe stanowią przede wszystkim stosunkowo łatwy i tani dostęp do wiedzy dla rodzimych firm i lokalnej młodzieży. Ponieważ w naszym kraju nie ma światowego cen- trum targowego, zdolnego przyciągnąć wystawców i zwiedzających z całego świata, polscy przedsię- biorcy muszą wyjeżdżać na targi do Paryża, Mona- chium czy Londynu.To rodzi dodatkowe koszty, gdyż uczestnictwo w targach zagranicznych jest z reguły kilka razy droższe niż obecność na targach krajowych. Centra targowe to nie tylko dostęp do wiedzy, ale także mocny filar rozwoju gospodarczego (tzw. prze- mysł targowy). Zagraniczni uczestnicy i wystawcy targowi korzystają z szeregu dodatkowych usług „okołotargowych”, świadczonych m.in. przez hotele, restauracje, parkingi, taksówki, jak również z atrakcji turystycznych, wspierając przy tym lokalny biznes. Polska nie posiada takiego centrum, a to oznacza, że nie jesteśmy w stanie dostatecznie czerpać korzyści z przemysłu targowego. Dodatkowo Polacy i polskie rodzime firmy, zmuszeni korzystać z zagranicznych imprez targowych w innych krajach, wydają pienią- dze i napędzają inne gospodarki. Ważnym elementem rozwoju rodzimych przedsię- biorstw są dostęp do wiedzy patentowej, prosta procedura zgłoszeń patentowych oraz możliwość rozstrzygania sporów patentowych we własnym ro- dzimym języku (w tym oprotestowania i obalania pa- tentów konkurencji, obrony w sądzie patentowym). Projekt jednolitego, europejskiego patentu prze- widuje, że Polacy musieliby dochodzić swoich racji w sądach patentowych w Paryżu, Monachium lub w Londynie. Każda rozprawa sądowa prowadzona w innym kraju jest dużo trudniejsza, gdyż wyma- ga wskazania swoich racji w obcym języku oraz za- trudnienia dużo droższych zagranicznych adwoka- tów i rzeczników patentowych. To również koszty tłumaczeń, hoteli, restauracji, biletów lotniczych, taksówek. Takie rozwiązanie byłoby bardzo nieko- rzystne dla polskiej myśli twórczej i polskiej gospo- darki. Oznacza to bowiem także niższe wynagrodzenia w Polsce, a wyższe w tych krajach, w których swoje siedziby mają sądy patentowe. Mamy nadzieję, że rząd polskinigdyniepodpiszetegoprojektuwtakimkształ- cie, tak jak nie podpisały go władzeWłoch i Hiszpanii. Zaplecze biznesowe to także koszty energii, które w działalności produkcyjnej mają duże znaczenie. Energia w Polsce jest dużo droższa niż w zamożnych krajach Europy Zachodniej. Nasza polska wspólnota ekonomiczna płaci Rosji co najmniej 30% więcej za gaz niż np. Niemcy8 . Również energia elektryczna w Polsce jest dużo droższa niż w innych europejskich krajach. Energia w naszym kraju oparta jest na węglu. Jeżeli zostaną wprowadzone w życie unijne przepisy zmu- szające Polskę do opłat za emisję CO2 , nasza rodzima energia będzie jeszcze droższa. Jakie to przyniesie konsekwencje dla naszej gospodarki i naszej zamoż- ności? Wiele polskich firm produkujących energo- chłonne wyroby upadnie, gdyż nie wytrzymają konkurencji z firmami z krajów sąsiednich i Bliskiego Wschodu, które takich kosztów nie ponoszą. Na takie skutki szczególnie narażona jest branża chemiczna. Rozwojowi gospodarczemu naszego kraju mogła- by sprzyjać także dobrze rozwinięta infrastruktura społeczna, w tym przede wszystkim płatne usługi medyczne oferowane zagranicznym klientom. Nie- stety, system opieki zdrowotnej w Polsce jest tak skonstruowany, że szpitalom i prywatnym klinikom nie opłaca się pozyskiwać zagranicznych klientów i świadczyć im odpłatnych usług. Co więcej, wielu chorych wyjeżdża z Polski na wysokopłatne zagra- niczne leczenie i to nie dlatego, że w Polsce nie mo- gliby być wyleczeni, ale z powodu ograniczeń, jakie nakłada na nich polski system leczenia. Pamiętajmy, że każdy obcokrajowiec, który przyjeż- dża do naszego kraju i wydaje tutaj swoje pieniądze – turysta, przedsiębiorca, pacjent, sportowiec, kibic, pielgrzym, przyczynia się do wzrostu naszych wyna- grodzeń. Stwarzajmy więc dobre warunki do tego, aby obcokrajowcy chcieli do nas przyjeżdżać i w Pol- sce wydawać swoje pieniądze. 8.Wypowiedźpodczasdebaty„Polskagospodarka25latpotransformacji”,PulsBiznesu,JanKulczyk,Warszawa(22.05.2014)
  • 25. 25 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI powód 4 W czasie komunizmu wydano duże środki na promo- wanie gospodarki socjalistycznej i przedstawianie jej jako lepszej od kapitalistycznej. Tym samym zdewa- luowano pojęcie ludzi przedsiębiorczych. Utrwalone przez lata stereotypy sprawiają, że dzisiaj trudno nam, Polakom, zrozumieć mechanizmy rządzące gospo- darką wolnorynkową. Przejawia się to przede wszyst- kim brakiem klimatu do tworzenia bogactwa całej wspólnoty ekonomicznej. W Polsce prywatne przedsiębiorstwo często postrzegane jest tylko jako źród­ ło zysku właściciela, a nie jako ogniwo gospodarcze wspólnoty. Przedsiębiorca, inwestując w rozwój własnej firmy, powiększa wspólne dobro, z  którego korzysta całe społeczeństwo (wspólnota ekonomiczna). W ten sposób powstają kolejne, coraz lepiej płatne miejsca pracy. Przedsiębiorstwo płaci podatki do budżetu państwa i gminy, następuje rozwój regionu i rynek pracy powoduje, że wzrastają nasze wynagrodzenia. W kapitalizmie interes przedsiębiorcy jest interesem ogółu. Pozostający w naszym społeczeństwie stereotyp przedsiębiorcy – wyzyskiwacza, na którego pracują inni, sprawia, że wielu rodzimych przedsiębiorców nie ma motywacji do rozwoju swoich firm. Rozwijają je do momentu, aż są w stanie zaspokoić swoje bie- żące potrzeby, a potem skupiają się jedynie na kon- sumpcji. Często można usłyszeć od przedsiębiorców: Po co mi wielka firma, żebym miał tylko wielkie kło- poty? Nie służy to budowaniu silnych rodzimych firm globalnych i naszej gospodarce. Negatywny klimat do tworzenia bogactwa wpływa także na nieprzy- chylne nastawienie do przedsiębiorcy urzędników państwowych czy też pracowników. Przez to w Pol- sce rosną koszty pracy i maleje efektywność naszej wspólnoty ekonomicznej, a przedsiębiorcy zamiast dynamicznie rozwijać swoje firmy, zdemotywowani uciekają w konsumpcję. Musimy pamiętać że kraje w których szanuje się przedsiębiorców, mają wyższy poziom życia. Niestety w Polsce są grupy interesów, które odnoszą korzyści ze wzmacniania podziałów społecznych. An- tagonizowanie obywateli i dzielenie ich na biednych i bogatych bywa często wykorzystywane jako popu- listyczne hasło wyborcze. Politycy, zamiast zachęcać do wspólnego budowania dobrobytu w naszym kraju, celowo przerzucają odpowiedzialność za niskie zarobki w Polsce na pracodawców. Czas wyzwolić się z tej gry przeciwko państwu, bo tylko wspólne działanie może doprowadzić do wzrostu dobrobytu w naszym kraju. Wynagrodzenia zależą od całego społeczeństwa. Media, które pełnią funkcję opiniotwórczą, również powinny brać odpowiedzialność za sytuację gospo- darczą polskiej wspólnoty ekonomicznej, a nie wy- korzystywać populizmu w walce o odbiorcę. Wiedza o gospodarce, często uważana za nudną, nie jest chętnie poruszana przez media. Najlepiej sprzedaje się sensację i rozrywkę, wybierając tym samym łatwy Brak dobrego klimatu do tworzenia bogactwa wspólnoty ekonomicznej
  • 26. 26 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI zysk, często kosztem rozwoju gospodarczego wspól- noty. Drużyna (wspólnota), w której każdy gra do innej bramki, nie wygra meczu na rynku globalnym. Jeśli nie zmienimy sposobu postrzegania rodzi- mego biznesu i rodzimych przedsiębiorców, to w obecnym klimacie trudno będzie o dalszy rozwój gospodarczy. Gospodarka kapitalistyczna jest efektywniej- sza od gospodarki socjalistycznej, ale pod warunkiem, że społeczeństwo zna i rozumie mechanizmy zachodzące w gospodarce wolno- rynkowej. Kapitalizm polega na tym, że interes pracodawcy jest interesem pracownika. Jeżeli kogoś do prowadzenia biznesu motywuje luksusowy samochód, jacht czy wakacje, a przy okazji tworzy kilka tysięcy miejsc pracy i rozwija gospodarkę, to dlaczego mamy mieć mu to za złe? Gdybyśmy jako ludzie nie mieli marzeń i nie dą- żyli do ich spełnienia, nie byłoby rozwoju cywilizacyj- nego ani gospodarczego. Na tym polega kapitalizm, ale nikt sprawniejszego gospodarczo systemu do tej pory nie wymyślił. Przedsiębiorca najlepiej podzieli się zyskiem ze społe- czeństwem, jeśli przeznaczy swoje pieniądze na two- rzenie nowych, stabilnych miejsc pracy. Wówczas nie jest to pomoc jednorazowa, ale taka, która daje poczu- cie stabilizacji. Zrozumienie gospodarki kapitalistycznej powoduje, że w społeczeństwie panuje dobry klimat, współpraca i wzajemne motywowanie się grup społecznych do rozwijania gospodarki. We właściwym sposobie myślenia i ro- zumienia mechanizmów gospodarki ka- pitalistycznej przez obywateli istnieją ogromne rezerwy finansowe dla naszej wspólnoty. Polskie przedsiębiorstwa państwowe (służba zdro- wia, górnictwo) nie mają szans w rywalizacji na glo- balnym rynku z konkurentami prywatnymi z innych państw. To, że przedsiębiorstwa są prywatne, po- woduje, że są sprawniejsze od przedsiębiorstw pań- stwowych, ponieważ są taniej zarządzane, decyzje są szybciej podejmowane. Przedsiębiorstwa te są skłon- ne do ponoszenia ryzyka, lepiej reagują na zmiany, a także inwestują długoterminowo. W Polsce niestety jest lepszy klimat do konsumpcji niż do tworzenia bogactwa. Zmiana świadomości obywateli jest konieczna do tego, aby móc na równi konkurować z krajami, w któ- rych ta świadomość już istnieje. Jednocześnie proces ten jest niezmiernie ważnym, ale także długotrwałym przedsięwzięciem, nad którym musimy wspólnie pra- cować. Żeby ta zmiana mogła się dokonać, potrzebna jest edukacja na temat życia w gospodarce wolnoryn- kowej już w wieku szkolnym. Potrzebne jest racjonalne ukierunkowanie młodego człowieka, by w przyszłości świadomie i mądrze dokonywał wyborów związanych z dobrem rodzimej gospodarki.W Bawarii mówi o tym Konstytucja, w której widnieje zapis, że własność ma służyćdobruogółu.Odpowiedzialnośćtęmusząwziąć na siebie wszystkie grupy społeczne. Nie dokonamy tego bez rodziców, nauczycieli, urzędników, a także dziennikarzy. Tylko wspólnie możemy zbudować do- brobyt gospodarczy naszego kraju. Polska przez ponad 200 lat walczyła o wolność jako najwyższą wartość dla każdego człowieka. Dzisiaj na- dal musimy o tę wolność zabiegać, przy czym musimy także mieć świadomość, że wolność zawsze poparta była niezależnością gospodarczą. Tylko wówczas bę- dziemy wolni i niezależni, jeżeli nasza wspólnota eko- nomiczna będzie silna gospodarczo, a to jest możliwe tylko i wyłącznie przy współdziałaniu całego społe- czeństwa. Nasza niezależność i nasz dobrobyt zależą od każdego z nas. W bogatej gospodarce tworzą się dochody, wniej tworząsię nadzieje i wniej realizujesię rodzina i przyszłość.
  • 27. 27 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Polska posiada znikomą ilość rodzimych firm globalnych, czyli firm z grupy biznesu podstawowego powód 5 Na wykresie 13 zestawiono liczbę firm rodzimych o międzynarodowym zasięgu, ze średnim wyna- grodzeniem w danym kraju. Wykres pokazuje, że w krajach, gdzie liczba takich firm, w  stosunku do liczby wszystkich obywateli, jest niewielka, zarobki są niskie. Natomiast w krajach, gdzie funkcjonuje wiele firm rodzimych o międzynarodowym zasięgu, zarob- ki są wysokie. Zależności tej nie widzimy, jeśli porów- namy średnie zarobki w danym kraju z ogólną liczbą przedsiębiorstw w tym kraju. EURO 2 000 3 000 4 000 5 000 Liczba przedsiębiorstw 1 000 0 10 000 15 000 20 000 25 000 30 000 5 000 0 Rumunia liczba przedsiębiorstw międzynarodowych / 5 mln mieszkańców średnie roczne wynagrodzenie netto (euro) Bułgaria Łotwa Węgry Polska Portugalia W łochy Austria Szwecja Holandia Szwajcaria Belgia Francja Finlandia Niemcy OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu Wykres13.Liczbaprzedsiębiorstwmiędzynarodowychna5mlnmieszkańców wporównaniuzwysokościąśrednichrocznychzarobkównetto(2010r.)
  • 28. 28 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI średnie roczne wynagrodzenie netto (euro)liczba przedsiębiorstw ogółem / 5 mln mieszkańców EURO 50000 100000 150000 200000 250000 300000 350000 400000 450000 0 30000 40000 10000 20000 50000 60000 70000 80000 90000 100000 0 Bułgaria Łotwa Węgry Polska Portugalia W łochy Austria Szwecja Holandia Szwajcaria Belgia Francja Finlandia Niemcy Liczba przedsiębiorstw Rumunia OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu Na wykresie 14 pokazano, ile w danym kraju jest firm prowadzących działalność, w przeliczeniu na 5 mln mieszkańców. Dlaczego w krajach, które posiadają dużą ilość rodzi- mych firm globalnych, zarabia się więcej? Z analizy danych statystycznych wynika, że o wysokości naszych wynagrodzeń nie decyduje liczba firm prowadzących działalność gospodarczą w danym kra- ju, lecz ich wielkość i zakres działalności. Warto wiedzieć, że firma globalna posiada trzystop- niowe dodawanie wartości: • centrum zarządzania, które zawsze pozostaje w kraju pochodzenia firmy globalnej; • zakłady produkcyjne zlokalizowane w krajach, w których są ku temu sprzyjające warunki (ulgi po- datkowe, tania siła robocza, dostęp do surowców, duży rynek zbytu); • centradystrybucyjne w krajach, w których istnie- je zapotrzebowanie na ich produkty. W centrach zarządzania zlokalizowane są specjali- styczne, dobrze płatne miejsca pracy dla ludzi wy- kształconych, zajmujących się tworzeniem nowych rozwiązań i produktów (dział badań i rozwoju), nad- zorem technologicznym i jakościowym, finansami, controllingiem, dystrybucją, marketingiem oraz IT. Wartość tej pracy zawarta jest w cenie produktu, któ- rą płaci klient (tzw. koszty korporacyjne), kupując im- portowany lub jedynie zmontowany w swoim kraju produkt. Wartość ta może wynosić 5-30% ceny jed- nostkowej produktu. W ten sposób pracownicy z centrum zarządzania firm globalnych eksportują za granicę, do swoich firm produkcyjnych i dystrybucyjnych, swoją pracę i wiedzę w postaci wyżej wymienionych usług, a do ich rodzimego kraju napływają za to pieniądze. To z kolei sprzyja pojawieniu się przestrzeni gospodar- czej dla biznesu wtórnego, który na danym rynku o te pieniądze między sobą konkuruje. Rodzime firmy globalne są też dostawcami zleceń dla małych firm i średnich podmiotów, które z nimi kooperują. Można przyjąć, że firmy globalne, oprócz tych miejsc pracy, które generują we własnych od- działach, drugie tyle tworzą u swoich dostawców. W  naszym kraju ilość rodzimych firm globalnych jest niewielka. Z kolei zagraniczni inwestorzy często kooperują z podmiotami z własnych krajów. W kon- sekwencji ilość zleceń dla małych i średnich przed- siębiorstw w Polsce jest ograniczona i wraz z glo- balizacją stale się zmniejsza. Dlatego też warunkiem rozwoju MSP (małych i średnich przedsiębiorstw) w naszym kraju jest rozwój polskich dużych firm glo- balnych i związana z tym poprawa konkurencyjności Polski w Unii Europejskiej i na świecie. Wykres14.Liczbafirmposzczególnychpaństwwprzeliczeniuna5mlnmieszkańców orazśrednierocznewynagrodzenienettowtychpaństwachza2011r.weuro.
  • 29. 29 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Polskie firmy globalne, sprzedając wy- tworzone przez siebie dobra i usługi za granicę, powodują, że do Polski napływa kapitał, który stwarza przestrzeń do po- wstawania małych i średnich przedsię- biorstw. Te z kolei zaspokoją potrzeby lokalnego społeczeństwa. Trzeba również podkreślić, że polska wartość dodana w produkcie zaprojektowanym i wytworzonym w Polsce przez rodzimą firmę jest większa niż w pro- dukcie jedynie zmontowanym w Polsce przez zagra- niczny koncern. Działalność firm rodzimych poprawia także konku- rencyjność w danej branży na krajowym rynku. Jak to działa? Jeżeli na rynku polskim swoje produkty sprzedaje zagraniczny koncern, który posiada lokal- nego rodzimego konkurenta, to swoje produkty ofe- ruje w dużo niższych cenach niż na innych rynkach. Wymusza to na nim konkurencja. Jeżeli takiego lokal- nego producenta nie ma, często zdarza się, że zagra- niczne koncerny sprzedają swoje produkty w Polsce po cenach wyższych niż w Europie Zachodniej. Warto zwrócić uwagę na fakt, że charakter, wyma- gania i konkurencja w wielu branżach powodują, iż trwała działalność międzynarodowa może być pro- wadzona tylko i wyłącznie przez firmy globalne, które posiadają wystarczająco duży efekt skali i siłę marki. Tylko firmy o takim zasięgu generują największe zys­ki i sprawiają, że jest możliwy rozwój mniejszych firm. Likwidacja barier celnych między państwa- mi sprawia, że globalnie zaczynają wygrywać firmy z dużych państw, które osiągnęły efekt skali na rodzi- mych rynkach i z tego efektu skali odnoszą korzyści. Potwierdzają to dane statystyczne, które pokazują, że 147 koncernów kontroluje dzisiaj 40% PKB świata a 737 koncernów kontroluje 80% PKB świata9 . Duże firmy mogą bezpośrednio docierać do końcowego konsumenta. Jeżeli nasza wspólnota nie będzie po- siadała własnych firm globalnych to automatycznie niektóre branże staną się dla niej niedostępne. Wkrajachrozwiniętychgospodarczofirmyzgrupybiz- nesu podstawowego (firmy międzynarodowe) korzy- stają z ulg podatkowych, mają łatwiejszy dostęp do te- renów inwestycyjnych oraz infrastruktury niezbędnej do prowadzenia działalności gospodarczej. Jeżeli np. firma chce nadal poszerzać swoją działalność, inwe- stując w rozwój swojej firmy, to wówczas zostaje zwol- niona z płacenia podatków, dzięki temu może swo- bodniej i bezpieczniej dążyć do ulepszania swojego biznesu. Rządy krajów rodzimych roztaczają nad nimi szczególną opiekę, wspierając ich rozwój, zarówno na terenie własnego państwa, jak i poza jego granicami. Przykład Były premier Włodzimierz Cimoszewicz wspomina historię ze spotkania z prezydentem Francji Jacqu­ es’em Chirakiem. W Warszawie, po kilku minutach kurtuazji, prezydent Francji wyciągnął i odczytał listę firm francuskich działających na terenie Polski. Do­ dał, że liczy na wsparcie polskiego rządu i pomoc dla 9.Źródło:Wypowiedźpodczasdebaty„Polskagospodarka25latpotransformacji”,PulsBiznesu,JanKulczyk(22.05.2014) PKB/os. w USD 10 000 15 000 20 000 25 000 35 000 40000 45000 50000 30 000 5 000 0 1970 1971 1972 1973 1974 1975 1976 1977 1978 1979 1980 1981 1982 1983 1985 1986 1987 1988 1989 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 Korea PołudniowaNiemcy Polska OpracowanienapodstawiedanychBankuŚwiatowego Wykres15.PKB/os.wNiemczech,KoreiPołudniowejiPolsce(wlatach1970-2013)
  • 30. 30 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI firm pochodzących z jego kraju10 . Wszystko dlatego, że ten rodzaj biznesu może skutecznie dokonywać gospodarczego podboju międzynarodowego rynku, z pożytkiem dla własnego kraju. Znakomitym przykładem i potwierdzeniem na to, że gospodarczo rozwijają się te kraje, które postawiły na rozwój rodzimych firm, jest gospodarka koreańska i niemiecka (wykres 15). Korea Południowa w ciągu zaledwie jednego poko- lenia awansowała z grupy najbiedniejszych krajów świata do grona najbardziej rozwiniętych i najbar- dziej zaawansowanych technologicznie gospodarek. Na wykresie 15 wyraźnie widać, że w roku 1985 PKB/os. Korei Południowej kształtował się na pozio- mie PKB/os. Polski. Dziś, po 25 latach, PKB/os. w Korei jest prawie 2 razy większe niż PKB/os. Polski i zacho- wuje – w odróżnieniu od naszego kraju – tendencję wzrostową. Ten ogromny postęp, jaki dokonał się na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci w gospodarce koreańskiej, był możliwy m.in. dzięki konsekwentnej polityce gospodarczej ukierunkowanej na rozwój ro- dzimego przemysłu oraz eksportu. Jeszcze lepiej rozwija się gospodarka niemiecka. Wzrost PKB w ostatnich latach, przypadający na jed- ną osobę w tym kraju, obrazuje nam wykres15. Pań- stwo niemieckie, znając korzyści, jakie dla gospodarki przynoszą rodzime firmy niemieckie, zaraz po wojnie pozwoliło im się szybko rozwijać poprzez przyjazne prawo podatkowe. Umożliwiło im naliczony podatek CIT zainwestować w swoje firmy. Przykład Jeżeli niemiecka firma wygenerowała w danym roku 1milionDMzysku,tozgodniezprawempodatkowym zostałjejnaliczony40-procentowypodatekdochodo­ wy (CIT), czyli 400 000 DM. Jeśli firma ta zdecydowa­ ła się zainwestować wartość tego podatku w rozwój swojej działalności, to wówczas nie musiała tego po­ datku odprowadzać do niemieckiego budżetu. W ten sposób każda niemiecka firma, która cały czas rozwi­ jała się, nie musiała płacić podatku CIT. Państwo nie­ mieckie, wprowadzając takie prawo, motywowało rodzimefirmydorozwojuswojejdziałalności.Decyzje te sprawiły, że niemiecka gospodarka dużo szybciej iprężniejmogłasięrozwijać.Obecniejestjednąznaj­ silniejszych gospodarek świata. Należy pamiętać o tym, że ekspansja firm rodzimych na międzynarodowe rynki zaczyna się w ich własnym kraju. Firmy muszą najpierw na własnym ryn- ku zdobyć doświadczenie, zarobić środ- ki, uzyskać efekt skali, a dopiero potem mogą prowadzić skuteczną i trwałą dzia- łalność międzynarodową i stopniowo przekształcać się w firmy globalne. Dlaczego firmy decydują się na inwestowanie za granicąijakitomawpływnarodzimągospodarkę? Jest wiele powodów, dla których przedsiębiorstwa podejmują zagraniczną ekspansję. Często musi wy- stąpić kilka przesłanek, aby dana firma zdecydowała się na taki krok. Najczęstsze powody to: 1. Uzyskanie efektu skali w zakresie badań i roz- woju, produkcji podzespołów, zakupów surow- ców, zakupu towarów handlowych. 2. Obniżenie kosztów wytworzenia produktów i usług, jeżeli w danym kraju są korzystniejsze warunki do produkcji. Nierzadko przeniesienie produkcji do tańszych lokalizacji jest warunkiem przetrwania danej firmy lub warunkiem jej obec- ności na danym rynku zbytu. Warto tutaj podkreślić, że zazwyczaj za granicą przenoszone są najprost- sze czynności produkcyjne, tzw. montaż ostatecz- ny. Produkcja skomplikowanych, innowacyjnych i zaawansowanych technologicznie produktów – za które klienci są skłonni więcej zapłacić, a przez to więcej się na nich zarabia – pozostawiana jest w kra- ju, w którym znajduje się siedziba firmy. Za granicę „eksportowane”są więc stanowiska pracy niewyma- gające wysokich kwalifikacji, a przez to mniej płatne. 3. Ograniczenie rozwoju lokalnego konkurenta w danym kraju. 4. Uzyskanie lepszego dostępu do surowców. 5. Ominięcie barier celnych i transportowych. 6. Podążanie za głównym odbiorcą, jeśli jest się kooperantem. 7. Nacisk ze strony konkurencji globalnej. 8. Chęć zarabiania na sprzedaży opłat franczyzo- wych i szkoleniowych. Jednak bez względu na powód poszerzania działal- ności ekspansja firmy na rynki zagraniczne zawsze odbywa się z korzyścią dla rodzimej gospodarki i za- możności obywateli. 10.Źródło:A.Werner,W.Cimoszewicz„Nieoficjalnie”s.42-45(W-wa22.06.2002)
  • 31. 31 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Po 1990 roku rozwój naszego kraju oparliśmy na in- westorach zagranicznych, stwarzając im lepsze wa- runki do rozwoju niż rodzimym firmom. Nie braliśmy wówczas po uwagę, że w międzynarodowym po- dziale pracy inwestorzy zagraniczni tworzą w Polsce tańsze miejsca zatrudnienia, w porównaniu z tymi oferowanymi w swoich rodzimych krajach. Specjaliści związani z najwyższym szczeblem za- rządzania (zarządy, działy badań i rozwoju, centra korporacyjne) pracują w centralnej siedzibie firmy, ulokowanej poza granicami Polski. Jest oczywiste, że dyrektor banku zarabia kilkadziesiąt razy więcej niż na przykład kasjerka, a konstruktor z działu badań i roz- woju więcej niż pracownik linii montażowej. Dużo droższe, specjalistyczne stano- wiska, np. w dziale badań i rozwoju, w dziale ekonomicznym, czy też te zwią- zane z wyższym szczeblem zarządzania są pozostawione w kraju pochodzenia firmy. Jeśli zatem droższe, specjalistyczne miejsca pracy po- zostają w krajach rodzimych zagranicznych inwesto- rów, średnie wynagrodzenie w tych krajach jest wyż- sze. Natomiast średnia wynagrodzeń tanich miejsc pracy tworzonych w Polsce będzie niska. W krajach, w których dominuje zatrudnienie niewymagające wysokich kwalifikacji, średnie uposażenie jest niższe. Średnie wynagrodzenie jest wyższe w tych krajach, w których istnieją do- brze płatne miejsca pracy, wymagające wysokich kwalifikacji (np. dyrektorzy, kadra zarządzająca, pracownicy działów badań i rozwoju). Jaki z tego wniosek? Im więcej dany kraj posiada rodzimych firm glo- balnych, tym jest zamożniejszy. Koncerny zagraniczne inwestują w Polsce głównie po to, aby być konkurencyjnymi na rynku światowym, czyli rozwijają u nas produkcję opartą przede wszyst- kim na taniej sile roboczej. W konsekwencji, wytwa- rzane przez nie w Polsce produkty, na rynku świato- wym konkurują z wyrobami z Chin, Indonezji, Ukrainy i innych krajów, w których koszty pracy są również niskie. W tej sytuacji podniesienie wynagrodzeń pra- cownikom w Polsce automatycznie spowoduje, że produkty wytwarzane w naszym kraju będą niekon- kurencyjne, a więc te – nawet mniej płatne stanowi- ska pracy – utracimy. Uzależnienie rozwoju naszego kraju wyłącznie od inwestorów zagranicznych stawia nas w trudnej sytuacji: albo nasze wynagrodzenia będą na poziomie krajów o niskich kosztach pracy, albo nie będziemy mieć ich wcale. W międzynarodowym podziale pracy zagraniczni in- westorzy tworzą w Polsce nie tylko tańsze, ale także W Polsce tworzy się tańsze i mniej stabilne miejsca zatrudnienia w porównaniu z krajami Europy Zachodniej powód 6
  • 32. 32 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Rumunia Bułgaria Litwa Łotwa Polska Węgry Słowacja Czechy Słowenia Grecja Malta Portugalia Hiszpania Irlandia Włochy Finlandia WielkaBrytania Francja Niemcy Belgia Szwecja Luksemburg Norwegia Dania Austria Holandia śr. zarobki netto w euro kg ekwiwalentu ropy na 1000 euro 0 10 000 5 000 15000 20 000 25 000 35 000 40 000 30 000 0 200 100 300 400 500 700 800 600 zużycie energii podzielonej przez PKB (kg ekwiwalentu ropy na 1000 euro)średnie zarobki netto w euro Wykres16. ZużycieenergiipodzielonejprzezPKBwwybranychpaństwach(2012) mniej stabilne miejsca pracy. W sytuacji gospodar- czych zawirowań właściciele międzynarodowych korporacji na pierwszym miejscu stawiają interesy własnego kraju. Potwierdza to chociażby przykład włoskiego koncernu Fiat, który podjął decyzję o prze- niesieniu produkcji nowego samochodu z dobrze prosperującego zakładu w Polsce do fabryki we Wło- szech. Jak uzasadniał politykę swojej firmy prezes Fia- ta Sergio Marchionne? Naszym obowiązkiem jest stawianie na pierwszym miejscu kraju, gdzie Fiat ma swoje korzenie. Uratowanie, unowocze- śnienie i rozwój podupadającej kilka lat temu fabryki w Pomigliano było powinnością koncer- nu wobec kraju i jego gospodarki, wobec trady- cji i własnych korzeni oraz pracowników11 . Musimy mieć świadomość, że inwestorzy zagranicz- ni lokują swoje inwestycje tam, gdzie są ku temu dogodne warunki, w tym także tania siła robocza. Wnaszymkrajuzarobkinaprzestrzeniostatnich25 lat na tyle wzrosły, że obecnie proste rezerwy gospodar- cze, jak koszt siły roboczej, już się wyczerpały. Musimy przestawić gospodarkę z modernizacji na innowacyj- ność. Jeżeli tego nie dokonamy, po ustabilizowaniu się systemu politycznego i prawnego na Wschodzie większość inwestorów przeniesie produkcję z Polski na Wschód. Zużycie energii a wartość miejsc pracy Jako ciekawostkę na poniższym wykresie zestawiono zużycie energii w stosunku do PKB w danym kraju ze średnim wynagrodzeniem w tym kraju (wykres 16). Jak widać, w krajach, gdzie średnie wynagrodzenie jest niskie, zużycie energii w stosunku do PKB jest wysokie. Jak to wytłumaczyć? Dużo energii zużywają te kraje, które posiadają zakłady przemysłowe. Te zaś w międzynarodowym podziale pracy zlokalizowane są w krajach, w których występują sprzyjające warun- ki do inwestowania, w tym także tania siła robocza. W tych właśnie krajach duże zachodnie koncerny globalne lokują swoje energochłonne zakłady. Z kolei bogate kraje czerpią zyski ze sprzedaży do mniej zamożnych krajów innowacyjnych rozwiązań, patentów, projektów, usług IT, finansowych, marke- tingowych. Przy takich czynnościach nie zużywa się aż tak wiele energii jak podczas działalności produk- cyjnej. Banki bogatych krajów pożyczają pieniądze biednym krajom i czerpią duże korzyści również z odsetek. Przy takiej operacji nie zużywa się dużo energii. Przedstawiona zależność potwierdza tę oraz inne tezy zawarte w niniejszym opracowaniu. OpracowaniewłasnenapodstawiedanychEurostatu 11.Źródło:www.wprost.pl/ar/283633/fiat-fabryka-w-tychach-to-nasza-gwiazda/(16.03.2014)
  • 33. 33 FUNDACJA POMYŚL O PRZYSZŁOŚCI Efekt skali polega na tym, że im więcej się pro- dukuje i sprzedaje, tym cena produktu może być niższa. Dzieje się tak dlatego, że przy większej produkcji i sprzedaży można taniej projektować, kupować surowce, stosować nowsze technologie i automatyzować linie produkcyjne oraz posiadać dużo niższe jednostkowe koszty sprzedaży. Korzyści z efektu skali polegają na efektywniejszym wykorzy- staniu dóbr. Przykład 1 Efekt skali najlepiej zobrazuje nam przykład z tak­ sówkarzem,którychcezaoferowaćusługętransportu z Nowego Sącza do Krakowa. Jeżeli będzie miał tylko jednegoklienta,totenzausługębędziemusiałzapła­ cić 300 zł. Jeśli znajdzie dodatkowo dwie inne osoby natenkurs,tobędziemógłwziąćodnichniepo100 zł, ale nawet po 120 zł. Jak widać, efekt skali spowodu­ je, że usługa taksówkarza będzie tańsza dla klienta, ataksówkarzowibędziełatwiejzdobyćnowychklien­ tów. Dodatkowo taksówkarz będzie mógł więcej za­ robić, a jeżeli zatrudnia kierowcę, to będzie mógł mu więcej zapłacić. Jeśli przedsiębiorstwo posiada efekt skali, to jego produkty mogą być wyraźnie tańsze, a tym samym bardziej konkurencyjne. To jeszcze bardziej powięk- sza efekt skali i przedsiębiorca ma środki na podwyżki wynagrodzeń. W dzisiejszej niezwykle konkurencyjnej gospodarce rozwój firm i uzyskiwanie korzyści z efektu skali jest warunkiem niezbędnym do utrzymania się przed- siębiorstwa na rynku. Konieczność walki o efekt skali wymusza rozwój firm. Zwiększona sprzedaż sprawia, że przedsiębiorca uzyskuje jeszcze większe korzyści z tytułu efektu skali, w ten sposób może podnieść wynagrodzenia, nie tracąc konkurencyjności. W większości gałęzi gospodarki efekt skali odgrywa duże znaczenie, szcze- gólnie w biznesie podstawowym (proro- zwojowym). Aby korzystać z efektu skali, przedsiębiorstwo musi posiadać duży rynek zbytu na swoje produkty. Wie- le obecnych międzynarodowych koncernów stało się firmami globalnymi dzięki temu, że mogły rozwi- jać sprzedaż na swoich dużych rodzimych rynkach w czasach, kiedy dostęp do tych rynków był ograni- czony dla ich zagranicznych konkurentów. Z chwilą, kiedy gospodarka światowa stawała się globalna, fir- my te korzystały już z efektu skali, jaki osiągnęły na swoich rodzimych rynkach. Miały z tego powodu niższe koszty, a zatem niższe ceny produktów – mo- gły więc bez przeszkód rozwijać działalność w innych krajach i jeszcze bardziej powiększać swój efekt skali. Są branże, w których koncern posiadający efekt skali może mieć dużo niższe koszty (ponad 20%) niż jego mniejsi konkurenci. W takiej sytuacji nowym, polskim firmom trudno jest konkurować z ich zagranicznymi gigantami. Z powodu braku efektu skali ponoszą one dużo wyższe koszty, przez co nie zawsze mogą być konkurencyjne za granicą (wykres 17). Polska jest dużym krajem i w wielu branżach polskie firmy byłyby w stanie uzyskać odpowiednie korzyści z efektu skali, oferując produkty na naszym rodzimym rynku. To umożliwiłoby im następnie zagraniczną Polskie przedsiębiorstwa nie posiadają efektu skali powód 7

Related Documents